-
D.7/81 Y.İ.M. 15/81
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay. Anayasanın 118. Maddesi hakkında.
Müstedi: Mustafa Halil İ-brahim, Lâpta.
- ile -
Müstedaaleyh: İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı vasıtasıyle KTFD.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Ahmet M. Berberoğlu.
Müstedaaleyh namına: Mustafa Arıkan.
Yas-a Maddesi: 41/77 sayılı Yasanın 12(7) ve 3(ç) maddeleri. Turunçgil
Bahçeleri ile diğer tarım alanlarının göçmen halka tahsisi
yönetmeliği.
İstemin Özeti: Müstedinin, 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşde-
ğer Mal Yasası tahtında -"hak sahibi" olmadığını bildiren İçişleri
ve İskân Bakanlığının İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürlüğünün
yazısıyle teyid edilmiş bulunan kararın tamamen hükümsüz ve etki-
siz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi
- istemi.
OLAY: Müstedi 1963 Lâpta göçmenidir. 1974 Barış Harekâtından sonra
Lâptada kendisine ev ve narenciye bahçesi ile zeytinlik tahsis
edildi. 1980 yılında Müstedinin 41/77 sayılı Yasa tahtında hak
sahibi olmadığı kendisine -bildirildi. Müstedi bu karara karşı işbu
başvuruyu dosyaladı ve tahsisli olan limon bahçeleri ve zeytin-
liğin aynen muhafazası için ara emri talep etti.
SONUÇ: Müstedi işbu başvurusunu kendisinin 'hak sahibi' olduğunu red-
deden Girne İnc-eleme ve İtiraz Komisyonunun kararına karşı dosya-
lamıştır. Bu karar, tarımsal kaynakların tahsis ve tasarrufu ile
ilgili olmadığı gibi Müstedi başvurusunda konu malların tahsisinin
iptal edilmemesi, tasarrufunun kendisinden alınmaması h-ususunda
istemde bulunmamaktadır. Başvuru hususu olmayan bu mallar husu-
sunda ara emri verme olanağı yoktur. Bu nedenle ara emri istidası
reddolunur.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Arplast Co. Ltd. ile Devrimci Genel İş Sendikası a-rasındaki 25/78
sayılı Yargıtay/Hukuk kararı.
Demirağ Ltd. ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığı arasındaki 22/80
(D.10/80) sayılı Yargıtay/Hukuk kararı.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Müstedi yaptığı başvuru ile Girne İncel-eme ve İtiraz Komisyonunun GTR.63/80-35 sayılı ve 20.11.1980 tarihli yazısı ile Müstedinin 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası tahtında "hak sahibi" olmadığını bildiren ve İçişleri ve İskân Bakanlığının İskân ve Rehabilitasyon Dairesi -Müdürlüğünün 6/9-11211 sayılı ve 15 Aralık 1980 tarihli yazısıyle teyid edilmiş bulunan kararın ve/veya istemin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesi isteminde bulundu.
Yine Müstedi başvuru ile il-gili olgularda özetle, 1963 Lâpta göçmeni olduğunu Barış Harekâtından sonra Lâptada F8 No'lu bir evde iskân ettirildiğini ve Lâptada başvuruda parsel ve Pafta numaraları verilen narenciye bahçeleri ile 3 dönüm zeytinliğin kendisine tahsis edildiğini ileri -sürmektedir.
Yine müstedi 25.11.1980 tarihinde Girne İnceleme ve İtiraz Komisyonu Başkanından GTR.63/80-35 sayılı ve 20.11.1980 tarihli bir yazı aldı. Müstedi bu yazı ile 41/77 sayılı Yasanın 12(7) maddesi tahtında hak sahibi olmadığına karar verildi-ğini öğrendi. Bunun üzerine 28.11.1980 tarihinde avukatı vasıtasıyle bu karara itiraz etti. Ancak yine kendisine ulaşan 15.12.1980 tarihli yazıdan öğrendiğine göre hak sahibi olduğu reddedildi. Müstedi de başvurusunu bu red kararına karşı yapmıştır.
-Bilâhare müstedi dosyaladığı bir ara emri istidası ile istidadaki listede görülen ve Lâptada kendisine tahsisli bulunan narenciye bahçeleri ile 3 dönüm zeytinliğin dava sonuçlanıncaya kadar aynen muhafaza edilmesi, bu mallara hiçbir şekilde müdahalede bulu-nulmaması, müstedinin elinden alınmaması, başkalarına tahsis edilmemesi hususunda bir ara emri verilmesi için müracaat etmiştir.
Karşı taraf da bu müracaata itiraz etmiş ve ara emrinin duruşması yapılmıştır. Ara emrinin duruşmasında müstedi şahadet v-ermiş ve şahadetinde özetle, 1963 Lâpta göçmeni olduğunu göçmen olduktan sonra Lâpta'da bıraktığı 3 hane evin tamamen hasara uğradığını kendisine ait limon bahçelerinin bir kısmının sokulduğunu, tahribata uğradığını ve gördüğü bu zararlar için forma doldur-up Tapuya yatırdığını ve 41/77 sayılı Yasanın 3(ç) maddesi altında eşdeğerde hak sahibi olduğunu iddia etmiştir. Yine müstedi şahadetinde konu mallar elinden alındığı takdirde mağdur duruma düşeceğini, başka kaynakların kendisine tekrar verilmesi olanağını-n bulunmadığını veya verilse bile şimdiye dek elinde tuttuğu narenciye bahçelerine bir hayli masraf yaptığını ve zarara uğrayacağını söyleyerek ara emrinin verilmemesi halinde telâfisi imkânsız zarara düçar olacağını iddia etmiştir. Keza haklı bir davası b-ulunduğunu ve ara emrinin verilmesi gerektiği üzerinde durmuştur.
