Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-65 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-34/449-157
Karar Tarihi : 20.5.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Osman Tan ÇATALCALI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.
Mahir İz Cad. No: 23 Üsküdar/İstanbul
20
D. TARAFLAR : Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.
Yontaş Yonga Levha Sanayi ve Tic. A.Ş.
Acıbadem Caddesi No: 78 Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Yontaş Yonga Levha Sanayi ve Tic. A.Ş.’nin üretim
tesisinin ve üzerinde bulunduğu arsasının Kastamonu Entegre Ağaç San. ve
Tic. A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.4.2008 tarih ve 2219 sayı ile giren ve 30
en son 13.5.2008 tarih ve 2986 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 14.5.2008 tarih ve 2008-3-
65/Öİ-08-MBA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 16.5.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/69 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Yontaş Yonga Levha Sanayi ve Tic.
A.Ş.’nin Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması 40
işleminin,
1. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir birleşme işlemi olduğu;
tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tâbi olduğu,
2. Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hâkim durum yaratılması ya
da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin rekabetin
kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu birleşme
işlemine izin verilmesi
gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
08-34/449-157
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. (Kastamonu Entegre)
1969 yılında kurulan devralan teşebbüs Kastamonu Entegre, çeşitli türdeki yonga
levhaların üretimini gerçekleştirmektedir. Son yıllarda gerçekleştirilen yatırımlar
neticesinde sadece Türkiye’de değil Romanya ve Bulgaristan’da da faaliyet gösteren 60
bir teşebbüs konumuna ulaşmıştır. Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmektedir.
Tablo 1: Kastamonu Entegre’nin Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Tutarı (YTL) Pay Oranı (%)
Ahmet Yahya Kiğılı (………) (………)
Hayat Holding A.Ş. (………) (………)
Mehmet Avni Kiğılı (………) (………)
Ayşe Vildan Kiğılı (………) (………)
Nida Aydın (………) (………)
Gülsüm Tuba Çizmeci (………) (………)
Haluk Yıldız (………) (………)
Mehmet Orhan İdil (………) (………)
Yıldırım Aktürk (………) (………)
Ferzan Kutluözen (………) (………)
Mehmet Saka (………) (………)
Gülderen Ceritoğlu (………) (………)
Sema Yenal (………) (………)
Ayşe Şemsa Yeşil (………) (………)
Neşe Boyner (………) (………)
Fatma Saka (………) (………)
Cahit Sürmeli (………) (………)
Ebubekir Abidin Topbaş (………) (………)
Toplam 10.000.000 100,00
Kastamonu Entegre’nin yönetim kurulu üyeleri Ahmet Yahya Kiğılı (Başkan), Yıldırım
Aktürk (Bşk. Yrd.), Mehmet Avni Kiğılı, Haluk Yıldız ve Mehmet Orhan İdil’den
oluşmaktadır.
Kastamonu Entegre’nin 2006 ve 2007 yıllarında yonga levha satışlarından elde ettiği 70
ciro sırasıyla (…………..) YTL ve (…………..) YTL olarak gerçekleşirken, teşebbüs
MDF pazarında (…………..) YTL ve (…………..) YTL ciro elde etmiştir. Dosya
mevcudu bilgi ve belgeden, teşebbüsün iştiraki konumunda bulunan ve hisselerinin
tamamının Kastamonu Entegre’ye ait ve Kastamonu Entegre tarafından kontrol
edilen Tever Ağaç A.Ş. (Tever)’nin 2006 ve 2007 yıllarında yonga levha satışlarından
elde ettiği cironun sırasıyla (…………..) YTL ve (…………..) YTL olarak gerçekleştiği
anlaşılmıştır. Dolayısıyla Kastamonu Entegre ve iştiraki olan Tever’in yonga levha
pazarındaki toplam cirosu (…………..) YTL (2006) ile (…………..) YTL (2007) olarak
gerçekleşmiştir. MDF pazarının toplam cirosu, Tever’in bu alanda faaliyet
göstermemesi nedeniyle Kastamonu Entegre’nin cirosundan ibarettir. 80
08-34/449-157
3
Kastamonu Entegre veya yukarıda yer verilen hissedarları tarafından doğrudan veya
dolaylı olarak kontrol edilen teşebbüsler ve bu teşebbüslerin ortaklık yapılarına Tablo
2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Kastamonu Entegre veya Hissedarları Tarafından Doğrudan veya Dolaylı Kontrol Edilen
Teşebbüsler
Teşebbüsün Adı Hisse Oranı (%)
Prolemn SA - Romanya
Kastamonu Entegre (….)
