-D.1/87 YİM 115/85
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Celal Karabacak huzurunda.
Anayasanın 152. maddesi hakkında.
Müstedi: Cevdet Beys-oydan, Bostancı ,
- ile -
Müstedaaleyh: Ekonomi ve Maliye Bakanlığı (Hazine ve Muhasebe
Dairesi Müdürlüğü vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.
-
Müstedi namına: Vehit Nekipzade
Müstedaaleyh namına: Akın Sait.
Yasa Maddesi: 26/77 sayılı Emeklik Yasasının 8(2)(c)(ç), 8(3) maddesi, 2. tef- sir maddesi, 35. maddesi ve Polis Genel Nizamnamesinin 8. maddesi.
İstemin Özeti: Hazine ve Muhasebe Daires-i Müdürlüğünce alınan ve 26/77 sayılı Yasa tahtında kendisine herhangi bir emeklilik menfaati tanınmasına yasal yönden olanak olmadığını bildiren kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair karar ve Müsteda- aleyhin Müst-ediye emeklilik menfaatlerini ödemesi ve/veya bu husustaki ihmalin sona erdirilmesi hususunda karar istemi.
OLAY: 1971-1974 tarihleri arasında mücahitik görevi ifa eden Müstedi, 1976'- da Emniyet Örgütünde göreve başladı. 1979'da Emniyet Genel Müdürü, M-üstedinin Polis Nizamnamesinin 8. maddesi gereğince Emniyet Örgü- tünden terhisine karar vererek bunun Bakanlar Kurulundan onayını istedi. Bakanlar Kurulu Müstedinin terhisini onayladı ve Müstedi Emniyet Örgü-tünden terhis edildi. Bilahare Müstedi epey bir- zaman geçtikten sonra Müstedaaleyhe başvurarak emeklilik ikramiye ve maaşı talep etti. Müstedaaleyh Müstediye verdiği cevapta müstedinin müracaatını red- detti.
Başvuru Müstedaaleyhin bu kararından yapılmıştır.
SONUÇ: Müstedaaleyh diğer şeyler yan-ında zaman aşımını ileri sürmüştür. Müstedinin terhisliği idari bir karardır. Ancak emeklilik tamamen ayrı bir konudur. Zaman aşımı nedeni ile 36 yıllık hızmeti olan bir şahsın emeklilik hak ve menfaatlerini talep etmemesi çok abes olur. Kaldı ki Müstedi -Müs- tedaaleyhin red kararına karşı 75 gün içinde başvuru dosyalamış bilahare de geri çekmiştir. Bu durumda Müstedaaleyhin zaman aşımı ile ilgili iddiası reddolunur. Müstedinin emeklilik menfaati alabilmesi için kamu yararı gereği görevine son verilmesi ve- Emeklilik Yasasının başka kuralla- rına göre kendisine emeklilik menfaati verilmesine olanak bulunmaması gerekir.
Müstedi Polis Nizamnamesinin 8. maddesi gereğince terhis edilmiştir ki bu madde kamu yararından bahsetmektedir. Bu nedenle Müstedinin g-örevine kamu yararı gereği son verildiği bulgusuna varılır.
Yasa koyucu emeklilik menfaatlerinin nelerden ibaret olduğunu say- mıştır. Sadece emekli ikramiyesi başlı başına bir emeklilik menfaati olduğu gibi emekli maaşı da kendi başına bir emeklilik- menfaatidir.
Müstedinin 10 yıldan az hizmeti olduğu için sadece emeklilik ikrami- yesi alabilir.
Sonuç olarak Müstedaaleyhin, Müstedinin herhangi bir emeklilik menfaatine hakkı olmadığını bildiren kararının tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğu-na ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- YİM 144/79 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
2- YİM 22/72 sayılı Yüksek Idare mahkemesi kararı.
____________________
H Ü K Ü M
Müstedi 23.7.1985 t-arihinde dosyaldığı işbu başvuru ile:
A. Hazine ve Muhasebe Dairesi Müdürlüğünce alınan ve kendisine 26/77 sayılı Emeklilik Yasası tahtında herhangi bir emeklilik men- faatı verilmesine yasal olanak bulunmadığı hususundaki kararın- et- kisiz ve/veya hükümsüz olduğuna ve/veya herhangi bir sonuç doğu- ramayacağına dair bir karar;
B. Müstedaaleyhin kendisine emeklilik menfaatler ni ödemesi ve/veya bu husustaki ihmalin sona erdirilmesi gerektiği hususunda bir kar-ar.
