-
D.46/80 Y.İ.M. 169/77
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin
Salâhi.
Anayasanın 118. Maddesi hakkında.
-Müstedi: Halil Ergin, Orhaneli Sokak No.l3, Girne.
- ile -
Müstedaaleyh:KTFD Başsavcılık vasıtasıyle İmar, İskân ve Rehabili-
tasyon Bakanlığı, Girne Kaza İskân Komisyonu, Lefkoşa.
- A R A S I N D A.
Müstedi namına: Mustafa Güryel.
Müstedaaleyh namına: Yaşar C. Boran.
Yasa Maddesi: 1974 İskân ve Rehabilitasyon Yönetmeliğinin 20. Maddesi.
İstemin Özeti: Müstedinin OKTY personeline tahsis edilen Girne'deki
konutun- iptal edilerek geri alınması ile ilgili Girne Kaza İskân
Komisyonunun kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi
bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: Müstedi, Girne İskân Sorumlusu olduğu bir esnada İskân Daire--
Dairesinden izin almadan dava konusu eve yerleşti. Bilâhare
Girne'den Lefkoşa'ya nakil alan Müstedi, nakil memur statüsü
altında Girne'deki evin tahsisini aldı. Tahsiste kira sözleşmesi
yapılması öngörülmesine rağmen sözl-eşme yapmadı ancak bir kez
maaşından bir miktar para kesintisi yapıldı. Müstedi, maaşından
kira kesintisi yapılmasını talep etmesine rağmen bu yapılmadı ve
İmar, İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığınca tahsis iptal edildi.
SONUÇ: Şahadet-ten anlaşıldığı kadarıyle, Müstedi tahsis aldığı tarihte
nakil memur statüsünde olmasına rağmen kendisi Lefkoşa'ya nakle-
dilmişti. Dolayısıyle nakil memur statüsü altında yönetmelikten
doğan hak sahipliği olamaz. Bilgisi dahilinde o-lan bu hususu
gizlemiş veya yanıltma yoluna giderek tahsis aldığından iptal
kararı hatalı değildir. Başvuru reddolunur.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin (Başkan): Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç N. Ergin Salâhi ver-ecektir.
N. Ergin Salâhi: Müstedi kendisine Girne'deki Orhaneli Sokak No.l3' deki Rum'a ait terkedilmiş evin OKTY Personeline İkametgâh ve Möble Tahsis Yönetmeliği altında tahsis edildiğini, bu evde halen ikamet etmekte olduğunu, durum böyle iken Girne Ka-za İskân Komisyonunun 22.7.1977 tarihli önerisi ve İmar İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığının 26.7.1977 tarihli onayı ile ilgili tahsisin iptal edilerek geri alındığını ileri sürmekte ve bu kararın Komisyonun ve/veya Bakanlığın yetkisi dışında olduğunu veya- karar alınırken yetkilerinin kötüye kullanıldığı, aşıldığı ve/veya adalet kurallarına aykırı hareket edildiği iddia edilerek mezkûr kararın hükümsüz, etkisiz olduğu ve iptal edilmesi yönünde bir hüküm ve emir verilmesi isteminde bulunmuştur.
Müstedi- başvurusunda aşağıda gösterilen hakikat ve gerekçeleri ileri sürmüştür:
"a. Müstedi takriben veya 17.9.1974 tarihinde Girne İskân Dairesi
Sorumlusu olarak Lefkoşa'dan Girne'ye nakledilmiş ve 30.9.1974
tarihinde OKTY Personeline İkamet-gâh ve Möble Tahsis Yönetme-
liği tarafından Girne Orhaneli Sokak No.l3'de kâin evin envan-
teri yapılarak kendisine tahsis edilmiştir.
b. Müstediye takriben veya 21.1.1975'de 9364 sayılı tahsis
belgesi isdar olunmuştur-.
c. Müstediden 1974 OKTY Personeline İkametgâh ve Möble Tahsis
Yönetmeliği tahtında kira kesilmiştir.
d. Müstedi mezkûr evde kiracı durumunda olduğunu ve İskân ve
Rehabilitasyon Yönetmeliği tahtındaki tahsisin iptal ed-ilemi-
yeceğini beyan ve iddia eder.
e. Müstedi ile beraber mezkûr evde 1963 göçmeni olan babası
Salih Yusuf ve gözleri görmeyen annesi ve kızkardeşi ile
beraber 9 kişilik bir aile ikamet etmektedir.
f. Müsted-i kendisine mezkûr ev tahsis edildiği tarihteki statü-
sünü hâlâ muhafaza etmektedir."
