Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-163 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-47/1164-296
Karar Tarihi : 14.10.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Hüseyin COŞGUN
C. BAŞVURUDA BULUNAN :- ……………………………………..
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
Yozgat ve Sorgun’da faaliyet gösteren maya bayileri
E. DOSYA KONUSU: Yozgat ve Sorgun’daki maya bayilerinin ekmek fırınlarını
aralarında paylaştıkları ve maya fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Yozgat’ta ve Yozgat’ın Sorgun
ilçesinde faaliyet gösteren maya bayilerinin (Mauri Maya bayisi Mustafa Oğulları Gıda
San. Tic. Ltd., Ak Maya bayisi Serkan Doğan ve Pak Maya bayisi Erciyes Gıda)
ilçedeki otuz adet fırını aralarında paylaştıkları, birinin mal verdiği fırına diğerinin
vermediği, maya fiyatlarını birlikte kararlaştırdıkları, önceden 38 TL’den maya 30
satarlarken aralarındaki anlaşmanın bozulması nedeniyle fiyatın 25 TL’ye kadar
indiği, daha sonra yeniden bir anlaşmaya vararak şu anda 35 TL’den maya sattıkları
iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.8.2009 tarih, 5647 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 14.8.2009 tarih ve 2009-3-163/İİ-09-YY sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 26.8.2009 tarih ve 09-39/938-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili 40
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 6.10.2009 tarih ve 2009-3-
163/ÖA-09-BB sayılı Önaraştırma Raporu 7.10.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/308
sayılı Başkanlık önergesi ile 09-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; şikayet kapsamında yapılan
önaraştırma sonucunda şikayet edilen teşebbüsler hakkında Kanun’un 41.
maddesine göre soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı
ifade edilmiştir.
09-47/1164-296
2
50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Raportörlerce, 2.10.2009 tarihinde şikâyetçi ile yapılan telefon görüşmesinde, Yozgat
ilinin Sorgun ilçesinde sadece Pakmaya bayiinin bulunduğu ve kendisinin
Pakmaya’dan ürün aldığı, Yozgat’ın merkezinde bulunan Mauri Maya, Akmaya ve
Özmaya bayilerinin ilçedeki diğer fırınlara satış yapmakta oldukları, diğer maya
bayilerinin şikayetçinin maya talebini kendi bölgelerindeki bir fırın olmaması
nedeniyle reddettikleri belirtilmiştir. Şikayetçi bu konuda herhangi bir ilave bilgi veya 60
belge sunamayacağını, diğer fırınlara yönelik olarak ise onlarla konuyu görüştüğünü,
ancak onların da bu kapsamda olmasına karşın bu konuda bir şikayetlerinin
olmadığını ifade etmiştir. Dolayısıyla şikayetçi kendisine diğer bayiler tarafından mal
verilmemesini teşebbüsler arasında yapılan bir pazar paylaşma anlaşmasına
bağlamakta ancak buna yönelik kanıtlar ortaya koyamamaktadır.
Maya pazarı oligopolistik yapısı ve geçmişte yapılan soruşturmalar nedeniyle
Dairemiz tarafından sıkı bir şekilde takip edilmektedir. Bu kapsamda maya üreten
firmaların ortak hareket ederek yaş ekmek mayasında yapılacak fiyat artışlarını
birlikte belirledikleri iddiası üzerine yakın dönemde yapılan önaraştırmada Pakmaya, 70
Özmaya, Akmaya ve Mauri Maya şirketlerinde yerinde incelemelerde bulunulmuştur.