C. İşbu istida masraflarını
talep etmiştir.
Başvurunun duruşması esnasında taraflar, iligili belgeleri emare olarak sunmuşlar, başka şahadet çağırmayıp Mahkemeye hitab etmekle yetinmişlerdir.
Olgular kısaca şöyledir:
Emare I'e göre 15.6.1971_9.-1.1974 tarihleri arasında mücahitlik görevi ifa eden müstedi, 25.2.1976 tarihinde PE 271 yaka numarası ile Emniyet Örgü- tünde göreve başlamıştır.
Müstedi bu göreve devam ettiği bir sırada, 3.10.1979 tarihinde, Emniyet Genel Müdürü müstedinin Polis (Gene-l) Nizamnamesinin 8. maddesinin 2. fıkrasının (c) ve (ç) bendleri uyarınca Emniyet Örgütünden terhisine karar vere- rek Bakanlar Kurulu'ndan onay istemiştir. (Emare II).
Bakanlar Kurulu 10.10.1979 gün ve Ç-815-79 sayılı Emare III kararı ile müstedinin 3.-10.1979 tarihinden itibaren Polis Örgütünden terhis edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürü'nün kararını Polis (Genel) Nizamnamesinin 8. maddesi uyarınca onaylamıştır.
Durum Emniyet Genel Müdürü tarafından Emare IV yazı ile müstediye bildiilrmiş ve böyl-ece müstedi 3.10.1979 tarihinde Emniyet Örgütünden terhis edilmiştir.
Müstedi bu terhis kararına karşı Yüksek İdare Mahkemesinde YİM 144/79 sayılı başvuruyu dosyalamış, konuyu Anayasa Mahkemesine havale ettirmişse de, bilahare 31.3.1981 tarihinde mezkur -başvurusunu geri çekmiştir.
Aradan epey bir zaman geçtikten sonra, 31.5.1985 tarihinde müstedi avukatı Ekonomi ve Maliye Bakanlığı Hazine ve Muhasebe Dairesi Müdürlü- ğüne gönderdiği bir yazı ile 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 8(3) maddesi uyarınca eme-klilik menfaatı ve/veya emeklilik ikramiye ve maaşının hesaplanarak verilmesini talep etmiştir. Müstedinin bu yazısı Emare VI'dır.
Hazine ve Muhasebe Dairesi Müdürü 1.7.1985 tarihli Emare VII yazısı ile, müstediye 26/77 sayılı Emeklilik Yasası tahtında h-erhangi bir emeklilik menfaatı verilmesine yasal yönden olanak bulunmadığı gerekçesiyle müstedinin müracaatını reddetmiştir.
İşbu başvuru bu red kararına karşı yapılmıştır.
Müstedaaleyh namına mahkemede bulunan Başsavcı Yardımcısı, diğer şeyler meyanın-da, müstedinin terhisinin 3.10.1979 tarihinde olduğunu, işbu başvurunun ise 75 günlük zamanaşımı süresi geçtikten çok sonra yapıldığını, bu nedenle başvurunun daha ileri gitmeden reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Müstedi avukatı ise, terhis kararı -ile emeklilik menfaatı verilmemesi hakkındaki kararın ayrı ayrı kararlar olduklarını, emeklilik ilgili karar veya emeklilik menfaatı vermeme hususundaki karar veya devamlı ihmalden itibaren 75 günlük sürenin geçmediğini savunmuştur.
