-D.16/96 YİM 207/94
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan, Seyit A. Bensen.
Müstedi: Remzi Gardiyanoğlu,- Lefkoşa.
ile
Müstedaaleyhler: 1. Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı vasıtası ile
KKTC'ni temsilen Başsavcılık, Lefkoşa.
2. Yüksek Öğrenim ve Dışilişkiler Dairesi vasıtası
ile KKTC'ni temsilen Başsavcılık, Lefkoşa.
- A r a s ı n d a
Müstedi namına: Avukat Enver Öztürk.
Müstedaaleyhler namına: Savcı Süleyman Candar.
H Ü K Ü M
Metin A. Hakkı: Müstedi, 27.12.1994 tarihinde Yüksek Ma-hkeme Mukay-yitliğine dosyalamış olduğu yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvurusu ile özetle; Müstedaaleyh YDÖİ.13/994-680 sayılı olup 1 Kasım 1994 tarihinde Müstediye gönderilen yazı ile Müstedinin Bakanlar Kurulunun 9.11.1988 tarih ve E(K-3) 520-88 s-ayılı kararı uyarınca elde etmiş olduğu "başarı bursu"nu mezuniyetine istinaden durdurarak tıpta uzmanlık eğitiminin bursun devamı için herhangi bir hak doğmadığına işaretle bursunun devamı yönündeki talebini reddeden kararın tamamen hükümsüz ve etksiz old-uğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair karar verilmesini talep etmiştir.
Müstedaaleyhler ise 28.3.1995 tarihinde mezkûr başvuruya karşılık dosyaladıkları itiraznamelerinde Müstedinin bursunu sadece tıp öğrenimi süresince 6 yıl devam edebileceğ-ini, ihtisas eğitimi süresini kapsamadığını müdafaa olarak öne sürmüşler ve bu nedenle Müstedinin başvurusunun masraflarla reddini talep etmişlerdir.
Başvurunun duruşması Mahkemenin 20.3.1996 tarihli oturumunda ele alınarak dinlenmiş ve duruşma o gün hita-m bulduğundan karar için bilâmüddet ertelenmiş durumdadır. Duruşma esnasında Müstedi tarafından babası Önder Gardiyanoğlu, Müstedaaleyhler tarafından ise Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Yüksek Öğrenim ve Dış İlişkiler Dairesi Müdürü Necdet Cengaver şahade-t verirken, karşılıklı muvafakat çerçevesinde taraflar 11 adet belgeyi de emare olarak Mahkemeye ibraz etmişlerdir. Önümüzde ibraz olunan şahadet ve emareleri lâyihalar çerçevesinde değerlendirdikten sonra başvurunun kökeninde yatan ihtilâfsız olguları aşa-ğıdaki şekilde özetlemek mümkündür:
Müstedi, 1987 yılında Lefkoşa Türk Maarif Kolejinden mezun olmuş ve aynı yıl içinde gerçekleştirilen ÖYS sınavlarında Kıbrıs çapında 2. gelerek ilk tercihi olan Hacettepe Üniversitesine bağlı Tıp Fakültesinde öğrenim g-örme hakkını kazanırken Bakanlar Kurulunun 9.11.1988 tarihli ve E(K-3)520-88 sayılı kararı muvacehesinde de ilk defa ihdas edilen "başarı bursu"nu almaya hak kazanmıştır. Müstedi eğitimini başarı ile devam ettirip 1994 yazında mezun olmuş ve Türkiye'deki t-ıp uzmanlık sınavına girerek onu da başarı ile kazanması sonucunda ilk tercihi olan Hacettepe Ünüversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümünde ihtisas yapmaya hak kazanmıştır. Halen başarı ile bu ihtisasını sürdürmekte olan Müstedi ihtis-ası süresince, ihtisas yaptığı üniversiteden halen bir ödenek almaktadır.