Savcılık müdafaasında konu bahçelerin, Bakanlar Kurulu karar No.6351 tahtında çıkarılan "Turunçgil Bahçeleri ile diğer tarım alanlarının göçmen ve halka tahsisi" yönetmeliği altında ve-rildiğini iddia ederek yayınlanmamış bu karar ve yönetmeliği emare IV olarak ibraz etmiştir. Bu yönetmeliğe göre konu bahçeler 2 sene süre ile verilmişti. Bilâhare Bakanlar Kurulunun 7030 No'lu kararı (Emare V) ile süre 2 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır. Bu 5 -yıllık süre ise hitam bulduğundan müstediye 13 Ocak 1981 tarihinde konu Tarımsal kaynakları tahliye etmesi için bir ihbar gönderilmiş ve bu ihbar da emare olarak ibraz edilmek istenmiştir. Ancak müdafaa avukatı ihbarın alınan karardan sonra gönderildiğini,- başvuru konusu Kararla bir ilgisi bulunmadığını ve karardan ayrı bir işlem olduğunu iddia ederek ihbarın ibrazına itiraz etmiştir. Mahkeme ise itirazı reddederek 13 Ocak 1981 tarihli ihbarın Emare III olarak ibraz edilmesine karar vermiş ancak bu ihbarın -değerlendirilmesini ara emri duruşmasının neticesine bırakmıştır.
Savcılık müdafaa şahidi olarak Ali Halit, Mehmet Arif Saner ve Ali Bey Ahmet'i çağırmıştır. İlk çağrılan iki şahit bahçelerin durumu hakkında bilgi vermişlerdir. Ancak bu şahitlerin şa-hadetinde ara emri maksatları bakımından konu ile ilgili aydınlatıcı bir şahadet mevcut değildir. Ali Bey Ahmet'in şahadetine gelince; Ali Bey Ahmet İskân Dairesinde Hukuk İşleri Amiridir ve müstedinin Güneyde eşdeğer bırakmadığını kuzeyde bulunan mallara -hasar yapılmış olabileceğini ancak bunların halen tesbit edilmediğini müstedinin tarımsal kaynaklar açısından "hak sahibi" sayılmadığını ve bu nedenle konu kararın alındığını izah etmiştir. Ancak bu şahidin şahadeti de başvurunun esası ile ilgilidir, ara e-mri maksatları bakımından üzerinde durulması gerekmez.
Ara emirlerinin ne gibi hallerde verileceği ve gözönünde tutulması gereken kriterlerin ne olduğuna birçok içtihat kararlarında değinilmiştir. Bu ilkeler özetle 3 başlık altında toplanmaktadır. a)- Karara bağlanması gereken konunun ciddi olması, b) Davacının iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması, c) Meni müdahale emri verilmezse ileride telâfisine imkân olmayacak bir zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün çok zorlaşacağı hususları-nda mahkemenin kanaat getirmesi gerekir. Gör: Yargıtay/Hukuk 25/78. Ancak bu kriterler yanında tabiatıyle ara emri ile muhafaza altına alınmak istenen veya ara emri konusu edilen menkul veya gayri menkul malın dava konusu olması gerekli yerleşmiş içtihat p-rensiplerindendir. Gör: Yargıtay/Hukuk 22/80.
Önümüzdeki başvurunun vakalar kısmında müstedi, Lâpta'da kendisine tahsisli malların tahsis ve tasarrufuna değinilmekle beraber, başvuruda konu ettiği ve iptalini istediği karar onun eşdeğer ve tasarruf t-alebi açısından "haksahibi" olduğunu reddeden Girne İnceleme ve İtiraz Komisyonunun yukarıda tarih ve sayısı verilen kararıdır. Bu karar, konu tarımsal kaynakların tahsis ve tasarrufu ile ilgili olmadığı gibi müstedi başvurusunda konu malların tahsisinin i-ptal edilmemesi, tasarrufunun kendisinden alınmaması hususunda bir istemde bulunmaktadır. Esasen müstedi, konu malların tahliyesini öngören ve başvuru konusu karardan sonra kendisine gönderilen Emare numara III ihbarın ayrı bir işlem olarak kabul edilmesi -gerektiğini beyan etmiştir. Bu durumda ara emri konusu edilen narenciye bahçeleri ile zeytinliğin tahsisi, tasarrufu ve müstedinin bunlar üzerindeki hak sahipliliği başvuru konusu değildir. Bu nedenle dava veya başvuru konusu olmayan bu mallar hususunda ar-a emri verme olanağı yoktur ve bu nedenle ileri sürülen sair hususlara değinmeye gerek olmayıp istidanın reddedilmesi gerekir.
Netice olarak ara emri istemi reddolunur.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç - Yargıç Yargıç
23 şubat 1981
- 276 -
Full & Egal Universal Law Academy