AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru no. 77747/12
Nesim YILMAZ ve Diğerleri/Türkiye
Başkan,
ValeriuGriţco,
Hâkimler,
EgidijusKūris,
Branko Lubarda,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla
8 Haziran 2021 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
8 Eylül 2012 tarihinde yapılan yukarıdaki başvuruyu göz önüne alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından 14 Aralık 2020 Pazartesi tarihinde gönderilen deklarasyonu ve başvuranların bu deklarasyona cevabını göz önüne alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
1. Başvuranların listesi ekte yer almaktadır.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
3. Başvuranlar ilgili tarihte çocuk olan yakınlarının, İran’dan benzin kaçakçılığı yaparken bir grup asker tarafından sınır yakınlarında vurularak öldürüldüğünü iddia etmişlerdir. Başvuranlar, Sözleşme’nin 2. maddesine dayanarak yakınlarının aşırı güç kullanımı sonucu öldürüldüğü hususunda şikâyette bulunmuşlar ve ölümün ardından açılan ceza soruşturmasının etkili olmadığını belirtmişlerdir.
4. Başvuru, Hükümete tebliğ edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
5. Hükümet, dostane çözüm sağlanmasına yönelik girişimlerden sonuç alınamaması üzerine, 14 Aralık 2020 tarihli bir yazıyla, başvuruda ileri sürülen sorunun çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
6. Söz konusu deklarasyon, aşağıdaki gibidir:
“Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleşik içtihadı ışığında, başvuranın Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiğini kabul etmektedir.
Bununla beraber, Hükümet, 31 Temmuz 2018 tarihli 7145 sayılı Kanun’la değiştirildiği üzere, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinin, halihazırda, Mahkeme’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir başvuruyu kayıttan düşürmeye karar verdiği davalarda, ceza yargılamalarının yenilenmesini gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, başvuranların Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamındaki şikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiği kanısındadır.
Dolayısıyla Hükümet, Mahkeme önünde derdest olan, yukarıda anılan davanın çözüme kavuşturulması amacıyla, başvuranlara yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, masraf ve giderlerin yanı sıra tüm maddi ve manevi zararları karşılığında başvuranlar Nesim Yılmaz ve diğerlerine 27.000 avro (yirmi yedi bin avro) ödemeyi teklif etmektedir.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca kabul edilen kayıttan düşürme kararının tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan davanın, nihai çözümünü teşkil edecektir.”
7. Başvuranlar, 24 Aralık 2020 tarihli yazıyla, teklif edilen miktarı yetersiz bularak, tek taraflı deklarasyonun şartlarından memnun olmadıklarını belirtmişlerdir.
8. Mahkeme Sözleşme’nin 37. maddesinde, koşulların, söz konusu maddenin 1. fıkrasının (a), (b) veya (c) bentlerinde belirtilen sonuçlardan birine yol açması durumunda, Mahkemenin yargılamaların herhangi bir aşamasında başvuruyu kayıttan düşürebileceğinin öngörüldüğünü hatırlatmaktadır. Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi, özellikle aşağıdaki durumda Mahkemenin davayı kayıttan düşürmesine imkân vermektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
9. Bu sebeple dava, başvuranların davalarının incelenmesine devam edilmesini istemelerine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan bir tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruları 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar / Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
10. Mahkeme, Türkiye’ye karşı açılanlar dahil olmak üzere bazı davalarda, Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamında etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü hakkındaki şikayetlere ilişkin uygulamasını tesis etmiştir (bk., diğerlerinin yanında, Halis Akın / Türkiye, no. 30304/02, 13 Ocak 2009; Beyazgül / Türkiye, no. 27849/03, 22 Eylül 2009; Mustafa Tunç ve Fecire Tunç/Türkiye [BD], no. 24014/05, § 169, 14 Nisan 2015).
11. Mahkeme, teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra, Hükümetin sunduğu deklarasyon metni kapsamında yer alan ikrarların mahiyetini dikkate alarak; başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi).
12. Yukarıdaki hususlar ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37 § 1 maddesinin son cümlesi).
13. Mahkeme, bu bağlamda, Ceza Muhakemesi Kanununun ilgili maddelerinin Temmuz 2018’de tadil edildiğini kaydetmektedir. Bu değişikliğe göre, Türkiye’deki başvuranlar, artık sadece Mahkeme’nin etkin soruşturma yürütülmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin ihlal edildiğine karar verdiği davalarda değil, aynı zamanda başvurularının Mahkeme tarafından dostane çözüm yoluyla veya Hükümet tarafından sunulan tek taraflı deklarasyonlar yoluyla kayıttan düşürülmesi halinde de, ilgili Cumhuriyet savcılıklarına başvurarak soruşturmaların yenilenmesini talep etme imkânına sahiptir.
14. Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
15. Yukarıdaki hususlar ışığında, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin Sözleşme’nin 2. maddesi kapsamında sunduğu deklarasyon metninde yer alan koşulların ve yine aynı metin içerisinde dile getirilen taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemlerin dikkate alınmasına,
Başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup; 1 Temmuz 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
{signature_p_2}
Hasan Bakırcı Valeriu Griţco
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
Ek
Sıra No.
Başvuranın adı
Doğum Yılı
Uyruk
İkamet Adresi
1.
Nesim YILMAZ
1947
T.C.
Van
2.
Mevlude (YILMAZ) YILDIRIM
1987
T.C.
Van
3.
Doğan YILMAZ
1991
T.C.
Van
4.
Halil YILMAZ
1990
T.C.
Van
5.
Hüsna YILMAZ
1948
T.C.
Van
6.
İbrahim YILMAZ
1978
T.C.
İstanbul
Full & Egal Universal Law Academy