Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-2-50 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-48/745-359
Karar Tarihi : 20.12.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Gözde MAVİ, Mesut MORGÜL, Betül AYHAN,
Yunus Salih YİĞİT
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Vezirköprü Orman Ürünleri ve Kâğıt Sanayi A.Ş.
Esentepe Mahallesi Adliye Sarayı Karşısı No:8
Vezirköprü/Samsun
E. DOSYA KONUSU: Yonga levha ve MDF pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin aralarında anlaşarak fiyat artırdığı iddiası.
(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yonga levha ve MDF pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin aralarında anlaşarak fiyat artırdığı iddiası üzerine resen önaraştırma
yapılmıştır.
(2) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun 01.11.2018 tarihinde yapılan
toplantısında, mobilya hammaddesi olan yonga levha ve MDF sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak söz konusu ürünlerin fiyatlarını
artırdıkları iddiasına ilişkin olarak 12 teşebbüs ile MDF ve Yonga Levha Sanayicileri
Derneği (DERNEK) hakkında soruşturma açılmasına 18-41/654-M sayı ile; aynı
iddialara yönelik olarak SFC Entegre Orman Ürünleri Sanayi Ticaret A.Ş. (SFC) ve
Vezirköprü Orman Ürünleri ve Kâğıt Sanayi A.Ş. (VEZİRKÖPRÜ) hakkında 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40. maddesinin
birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına ise 18-41/655-M sayı ile karar
verilmiştir. Bu karar üzerine düzenlenen 11.12.2018 tarih ve 2018-2-50/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmış ve VEZİRKÖPRÜ hakkında işbu
bu karar tesis edilmiştir.
(3) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda VEZIRKÖPRÜ hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. YAPILAN İNCELEME VE TESPİTLER
(4) Önaraştırma kapsamında 14.11.2018 tarihinde VEZİRKÖPRÜ’de ve SFC’de yerinde
inceleme yapılmıştır. Bunun yanı sıra dosya kapsamında bu teşebbüslerden bilgi
talebinde bulunulmuş, VEZİRKÖPRÜ’den talep edilen bilgiler 30.11.2018 tarih, 8580
sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Rekabet Kurulunun yukarıda değinilen
01.11.2018 tarih ve 18-41/654-M sayılı kararı ile yürütülen soruşturmanın konusunun
işbu dosya konusuyla aynı olması sebebiyle, soruşturma ve mevcut önaraştırma
18-48/745-359
2/5
kapsamında yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgeler aşağıda
değerlendirilecektir.
I.1. İncelenen Teşebbüs: Vezirköprü Orman Ürünleri ve Kâğıt Sanayi A.Ş.
(VEZİRKÖPRÜ)
(5) Turanlar Grup bünyesinde bulunan teşebbüs, 1980 yılında kereste, yonga levha ve
kontrplak üretimine başlamış, 2008 yılında ise ilk parke tesisi ve filtre kâğıdı tesisleri
yatırımını tamamlayarak MDF, parke ve filtre kâğıt alanında faaliyet göstermeye
başlamıştır. Söz konusu teşebbüs MDF üretiminin %(…..) parke üretiminde
kullanmaktadır. VEZIRKÖPRÜ’nün üretim kapasitesine göre tahmini pazar payı
%(…..).
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
(6) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacı taşıyan veya bu etkiye doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü yer almaktadır. İlgili maddenin ikinci fıkrasının (a)
bendinde “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr
gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan
karar ve eylemlere örnek olarak verilmiştir.
(7) MDF sektörüne bakıldığında faaliyet gösteren teşebbüslerin genellikle ortak bayilerle
çalıştığı ve bu bayiler aracılığıyla birbirlerinin fiyatlarından haberdar olduğu
görülmektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin birbirlerinin fiyat hareketlerini takip ederek
bu hareketlere karşılık verebildiği anlaşılmaktadır. Bunu destekler şekilde dosya
kapsamında elde edilen belgelerin bir kısmında teşebbüslerin iç yazışmalarında
rakiplerin fiyatlarını da içeren pazar hakkında detaylı bilgilere yer verilmektedir.
(8) Diğer taraftan MDF sektöründe faaliyet gösteren bütün teşebbüsler DERNEK’e
üyedir. Elde edilen belgelerden teşebbüslerin bu dernek çatısı altında sıklıkla bir
araya geldikleri, yapılan toplantılarda birçok bilginin paylaşıldığı ve hatta
teşebbüslerin birbirlerinin fiyatlandırma stratejisine ilişkin görüşlerinin dile getirildiği
görülmektedir. Bu durum teşebbüsler arasında rekabet karşıtı bir koordinasyona
işaret edebilecektir. Aşağıda öncelikle tespit edilen belgelere ve bunların
değerlendirilmesine yer verilecek, akabinde pazardaki teşebbüslerin belgelerde
geçen tarihlerde yaptıkları zam oranları incelenecektir.
