-
D. 38/80 Y.İ.M. 166/78
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
-Yüksek Mahkeme Huzurunda.
-
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Müstedi:Polis Çavuşu 638 Vedat Hasip Fellâhoğlu, Lefke Emniyet
Müdürlüğü, Güzelyurt.
- ile -
Müstedaaleyh:K.T.F.D. Emniyet Genel Müdürlüğü va-sıtasıyle K.T.F.D.,
Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Menteş Aziz.
Müstedaaleyh namına: Mustafa Arıkan
Yasa Maddesi: Polis Nizamnamesi.
İstemin Özeti: Emniyet Müdürlüğünün, Polis -Çavuşu Halil Suan'ı Polis
Müfettişliğine terfi ettiren kararının hükümsüz ve etkisiz oldu-
ğuna karar verilmesi istemi.
OLAY: Emniyet Müdürlüğü Haftalık Emirler dergisinde yayınladığı
kararında Polis Çavuşu Halil Suan'ı Polis Mü-fettişliğine terfi
ettirdi. Müstedi dosyaladığı başvurusu ile Emniyet Müdürlüğünün
görevini kötüye kullandığını iddia etti.
Mahkeme huzurunda ibraz edilen şahadet ve emareler Müstedinin
kıdem, eğitim, takip ettiği kurslar ve mes-lekte ifa ettiği görev-
ler bakımından ilgili şahsa nazaran daha iyi olduğunu göstermesine
rağmen iki defa terfi encümenince mülâkata çağrıldığı halde encü-
meni tatmin etmediğinden terfi ettirilmedi. Müstedi ilgili şahıs-
tan diğer birç-ok yönden daha iyi olmasına rağmen iki defa terfi
encümeninde başarılı olmaması, ilgili şahsın Müstediye tercihen
terfiye lâyık görülmesine yol açtı.
SONUÇ: Emniyet Genel Müdürünün, terfi kararını alırken Anayasanın veya
sair yasaların h-erhangi bir kuralına aykırı hareket ettiği veya
yetkilerini aştığı ve kötüye kullandığı hususunda ikna olunulmadı-
ğından başvuru reddolunur.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Sayın Yarg-ıç Aziz
Altay verecektir.
Aziz Altay: Müstedi dosyaladığı başvurusunda Emniyet Genel Müdürlüğünün müstediye tercihan polis çavuşu Halil Suan'i Polis Müfettiş Muavinliğine terfi ettiren ve 1 Ağustos 1978 tarih ve 21 sayılı "HAFTALIK EMİRLER"de yayınlanan k-ararının yetki aşımı ve/veya yetkinin kötüye kullanıldığı ve/veya terfi veya atamanın haksız olduğu ve/veya Polis Teşkilâtı Yasa ve Mevzuatına ters düştüğü nedeniyle hükümsüz ve etkisiz olduğuna karar verilmesini talep etti.
Müstedaaleyh bir itirazna-me dosyalayarak yetkilerini aştığını veya kötüye kullandığını reddetti ve başvuru konusu terfiye ilişkin takdir yetkisini doğru olarak kullandığını iddia etti.
Halil Suan ise ilgili şahıs sıfatıyle başvuruya katılmak istemediğini bildirerek başvuru i-le ilgilenmedi.
Başvurunun duruşması sırasında müstedi bizzat şahadet vermekle yetindi başka şahit çağırmadı. Müstedaaleyh tarafından ise 3 şahit çağrıldı.
