-D.27/89 YİM 134/87
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Aziz Altay Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında
Müstedi: Bahire Ahmet Gazi, Ka-raoğlanoğlu, Girne
-ile-
Müstedaaleyh: 1. KKTC İskân Bakanlığı vasıtası ile KKTC Başsavcılığı,
Lefkoşa
2. İskân Bakanlığı Saptama, Değerlendirme ve Tazmin
Komisyonları Bşk. vas. ile KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa
3. Girne Kaza Tapu Amiri vas-. ile KKTC Başsavcılığı,
Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Osman Örek
Müstedaaleyh namına: Hakkı Önen
İlgili şahıslar namına: Süleyman Dolmacı
Yasa Maddesi: 41/77 sayılı İskân, Topraklandır-ma ve Eşdeğer Mal Yasasının 40. maddesi.
İstemin Özeti: Müstediden habersiz başkalarına kesin tasarruf belgesi verilmesi ile ilgili karar ve işlemin mevzuata aykırı olduğu veya sahtekârlık, hile veya yanlış bilgi üzerine verildiği cihetle hükümsüz ve etk-isiz olduğuna ve herhnagi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: 1974 Barış Harekâtından sonra ailece Kıbrıs'a gelen Müstedi ve kocasına ev ve arazi tahsisi yapıldı. Güneyde biri tamamen kendisine diğeri de eşi ile müşterek olan iki konut- sahibi olan Müstediye gönderilen "T" cetvelinde sadece güneyde bıraktığı malların puanı gösterildi Kuzeyde tasarruf ettikleri ise kocasının "T" cetveline işlendi. Müstedi Müstedaaleyhe yazdığı yazıda "T" cetvelinde gösterilen güney puan-larının azlığına i-tiraz etti ancak Kuzeyde tasarruf ettiği malların "T" cetveline işlenmesine itiraz etmedi. Bir süre sonra çocuğunu tedavi için İngiltere'ye giden Müstedi puanlar ile ilgili takipte bulunmak üzere kocasını vekil tayin etti. Ancak başvuru konusu mallar için -itirazda bulunmağa vekil tayin etmedi. Müstedinin kocası eksik puanlarını tamamlayarak kesin tasarruf belgesi aldı ve malları 3. kişilere sattı. Kıbrıs'a gelince durumu öğrenen Müstedi işbu başvuruyu dosyaladı.
SONUÇ: Başvuru konusu malların T cetveline d-ahil edilmemesine itiraz etmeyen Müstedinin konu mallarda meşru menfaati yoktur bu nedenle de yakınma konusu yaptığı mallarda meşru menfaati bulunmadığı nedeniyle olumsuz yönde etkilendiği söylenemez.
Başvuru reddedilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçti-hatlar:
Savvas Yanni Valana v. The Republic of Cyprus Through the Director of Land and Surveys 2 RSSC s.91.
Theocharis Charalambides v. The Republic of Cyprus 4 RSCC s.24.
H Ü K Ü M
Müstedi dosyaladığı bu başvuru ile Girne ilçesinin Zeytinlik köyünd-e pafta harita XII/19EI ve XII/11EI ve 2, parsel numarası 183/1/2 ve 183/171 olan taşınmaz malların müstediden habersiz başkalarına kesin tasarruf belgesi verilmesi ile ilgili karar ve işlemlerin mevzuata aykırı olduğu veya sahtekârlık, hile veya yanlış bi-lgi ü-z-erine verildiği cihetle hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmaya-ca-ğına karar verilmesini istedi.
İhtilâf konus olmayan olgulara göre müstedi, başvuruda 1. ilgili şahıs olan Ahmet Gazi Mustafa ile evli olup 1974 yılından önce İngiltere'ye yerleştiler. Mutlu Barış Harekâtından birkaç ay sonra Kıbrıs'a gelen karı-koca ken-dilerine Zeytinlik köyünde parsel numarası 183/1/2 olan konut ve parsel numarası 183/1/1 olan arsa nitelikli bir arazi tahsis edildi ve çocukları ile birlikte oraya yerleştiler.