Gabrovnitsa AD- Bulgaristan
Kastamonu Entegre (….)
Natron Hayat DDO – Bosna Hersek
Kastamonu Entegre (….)
Bosna Hersek Devleti (….)
Tever Ağaç A.Ş.
Kastamonu Entegre (….)
Yongapan Orman Ürünleri
Kastamonu Entegre (….)
Kiğılı Ailesi Gerçek Kişileri (….)
Ekotek A.Ş.
Kastamonu Entegre (….)
Özyüksel Ailesi Gerçek Kişiler (….)
Endüstriyel Ağaç Tarımı A.Ş.
Kastamonu Entegre (….)
ANG Yatırım Holding (….)
Diğer 29 Ortak (….)
H.1.2. Yontaş Yonga Levha San. ve Tic. A.Ş. (Yontaş)
Devralınan teşebbüs Yontaş 1979 yılında İstanbul’da kurulmuştur. Şirketin Samsun 90
Terme’de kurulu bulunan fabrikasında yonga levha, kontrplak, melamin kaplı yonga
levha, masif panel ve kereste üretimi yapılmaktadır. Teşebbüsün ortaklık yapısına
Tablo 3’te yer verilmektedir.
Tablo 3: Yontaş’ın Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Tutarı (YTL) Pay Oranı (%)
Hasan Ekşi (….) (….)
Bülent Ekşi (….) (….)
Hüseyin Ekşi (….) (….)
Semrah Köse (….) (….)
Havva İnci Yılmaz (….) (….)
Emine Ekşi (….) (….)
Cemal Sirkeci (….) (….)
Yaşar Çelik (….) (….)
Emrullah Başoğlu (….) (….)
İslam Kalkınma Bankası (….) (….)
Toplam 16.000.000,00 100,00
Yontaş’ın yönetim kurulu üyeleri; Hasan Ekşi (Başkan), Hüseyin Ekşi (Başkan
Yardımcısı) ve Bülent Ekşi’den oluşmaktadır. Şirketin 2005, 2006 ve 2007 yıllarına
ilişkin ciroları sırasıyla (……………) YTL, (……………) YTL ve (……………) YTL
olarak gerçekleşmiştir. Yontaş’ın yonga levha satışından elde ettiği ciro 2006 yılında 100
(……………) YTL olurken 2007’de (……………) YTL’ye düşmüştür.
08-34/449-157
4
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler 110
Halk arasında sunta (suni tahta) olarak bilinen yonga levha, genellikle lignoselülozik
(selüloz içeren odunumsu) hammaddeden elde edilen yonga veya küçük
parçacıkların sentetik bir reçine ya da uygun bir yapıştırıcı yardımı ile ısı ve basınç
altında geniş ve büyük yüzeyli levhalar haline getirilmesi ile elde edilen ve gerek
mobilya yapımında gerekse başka amaçlarla kullanılan bir malzemedir. Her ne kadar
kereste ve kontrplak üretimi için, kalın çaplı düzgün gövdeli, uzun ve fazla miktarda
odun kusurları içermeyen tomrukların kullanılması gerekse de yonga levha üretimi
için kullanılacak hammaddede bu tür özellikler aranmamakta hatta bitki artıkları bile
değerlendirilebilmektedir. 120
Yonga levhalar birçok kullanım yeri için gerekli fiziksel ve mekanik özellikleri taşırlar.