I.2.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler ve Değerlendirilmesi
(9) Önaraştırma kapsamında VEZIRKÖPRÜ’de yapılan yerinde incelemede teşebbüsün
4054 sayılı Kanun’a aykırı davrandığını gösteren herhangi bir belge ya da bilgiye
ulaşılamamıştır. Bununla birlikte mevcut önaraştırma ile aynı konuya ilişkin olan
soruşturma dosyası kapsamında yapılan yerinde incelemelerde VEZİRKÖPRÜ
hakkında yapılan önaraştırma ile ilgili olabilecek belgeler bulunmaktadır. Söz konusu
belgelerden birini (…..) yetkilisi tarafından diğer (…..) yetkililerine 24.03.2017
tarihinde gönderilen “Dernek TK Toplantı Notları” konulu e-posta (Belge 1)
oluşturmaktadır. Söz konusu e-postada “(…..)” ifadeleri yer almaktadır.
(10) E-postanın ekinde ise DERNEK yönetim kurulu toplantı tarihi, toplantı yeri ve
toplantıya katılan kişi/şirket isimleri ile toplantıda konuşulan hususların bulunduğu bir
doküman bulunmaktadır. Toplantı notlarının altıncı maddesinde “(…..)” ifadeleri yer
almaktadır.
18-48/745-359
3/5
(11) Belgenin incelenmesinden DERNEK üyelerinin DERNEK toplantılarında fiyatlandırma
stratejilerine ilişkin önemli bilgileri birbirleriyle paylaştığına ve zam oranlarını birlikte
belirlediklerine yönelik şüphe doğmaktadır. Söz konusu belgede yer alan tarihte ismi
geçen şirket temsilcilerinin DERNEK bünyesinde böyle bir toplantı gerçekleştirip
gerçekleştirmediği ve toplantı gündeminin aynı olup olmadığını belirlemek
gerekmiştir. Konuya ilişkin DERNEK’ten bilgi talep edilmiştir. Kurumumuza
gönderilen cevabi yazıda (Belge 2) 22.03.2017 tarihinde yönetim kurulu üyelerinin
katılımıyla bir toplantı yapıldığı teyit edilmiş ve toplantı gündeminde yer alan hususlar
iletilmiştir. Söz konusu dönemde DERNEK yönetim kurulu aşağıdaki gibidir.
Tablo 1: MDF ve Yonga Levha Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu
Asil Üyeler Yedek Üyeler
(…..) (Başkan) (GENTAŞ) (…..) (STARWOOD)
(…..) (Muhasip Üye) (DIVAPAN) (…..) (TEVERPAN)
(…..) (KASTAMONU ENTEGRE) (…..) (VEZIRKÖPRÜ)
(…..) (YILDIZ ENTEGRE) (…..) (AGT)
(…..) (ORMA) (…..) (ÇAMSAN ENTEGRE)
(…..) (YILDIZ SUNTA) (…..) (SFC)
(…..) (ÇAMSAN POYRAZ) (…..) (KASTAMONU ENTEGRE)
(…..) (Genel Sekreter)
(12) (…..) iç yazışmasında geçen 22.03.2017 tarihli DERNEK toplantısı gündemi ile
DERNEK’ten edinilen aynı tarihli toplantı gündemi karşılaştırıldığında Belge 1’de yer
alan bir madde dışında tüm toplantı maddelerinin DERNEK tarafından gönderilen
toplantı gündeminde yer aldığı görülmektedir. İlgili madde, toplantı notlarının zam
meselesine ilişkin olan ve yukarıda alıntılanan 6. maddesidir. Rakipler arasında
konuşulan zam oranlarının ise DERNEK gündeminde açıkça yer almasının
beklenemeyeceği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla Belge 2’nin Belge 1’i teyit eder
nitelikte olduğu, 22.03.2017 tarihinde DERNEK yönetim kurulu üyelerinin katıldığı
toplantının gerçekleştirildiği kanaati oluşmaktadır.
(13) Belge 1’de yer alan “(…..).” ifadesinden yapılacak zamlar konusunda ortak şekilde
hareket edilmesinin amaçlandığı görülmektedir.
(14) Belge 1’de VEZİRKÖPRÜ’nün ismi geçmemektedir ve VEZIRKÖPRÜ hakkında
teşebbüsün rakipleriyle zam oranlarına ilişkin iletişim içerisinde olduğunu gösteren bir
bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır. Ancak teşebbüsün DERNEK üyesi olduğu göz
önünde bulundurularak fiyat hareketlerinin ele alınmasının faydalı olacağı
değerlendirilmiştir.
