-D.2/88 YİM 11/87
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Aziz Altay Huzurunda
Anayasanın 152. maddesi hakkında.
Müstedi: Ömer Mustafa Ö-mer Zavli n/d Ömer Mustafa Zavli, İngiltere,
yasal vekili Arif Şentaş vasıtasıyle, Akdoğan.
- ile -
Müstedaaleyh: Tapu ve Kadastor Dairesi Müdürü vasıtasıyle KKTC
Başsavcılığı Lefkoşa.
- A r a s ı n d a
Müstedi namına: Tevfik Mut
Müstedaaleyh namına: Ali Fevzi Yeşilada
İlgili şahıslar namına: Özkul Özyiğit.
Yasa Maddesi: KKTC Anayasasının 152. maddesi.
İstemin Özeti: Müstediye ihbar verilmeden ve onayı alınmadan, Müst-edaaleyh tarafından önce babasına, daha sonra ilgili şahıslara yapılan devir ve kayıt işlemleri ile ilgili karar veya işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhnagi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: İngilterede ikamet ed-en Müstedi, bazı ailevi nedenlerle kendi adına tapulu mallarını, ileride tekrar kendisine devredilmesi kaydı ile çok güvendiği babasına devretti. Bilahare aldığı bazı duyumlar üzerine Tapu Dairesinde araştırma yapan Müstedi konu malların Güneyde imzaladığı- feragatname takrirlerinin fotokopisinin Müstedaaleyhe ibrazı üzerine önce babasına bil(hare de ilgili şahıslara devredildiğini öğrendi ve işbu başvuruyu dosyaladı.
SONUÇ: Medeni hukuk altındaki taşınmaz mallar ile ilgili haklar genellikle Özel Hukuk alan-ına girmektedir. Bu nedenle de esas yakınma konusu edilen işlemler taşınmaz malların kaydı ile ilgilidir. Bu gibi malların kaydı ile ilgili işlemlerin esas maksadı kişilerin medeni hukuk altındaki mülkiyet haklarını düzenlemek olup üstün bir kamu amacına h-ızmet etmek değildir. Bu nedenle özel hukuk alanına giren ve idari nitelikli olmayan bu işlemlerin başvuru konusu edilmesine olanak yoktur.
Başvuru reddolunur.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- Hadjikyriacou v. Hadjikriacou ve diğerleri, 3 RSC-C 89).
2- Valana v. The Republic 3 RSCC 91 sayfa 93.
3. Caralambides v. The Republic 4 RSCC sayfa 24-25.
____________________
K A R A R
Müstedi bu başvuruda adına kayıtlı bulunan 13388, 13341, 13342, 14202, 13934, 13591, 14198, 14197, 14186, 14251, 1-4205, 13577, 16553, 16552 ve 14250 koçan numaralı taşınmaz malların kendisine hiçbir ihbar verilmeden ve onayı alınmadan 1983 yılında müstedaaleyh tarafından alınan ve babası Mustafa Ömer adına ve bil(hare Mustafa Ömer'in adından Nazemnin Süleyman Gelener,- Mustafa Süleyman Gelener ve Duysal Özdemir Türk adına devir ve kayıt işlemleri ile ilgili karar veya işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz odluğuna ve herhangi bir sonuç doğuramıyacağına karar verilmesini istedi.
Başvuruda yer alan olgulardan anlaşılac-ağı üzere, 1932 Lefkoşa doğumlu olan müstedi 1951 yılında İngiltere'ye gidip yerleşti. 1956 yılında babası Mustafa Ömer'i de İngiltere'ye aratan müstedi o tarihten beri baba oğul İngiltere'de ikamet etmektedirler. Müstedi, bazı ailevi nedenlerden dolayı ve- avukatının da tavsiyesine uyarak, 1974 Şubat'ında babası ile Kıbrıs'a geldi ve yukarıda kayıt numaraları verilen taşınmaz mallarını, ileride tekrar kendisine devredilmek kaydı ile, en çok güvendiği şahıs olan babasına devretmek üzere Lefkoşa Rum Tapu Dair-esi'nde gerekli işlemleri yaptı. 1979 yılında KKTC'ye gelen müstedi Lefkoşa Tapu Dairesi'nden aldığı 11.9.1979 tarihli bir araştırma belgesinden konu taşınmaz malların hal( kendi adına kayıtlı olduğunu gördü ve görevli tapu ilgilileri ile yaptığı temaslard-an 1974 yılında Rum tarafında yapılan ve tamamlanmayan devir işlemlerinin müstedaaleyhce tanınmadığını öğrendi.