Müstedi güneyde biri tamamen kendisine ait diğeri kocası ile müştereken mali-ki olduğu iki ev bıraktı. Müstediye gönderilen T cetvelinde güneyde terkedilen taşınmaz malların puan değeri 784,154 olarak gösterildi. Müstedinin T cetvellerinde kuzeyde tasarruf etmekte olduğu taşınmaz mallar yer almamıştır. Başvuru konusu ev ve arsa nit-elikli arazinin tümü ise müstedinin kocasının T cetveline dahil edildi. Müstedinin kocasının güneyde bıraktığı evin ½ hissesinin puanı 161,715, T cetveline dahil edilen kuzeyde tasarruf ettiği başvuru konusu malların puan değeri ise 1,359,600'dür. Bu durum-da müstedinin kocası 1,197,885 puan için borçlu kaldı.
T cetvellerini 27.3.1986 tarihinde şahsen alan müstedi, 2. müstedaaleyhe hitaben yazdığı ve 2. müstedaaleyhin eline 4.4.1986 tarihinde geçen tarihsiz bir itirazda bulundu ve sadece güneyde terkettiği- taşınmaz mallarının puanlarına itiraz etti. Müstedi şahadetinde kuzeyde tasarruf edilen taşınmaz malların kendi T cetveline dahil edilmediğini gördüğü zaman kocasının kendisine "karı-koca birdir bana itimadın yok mu?" dediği için herhangi bir itirazda bul-unmadığını belirtti.
Müstedi, çocuğunu tedavi maksadıyle İngiltere'ye götüreceğinden 1.4.1986 tarihinde kocasına bir vekâletname verdi ve kendisine verilen puanlar az olduğu cihetle gerekli itirazı yapmaya, takip etmeye, talep edilecek feragatnameyi kend-i namına imzalamaya, puanları almaya ve bu hususla ilgili belgeleri imza etmeye yetkili olmak üzere onu vekil tayin etti. Müstedi bu vekâletnamede başvuru konusu mallar hakkında itirazda bulunması için kocasına yetki vermiş değildir. Müstedinin yapmış oldu-ğu itiraz halâ karara bağlanmamış olarak duruyor.
Öte yandan, müstedinin kocası da güneyde bıraktığı taşınmaz malının puanlarına itirazda bulundu ancak 8.5.1987 tarihinde bu itirazını geri çekti ve T cetvellerinin eski şekli ile ileri gitmesini istedi. D-aha sonra T cetveline dahil edilen başvuru konusu taşınmaz mallara kesin tasarruf belgesi alabilmek için eksildiği puanları tamamlayan müstedinin kocası, 12.5.1987 tarihinde başvuru konusu mallar için kesin tasarruf belgesi aldı ve bir gün sonra onları 2 n-o'lu ilgili şahıs Gülten Amcaoğlu ile 3'nolu ilgili şahıs Işın Gürsel'e satıp devretti.
12.7.1978 tarihinde İngiltere'den dönen müstedi durumu öğrenince bu başvuruyu dosyaladı. Müstedi kocasının konu mallar için aldığı kesin tasarruf belgesinin hileli yo-llardan alındığına dair polise şikâyette bulunduğu için 9.6.1988 tarihinde kocası aleyhine Girne Kaza Mahkeemsinde 803/88 sayılı ceza davası açıldı. Bu olaydan sonra müstedi ile kocası arasında açılan ve henüz sonuçlanmamış bulunan bir boşanma davası bulun-maktadır.
Müstedinin iddiasına göre 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının tadil edilmiş şekli ile 40. maddesi altında kendisinin de, özellikle başvuru konusu konutta, tasarruf hakkı bulunmaktadır. Bu hakkı dikkate alınmadan konutun -tümünün kocasının T cetveline dahil edilerek ona kesin tasarruf belgesi verilmesi yasaya aykırı olup müstedinin meşru menfaatını olumsuz yönde etkilemiş bulunmaktadır.