Mahkeme huzurundaki şahadete göre 15.3.1955 tarihinde polis olarak atanan müstedi iki yı-l sonra Onbaşı rütbesi ile Mağusa telsiz sorumlusu olarak görev yaptı. 1958 yılında T.M.T. mensubu olduğu gerekçesi ile görevden uzaklaştırıldı ancak 11 ay sonra siyasi nedenler dolayısıyle tekrar göreve alındı. 1961 yılında Muhacerat/İstihbarat şubesine a-tandı. 1963 yılında tahkikat sorumlusu oldu. 1965 yılında ise adliye şubesine verildi ve 9 sene bu görevde kaldı. 1958 yılında çavuşluk imtihanının mesleki (Professional) ve kültürel (Educational) kısımlarını geçti. 1971 yılında Polis çavuş Yardımcılığına,- 1973 yılında da çavuşluğa terfi etti. Baf Kurtuluş Lisesi mezunu olan müstedi halen İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde kayıtlıdır. Yabancı lisan olarak ingilizce ve Rumcayi iyi derecede okuyup yazmaktadır. Emare VIII olarak ibraz edilen belgede ise -Müstedinin Kıbrıs Sertifikası İngilizce (Higher and Lower), Rumca (Lower) imtihanlarını iyi (credit) derecede geçtiği ifade edilmektedir. 1975 ve 1976 yıllarında terfi encümenine mülâkat için çağrılan müstedi encümeni tatmin etmedi ve ondan sonra da bir da-ha mülâkata çağrılmadı. 1978 yılında Subaylık imtihanının mesleki kısmına giren müstedi başarılı olamadı. Müstediye göre inisiyatif sahibi ve yetenekli olduğu halde terfi tarihinde çavuşluk imtihanını dahi geçmeyen ve kendisinden daha kıdemli ve yetenekli -olmayan Halil Suan Polis Müfettiş Muavinliğine terfi ettirildi.
Müstedi mevzide geçen 3 senelik mücahitliği sırasında bronşit ve daha sonra astım olduğunu ancak bu rahatsızlığının görevini yapmaya engel teşkil etmediğini ileri sürdü. Nitekim bu rahat-sızlığına rağmen 1973 yılında çavuşluğa terfi ettiğini, 1974 yılından beri de devriye görevi ve gece nöbeti yaptığını sözlerine ekledi.
Lefke Emniyet Müdürü Rıdvan Rıdvanoğlu müstedinin Güzelyurt trafik şubesi sorumlusu, muhtelif tarihlerde Aydınköy,- Yeşilırmak ve Güzelyurt karakolları sorumlusu olarak görev yaptığını, adliye ve tahkikat şubelerinde çalıştığını ve verilen tüm görevleri lâyıkıyle yerine getirdiğini söyledi. Bu şahide göre atılgan ve iş gösterme hevesi içinde olan müstedinin uzun süre a-dliye şubesinde görevlendirilmesi sebebiyle her sahada gerektiği şekilde yetişme olanağı bulamamıştır. Ancak bu husus ona her sahada çalışma imkânını vermiyenlerin kusuru olup müstedi aleyhine alınamaz.
Emniyet Genel Müdür Yardımcısı ve Terfi Encümen-i Başkanı olan Namık Birgen'in şahadetinden mülâkat için terfi encümenine çağrılan müstedinin başarılı olmadığını, halbuki 30.1.1978 tarihinde Encümene çağrılan Halil Suan'ın ise mülâkatta başarılı olduğu ve Subaylık imtihanlarını geçmesi koşulu ile 1.8.19-78 tarihinde Polis Müfettiş Muavinliğine terfi ettirildiği anlaşılmaktadır. Halil Suan 17.12.1978'de Subaylık imtihanının mesleki kısmını, 4.8.1979 tarihinde de kültürel kısmını geçmiştir.
Emniyet Genel Müdürü Kemal Hıfzıoğlu'nun verdiği izahata göre- Emniyet teşkilâtında 1963'den sonra imtihan yapılmadığı gibi terfiler de tamamen durduruldu. 1970 yılında terfiler için gerekli çalışmalara başlandı ve ilk terfiler 1973 yılında gerçekleştirildi. İlk imtihanlar ise Aralık 1978'de yapıldı. İmtihanlar yapıl-maya başlanmadan önce terfiler imtihan dışındaki diğer hususlar, örneğin terfi edecek şahıs hakkında Emniyet Müdürü tarafından düzenlenen rapor ile emir alma ve emir verme, adam yönetme, halk ve personel ile ilişkileri, inisiyatif sahibi olup olmadığı ve s-ağlık durumu dikkate alınarak yapılırdı. Polis Nizamnamesine göre Çavuşluk imtihanlarını geçmeden Subaylığa terfi edilemez, meğer ki Emniyet Genel Müdürü bu hususta takdir yetkisini kullanmış olsun. Bir şahıs liyakata göre (by merit) terfi ettirilecekse En-cümene sevk edilmez. Ancak yayınlanan HAFTALIK EMİRLER'de terfinin liyakata göre yapıldığı belirtilir. Çavuşluk imtihanını geçmediği halde Subaylığa terfi ettirilen Halil Suan'ın HAFTALIK EMİRLER2de liyakata göre terfi edildiği belirtilmemiştir. Yine Emniy-et Genel Müdürüne göre 24.8.1957 tarihinde polis olan ve 1.7.74 tarihinde çavuşluğa terfi eden Halil Suan hakkında amirleri tarafından düzenlenen raporlar ile onun gayet disiplinli ve başarılı görev yaptığı, personel ve halk ile iyi münasebetleri olduğu da- dikkate alındıktan sonra müstediye tercihan terfiye lâyık görüldü.