Yerinde incelemeler sırasında şirketlerin ekmek mayası ile ilgili tüm yazışmaları,
dosyaları ve konuyla ilgili diğer evrakı incelenmiştir. Ayrıca teşebbüslerden bayilik
sözleşmelerinin birer örneği de istenmek suretiyle kapsamlı incelemelerde
bulunulmuştur. Bu inceleme ve tespitlerin değerlendirildiği 5.3.2009 tarih ve 09-
09/181-53 sayılı Kurul kararında mayanın homojen bir ürün olması, marka
bağımlılığının bulunmaması, fırınların birden fazla markayı aynı anda kullanabilmeleri
ve bir markadan diğerine rahatlıkla geçebilmeleri, pazarda haberleşmenin kolay
olması sonucu teşebbüslerin birbirlerinin hareketlerine çok kısa sürede tepki
gösterdikleri yönünde tespitler yapılmıştır. Kararda incelenen bayilik sözleşmeleri de 80
dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiğine yönelik herhangi bir bilgi ve
belgeye ulaşılamadığı dikkate alınarak soruşturma açılmasına gerek duyulmamıştır.
Dolayısıyla kısa bir süre öncesinde sektöre yönelik yapılan bir önaraştırmada rekabet
ihlaline yönelik herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır.
Diğer yandan amme borçlusu Akmaya’ya TMSF tarafından el konulmuş ve adı geçen
teşebbüsün bütün olarak satışına TMSF tarafından karar verilmiştir. Bu bağlamda
TMSF tarafından Kurum kayıtlarına 7.9.2009 tarih ve 6413 sayı ile giren yazıda
1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurumu’na ön bildirimde bulunulmuş olup
başvuru inceleme aşamasındadır. Bu satış işlemi oligopolistik bir nitelik gösteren ve 4 90
maya üreticisinin faaliyet gösterdiği pazarda önemli değişiklikler yaratabilecek
konumdadır. İhale sonucunda Rekabet Kurulu’nun onayı şartıyla mevcut aktörlerden
herhangi birisi anılan teşebbüsü devralabileceği gibi uzun süreden beri giriş olmayan
pazara yeni bir aktörün girmesi de muhtemeldir. Dolayısıyla satışın pazar
dinamiklerini değiştirme olasılığı bulunmaktadır.
Şikayetçi, şikayet konusu eylemin geçtiğimiz yıl da olduğunu fakat daha sonra
bozulduğunu ve yeniden başladığını iddia etmektedir. Ancak maya üreticilerine
yönelik olarak yapılan ve yukarıda yer verilen önaraştırmada bu yönde bir bulguya
09-47/1164-296
3
rastlanmamıştır. Kaldı ki şikayet konusu eylemin bir an için söz konusu olduğu var 100
sayılsa dahi piyasa koşulları içinde bunun kendiliğinden sona erdiği/erebileceği
görülmektedir. Önceki önaraştırmada pazarda rakiplerin faaliyetleri hakkında bilgiye
erişimin kolay olduğu, şeffaf bir piyasa yapısında faaliyet gösteren teşebbüslerin
birbirlerinin hareketlerine kısa sürede tepki gösterebilme olanağına sahip oldukları
tespiti yapılmıştır. Bu yapıda şikayetin konusu eylemin söz konusu olduğu kabul
edilse dahi Sorgun ilçesi gibi görece küçük bir pazardaki eylemin fazla sürdürülebilir
olmadığı kanaati oluşmuştur.
Bu bilgi ve değerlendirmeler ışığında pazara yönelik bir önaraştırmanın yakın tarihte
yapılmış ve herhangi bir ihlale rastlanılmamış olması, şikayetçinin ilave bilgi ve belge 110
sunamaması, diğer fırınların bu kapsamda bir rahatsızlıklarının olmadığının şikayetçi
tarafından belirtilmesi ve TMSF’nin pazarda önemli bir oyuncu olarak faaliyet
gösteren Akmaya’yı ihale yöntemi ile satışa çıkaracak olması nedenleriyle bu
aşamada işlem tahsisine gerek olmadığı ancak hali hazırda takip edilen pazarın,
gözlemlenmesine devam edilmesi ve bu konuda şikayetlerin artması halinde
harekete geçilmesinin usul ekonomisi de dikkate alındığında yerinde olacağı
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
120
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy