-D.28/91 YİM 185/91
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Niyazi F. Korkut, Aziz Altay, Celâl Karabacak.
Anayasanın 152. madde-si hakkında.
Müstedi : Kıvanç Ltd., Lefkoşa.
ile
Müstedaaleyh: Lefkoşa Türk Belediyesi veya n/d Lefkoşa Türk Belediye
Başkanı, Başkan Yardımcısı, Belediye Üyeleri ve Lefkoşa
Şehri Türk Hemşehrileri.
- A r a s ı n d a.
Müsetdi namına: Kıvanç M. Riza.
Müstedaaleyh namına: Fatma Ertoğrul.
Yasa Maddesi: Yollar ve Binalar Nizamnamesinin 7(2) madddesi.
İstemin Özeti: Müstedinin adına kayıtlı mal için ikinci kat inşaasına izin- vermeyen Müstedaaleyh kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: Müstedi adına tapulu malda, zemin, birinci ve ikinci kat inşaası izni için Müstedaaleyhe gerekli projeleri ile müracaat etti.- Müstedaaleyh zemin ve birinci kat için Müstediye gerekli izni verdi. İkinci kat için Anıtlar Yüksek Kurulundan görüş alındıktan sonra izin verilmesinin daha uygun olacağını bildirdi. Anıtlar Yüksek Kurulu Müstedinin inşaatının eski eserler açısından sakın-calı görülmediğini bildirdi. Karar Resmi Gazetede yayınlandıktan sonra Müstedi tekrar Müstedaaleyhe müracaat ederek ikinci kat için de izin talebinde bulundu. Müstedaaleyh Müstedinin talebini reddetti.
SONUÇ: Müstedaaleyh nizamnamenin 7(2) maddesi altında- takdir hakkını Müstedi leyhine kullanarak ikinci katın inşaasına izin vermesi için yasal bir engel mevcut değildir. Bu nedenle Müstedaaleyh nizamname altındaki takdir hakkını kullanmamakla ve takdir hakkı olmadığı gerekçesinden hareketle Müstedinin müraca-atını reddetmekle hata etmiştir.
-Müstedaaleyhin Müstedinin 2. kat ile ilgili müracaatını reddeden kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurma-yacağına karar verilir.
-
H Ü K Ü M
Niyazi F. Korkut: Müstedi, Lefkoşa'da Arapahmet Mahallesinde kain olup 53 numaralı koçan gereğince kayıtlı olan 33 parsel numaralı ve Pafta/Harita XXI-46.2.XI, Blok D referanslı bir taşınmaz malın kayıtlı mal sahibidir.
Müstedi konu 33 nua-mralı parsel üzerine zemin ve onun üzerine de iki katlık bir inşaat yapmak üzere Lefkoşa Türk Belediyesine bir izin müracaatı yaparak mevzuat gereğince lüzumlu olan proje ve sair belgeleri de müracaatı ile birlikte Müstedaaleyh Belediyeye verdi.
Müstedaa-leyh Belediye, ilk etapta Müstediye sadece zemin ve birinci kat için inşaat izni vermeyi ve ikinci kat için de Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun görüşlerini alarak hareket etmeyi önerdi ve Müstedi de hakları mahfuz kalmak koşulu ile bu öneriyi kabul- etti. Bunun üzerine Müstedaaleyh Müstediye 13.6.1991 tarihinde zemin ve birinci kat için bir izin verdi.
Müstedaaleyh, Müsetdinin inşaat müracaatı ile projesini Mart 1991 içerisinde Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kuruluna sunarak görüş istedi. Konu kur-ul 26.6.1991 tarihli Resmi Gazetenin 63. sayısında yayınlanan kararı ile Müstedinin inşa etmeyi tasarladığı ikinci kat için eski eserler açısından bir sakınca olmadığı sonucuna vardı. Bu kararın Resmi Gazetede yayınlanması üzerine Müstedi Müstedaaleyhe yen-iden müracaat ederek ikinci kat için de gerekli inşaat izninin verilmesini istedi. Ancak Müstedaaleyh başvuruya konu 22.7.1991 tarihli yanıtı ile Müstediye ikinci kat için inşaat izni veremiyeceğini duyurdu.
