Yıldız ve Yanak / Türkiye - 44013/07 - 27.05.2014 tarihli Karar [II. Bölüm]
Olaylar — Mayıs 2003’te alınan bir kararla, yeraltı gaz boru hattının inşası için irtifak hakkı tesis edilmesinin kamu yararı açısından gerekli olduğu ilan edilmiştir. Başvuranlar, hükmedilen tazminat bedelinin, miktarın belirlendiği tarihten ödemenin fiilen yapıldığı tarihe kadar değer kaybetmiş olması hususunda şikâyette bulunmuşlardır.
Hukuki Değerlendirme — Madde 35 § 1: 16 Mart 2014 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla, Tazminat Komisyonuna, 23 Mart 2013 tarihinden önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış olan bazı başvuruları inceleme yetkisi verilmiştir. Komisyonun yetkisine giren alanlar, Mahkemenin yerleşik içtihadının konusudur. Kamulaştırma bedelindeki değer kayıplarıyla ilgili olarak yapılan başvurular, Komisyonunun görev alanına girmektedir (bk. diğerleri arasında, Yetiş ve Diğerleri/Türkiye). Dolayısıyla, Komisyona, Mahkemenin yerleşik içtihatları doğrultusunda, incelenen her bir olay için tazminata hükmetme yetkisi verilmiştir. Komisyonun hükmettiği tazminat, söz konusu tazminat kararının kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içerisinde Adalet Bakanlığı tarafından ödenmektedir. Komisyonun kararlarına karşı Bölge İdare Mahkemesine itirazda bulunulabilir. Bölge İdare Mahkemesinin üç ay içerisinde bir karara varması gerekir. İlgili kişiler, Bölge İdare Mahkemesinin kararına karşı Anayasa Mahkemesine itirazda bulunabilirler. Anayasa Mahkemesinin kararı üzerine, Sözleşme’nin ihlaline ilişkin bir şikâyetle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurulabilir. Bu durumda, Tazminat Komisyonunun ve ulusal mahkemelerin kararları ışığında, 6384 sayılı Kanun’la[1] oluşturulan hukuk yolunun etkinliğine ilişkin bir inceleme yapılacaktır. Söz konusu hukuk yolunun etkinliğine ilişkin ispat yükümlülüğü, davalı Devlete aittir. Mahkemenin nihai denetim yetkisi, ikincillik ilkesine uygun olarak, mevcut hukuk yollarını tüketmiş olan başvuranlar tarafından ileri sürülen şikâyetlerle sınırlıdır.
Mahkeme, başvuranların kamulaştırma bedelindeki değer kaybına ilişkin şikâyetlerinin, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.
Sonuç: kabul edilemez (oy birliğiyle).
Mahkeme, ayrıca, Komisyonun zaman bakımından yetkisinin 23 Eylül 2012 tarihinden 23 Mart 2013 tarihine uzatılmış olması nedeniyle, başvurunun geri kalan kısmının da kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Komisyonun zaman bakımından yetkisinin uzatılmasıyla birlikte, söz konusu süre içerisinde ve altı ay kuralına uygun olarak Mahkemeye taşınmış olması kaydıyla, yargılamaların uzunluğuna ve yargı kararlarının geç icra edilmesine ilişkin davalar da Komisyonun görev alanına dâhil edilmiştir.
(bk. Yetiş ve Diğerleri/Türkiye, 40349/05, 6 Temmuz 2010, 132 sayılı Bilgi Notu)
[1] Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun
Full & Egal Universal Law Academy