Bu özellikler düzgün yüzeyli olması, istenen kalınlıkta üretilebilmesi homojen bir
yapıya sahip olması, çivi, vida, tutkal ve diğer malzemelerle birleştirilebilmesi, büyük
ebatlarda üretilmiş olması nedeniyle işçilikten tasarruf sağlaması, üst yüzey
işlemlerine uygulanabilir olması, koruyucu veya yanmayı geciktiren maddelerle
işlenmesi sonucu çeşitli özellikler kazandırılabilir olması, işlenmesinin kolay olması,
masif ağaç malzemede görülen budak, çürüklük ve lif kıvrıklığı gibi kusurların
bulunmaması ve diğer ürünlere göre ucuz olması olarak sayılabilir.
130
MDF ise kelime anlamı ile orta yoğunlukta lif levha olup, ağaç liflerinin sıcakta
sertleşen sentetik reçine ile birbirine kaynaştırılması suretiyle levhalar halinde üretilen
ahşap esaslı bir malzemedir. Yonga levhada odun, yonga (kıymık) haline getirilirken,
MDF’de daha da ileriye gidilerek odun, en küçük fiziksel özelliği olan liflerine kadar
ayrıştırılmaktadır.
Lif levhalar Türk standartlarına göre üç çeşittir. Bunlar; yumuşak, orta ve sert lif
levhalardır. Orta sert lif levhalar (MDF) son 25 yıl içinde mobilya endüstrisinde
gittikçe artan bir oranda kullanılmaya başlamıştır. MDF'nin her noktasında liflerin eşit
dağılması ve çok yoğun bulunuşu levhaların her iki yüzünün olduğu kadar, 140
kenarlarının da makine ile herhangi bir kırılma olmaksızın ya da malzeme
parçacıkları arasında boşluklar ortaya çıkmaksızın işlenmesine imkan sağlamaktadır.
Bu sayede MDF, masa tablaları, kapı panelleri, kenarları zırhlı ve profil yüzeyli
çekmece alınları gibi parçaların üretilmesinde başarı ile kullanılmaktadır. Son derece
düzgün ve homojen bir yüzeye sahip olan MDF, gerek boyama, gerekse dekoratif
folyo veya ahşap kaplamada çok iyi bir taban oluşturmaktadır. Bu özellikleri, MDF’nin
pek çok uygulamada masif ahşaba alternatif olarak kullanılmasına olanak
sağlamaktadır.
Levha endüstrileri içinde kontrplak endüstrisi ve kaplama endüstrisi yüksek kaliteli ve 150
değerli odun işlemektedir. Kaliteli odunların azalması ile birlikte bu ürünlerin fiyatı da
artmaktadır. Buna karşılık MDF'nin kontrplak ve hatta yonga levhadan daha düşük
kalitedeki odunlardan üretilebilmesi, masif ağaca aynı kolaylıkla işlenebilen fakat
08-34/449-157
5
daha ekonomik bir alternatif oluşturmasına ve bunun sonucu olarak da pek çok
kullanım yerinde masif ahşabın yerini almasına yol açmıştır.