Müstedaaleyhler itirazlarında özetle Orhaneli Sokak No.l3 Girne'de kâin yabancıya ait olup KTFD zilyet veya mülkiyetinde bulunan evin 21.1.1975 tarihli ve 9-364 no.lu tahsis belgesi ile müstediye tahsis edildiğini kabul etmekle beraber, Eylül 1974 tarihinde Girne'de iskân sorumlusu olarak görevli bulunduğu sırada, İskân Dairesinin izni olmadan veya sorumlusu olduğu ilgililere danışmadan, müstedi konu evi işgal- etmiş ve bilâhare tahsisi nakil memur statüsü altında temin yönüne gitmiştir. 21.1.1975 tarihinde kendisine konu ev OKTY Personeline İkametgâh ve Möble Tahsis Yönetmeliği altında, nakil memur olarak tahsis yapılmıştır. O günlerde müstedi devlet memuru ol-up Girne'de İskân Dairesi Sorumlusu idi ve 8.11.1974 tarihine kadar bu göreve devam etmiş fakat bu tarihte Lefkoşa İskân ve Rehabilitasyon Dairesine nakledilmiştir. İlgili tarihlerde Lefkoşa'ya becayiş edildiği cihetle müstedinin statüsü nakil memur değild-i ve yetkililere yanıltıcı bilgi vermek sureti ile 9364 sayılı tahsis belgesini temin etmiştir. İlgili Yönetmeliğin 20. maddesine göre yanıltıcı bilgi verdiği saptananlarla yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden tahsis edilen kaynaklar, İskân Komisyonunu-n önerisi üzerine ilgili Bakanlık olan İmar, İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığınca geri alınır. Yine müstedaaleyhler itirazlarının 6 ve 8. paragraflarında başvuru konusu evle ilgili olarak müstedi ile herhangi bir anlaşma yapılmadığı gibi kira ödemesi veya -kesintisinin de yapılmadığını ileri sürmüşlerdir.
Müstedi başvurunun duruşması sırasında yemin tahtında şahadet vererek başvuruda ileri sürdüğü iddialarını tekrarlamış ancak şahadetinde kendisi ile bir kira anlaşması yapılmadığını ve kira ödemesinin -ise Mart 1975 tarihinde bir defaya mahsus olmak üzere maaşından kesilmek sureti ile yapıldığı hususunda şahadet vermiştir. Yine şahadetinde, tahsisin kendisine ilgili Yönetmelik altında ve nakil memur statüsüne sahip olduğu nedeni ile bu tahsisin yapıldığı- hususunda şahadeti vardır.
Gerek iddialardan ve gerekse şahadetten çıkan olgulara göre müstedi konu eve 17.9.1974 tarihinde tahsis yapılmadan girmiş ve o tarihlerde Girne İskân Sorumlusu iken evdeki möble kendisine zimmetlenmiştir. Eve girdiği tarih-lerde kendisine tahsis yapılmamış bilâhare 8.11.1974 tarihinde Girne'den Lefkoşa'ya becayiş edilmiş ve Lefkoşa'da görevli iken 21.1.1975 tarihinde konu ev kendisine nakil memur statüsü ile ilgili yönetmelik altında tahsis edilmiştir. Tahsiste kira sözleşme-sinin yapılacağı öngörülmekte ise de müteakip bir kira sözleşmesi yapılmamış, ancak bir defaya mahsus olmak üzere Mart 1975 tarihinde aylığından bir miktar kesinti yapılmıştır. Daha sona kira sözleşmesi yapılmadığı gibi kira ödemesi veya kesintisi de yapıl-mamıştır. Müstedinin şifahi müracaat ve ısrarına ve Emare III olarak ibraz edilen yazılı müracaatına rağmen kendisinden kira alınma yönünde gidilmemiş ve 26.7.1977 tarihinde başvuru konusu karar ile evvelce kendisine yapılan tahsis iptal edilmiştir.