Emare II olarak ibraz edilen biyografisine göre Halil Suan 1957 yılında polis yazılmasını müteakip polis temel eğitimi, 1980 yılında da polis tekamül kursu gördü. 21.7.1974 tarihinde- Çavuşluğa, 1.8.1978 tarihinde de Müfettiş Muavinliğine terfi etti. 1958-1971 tarihlerinde Trafik şubesinde 1971-1974 tarihlerinde Kriminal Tahkikat şubesinde ve 1974-1979 tarihlerinde Büyükkonuk ve Ziyamet köy karakollarında görev yaptı. Görevinde gösterd-iği başarılı çalışmalarından ötürü 1971 yılında takdir ve KL.3.- mükâfat, 1972 yılında takdir ve KL.2.- mükâfat, 1976 yılında moral ödülü KL.5.- ve 1977'de takdir ve KL.5.-mükâfat aldı. Biyografisinde tahsil durumu hakkında herhangi bir bilgi verilmemekle -beraber Emniyet Genel Müdür Yardımcısı Namık Birgen'e göre Halil Suan lise bire kadar okudu.
Emare III olarak ibraz edilen biyografisine göre müstedi 5 yıl Lefkoşa İngiliz Okulunda, 1 yıl da Baf Kollejinde okuduktan sonra 1972 yılında Baf Kurtuluş Li-sesinden mezun oldu. 1973-1974 yıllarında Hukuk Fakültesine talebe kaydedildi. 1955 yılında polis yazılarak aynı yıl 6 ay polis temel eğitimi, 1957'de 2 ay tekamül kursu (confirmation course), aynı yıl içerisinde 2 ay CID (Kr. Tahkikat kursu), 1958 yılında- 1 ay telsiz ve muhaberat kursu, 1962 yılında muhacerat ve istihbarat kursu gördü. 12.8.1957 tarihinde vekâleten polis çavuşluğu yaptı. 15.9.1971'de çavuş yardımcısı, 1.7.1973 tarihinde de çavuş oldu. Kasaba ve köy karakollarında çalıştı, karakol sorumlusu-, telsiz ve muhaberat sorumlusu, muhacerat ve istihbarat 2. sorumlusu, adliye sorumlusu, Güzelyurt'ta Kriminal tahkikat, ambar emini, cürümleri önleme sorumlusu, devriye kolu ve trafik sorumlusu olarak görev yaptı. 1957-1960 yıllarında TMT'de gösterdiği ör-nek ve başarılı çalışmalarından ötürü takdirname, 1969 yılında da adliye görevinde gösterdiği örnek ve başarılı çalışmalarından ötürü Emniyet Genel Müdürü tarafından KL.5.- mükâfat aldı. 1957, 1959, 1961 ve 1963 yıllarında kendisine sırası ile l. 2. 3. ve -4. iyi tavır nişanı (good conduct badge) verildi. 1955 yılından 1963 yılına kadar her yıl ilk yardım (First aider) ve Can kurtaran (Life Saving) imtihanlarını geçti.