Mahkeme huzurundaki şahadetten başvuru konusu taşınmaz malların müstedi ile kocasına m-üştereken tahsis edildiği anlaşılmaktadır. 2. müstedaaleyh tarafından düzenlenen T cetvellerinde ise müstedinin kuzeyde tasarrufunda bulundurduğu taşınmaz mallar gösterilmemiştir. 27.3.1986 tarihinde T cetvellerini alan müstedi güney puanlarının değerlendi-rilmesi ile ilgili itirazda bulunduğu halde kuzeyde tasarrufunda bulunan malların T cetveline dahil edilmemesine karşı yasanın öngördüğü 15 günlük süre içinde herhangi bir itirazda bulunmamıştır. Bu itirazı yaparken başvuru konusu malların tümünün kocasını-n T cetveline dahil edildiğini bildiği halde herhangi bir itirazda bulunmamakla müstedi, konu mallarla ilgili haklarından feragat etmiş sayılır ve bu tarihten itibaren konu mallarda meşru menfaatı bulunduğu söylenemez. Yine müstedi, konu malların T cetveli-ne dahil edilmediği 27.3.1986 tarihinde bilgisine geldiği halde, 75 günlük hak düşürücü süre içinde başvuruda bulunmamıştır. Bu durumda müstedinin bu hususu bu başvuruda yakınma konusu yapmasına olanak yoktur.
Müstedi, her halûkârda, kocasının başvuru ko-nusu mallar için hileli yollarla kesin tasarruf belgesi aldığını öne sürmekte ve kocasına veya başkalarına verilen kesin tasarruf belgelerinin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesini istemektedir. Müstedinin koc-asının T cetvelleri herhangi bir itiraz yokluğunda kesinleşmiştir. T cetvellerine göre müstedinin kocasının güney puanları 161,715, kuzeyde tasarrufunda olduğu gösterilen başvuru konusu malların puanları ise 1,359,600 olduğuna göre 1,197,885 puan eksildiği- görülmektedir.
Müstedinin kocası, eksildiği puanlar için Girne Kaza Tapu Dairesine annesi Hatik Gazi'den hibe yolu ile temin ettiğini gösteren mal değer belgesini ibraz etmesi üzeine konu mallar için kesin tasarruf belgesi almıştır. Kesinleşen T cetvel-linde gösterilen konu kuzey mallarının puan değeri kadar mal değer belgesi sahibi sıfatı ile müstedinin kocasına kesin tasarruf belgesi verilmesi yasa gereği olup Tapu Dairesinin takdirine kalmış bir husus değildir. Girne Kaza Tapu Dairesi gerekli işlemler-i yaparken yasalara aykırı hareket etmiş veya yetkilerini aşmış veya kötüye kullanmış da değildir. Yine, müstedinin kocası Tapu Dairesine giderek kesin tasarruf belgesi ibraz edip maliki bulunduğu konu malları 2. ve 3. ilgili şahıslara satış yolu ile devre-tmiştir. İdarenin bu satış uyarınca yaptığı işlemlerden dolayı yetkilerini aştığı veya kötüye kullandığı veya yasalara aykırı hareket ettiği söylenemez.
Kocasının tasarrufunda bulunan konu malları almak için eksildiği puanları hileli yollarla temin ettiğ-ini iddia eden müstedi, bu iddiasını isbat etmek üzere şahadet çağırmıştır. Ne var ki, kocasına yapılan puan devir işlemlerinin hileli olduğu iddiası ile ilgili olarak Girne Kaza Mahkemesinde kocası aleyhine bir ceza davası açılmıştır. Bu ceza davası henüz- sonuçlanmadığından müstedinin bu konuda çağırdığı şahadeti değerlendirip bir bulgu yapmayı doğru bulmuyorum. Kaldı ki bir kimse mal değer belgesi ile sahip olduğu puanları, taşınmaz malların kaydı ve devri işlemlerinde olduğu gibi, tapu dairesine gidip, y-asalar çerçevesinde, başkası lehine devir işlemleri yapabilir. Kişiler arasında yer alan böyle bir tapu işlemi, kişilerin özel hukuk alanındaki hakları ile ilgilidir ve bu işlemlerin kamuyu ilgilendiren yanı yoktur.