Olgulardan da görüleb-ileceği gibi, müstedi 3.10.1979 tarihinde ilgili mer- cilerin kararı ile Polis Örgütünden terhis edilmiştir. Bu bir idari karardır. Ancal, emeklilik tamamen ayrı bir konudur. 30 yıllık hizmeti olan bir şahsın şu veya bu nedenle emeklilik için Maliye Bakanl-ığı ilgili dairesine herhangi bir müracaat yapmaması ve aradan 75 günün geçmesi halinde emeklilik hak ve menfaatlerini talep edememesi veya tamamen yitirmesi çok abes olur, kanısındayım. Müstedi de şu veya bu nedenlerle ilgili merciden kendisine emeklilik -menfaati verilmesi talebini geciktirmiştir. Müstedinin kendisine 26/77 sayılı Yasanın 8(3) maddesi tahtında emeklilik menfaati verilmesini talep ettiği Emare VI dilekçesinin tarihi 31.5.1985'tir. Müstedi ancak müstedaaleyhin 1.7.1985 tarihi Emare VII ile k-endisine 26/77 sayılı Yasa tahtında herhangi bir emeklilik menfaatı verilemeye- ceğini resmen ve kati olarak öğrenmiştir. Müstedi Yönetimin bu red kararı üzerine 23.7.1985 tarihinde işbu başvurusunu yapmıştır ki, bu başvurunun KKTC Anayasasının 152(3) madd-esinde belirtilen 75 günlük süre içinde yapıldığı kanısındayım. Bu durumda, müstedaaleyhlerin işbu başvurunun zamanaşımına uğradığı ve daha ileri gidemeyeceği hususundaki iddiası reddolunur.
Müstedi avukatı, diğer şeyler meyanında, kamu yararı nedeniyle -terhis edilen müstedinin 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 8(3) maddesi uyarınca emeklilik menfaatı alması gerektiğini iddia ederken; müstedaaelyh bunu tamamen reddetmekte, müstedinin olsa olsa mezkur Yasanın 6. maddesi tahtında emeklilik ikramiyesi alabile-ceğini savunmaktadır.
Değiştirilmiş şekliyle 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 8(3) maddesi aynen şöyledir:
"Bu Yasanın başka kurallarına bakılmaksızın, yürürlükteki mevzuata dayanılarak, kamu yararı gereği görevine son verilen ve bu Yasanın başka ku-rallarına göre, kendisine emeklilik menfaatı verilmesine olanak bulunmayan hak sahipleri, bu maddenin (1). fıkrasının (d) bendi gereğince emekliye ayrılmış sayılır ve buna göre işlem görür."
1) Görevine kamu yararı gereği son verilmesi,
2) Yasanın baş-ka kurallarına göre kendisine emeklilik menfaatı verilme- sine olanak bulunmaması
gerekmektedir.
Şimdi bu hususları ayrı ayrı inceleyelim.
Acaba müstedinin görevine kamu yararı gereği mi son verilmiştir? Bu husus taraflar arasında ihtilaf konus-udur. Müstedi avukatı müstedinin kamu yararı gereği görevine son verildiğini iddia ederken, müstedaaleyh bu konuda mahkeme önünde herhangi bir şahadet olmadığını ayrıca müstedinin ehliyesizlik nedeniyle görevine son verildiğini savunmaktadır.
İşbu başvu-ruda sözlü herhangi bir şahadet ibraz edilmemekle beraber, taraflar itirazsız emre 1-7 olarak işaretlenen belgeleri Mahkemeye sunmuşlardır. Bu belgeler şahadet olarak Mahkememiz huzurundadır.
Emare II ve IV şahadete göre, Müstedi Polis (Genel) Nizamnames-inin 8. maddesinin 2. fıkrasının (c)(ç) bendleri tahtında Polis Örgütünden terhis edilmiştir. Polis (Genel Nizamnamesinin 8(2)(c)(ç) maddesi ise aynen şöyledir:
"8(2) The Chief Constable may, with the approval of the Governor, dis- charge any member of th-e Force, other than Gazetted Officer, at any time during the period of his employment.
(a) ..............................................................................................
(b) ..............................................................-................................
(c) on the ground of inefficinetly,
(ç) Bu yola gidilmesi Türk Cemaatı veya kamu yararı-na oldu- ğuna;
.........................."
Görülebileceği gibi, 8(2)(ç) maddesinde kamu yararında bahsedilmemektedir Dolayısıyle, emare II ve IV de müstedinin terhisinin kamu yararına olduğu anla- şılmaktadır. Kaldı ki, 8(2)(c) de belirti-len ehliyetsizliğin dahi kamu yararını ilgilendirdiği söylenebilir. Nitekim, Yüksek Mahkemenin Dava No 22/72 sayılı içtihadında, sayfa 4 de, belirttikleri de bu görüşü destekler mahiyettedir. Ancak, emare II ve IV de kamu yararı görüldüğü cihetle, diğerler-i üzerinde daha fazla durmak gerekmektedir. Huzurumdaki bu şahadete istinaden, müstedinin görevine kamu yararı gereği son verildiği neticesine varır ve bu hususta bulgu yaparım.
Acaba müstediye Emeklilik Yasasının başka kuralları gereğince emek- lilik me-nfaatı verilmesine olanak var mı? Bu ikinci hususa cevab verebilmek için önce emeklilik menfaatinin ne olduğunu tesbit etmek gerkmektedir. Emeklilik menfaati nedir? Değiştirilmiş şekliyle 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 2. tefsir madesinde "emeklilik menf-aatı" şöyle tarif edilmektedir:
" Emeklilik menfaatı, bu Yasaya göre hak kazanılan emekli maaşı, ikra- miyesi, hayat pahalılığı ödeneği ve diğer menfaatleri anlatır."
Görülebileceği gibi, Yasa koyucu emeklilik menfaatının nelerden ibaret oldu- ğunu saymı-ştır. Kanaatımca, bu madde uyarınca emeklilik ikramiyesi başlı başına bir emeklilik menfaatı olduğu gibi, sadece emekli maaşı da kendi başına bir emeklilik menfaaatidir. Nitekim Yasanın 35. maddesinde kullanılan "her çeşit emeklilik menfaatı" sözcükleri de- bu görüşümü destekler mahiyettedir. Kaldı ki taraflar da bu hususta hemfikirdirler.
Olgulardan anlaşılabileceği gibi, müstedinin polislik hizmeti 3 yıl 7 ay 8 gün, mücahitlik hizmeti ise 2 yıl 6 ay 24 gündür. Bu durumda, 10 yıldan az hizmeti olan müsted-i, Emeklilik Yasasının 6. maddesi gereğince sadece emeklilik ikramiyesi alabilir. Mezkur 6. maddeye göre de, bu emeklilik ikrami- yesi, müstedinin hak kazandığı yıllık emekli maaşının beş katı tutarında bir ikra- miyedir.
Müstediye Yasanın 6. maddesi tah-tında bir ikramiye verilmesine olanak bulunduğuna ve ikramiyenin de bir emeklilik menfaatı olduğu hususunda karar verildiğine göre, Yasanın 8(3) maddesinin aradığı, yukarıdaki 2. husus tahakkuk etmemiş, dolayısıyle, müstedinin Yasanın 8(1)(d) maddesi gereğ-ince emekliye ayrılmış sayılamıyacağı ve ona bu madde gereğince işlem yapılamıyacağı, kanı- sındayım.
Daha önce belirtidiği gibi, başvurunun istinad ettiği karar, müstediye 26/77 sayılı Emeklilik Yasası tahtında herhangi bir emeklilik menfaatı verilemi- -yeceği hususunda bir karardır. Müstedinin mezkur Yasanın 6. maddesi uyarınca emeklilik ikramiyesi almağa hakkı olduğuna, göre, müstedaaleyhin mezkur kararı yasaya aykırıdır. Yönetimin yasaya aykırı bir kararının ise iptal edilmesi gerekmektedir.
Sonuç ol-arak, müstedaaleyh tarafından alınan ve müstedinin 26/77 sayılı Emeklilik Yasası tahtında herhangi bir emeklilik menfaatına hakkı olmadığını bildiren 1 Temmuz 1985 tarihli kararının tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına- karar verilir.
Ortada müstedaaleyhin verdiği 1 Temmuz 1985 tarihli olumsuz karar bulunduğuna göre müstedaaleyhin bu konuda ayrıca bir ihmalinden söz edilemez, kanısındayım. Bu nedenle, başvurunun ihmal ile ilgili (B) paragrafındaki talebin reddolunması- gerekir. Sonuç olarak, (B) paragrafındaki müstedinin talebi reddolunur.
Masraflar hususunda her hangi bir emir verilmez.
(Celal Karabacak)
- Yargıç
19 Ocak 1987
Full & Egal Universal Law Academy