Müstedaaleyhin olumsuz yanıtı üzerine Müstedi -bu başvuruyu dosya-layarak ikinci kat inşaat izni müracaatını reddeden ve ifadesini 22.7.1991 sayılı yazıda bulan Müstedaaleyhin kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin istemde bulundu.
Müstedaaleyh ise dosya-lamış olduğu itiraznamede, sair şeyler yanında, başvuruya konu taşınmaz malın cephesinin bulunduğu Posta Sokağının genişliğinin 13 ayak olarak saptandığını ve sunulan projenin yüksekliğinin cephesi bulunduğu yolun altıda dördünü aşamıyacağı için Müstediye -sadece zemin artı bir kat için izin verildiğini ve bu nedenle ikinci kat için izin müracaatının reddedildiğini ileri sürdü.
Başvurunun duruşmasında Müstedi proje mimarını tanık olarak dinletti. Konu tanık, inşaatın yapılmakta olduğu 33 no'lu parsel karşı-sında Yollar ve Binalar Nizamnamesinin 7(2) maddesi anlamında bir yolun karşı hududu (street alignment) ya da bina bulunmayıp projenin ön cephesinin %75'inin Müftü Raci Sokağına kadar uzanan Posta Sokağına baktığını; projenin etraftaki binalar ile uyum iç-inde olduğunu ve Nizamnamenin ilgili maddesinin amacının karşı arsa ya da binanın ışık, güneş ve havasını kesmek olduğunu belirtti.
Müstedaaleyh tarafından şahadete çağrılan Müstedaaleyhin İnşaat İşleri Sorumlusu ise şahadetinde, sair şeyler yanında, Niz-amnamenin 7(2) maddesine atıfla inşa edilmek istenen binanın yüksekliğinin cephesi bulunduğu yolun karşı hududu ile arsanın hududu arasındaki mesafenin 1 ½ mislini geçemiyeceğini savundu.
Özetlenen olgular ile sunulan şahadetten görülebileceği gibi bu ba-şvurudaki münazaa Yollar ve Binalar Nizamnamesinin 7(2) maddesine verilecek yoruma bağlıdır.
Yollar ve Binalar Nizamnamesinin 7(2) maddesi aynen şöyledir:
"Madde 7(2) Binanın yüksekliği, bina cephesi ile hudut olduğu yolun karşı tarafındaki kenarı arası-nda ölçüldüğünde bulunan yatay mesafen-in altıda dördünden fazla o-lmam-a-lıdır. Böyle bir yol dış kenar bulunmaması halinde, azami yükseklik yetkili makamca tayin edilir:
Ancak-
bir yoldan fazla yollara hudut olan bir köşe arsası üzerine yapılan binanın yüksekliği, bu yolların en geniş olanına- göre düzenlenir ve bu gibi yol-l-a-rın en darı üzerinde olan binanın yüksekliği de en geniş yoldan 45ft.'den da-ha uzakta olmayan bir mesafeye -k-a-dar en geniş yol üzerindeki binanın yüksekliğine eşit olabilir;
kule, kubbe ve diğer mimari özellikl-e-rle süsler, bina için müsaade edilen yükseklikten daha yükseğe çıkabilir ancak her durumda yetkili makamın özel onayına tabidirler ve yetkili makam onayı vermek için uygun göreceği şartları da koyabilir;
iki yola veya bir yol ve 40ft. genişlikten daha az -olmayan bir açık yere cephesi olan bir köşe arsası üzerine yapılan bina, özel durumlarda, yetkili makam tarafından şartsız olarak veya yetkili makamın koyabileceği şartlar altında bu madde hükümlerinden muaf tutulabilir."