19.1.1987 tarihinde müstedi, bazı söylentiler üzerine konu taşınmaz malların durumu hakkında müstedaaleyh nezdinde araştırmada bulundu. Bu ara-ştırmada 1974 yılında Rum Tapu Dairesi'nde babası lehine imzalamış olduğu devir takrirleri ve sair devir işlemleri ile ilgili belgelerin fotokopilerinin 1983 yılında müstedaaleyhe ibraz edildiğini ve bu belgelere dayanarak konu malların ilkin babasına onda-n sonra da babası tarafından Nazemin Süleyman Gelener, Mustafa Süleyman Gelener ve Duysal Özdemir Türk'e devredildiğini öğrendi. Müstedi aldığı bu bilgi üzerine işbu başvuruyu dosyaladı.
Müstedaaleyh bir itirazname dosyaladı ve başka şeyler yanında, bir -ön itirazda bulunarak başvuru konusu işlemlerin özel hukuk alanına giren hususlar olduğunu, esasen müstedinin bu konuda Kaza Mahkemesinde ayrıca bir hukuk davası dosyaladığını öne sürdü ve bu başvurunun reddini istedi.
Başvurunun duruşmasına geçileceği s-ırada müstedaaleyh itiraznamesinde yaptığı ön itirazını yineledi ve öncelikle ön itirazının ele alınıp karara bağlanmasını istedi. Mahkeme müstedinin bu istemini uygun buldu ve tarafları sadece ön itiraz ile ilgili olarak dinledi.
Yapılan ön itirazdan da- anlaşılacağı gibi, bu safhada karara bağlanması gereken husus konu malların devirleri ile ilgili işlemlerin, idari karar veya işlem niteliğinde olup olmadığıdır. Bir karar veya işlemin Yüksek İdare Mahkemesinde başvuru konusu yapılabilmesi için KKTC Anaya-sasının 152. maddesi kapsa- mında ve sadece Kamu Hukuku alanına giren bir idari karar veya işlem olması gerekir. Bir kamu görevlisinin Özel Hukuk alanına giren bir karar veya işlemi ise Yüksek İdare Mahkemesinde başvuru konusu yapılmaz. (Bak: Hadjikyriakou- v. Hadjikriacou ve diğerleri 3 RSCC 89). yapılan bir işlemin özel hukuk alanına mı yoksa kamu hukuku alanına mı girdiği hususu her meselenin olgularına bağlıdır. KKTC Anayasasının 152. maddesi, detayda bazı önemsiz farklılıklar olmakla birlikte esasında 1-960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasının 146. maddesinin aynısıdır. Kıbrıs Yüksek Anayasa Mahkemesi, Valana v. The Republic 3 RSCC 91 sayfa 93'de aynen şöyle demiştir:
"Civil law rights in immovable property are, as a rule, matters in the domain of private law-. In so far as a public officer, in this case the Director, is vested with competence to take action in connection with civil law rights in immovable property, and the primary object of such action is not the promotion of a public purpose, but the regulati-on of the aforesaid civil law rights, then such action is a matter within the domain of private law and does not amount to an "act" or "decision" in the sense of paragraph 1 of Article 146."
-Yine Kıbrıs Yüksek Anayasa Mahkemesi Charalambides v. The Republic 4 RSCC 24 at 25'de şöyle demiştir:
"The Court is of the opinion that it has no competence to entertain this recourse because the said refusal of the Director involves the exercise of a pow-er which does not have as its primary object. The promotion of any public purpose "but it only concerns civil law" rights inasmuch as it is designed to ensure that the sole of mortgaged property takes place in a proper manner for the purpose of safeguardin-g the interests of the parties concerned. The said refusal, therefore, does not amount to an "act" or "decision" in the sense of paragraph 1 of Article146."
-Yukarıdaki alıntılardan görüleceği gibi Medeni Hukuk altındaki taşınmaz mallar ile ilgili haklar genellikle Özel Hukuk alanına girmektedir. Eğer bu gibi haklar ile ilgili olarak işlem yapmağa yetkili bir kamu görevlisinin yaptığı işlem kamu amcına yönelik -olmayıp Medeni Hukuk altında bir işlem ise, böyle bir işlem Özel Hukuk alanına girer ve Anayasanın 152. maddesi kapsamında bir idari karar veya işlem sayılmaz.
Önümüzdeki başvuruda Tapu Dairesi tarafından yapılan ve yakınma konusu edilen işlemler taşınma-z malların kaydı ile ilgilidir. Bu gibi malların kaydı ile ilgili işlemlerin esas maksadı kişilerin Medeni Hukuk altındaki mülkiyet haklarını düzenlemek olup üstün bir kamu amacına hizmet etmek değildir. Bundan dolayı Özel Hukuk alanına giren ve Anayasanın- 152. maddesi kapsamında idari nitelikli olmayan bu işlemlerin başvuru konusu edilmesine olanak bulunmadığı cihetle başvuru ileri gidemez.
Sonuç olarak başvuru reddolunur.
Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(Aziz Altay)
- Yargıç
15 Ocak 1988
8
Full & Egal Universal Law Academy