Görülüyor ki müstedi kıdem, eğitim ve takip ettiği kurslar ve meslekte ifa ettiği gö-revler bakımından ilgili şahsa nazaran daha iyidir. Nitekim müstedi polis yazıldığından 2 sene sonra çavuş vekili (Acting Surgeant), 1971'de Polis çavuş Yardımcısı ve 1973'de çavuş olduğu halde ilgili şahıs ancak 1974'de çavuş oldu. İlgili şahsın çavuşluk -imtihanını geçtiğine dair herhangi bir şahadet de bulunmamaktadır. Ne var ki 1975 ve 1976 yıllarında iki defa terfi encümenine mülâkata çağırılan müstedinin encümeni tatmin etmediği, 1978 yılında mülâkata çağırılan ilgili şahsın ise Encümeni tatmin ettiği -görülmektedir. Müstedinin sair bir çok hususlarda ilgili şahıstan daha iyi durumda olmasına rağmen iki defa terfi encümeninde başarılı olmamasının müstediyi olumsuz yönde etkileyerek terfi encümeninde başarılı olan ilgili şahsın müstediye tercihan terfiye -lâyık görülmesine yol açtığı anlaşılmaktadır. Bu durumda bu başvuruda karara bağlanması gereken husus Emniyet Genel Müdürünün müstediye tercihan ilgili şahsı terfi ettirirken takdir yetkilerini kötüye kullanıp kullanmadığıdır. Mahkeme bu hususu karara bağl-arken gözönünde bulundurması gereken ilke aynı adaylar arasında kendisinin bir tercih yapma durumunda kalması halinde takdir yetkisini nasıl kullanacağı olmayıp Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından kullanılan takdir yetkisinin hatalı veya kötü bir şekilde ku-llanılıp kullanılmadığıdır.
Alezandros Christou and Others v. The Republic (Public Service Commission) 4 R.S.C.C. p.1 at p.6 şöyle demektedir:
"In all the circumstances of this Case the Court is not
satisfied that the Commission -has acted in excess or abuse of
powers. The Court has laid down more than once that where a
person appointed to a post is duly qualified under the relevant
scheme of service this Coust will not, on the issue of suitabi-
l-ity, substitute its own discretion for that of the Commission
provided that the Commission's discretion has been properly exer-
cised; in other words, the mere fact that the Court, had it been
in the position of the Commission, migh-t possibly not have
selected for appointment the same candidates as the Commission,
is not in itself sufficie-nt ground for the Court to interfere
with the decision of the Commission."
- Salih Shukrı Saruhan and The Republic (Public Service Commission) 2 R.S.C.C. p.133 at p.136'da şöyle denmektedir:
-
"The Court is of the opinion that when the Public Service
Commission has exercised its discretion in reaching a decision,
after paying due regard to all relevant considerations and
without taking into account irrelev-ant factors, this Court will
not interfere with the exercise of such a discretion unless it
can be shown to the satisfaction of the Court that such exercise
has been made in disregard of any provision of the Constitution
or - of any law or has been made in excess or in abuse of the
powers vested in the Public Service Commission."
Müst-edinin bazı hususlarda ilgili şahsa nazaran daha üstün durumda olmasına rağmen iki defa terfi encümeninde başarılı olmaması, ilgili şahsın ise subaylık imtihanlarını geçmiş olması dikkate alındığında Emniyet Genel Müdürünün takdir yetkisine müdahale etmemi-z için yeterli sebep mevcut olmadığı kanısındayız.
Yukarıda belirtilenlerden anlaşılacağı gibi Emniyet Genel Müdürü terfi kararını alırken Anayasanın veya sair yasaların herhangi bir kuralına aykırı hareket ettiği veya yetkilerini aştığı veya kötüye -kullandığı hususunda ikna edilmedik. Bu nedenle başvurunun reddedilmesi gerekir.
Son olarak bir hususa daha değinmek istiyoruz. Müstedi uzun yıllar polislik görevi ifa etmiş bir kişidir. Müstedinin hizmet yılları, tahsil durumu, takip ettiği mesleki -kurslar ve ifa ettiği görevler yanında subaylık imtihanını da geçmiş olsaydı bu başvurunun sonucu pek muhtemelen farklı olabilirdi. Binaenaleyh Subaylık imtihanını geçmesi halinde müstedinin terfi için uygun bir aday olarak dikkate alınması gerektiği görüş-ünde olduğumuzu belirtmekte fayda mülâhaza etmekteyiz.
Sonuç olarak başvuru reddolunur.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
19 Eylül 1980.
Full & Egal Universal Law Academy