Müstedinin kocasına yapılan puan devir- işlemi, derveden ile kendisi arasında ceryan eden bir işlem olup bunun hileli olup olmadığı hususu kişilerin özel haklarını etkilediği cihetle, özel hukuk alanına girmektedir. Bundan dolayı müstedinin kocasına yapılan puan devir işleminin idari yargı konu-su yapılmasına olanak yoktur. Ayni şekilde, kesin tasarruf belgesi alan müstedinin kocası, konu malları 2. ve 3. ilgili şahıslara satmasını müteakip tapu dairesinde yapılan devir işlemleri de kişilerin özel müliyet hakları ile ilgilidir ve bu nedenle özel -hukuk alanına giren işlemler olduğundan idari yargı alanına girmemektedir. (Bak: Savvas Yanni Valana v. The Republic of Cyprus Through the Director of Land and Surveys 3 RSCC s.9; ve Theocharis Charalambides v. The Republic of Cyprus 4 RSCC s.24)
-Müstedi 41/77 sayılı İ-skân- Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Y-asasının tadil edilmiş şekli ile 40.- maddesi kural-l-a-rı ışığında başvuru konusu mallardan biri olan konutta tasarruf hakkı bulunduğunu, yasadan kaynaklanan bu hakkı var iken kocasına tümü için kesin tasarruf belgesi vermekle 2. müstedaaleyhin yasaya aykırı hareket ettiğini ve yetkilerini aştığını iddia etmiş-tir. 40. madde aynen şöyledir:
-"40. 18. madde kurallarına tabi olmak kaydıyle eşdeğer mal verme dışında, hak sahiplerine tahsis edilen konut, işyeri, tarımsal tesisler ve benzeri taşınmaz mallar, tahsis amaçları dışında kullanılamaz ve 20 yıl geçmeden devredilemez, kiraya verilemez, sat-ılamaz ve üçüncü şahıslar lehine ayni haklar konulamaz.
-
Bu şekilde tahsis edilen taşınmaz mallardan, hak sahibi aile reisi ile birlikte aile nüfusunu oluşturan tüm aile fertleri eşit şekilde tasarruf hakkına haizdirler. Ancak, karı ve kocanın boşanmaları halinde, bu haklar ilgili Mahkeme kararı ile yeniden dü-zenlenir. Esas durumda doğabilecek değişiklikler İskân işlerinden sorumlu Bakanlığa ilgililerce intikal ettirilir.
Bu taşınmaz mallara ait hakların devirlerine ilişkin usul, zaman ve diğer hususlar, Bakanlar Kurulunca hazırlanacak Tüzükle saptanır.
Mül-kiyet devir işlemlerinin tamamlanmasına kadar, tahsis hakkı verilen aile fertlerinden herhangi birinin hayatta kalmaması veya sürekli olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhiryetini terketmesi halinde, bu aileye verilen taşınmaz mallar Devletin kullanımına geçer.
-Ancak şehit ve hadise kurbanının en yakını tanımına girenler için böyle bir işlem yapılmaz."
Görüleceği gibi konu madde eşdeğer mal verme dışında yapılan tahsislere şamildir ve gerek müstedi gerekse kocası eşdeğer mal açısından hak sahibi -olduklarına göre bu madde kural-l-a-rından yararlanmalarına olanak yoktur. Yukarıda belirtilenlerden de anlaşılacağı gibi başv-uru konusu mal-l-a-rın T cetveline dahil edilmemesi nedeniyle süresi içinde itir-a-z etmeyen müstedinin konu malları eşdeğerine karşı alma hakkını yittidiği ve 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının- -40. maddesinden de yararlanmasına yasal olanak -bulunmadığı dikkate a-lındığında onun konu mallarda meşru menfaatı bulunmadığı ve yakınma konusu ettiği karar ve işlemler nedeniyle sahip olduğu bir meşru menfaatının olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenmiş olduğu söylenemez.
Sonuç olarak başvuru reddedilir.
Masraflar- için herhangi bir emir verilmez.
(Aziz Altay)
Yargıç
6 Haziran 1989
-
512
-
Full & Egal Universal Law Academy