Alıntı yapılan maddenin içeriğind-en de görülebileceği gibi, maddede izin istenen inşaatın cephesi (face of the building) ile hudut olduğu yolun karşı taraftaki kenarından bahsedilmektedir. Halbuki bu başvuruda emare olarak sunulan proje ile başvuruda sunulan şahadete bakıldığında inşaat -yapılacak parselin 32 ayaklık cephesinin %75'inin yüzü Posta Sokağının Müftü Raci Sokağına kadar uzanan bölümüne ve sadece 11 ayağının yüzü Posta Sokağının Selen Otoparktan gelen ve Mahkemeler-e- doğru uzanan kısmına bakmaktadır. Bu durumda inşaası tasarlanan projenin tüm cephesinin hudut olduğu yolun karşı tarafındaki kenarına baktığı söz konusu değildir. Müstedaaleyh Müstedinin izin müracaatını redded-e-rken Müstedinin tanığı, projenin 11 ayaklık kısmını karşılayan yolun hududunu dikkate alarak bir ölçüm yapıp Müstediin izin müracaatını reddettiklerini söylemiştir. Nizamnamenin 7(2) maddesine Müstedaaleyhin yorumlayıp uyguladığı gibi bir anlam vermek olas-ı değildir. Nizamnamenin 7(2) maddesinin Müstedaaleyhin belirttiği şekilde uygulana---bilmesi için inşaası tasarlanan projenin cephesinin tümü ya da büyük bir kısmının karşısındaki yolun kenarı olması gerekir. Halbuki daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi bu başvuruya konu parsele yapılması tasarlanan inşaatın sadece 11 ayağının yani %25'in-in karşısında yolun kenarı bulunmakta ve geriye kalan %75'-inin cephesi önünde hudu-t olduğu yola kenarı bulunmamaktadır. Tasarlanan inşaatın %75 gibi büyük bir kısmının karşısında bulunan Posta Sokağı Müftü Raci Sokağına kadar uzanmaktadır. Bu durumda Müsteda---aleyhlerin Müstedinin izin müracaatını reddederken uyguladıkları Nizamname altındaki kısıtlama bu meseleye şamil olmayıp yine Nizamnamenin 7(2) maddesi altında Müstedaaleyhin bir takdir hakkı mevcuttur. Müstedaaleyh adına şahadet veren İnşaat İşleri Soruml-usu ise takdir hakları olmadığı varsayımından hareketle istenen inşaat iznini vermediklerini belirtmiştir. Halbuki Müsteda---aleyhin Nizamnamenin 7(2) maddesi altındaki takdir hakkını Müstedi lehine kullanarak ikinci katın inşaasına izin vermesi için ya-s-al bir engel mevcut değildi. Bu nedenle Müstedaaleyh Nizamname altındaki takdir hakkını kullanmamakla ve takdir hakkı olmadığı gerekçesinden hareketle müracaatını reddetmekle hata etmiştir.
Son olarak bir hususa daha değinmek isteriz. Müstedaaleyh bu gi-bi durumlarda takdir hakkını kullanırken her meselenin kendine özgü olguları ışığında, sair şeyler yanında, tasarlanan inşaatın çevredeki binalar ile uyum içinde olup olmadığına ve kamu yararı yanında vatandaşın hak ve menfaatlarını da gözetip bir denge sa-ğlamaya özen göstermelidir.
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi Müstedi başvurusunda başarılı olmuştur. Bu nedenle Müstedaaleyhin Müstedinin başvuruya konu inşaatın ikinci katı ile ilgili olarak istemiş olduğu inşaat iznini reddeden 22.7.1991 tarih-li kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramaya-cağına hükmolunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay) (Celâl Karabacak)
Yargıç - Yargıç Yargıç
21 Kasım 1991
- -
-
551
-
Full & Egal Universal Law Academy