-Müstedinin bütün iddiasi nakil memur statüsüne dayanarak konu evin kendisine ilgili Yönetmelik altında tahsis edildiği ve kendisi ile KTFD arasında kira münasebeti doğduğu hususundadır.
Müstedinin statüsü, gerek iddialardan ve gerekse kendi şahadetin-den ve itirazdan açıkça görülebileceği gibi, esas alınması gereken tahsisin yapıldığı 21.1.1975 tarihinde nakil memur değildi ve ilgili Yönetmelik altında bir hak sahibi sayılmaması gerekmekte idi. Konu eve ilk girdiği zamanlarda statüsü nakil memur olabil-ir ancak bilâhare tahsisin yapıldığı ve esas alınması gereken tarihte görev yeri Lefkoşa'ya nakledildiği cihetle bu statüsünü yitirmişti ve nakil memur statüsünde değildi. Kendi bilgisinde olan bu durumu tahsis yapan görevlilerden ya gizlemiş veyahut tutum-u ile onları yanıltma yönüne gitmiştir. Bu durum olayların vukuu incelendiğinde sarahatla ortaya çıkmaktadır. Müstediye 21.1.1975 tarihinde tahsis yapılmakla beraber, bilâhare bu hatanın farkına varmış olan İmar, İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı müstedi i-le bir anlaşma yapmamışlar ve bir defaya mahsus olmak üzere aylığından bir miktar kesinti yapmışlar ancak devam ettirmeyip müstedinin ısrarına rağmen kira alma yönüne gitmedikleri gibi tahsisi de iptal etme kararını almışlardır. 1974 İskân ve Rehabilitasyo-n Yönetmeliğinin 20. maddesi aynen şöyledir:
- "20. İskân edilenlerin kendilerine tahsis edilen kaynakları eko-
nominin yararını da gözeterek verimli bir şekilde işletme-
leri ve yükümlendikleri karşılıkları zamanında ödemeleri
ilgili Bakanlıkça İskân Komisyo-nları aracılığı ile sürekli
olarak izlenir ve denetlenir. Yükümlülüklerini yerine
getirmeyenlere tahsis edilen kaynaklar, İskân Komisyonunun
önerisi üzerine İlgili Bakanlıkça geri alınır. Tahsis edilen
-kaynaklar üzerindeki kayıplar iskân komisyonunca saptanan
değerler üzerinden tazmin ettirilir. Bu yönetmelik hükümleri
uyarınca yapılacak tahsislerde, yanıltıcı bilgi verdiği son-
radan saptananlar hakkında bu madde hükmü u-ygulanır. Kanuni
Kovuşturma yapılır."
-
Görülüyor ki bu Yönetmeliğin 20. maddesi altında yanıltma neticesi yapılan tahsisler geri alınabilmektedir. Müstedinin de yukarıda değindiğimiz gibi bir yanıltma neticesi bu tahsisi aldığı açıklık kazanması üzerine kendisine yapılan tahsisin iptali y-önüne gidilmiştir. Bu yönden mütalâa edildiğinde Girne Kaza İskân Komisyonunun 22.7.1977 tarihli önerisi ve İmar, İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığının 26.7.1977 tarihli onayı ile alınan iptal kararı hatalı değildir. Müstediden konu ev için yapılan bir aylı-k kesinti, durumu değiştirmemektedir ve müstedi ile K.T.F.D. arasında kira münasebeti doğduğu söylenemez. Kira münasebeti ancak doğru ve yerinde yapılan tahsisler ve anlaşma neticesi kira alınması hallerinde tesis edilebilir.
Yukarıda söylenenlerden -anlaşılacağı gibi başvuru reddolunur.
(Ülfet Emin) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç Yargıç
21 Kasım 1980
- 217 -
Full & Egal Universal Law Academy