MDF aslında sert lif levha ile yonga levhanın üstün özelliklerinin kombine edildiği bir
levha ürünüdür. Zira MDF üretiminde sert lif levhada olduğu gibi lifler, yonga levhada
olduğu gibi de tutkal kullanılmaktadır. Liflerin kullanılması yüzeylerin sert lif levha gibi
düzgün ve yeknesak olmasını, tutkal kullanılması ise levhaların dayanımının yüksek 160
olmasını sağlamaktadır. Yonga levha ve MDF'nin laminat adı verilen ince bir melamin
levha ile kaplanmış halleri suntalam ve MDFlam olarak bilinmektedir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde, birleşme
ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar
dikkate alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir. 170
Sektöre ilişkin açıklamalarda da yer verildiği üzere yonga levha ve MDF oldukça
farklı iki üründür. Her ne kadar MDF, yonga levhanın kullanılabildiği birçok yerde
ikame edilebilse de, MDF'nin daha pahalı ve daha kaliteli bir ürün olmasından dolayı,
bu ikame sınırlı kalmaktadır. Bu durum ise her iki ürünün alıcı tercihleri açısından
farklılaşmasına yol açmaktadır. 25.2.2003 tarih ve 03-12/135-63 sayılı; 5.4.2007 tarih
ve 07-30/294-111 sayılı Kurul kararlarında da ilgili ürün pazarı benzer bir şekilde
belirlenmiştir. Dolayısıyla söz konusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı
“Yonga Levha Pazarı” ve “MDF Pazarı” olarak belirlenmiştir.
180
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Yonga ve lif levha firmalarının üretim tesislerinin Marmara, Orta ve Doğu Karadeniz
bölgelerinde yoğunlaştığı görülse de üretilen levhalar bayiler ve toptancılar
vasıtasıyla tüm Türkiye'de bu ürünleri kullanan imalatçılara ulaştırılmaktadır.
Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in birleşme ve devralma sayılan hâllerin belirlendiği 2. fıkrasının 190
(b) bendi “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını
yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindedir. Dosya
konusu işlemde de Yontaş’ın üretime yönelik malvarlığı Kastamonu Entegre
tarafından devralınmaktadır. Dolayısıyla mevcut işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bir birleşme/devralma işlemidir.
Bildirimi yapılan işlemin konusu Yontaş’a ait Samsun ili Terme ilçesinde 82.925 m2’lik
arazi üzerinde 22.000 m2 kapalı alanda kurulu olan yonga levha tesisi, melamin pres
hattı, emprenye hattı ve yardımcı işletmelerin tüm makine ve taşınmazlar ile birlikte 200
çalışır vaziyette Kastamonu Entegre tarafından devralınması işlemine izin
verilmesidir. Bildirim Formu’nda Yontaş’ın devralınmasının nedeni yonga levha
pazarında üretim maliyetlerinin artması nedeniyle üretim yapamaz hâle gelmesi
08-34/449-157
6
olarak gösterilmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde yer alan Yontaş’ın finansal
tablolarından 2006 yılında yaklaşık (……………) YTL olan satışlarına karşın
(……………) YTL zarar ettiği, 2007 yılında ise üretimini düşürerek yaklaşık
(……………) YTL’lik satışlara karşılık yaklaşık (……………) YTL zarar ettiği
görülmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL 210
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Başvuru
konusu işlemin taraflarının 2006 ve 2007 yıllarına ilişkin ilgili ürün pazarlarındaki
ciroları toplamı Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğini geçmektedir.
Söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in pazar eşiği açısından değerlendirildiğinde,
yonga levha pazarında Kastamonu Entegre’nin pazar payının %(….), Tever’in pazar
payının %(…), Yontaş’ın pazar payının ise %(…) olduğu ve tarafların toplam pazar
paylarının %(….)’ye tekabül ettiği, MDF pazarında ise sadece Kastamonu
Entegre’nin faaliyet gösterdiği ve pazar payının %(…) olduğu dosya mevcudu bilgi ve
belgeden anlaşılmıştır. Dolayısıyla işlem her iki pazar için de izne tâbi bir işlemdir. 220
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri…”
yasaklanmaktadır.
Devralma işlemi, devralınan şirket olan Yontaş’ın sadece yonga levha pazarında
faaliyet göstermesi nedeniyle esas olarak yonga levha pazarını etkileyecektir. Bu
nedenle MDF pazarı dikkate alınmaksızın yonga levha pazarı bazlı bir değerlendirme 230
yapılmıştır.