I.2.2 Fiyat Hareketlerinin Değerlendirilmesi
(15) Yukarıdaki yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda, bu kısımda rekabet açısından
endişe doğurabilecek olan belgelerin işaret ettiği hususlara ilişkin olarak liste
fiyatlarına yapılan zam oranları ve fiyat seyirleri incelenecektir. Bu kapsamda
teşebbüslerden ilgili döneme ait fiyat listeleri, liste fiyatlarına yapılan zam oranları ve
tarihleri talep edilmiştir. Aşağıdaki tabloda1 teşebbüslerin 2017 yılı Ocak-Şubat,
Mayıs-Haziran döneminde liste fiyatlarına yaptıkları zam oranları ve tarihleri yer
almaktadır.
1 Tabloda yer alan zam oranları teşebbüslerin kendi beyanından, belirli bir zam oranı belirtmeyen
teşebbüslerin zam oranları ise 18*2100*2800 ham MDF fiyatları göz önüne alınarak hesaplanmıştır.
18-48/745-359
4/5
Tablo 2: Teşebbüslerin 2017 Yılı İlk Yarısında Liste Fiyatlarına Yaptığı Zam Oranları ve Tarihleri
Teşebbüs Zam Tarihi Zam Oranı (%) Zam Tarihi Zam Oranı (%)
VEZİRKÖPRÜ (…..) (…..) (…..) (…..)
SFC (…..) (…..) (…..) (…..)
STARWOOD (…..) (…..) (…..) (…..)
KASTAMONU ENTEGRE (…..) (…..) (…..) (…..)
YILDIZ ENTEGRE (…..) (…..) (…..) (…..)
YILDIZ SUNTA (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇAMSAR POYRAZ (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇAMSAN ENTEGRE (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇAMSAR ORMAN (…..) (…..) (…..) (…..)
ORMA (…..) (…..) (…..) (…..)
DİVAPAN (…..) (…..) (…..) (…..)
TEVERPAN (…..) (…..) (…..) (…..)
AGT (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: MDF ve Yonga Levha Sanayicileri Derneği’nden Elde Edilen Bilgiler
(16) Yukarıdaki tabloda VEZİRKÖPRÜ, 01.07.2017 tarihinde liste fiyatlarına %(…..)
indirim uygulamış, 2017 yılında başka herhangi bir fiyat değişikliğine gitmemiş, 2018
yılı başında ise liste fiyatlarına %(…..) zam yapmıştır. VEZİRKÖPRÜ ilgili dönemdeki
fiyat listesi tarihlerinin ve fiyat değişikliği oranlarının rakipleriyle büyük ölçüde farklılık
gösterdiği ve dosya kapsamında elde edilen belgeler ile uyumlu olmadığı
anlaşılmaktadır.
(17) Üzerinde durulması gereken diğer bir husus ise liste fiyatlarının ilgili dönemdeki
seyridir. Öncelikle belirtmek gerekir ki MDF ve sunta ürünleri farklı ebat, renk, desen
ve kaplama ile üretilmektedir. Diğer taraftan en çok satılan ürünlere ilişkin
teşebbüsler tarafından sağlanan bilgilerden ve fiyat listelerinin incelenmesinden diğer
MDF ürünlerinin de temelini oluşturan 18*2100*2800 mm ebadında birinci kalite ham
MDF ürünün fiyat analizinde esas alınabileceği anlaşılmıştır. Aşağıdaki grafikte söz
konusu ürüne ait 2016-2018 dönemi fiyat hareketleri gösterilmektedir.
Grafik 1: 2016-2018 Yıllarında 18*2100*2800 mm Ham MDF (1. Kalite) Liste Fiyat (TL/adet) Seyri.
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
18-48/745-359
5/5
(18) Grafikten 2016 yılı boyunca pazardaki teşebbüslerin çoğunlukla fiyat yükseltmediği,
ilgili ürünün liste fiyatının ağırlıkla 2017 yılı başından itibaren yükselmeye başladığı
görülmektedir. VEZİRKÖPRÜ için fiyat hareketlerinin (zam, tarih ve oran) rakipleriyle
benzerlik gösterdiği söylenememektedir.
(19) Sonuç olarak yapılan yerinde incelemelerde VEZİRKÖPRÜ’nün 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesini ihlal ettiğini gösterecek bir bulguya rastlanmadığı, ayrıca teşebbüsün
incelenen dönemdeki zam/indirim oranlarının ve tarihlerinin rakipleriyle ve dosya
kapsamında elde edilen belgelerle büyük ölçüde farklılık gösterdiği dikkate alınarak,
VEZİRKÖPRÜ hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca Vezirköprü Orman Ürünleri ve Kâğıt Sanayi A.Ş. hakkında
soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy