-
D.4/87 YİM 130/85
Yüksek İdare Mahkemesinde Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Niyazi F. Korkut huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında
Müstedi: Ahmet Yalkın, Güzely-urt
- ile -
Müstedaaleyh: 1. İçişleri ve İskan Bakanlığı vasıtasıyle KKTC Lefkoşa.
2. İnceleme ve İtiraz Komisyonu vasıtasıyle KKTC Lefkoşa
3. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonları
- vasıtasıyle, KKTC Lefkoşa
4. Tapu ve Kadastro Müdürü, vasıtasıyla KKTC
A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Ergin Ulunay
Müstedaaleyhler na-mına: Mehmet Ali Şefik
İlgili şahıs namına: Osman Zeki İlter
Yasa Maddesi: 41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası.
İstemin Özeti: Müstediye tahsisli yada tasarrufunda bulunan veya ruhsatla kul- landığı bahçenin kendisinden başka biri-ne kesin tasarruf belgesi verilmesi işleminin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurma- yacağına karar verilmesi istemi ve keza kendisine kesin tasarruf verilmesi işleminin yapılması geektiğine ilişkin karar istemi.
OLAY: Güney göçmeni o-lan ve eşdeğeri bulunan Müstedinin kullanılmasına izin verilen veya kendisine tahsis edilen bahçesi için İskan Dairesi yetkili- leri tarafından bir başkasına kesin tasarruf belgesi verildi. Müstedi konu bahçe için kendisine kesin tasarruf belgesi verilmesi-ni talep ettiğini ancak eşdeğer puanlarının yetersiz olduğunun bildirilmesi üzerine annesi- nin kendisine puan verebileceğini yetkililere bildirdiğini ancak yanıt alma- dığını, bahçenin bir başkasına verilmediğini de, kesin tasarruf belgesi alan kişinin ba-hçenin tahliyesini istemesi ile öğrendiğini ileri sürdü. Müsteda- aleyhler itirazlarında özetle bahçenin Müstediye tahsisli olmadığı bu nedenle meşru menfaati bulunmadığını, talebinin reddedilmesini başvuru- sunda konu etmediğini bu nedenle menfaatini doğr-udan doğruya ve direkt olarak etkilemediğini 75 günlük hak düşürücü sürenin geçirilmiş olması nedeni ile Müstedinin başvurusunun reddedilmesi gerektiğini ileri sürdüler.
SONUÇ: 41/77 sayılı Yasada "Licence" durumuna cevaz verecek bir hüküm mevcut olmayıp -Müstedinin konu parseli işgalci olarak tasarrufunda bulundurduğu sarihtir. Bu nedenle başvurunun sadece bu açıdan reddedil- mesi gerekir. Ancak istinaf edilebileceği nazarı dikkate alınarak ileri sürü- len diğer savlara bakıldığında, başvuru tarihinde konu- parseli karşılayacak mal değer belgesinin olmaması nedeni ile meşru menfaatinin olmadığı ve yine annesinden eksilen puanlarını temin edeceğini ileri sürmesine rağmen bu konuda şahadet sunulmadığı ve başvurunun 75 günlük süre içerisinde de açılmadığı nazar-ı dikkate alınarak başvuru reddedilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- YİM 3/84 (D.5/85) sayılı Hatice Hasan n/d Hatice Arşanlı ile İskan
Bakanlığı ve diğerleri arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
2- Birleştirilmiş YİM 115/-84 ve 136/85 (D.14/85) sayılı Ali Emir Ahmet
ile İskan ve Rehabilitasyon Bakanlığı ve diğerleri arasındaki Yüksek
İdare Mahkemesi kararı.
____________________
H Ü K Ü M
Bu başvuru ile müstedi, müstediye tahsisli yada tasarrufun-da bulunan veya ruhsatla kullandığı (licensee coupled with interest) Güzelyurt'ta Piyale Paşa Mahallesinde Pafta No. XIX, Parsel No.569 olan takriben 8 dönüm bahçeden 5 dönüm 3 evlek 3300 ayak kare için müstedaaleyhin Güzelyurtlu Ayfer Cenktaş'a kesin ta-sarruf belgesi vermesi işlem ya da karrının tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin karar verilmesi talebinde bulundu. Müstedi keza konu bahçe için müstedaaley- hin, müstediye kesin tasarruf belgesi vermemesinin -tamamen yapılmaması gere- ken bir ihmal olduğunu ve ihmal olunan kesin tasarruf belgesi verilmesi işleminin yapılması gerektiğine ilişkin bir karar verilmesini istedi.
Müstedi başvurusunda, sair şeyler yanında, güney göçmeni olup eşdeğeri bulunduğunu, "T-" cetvelinin Ağustos 1984'te çıktığını ve 319793 puanı bulunduğunu, ayrıca annesinin eşdeğerinden 1,000,000 puanı da annesi "T" cetveli çıkar çıkmaz kendisine hibe edeceğini, konu bahçenin 1983 yılından kurumuş bir durumda iskan yetkilileri tarafından kend-isine tahsis edildiğini ya da kullanmasına iskan yetkililerinin izin verdiğini, tasarrufunda bu bahçeden başka taşınmaz mal bulunmadığını, bu bahçeye 6,000,000TL yatırım yaparak ürün verecek hale getirdiğini, birçok defalar bahçe için kendisine kesin tasar-ruf belgesi verilmesini istediğini ancak kendisine gönderilen bir yazı ile puanlarının yetersiz olduğunun bildirilmesi üzerine yetersiz olan puanın annesi tarafından kendisine verileceğini yetkiliere söylemesine karşın müstedaaleyhin bugüne dek tahsis ya d-a izninin iptal edildiğine ilişkin bir ihbar göndermediği bir yana bahçe- nin 5 dönüm 3 evlek 3300 ayak karelik kısmı için Ayfer Cenktaş'a kesin tasarruf belgesi verildiğini ve 4.7.1985'te Ayfer Cenktaş'ın tahliye talebi üzerine durumu öğrenip bu başvuruyu- dosyaladığını ileri sürdü.
Müstedaaleyhler ise dosyaladıkları itiraznamede öncelikle üç ön itirazda bulunarak,
(ı) Konu bahçe müstediye tahsisli ya da mukavele veya yönetsel bir kararla verilmediği cihetle meşru menfaatı bulunmadığı;
- (ıı) Müstedi konu bahçenin kendisine kiralanmasını ya da tahsis edilme- sini talep edip bu talebi müstedaaleyh no.I'in 8.5.1984 tarihli yazısı ile reddedilip bu kararı müstedi konu etmediğine göre konu bahçe- nin ilgili şahsa v-erilmesinin müstedinin doğrudan doğruya ve direkt olarak menfaatini etkilemediğini; ve
(ııı) İkinci ön itiraz ışığında müstedi 75 günlük hak düşürücü süreyi ge- çirmiş olduğu cihetle başvurusunun reddedilmesi gerektiğini
ileri sürdüle-r.
Müstedaaleyhler itirazlarına devamla müstedinin tahsis hakkına sahip göçmen statüsünde biri olmadığını; konu bahçeyi işgalci olarak tasarrufunda bulundurduğunu; ve bu işgale son vermesi için kendisine 4.4.1985 tarihli bir ihbar gönderildiğini; müstedi-nin 16.1.1984'te İskan Bakanlığına bir yazı gönde- rerek başvuruda referansı verilen parsellerin kendisine kiralanmasını istediğini; ancak bu isteminin 8.5.1984 tarihli bir yazı ile yeterli puanı olmaması nedeni ile reddedildiğini, müstedinin "T" cetveli t-anzim edilip hepsi 319,793 puanı bulun- duğunu ve istediği yerin puanını karşılamadığını, halbuki ilgili şahsın yeterli puanı olup konu yerin 938,863 puan karşılığında ona verildiğini belirttiler.
İlgili şahıs da ayrı bir itirazname dosyalayarak müstedaa-leyhlerin itirazna- mesinde belirtilen hususları tekrarladı.
Başvurunun duruşmasında müstedi bizzat şahadet vererek başvuru konu- su bahçeye 1982 yılında girmesine Haydar Beyin izin verdiğini; konu bahçeyi sürüp ilaçladığını ve daha sonra ilgili şahsın a-leyhine dava açarak ara emri ile bahçeye girmesinin engellendiğini; bu bahçeye yaklaşık 6 milyon harcadığını; bilahare 4.4.1985 tarihli bir yazı ile bahçeyi işgalci olarak tasarrufunda bulundur- duğunun kendisine bildirilerek tahliye etmesinin istenmesi üz-erine Lefkoşa'da İskan Dairesine gittiğini ve kendisine dilekçe yapmasının söylendiğini ve böyle bir dilekçe yazıp gönderdiğini; 8.5.1984 tarihli yazıyı almadığını; ilgili şahsa kesin tasarruf belgesi verildiğini de ilk kez 18.7.1985'te öğrendiğini ileri s-ürdü. İstintakı esansında da bahçe ile ilgili olarak kendisine yazılı bir belge verilmedi- ğini kabul etti. Müstedi tarafından tanık olarak çağrılan Vedat Fellahoğlu konu bahçenin 83-84 yıllarında müstedinin tasarrufunda olup bahçeye müstedinin iyi baktığı-nı belirtti.
Tanık olarak dinlenen Adnan F. Revan ise 82-84 yıllarında konu bah- çeye müstedinin baktığını, 1985 yılı içerisinde bahçenin başkasına verileceğine ilişkin bir yazı alması üzerine müstedi ile birlikte Lefkoşa'da İskan Dairesine git- tiklerin-i, orada Lisani Darbaz'ı gördüklerini ve müstediye dilekçe yapması söy- lendiğini, ancak müstedinin o gün dilekçe yapmadığını söyledi. Müstedi tarafından tanık olarak dinlenen Kemal Akın da 1982 yılında müstedinin konu bahçeye girdiğini ve 1985 yılına kada-r bakımını yaptığını ve verim almadan bahçeden çıkarıldığını belirtti.
Müstedaaleyhler tarafından şahadete çağrılan Güzelyurt Tarımsal Reha- bilitasyon Şube Müdürü Hüseyin Seyit Ali ise şahadetinde, sair şeyler yanında, 1976'dan beri Güzelyurt'ta görev y-aptığını, Haydar Beyin kendilerine bağlı Toprak Komisyonu Başkanı olduğunu, onun bahçe vermeye yetkisi bulunmadı- ğını, arazi tahsisi için şubenin önerisi ile bakanın onayı gerektiğini, müstediye Güzelyutta bahçe tahsis edilmediğini; müstediye 8.5.1984 tar-ihli bir yazı göndererek işgale son vermesini istediğini, yazı üzerine müstedinin kendisini gördüğünü bahçeyi işgalci olarak kullandığını belirterek eşdeğeri ile igili olarak itirazda bulunacağını söylediğini ileri sürdü.
İstintak esnasında da bu tanık m-üstedinin yaptığı bir dilekçe sonucu konu bahçede işgalci olduğunu öğrendiğini, 8.5.1984 tarihli yazı üzerine kendisine geldiği zaman müstedinin konu bahçenin Haydar Bey tarafından kendisine verildiğine ilişkin bir beyanda bulunmadığı gibi Haydar Beyin de -böyle bir yetkisi bulunmadığını ve bu nedenle müstedinin izinli olarak konu bahçeyi tasarrufunda bulundurduğunun söz konusu olamayacağını; bahçeyi tasarrufunda bulundurmasına zımnen de izin vermediğini ve bahçeye müstedinin kendi bilgi- leri dahilinde mas-raf yaptığının da doğru olmadığını belirtti.
Daha sonra şahadet veren Merkez Tarımsal Rehabilitasyon Şube Müdü- rü Lisani Darbaz ise şahadetinde, sair şeyler yanında, müstediye "dilekçe yap" dediğini hatırlamadığını; kendisine elden dilekçe vermediğini v-e kayıtlara göre de bir dilekçesi bulunmadığını belirtti.
Daha sonra şahadet veren Güzelyurt Posta Dairesinde görevli Ahmet Arıtan müstediye gönderilen 711 no'lu bir taahhütlü mektubu 10.5.1984 tarihin- de 20 Temmuz Sokak no.8 adresinde KemalAksu'nun han-ımına verdiğini be- lirtti.
Müstedaaleyhler adına bulunan savcı Mahkemeye hitabında, sair şeyler yanında, müstedinin konu parselde işgalci olduğu nedeni ile meşru menfaati bulunmadığını, ayrıca müstedinin "T" cetvelindeki toplam puanının başvuru konusu p-arselin puanını karşılayamayacağı cihetle müstedinin konu yeri almasının söz konusu olamaycağını; müstedinin başvuru dosyaladığı 1.9.1985 tarihinde mal değer belgesi bulunmadığı ve mal değer belgesi 29.4.1986 tarihin- de verildiği cihetle YİM 115/84-136/84-'te vurgulandığı gibi müracaat tarihinde konu malı karşılayacak mal değer belgesi olmadığına göre de meşru menfaati söz konusu olamayacağını ileri sürdü. Savcı hitabına devamla müstediye 8.5.1984'te işgalci olduğuna ilişkin ihbar gönderildiğini, bilahare 4-.4.1985'te ikinci bir ihbar yollandığını, ikisinin de müstedinin bilgisine geldiğini ve en azından 4.4.1985'ten sonra 75 günlük hak düşürücü sürenin dolduğunu, keza 'T' cetveline yaptığı itirazda müstedinin konu mal 'T' cetveline konmadı diye bir itirazda- bulunmadığını, müstedi başvurusunda başarılı olsa bile konu yeri kar- şılayacak yeterli puanı bulunmadığını, annesi kendisine puan verecek diye bir şahadet de olmadığını, müstedinin 1985'te itiraz yaptığını isbat edemediğini, böyle bir itirazın var olduğu- kabul edilse bile idarenin ihmalinden dolayı dava açmadığını ve bütün bu nedenlerle başvurusunun reddedilmesi gerektiğini ileri sürdü.
Müstedi avukatı ise hitabında, özetle, bugüne dek "licensee" hakkının ilişkisini belirleyen bir karar olmadığını, mevc-ut kararlarda mütecaviz olanların durumunun incelendiğini, müstedinin kurumaya yüz tutan bir tarlaya girip harcama yaptığını bunu bir yazı ile müstedaaleyhin bilgisine getirdiğini, 8.5.1984 tarihli yazı ile işgalci olduğu ileri sürülerek tahliye istendiğin-i, işgalcinin mütecaviz anlamına gelmediğini ve konu yazının "licensee" ilişkisini de sona erdirmediğini; daha sonra gönderilen 4.4.1985 tarihli yazının da ayni nitelikte olduğunu, YİM 3/84'te "tasarruf"un tanımı yapılarak yasal tasarruf olarak yorumlandığ-ını, "licensee"nin de yasal tasarruf olduğunu ve bu tasarrufun sona erdirilmediğini, Mahkeme müstedinin meşru menfaati olmadığı kanaatına varsa bile müstediye makul bir ihbar gönderilmesi gerektiğini, konu bahçenin tümünün puan değerinin 4,190,000 olduğunu- müstedinin sadece 5 dönüm için bu başvuruyu dosyaladığını ve bu kadarını karşılayacak puanı bulunduğunu, 8.5.1984 ve 4.4.1985 tarihli ihbarları müstedinin aldığı isbat edilse bile bu ihbarların yoklukla sakat olduğunu çünkü "licensee" ilişkisine son verme-diğini ve bu nedenle müstedinin 75 günlük süre ile bağlı olmadığını ileri sürdü.
Müstedaaleyhler adına şahadet veren Güzelyurt Tarımsal Rehabilitasyon Şube Müdürü Hüseyin Sayit Ali'nin şahadetinden de görülebileceği gibi başvuru konusu parsel müstediye t-ahsisli değildir. Toprak Komisyonu Başkanı olan Haydar Beyin de bahçe verme yetkisi olmayıp mevzuata göre arazi tahsisleri şubenin önerisi ve bakanın onaması ile yapılmakta idi. Müstediye 8.5.1984 tarihli bir yazı gönderilerek konu parselin işgaline son ve-rmesi istendi. Bu yazı üzerine müstedinin bu tanık ile görüşerek bahçe ile ilgili olark itirazda bulunacağını belirtti.
Merkez Tarımsal Rehabilitasyon Şube Müdürü Lisani Darbaz'ın şahadetine göre de müstedi kendisine elden dilekçe vermediği gibi kayıtlar-a göre de bir dilekçesi bulunmadığı görülmektedir.
Müstedi tarafından emarelerden görüleceği gibi T cetveli 4.8.1984 tari- hinde tanzim ediliş olup konu parsel müstedinin tasarrufunda olarak gösteril- memiştir. Terkedilen malların toplam puan değeri ise -319,793 olarak saptanmış ve başvuru tarihinde müstediye mal değer belgesi verilmemişti. İlgili şahıs tara- fından sunulan emarelerden görüleceği gibi onun terkedilen mallarının toplam puan değeri 884,705'tir. Konu parselin puan değeri ise 419,726'dır.
M-üstedi avukatının hitabında bugüne dek verilen kararlarda mütecaviz olanların durumlarının incelendiğini belirterek müstedinin "licensee" olduğunu ve bu ilişkisinin de sona erdirilmediğini ileri sürmüştü. 41/77 sayılı yasa "licen- see" durumuna cevaz verec-ek bir hüküm mevcut olmayıp müstdinin konu par- seli işgalci olarak tasarrufunda bulundurduğu sarihtir. Bu durumda, müsteda- aleyhlerin ileri sürdüğü gibi, müstedinin meşru menfaati yoktur ve sadece bu nedenle başvurusunun reddedilmesi gerekir. Ancak müste-dinin bu karardan istinaf edebileceği gerekçesi ile ileri sürülen sair savıları da incelemek gerekir.
Müstedaaleyhlerin ileri sürdüğü gibi başvuru tarihinde müstedinin mal değer belgesi bulunmayıp şahadete göre kendisine mal değer belgesi 29.4.1986 tarih-inde verildiğine ve müracaat tarihinde konu parseli karşılayacak mal değer belgesi olmadığına göre de meşru menfaatı söz konusu değildir. İlaveten 'T' cetvelindeki toplam puanı başvuru konusu parselin karşılayamayacağı cihetle müstedinin konu taşınmaz ma-lı alabilmesi olası değildir. Başvuruda müstedi aradaki farkı annesinin puanları ile karşılayacağını ileri sürmüşse de annesinin puanları olduğu ve bu puanların kendisine verildiğine ilişkin bir şahadet sunul- mamıştır. İlaveten müstediye 8.5.1984 ve 4.4.1-985 tarihlerinde iki ayrı ihbar gönderilerek her ikisi de, şahadete göre, bilgisine geldiği halde müstedi bu karar- lara karşı 75 gün içinde bir başvuru dosyalamamıştır ve 75 günlük hak düşürücü süre dolmuştur. 4.8.1984 tarihli 'T' cetvelinde bu parsel tas-arrufunda gösteril- mediği halde müstedi bu hususta da bir itirazda bulunmamıştır.
Bütün bu nedenlerle müstedinin başvurusunun reddedilmesi gerekir.
Sonuç olarak başvuru reddolunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
- (Niyazi F. Korkut)
Yargıç
28 Ocak 1987
Full & Egal Universal Law Academy