Birleşme öncesinde Kastamonu Entegre, iştiraki olan Tever ile birlikte yonga levha
pazarının %(…)’ünü karşılamaktadır. Pazarın lideri olan Starwood ise yonga levha
pazarında %(…)’lik pazar payına sahiptir. Devralma işlemi ile birlikte, Kastamonu
Entegre, Yontaş’ın %(…)’lük pazar payı ile beraber toplam %(…)’ye ulaşacaktır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, yapılan bildirimde Yontaş’ın kurulu kapasitesinin
(………..) m3 olduğu ancak bunun %(…)’ının fiilen kullanıldığının ifade edildiği
anlaşılmıştır. Yontaş’ın kurulu kapasitesinin sektörün toplam kurulu kapasitesinin 240
%4’ünü karşıladığı dikkate alındığında devralma işlemi ile birlikte Kastamonu
Entegre’nin pazar payının çok fazla artmayacağını söylemek mümkündür. Nitekim
Yontaş’ın kurulu kapasitesinin yarısını kullandığı 2007 yılında pazar payının %(…)
olduğu bilgisi çerçevesinde; tam kapasiteyle çalıştığı ve diğer değişkenlerin sabit
kaldığı varsayımı altında pazar payının en fazla %(…) olabileceği; bu durumda ise
pazar liderini %(…) gibi bir farkla geçebileceği tahmin edilmektedir.
Her ne kadar devralan teşebbüs devralma işlemi neticesinde pazar payı anlamında
küçük bir farkla pazarda lider konuma geçecek olsa da bu durum teşebbüsün hâkim
duruma geçtiği şeklinde yorumlanamayacaktır. Öncelikle pazarda Starwood, pazar 250
payı açısından Kastamonu Entegre’ye oldukça yakın bir konumda bulunmaktadır. Bu
sayede anılan teşebbüs, Kastamonu Entegre’nin oluşabilecek pazar gücünü
dengeleyici bir konumdadır. Ayrıca pazar payı verileri ve pazardaki aktör sayısı
08-34/449-157
7
incelendiğinde pazarın yoğunlaşmamış bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim
yonga levha pazarında üretim yapan irili ufaklı 20’nin üzerinde teşebbüs yer
almaktadır.
Ayrıca ilgili pazara konu olan ürünün homojen olması ve pazara önemli bir giriş
engelinin bulunmaması, rekabetçi yapıyı olumlu yönde etkileyecek ve Kastamonu
Entegre’nin devralma işleminden sonra hâkim duruma geçmesini önleyecek olan 260
unsurlar arasındadır.
Diğer yandan taraflar söz konusu işlemi gerçekleştirmek için aralarında Ön Protokol
ve Fabrika Satış Sözleşmesi imzalamışlardır. Söz konusu Fabrika Satış Sözleşmesi
ile Kastamonu Entegre, Protokol’de belirlenen koşulların eksiksiz bir şekilde Yontaş
tarafından yerine getirilmesi şartıyla işlemlerin tamamlanmasını müteakip Yontaş’a
ait Samsun ili Terme ilçesindeki fabrika ve üzerinde kurulu bulunduğu araziyi
devralacaktır. İşlemin amacı Fabrika Satış Sözleşmesi’nin III. Maddesinde; Yontaş’ın
orman ürünleri imalatı ile iştigal ettiği ancak mevcut ekonomik gelişmeler ve nakit
sermaye sıkıntısı nedeniyle aktif ve pasifleri arasındaki dengesizlik sonucunda borca 270
batık hale geldiği ve sonuçta ilgili mahkemelerce iflasına karar verildiği ve işletmenin
kapanarak atıl duruma geçmesinin yaratacağı istihdam kaybını önlemek için
Kastamonu Entegre’nin tesisleri devralması olarak açıklanmaktadır. Hiçbir yan
sınırlama içermeyen Sözleşme ve Protokol’ün Rekabet Kurulu’nun izni ile geçerli
olacağı anılan Protokol’ün VI.2. maddesinde belirtilmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
280
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy