-
D. 34/80 Y.İ.M. 133/79
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, N. Ergin Salâhi, Niyazi F.Korkut.
Anayasanın 118. Maddesi hakkında.
Müstedi: Girn-eli Dr. Halûk Avni Akman.
- ile -
Müstedaaleyh:Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, Hazine ve Muhasebe Dairesi
Müdürü vasıtasıyle KTFD Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstedi namı-na: G. Halim.
Müstedaaleyh namına: A. Sait.
Yasa Maddesi: 26/77 sayılı Emeklilik Yasası.
İstemin Özeti: Müstedinin mücahitlik ve milletvekilliği hizmetlerinin
hesaplanmasını ve emeklilik maaşının milletvekili maaşı üzerinden
revize edilmesini -reddeden Müstedaaleyhin kararının hükümsüz ve
etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar
verilmesi istemi.
OLAY: Müstedi II. sınıf hükümet tabibi iken milletvekili seçildi ve
Bakanlar Kurulu Kararı ile emekliye a-yrıldı. Kendisine 20 yıllık
süre üzerinden emekli maaşı bağlandı ve ikramiye ödendi. Müstedi
1963 ile milletvekili seçildiği süre arasında mücahitlik görevi de
yaptı. Müstedi 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının yürürlüğe girme-
sinden son-ra da 20 sene üzerinden ödenmeye devam edildi. Bunun
üzerinde Müstedi Maliye Bakanlığına müracaatla mücahitlik ve
milletvekilliği hizmet sürelerinin hesaba katılmasını istedi.
Müstedinin bu talebi reddedildi. Müstedinin başvurus-u bu ret kara-
rına karşıdır.
SONUÇ: Müstedi 1970'de 20 yıllık bir süre üzerinden emekliye ayrıldı-
ğına göre 26/77 sayılı Yasa altında 6 1/2 yıllık mücahitlik
hizmetinin hesaba katılmadığı açıktır. Yasanın 43(2) maddesi ile,
Müs-tedinin mücahitlik hizmetlerinin emeklilik menfaatleri bakı-
mından dikkate alınması gerekir.
26/77 sayılı yasanın 40. maddesi, siyasal kamu görevine seçi-
len ve yasanın yürürlüğe girmesinden önce emekliye ayrılanların,
kamu gör-evindeki hizmet sürelerinin daha önce emekliye ayrıldığı
hizmet süresi ile birleştirilmesini öngörmektedir. Müstedinin bir
diğer istemi de emeklilik maaşının milletvekilliği maaşı üzerinden
revize edilmesidir. 9/79 sayılı yasaya göre, bir- hak sahibinin
emeklilik maaşı hesaplanırken o hak sahibinin hizmet süresi içinde
aldığı en yüksek yıllık ödenek esas alınır. Müstedinin birinci
sınıf hükümet tabibi iken aldığı yıllık ödeneği bilinmediğinden,
emeklilik maaşının önce- 4. madde uyarınca yaptığı hizmet süresi
için bilfiil aldığı en yüksek yıllık ödenek esas alınarak hesap-
lanması ve ondan sonra da icabı halinde 30. maddeye göre ayarlan-
ması gerekir. Sonuç olarak başvuru kabul edilir ve Müstedaaleyhin-
Müstedinin mücahitlik ve milletvekilliği hizmetlerinin hesaplanma-
sını reddeden ve Müstedaaleyh tarafından alınan kararının hükümsüz
ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar
verilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İ-çtihatlar:
1- 21/78 sayılı Ahmet Mithat Berberoğlu ile Maliye Bakanlığı arasın-
daki YİM kararı.
2- 97/78 sayılı Mehmet Ahmet Alkut ile Maliye Bakanlığı arasındaki YİM
kararı.
3- 36/79 sayılı Salih Çelebioğlu ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ara-
- sındaki YİM kararı (D.6/80).
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Müstedi, mücahitlik ve milletvekilliği hizmetlerinin hesaplanmasını ve emeklilik maaşının milletvekili maaşı üzerinden revize edilmesini reddeden ve müstedaaleyh tarafı-ndan alınıp müstediye gönderilen 18.9.1979 tarihli ve H.M.D.P.531/70 sayılı yazıda belirtilen kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesini istemiştir.
Müstedi 1.11.1959 tarihinde ikinci sınıf hükümet h-ekimliğine atandı, 1.11.1963'te birinci sınıf hükümet hekimliğine terfi etti ve milletvekili seçilmesi üzerine 18.7.1970'de emekliye ayrıldı.
Müstedi, milletvekili seçilmesi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile emekliye ayrıldı ve kendisine 20 yıllık s-üre üzerinden emekli maaşı bağlandı ve emeklilik ikramiyesi ödendi.
Müstedi 18.7.1970'den 20.6.1976 tarihine kadar milletvekilliği yaptı. Müstedinin 1963 ile milletvekili seçildiği tarih arasında 6 yıl 6 ay 8 günlük de mücahitlik hizmeti vardır.
- 26/1977 sayılı Emeklilik Yasasının yürürlüğe girdiği 13.5.1977 tarihinden sonra da müstediye emekli maaşı 20 yıllık süre üzerinden ödenmeye devam edildi. Bunun üzerine müstedi avukatı vasıtası ile Maliye Bakanlığına 16.6.1979 tarihli bir yazı göndererek -mücahitlik ve milletvekilliği hizmet sürelerinin hesaba katılmasını ve emeklilik
maaşının milletvekilliği maaşı üzerinden revize edilmesini istedi. Müstedaaleyh müstediye cevaben gönderdiği 18.9.1979 tarihli Emare II yazısında mücahitlik ve milletvekil-liği hizmetlerinin hesaplanmasına ve maaşının da milletvekili mevkii maaşı üzerinden revize edilmesine imkân olmadığını ileri sürerek müstedinin müracaatını reddetti. Müstedi bu ret kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna karar verilmesini istemektedir.
- Müstedinin 18.7.1970'de emekliye ayrılması üzerine kendisine 20 yıllık bir süre üzerinden emekli maaşı bağlanmış olduğu kabul edilen bir husustur. Müstediye bu süre için emekli maaşı bağlanmasının ise yasal bakımdan geçerli olup olmadığı hususu önümüzde- konu edilmiş değildir. Müstedaaleyh tarafından dosyalanan itiraznamede 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının geçmesinden sonra müstedinin mücahitlik hizmetlerinin hesaba katılarak intibakının yapıldığı, milletvekilliği hizmet süresinin ise daha önceki hizmet s-üresine ilâve edilmesine yasal olanak olmadığı ileri sürüldü.
İlkin mücahitlik hizmetleri ile ilgili birinci hususu ele alıp incelemeyi uygun gördük. Görüleceği gibi itiraznamede bu hususta yapılan iddia müstedaaleyhin müstediye gönderdiği Emare II y-azıda söylenenlere ters düşmektedir. Müstedaaleyh, başvurunun duruşmasında, müstedinin hizmet yıllarına, 1970'de emekliye ayrıldığında, yapılan eklemenin bir lütuf olduğu için 6 1/2 yıllık mücahitlik hizmetinin buna ilâve değil de bunun içinde hesaplanması- ve binaenaleyh hesaplanmış olarak kabul edilmesi gerektiğini iddia etti. Halbuki itiraznamede müstedinin fiili hizmet yıllarına 1970'de yapılan eklemenin bir lütuf olarak yapıldığı iddia edilmediği bir yana, daha önce de belirtildiği gibi, bu eklemenin ya-sal bakımdan geçerliliği ihtilâf konusu yapılmadı. Durum bu merkezde olduğuna göre müstedinin 1970'de 20 yıl üzerinden emekliye ayrıldığının bir gerçek olarak kabul edilmesi gerekir. Müstedi 1970'de 20 yıllık bir süre üzerinden emekliye ayrıldığına göre 26-/1977 sayılı Yasa altında 6 1/2 yıllık mücahitlik hizmetinin hesaba katılmadığı açıktır. Bu Yasanın 43(2) maddesi altında ise müstedinin mücahitlik hizmetlerinin, emeklilik menfaatlarının hesaplanmasında, dikkate alınması gerekir. -Gör: YİM 21/78 ve YİM 97-/78.
Şimdi de İtiraznamede milletvekilliği hizmeti ile ilgili olarak ileriye sürülen ikinci hususun ele alınıp incelenmesi gerekir. Müstedaaleyhe göre 26/1977 sayılı Yasanın 15. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal olunduğu ve müstedi Yasadan önce emek-liye ayrıldığı cihetle milletvekilliği hizmet süresinin 1970 öncesi hizmet süresine eklenmesi olanak dışıdır. Gerçekten Yasanın 15. maddesi iptal edildiği nisbette geşersizdir. Mamafih, müstedi istemini bu maddeye dayamamaktadır. Bu durumda 15. madde olmad-an müstedinin isteminde haklı olup olmadığı hususunun incelenmesi gerekir.
Yasanın yürürlükte olan 40. maddesi aynen şöyledir:
"40 (1)1970 Amme Görevlileri (Temsilciler Meclisi Türk Üye-
likleri ile Türk Cemaat Meclisi Uyel-iklerine Adaylık)
(Geçici Hükümler) Yasası veya 1976 Seçim ve Halkoyla-
ması Yasası kurallarına göre aday olup da bir siyasal
kamu görevine seçilen ve yine ayni mevzuatın kuralla-
rına göre -bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce emek-
liye ayrılanlardan:
Emeklilik maaşı çekenler, siyasal kamu görevinden
bu Yasaya göre emekliye ayrılacakları güne kadar
emeklilik maaşını almaya devam ederler ve bu
Yasaya gö-re yeniden emekliye sevkedilirlerken,
geçmiş hizmetleri ile yeni hizmetleri birleştiri-
lerek emeklilik menfaatleri yeniden ayarlanır.
(b)Sadece emeklilik ikramiyesiveya emeklilik maaşı
ile birlikte emeklilik- ikramiyesi alanlar, bu
Yasa Kuralları gereğince siyasal kamugörevinden
emekliye ayrılacakları zaman; siyasal kamu görevi dolayısıyle kazandıkları özel surettehesaplanan
hizm-et süreleri, daha önce emekliye ayrıldıkları
hizmet süresi ile birleştirilir ve hak kazandık-
ları emeklilik maaşı ikramiyesi ve diğeremek-
lilik menfaatleri ödenir. Ancak, bu ödemede, -daha
önce almış oldukları ikramiye indirilir.
(2) Bu Yasa yürürlüğe girmeden önce, yürürlükteki mevzuat
gereğince bir siyasal kamu görevinden emekliye ayrılan
ve halen siyasal kamu görevlisi olanlard-an:
(a) Emeklilik maaşı çekenler için (1). fıkranın (a) bendi
kuralları;
(b) Sadece emeklilik ikramiyesiveya emeklilik maaşı ile
birlikte emeklilik ikramiyesi alanlar için (1). fık-
ranın (b) -bendi kuralları uygulanır."
Görüleceği gibi bu madde, maddede sözü edilen yasalar altında aday olup da bir siyasal kamu görevine seçilen ve Yasanın Yürürlüğe girmesinden önce emekliye ayrılanlara, ve bu nedenle müstediye, şamildir. Yine görüleceği gi-bi bu madde kapsadığı kişilerin siyasal kamu görevindeki hizmet sürelerinin daha önce emekliye ayrıldığı hizmet süresi ile birleştirilmesini öngörmektedir.
Müstedinin siyasal kamu görevindeki hizmet süresinin daha önce emekliye ayrıldığı hizmet süres-ine birleştirilmesi gerektiği ve birleştirilmediği cihetle müstedi isteminin bu kısmında da haklıdır.
Müstedinin diğer bir istemi de emeklilik maaşının milletvekilliği maaşı üzerinden revize edilmesidir. Bu istemi karara bağlarken yasanın göz önünde -bulundurulması gereken maddesi 4. maddesidir. Bu madde iki kısımdan oluşmakta ve ikinci kısım 9/1979 sayılı değişiklik yasası ile tadil edilmişse de tezekkür edilmekte olan konuyu ilgilendiren kısmı esas itibarı ile değiştirilmemiş olan birinci kısımdır. 4-. maddenin birinci kısmı, 9/1979 sayılı Değişiklik Yasasından önceki şekli ile, aynen şöyledir:
- "4 (2) Bir hak sahibinin emeklilik maaşı veya ikramiyesinin
hesaplanmasında, o hak sahibinin, emeklilik hakkı kazan-
dıran veya kazandırdığı bu Yasaca kabul edilen hizmet
süresi içinde aldığı, em-eklilik amaçları için kabul
edilen, en yüksek yıllık ödenekler esas alınır."
-
Bu kısmın tefsiri YİM 36/79 s.4'de yapılmıştır. Bu maddeye göre bir hak sahibinin emeklilik maaşı hesaplanırken o hak sahibinin hizmet süresi içinde aldığı en yüksek yıllık ödenek veya diğer bir deyimle emeklilik hakkı kazandıran herhangi bir hizmet- için bilfiil aldığı en yüksek yıllık ödenek esas alınır. Müstedinin milletvekili olarak bilfiil aldığı yıllık ödeneğin 1970'de birinci sınıf hükümet hekimi olarak aldığı yıllık ödenekten fazla olup olmadığını, önümüzde bu hususta bilgi bulunmadığına göre,- bilmemekteyiz. Bu durumda müstedinin emeklilik maaşının ilkin, 4. madde uyarınca, yaptığı hizmet süresi için bilfil aldığı en yüksek yıllık ödenek esas alınarak hesaplanması ve ondan sonra da icabı halinde 30. maddeye göre ayarlanması gerektiğini söylemek-le yetineceğiz.
Sonuç olarak başvuru kabul edilir ve müstedinin mücahitlik ve milletvekilliği hizmetlerinin hesaplanmasını reddeden ve müstedaaleyh tarafından alınıp müstediye 18.9.1979 tarihli ve H.M.D.P. 531/70 sayılı yazıda belirtilen kararın hükü-msüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç Yargıç
22 Temmuz 1980
- 162 -
Full & Egal Universal Law Academy