Müstedinin başarılı bir öğenci olduğu ve halen başarısını sürdürdüğü ihtilâf konusu değildir. Taraflar arasındaki yegâne ihtilâf, Müstedinin Kıbrıs makamlarından aldığı "başarı bur-su"nu ihtisas süresini de kapsayıp kapsamadığıdır. Müstedinin iddiasına göre başarısı devam ettiği cihetle verilen burs, ihtisas süresini de kapsamaktadır ve "başarı burusu" başarısına istinaden kendisine verildiği için maddi durumu göz önünde bulundurulma-malıdır. Müstedaaleyhlerin iddiasına göre ise, Müstedi tıpta uzmanlık sınavını kazandığı ve uzmanlık yaptığı üniversiteden bir de maddi ödenek alamaya hak kazandığı cihetle, başarı bursunun devamını isteyemez. Diğer bir ifadeyle ve alternatif olarak Müsted-inin 1988'de almaya hak kazandığı "başarı bursu" uzmanlık ihtisasını kapsamamaktadır.
Bu iki zıt iddianın acaba hangisi, uygulamakla yükümlü olduğumuz mevzuata göre doğrudur? Başvurunun kökeninde yatan esas konu budur. Bu hususu sağlıklı bir şekilde yans-ıtabilmek için tarihsel olarak mevzuata bir göz atmada fayda vardır. Konumuz ile ilgisi olabilecek ilk mevzuat 1987 yılında Resmi Gazetenin Ek IV'ünde sayfa 702 altında yayınlanan ve Bakanlar Kurulunun E(K-2) 1264-87 sayılı kararını oluşturan karardır. Bu- kararın bilâhare 21 Ağustos 1994 tarihli Resmi Gazetenin Ek III'ünde sayfa 1479'da yayınlanan ve "Burs Tüzüğü" olarak isimlendirilen Tüzüğün 46. maddesi ile spesifik olarak yürürlükten kaldırıldığı bir yana, 1987 Tüzğünün 4(III) maddesi hükümleri incelend-iğinde görülecektir ki bu tüzük Müstediye şamil değildir, çünkü 1987 Tüzüğünde, burs alabilmek için aranan evsaflardan birisi de bursu alacak kişinin "ihtiyaçlı durumda" olmasıdır. Müstedinin ihtiyaçlı durumda olup olmadığı tartışma konusu değildir. Yine '-A fortiori' 1987 Tüzüğünde başarı bursu diye bir kavram yoktur. Müstedinin aldığı burs ise "başarı bursu"dur ki bu başarısına istinaden kendisine verilmiştir. Müstedinin maddi durumunu bu bursu alması ile hiçbir ilgisi yoktur. Müstedi, söz konusu bursu, 19-88 yılında alınan ve yukarıda sayısı ve tarihi verilen karara istinaden almıştır. Yukarıda belirttiğim gibi 9.11.1988 tarih ve E(K-3) 520-88 sayılı olarak Bakanlar Kurulunca alınan ve Resmi Gazetenin Ek IV'ünde yayınlanan bu karar ilk defa "başarı bursu" i-smi altında bir burs ihdas etmiş ve hak kazanan öğrenciye, başarılı olması halinde, maddi durumuna bakılmaksızın burs verilmesini öngörmüştür. Sözü edilen karar aynen şöyledir:
-"Bakanlar Kurulu, mezuniyet yılında sınava giren ve ÖYS'de takip eden sınav dönemlerinde ikinci veya hakkını kullanan öğrencilere de bu süre içinde girdikleri sınavlarda ilk dörette yer almaları halinde 14.10.1987 tarih ve E(K-2) 1063-87 sayılı Bakanalr K-urulu kararına halel gelmeksizin karşılıksız burs verilmesini onayladı."
Görüldüğü gibi bu karar, bursun süresi ile ilgili hiç bir madde içermemeketdir. Bugün yürürlükte bulunan mevzuat ise yukarıda referansları verilen 21 Ağustos 1994'te Resmi Gazete'de- yayınlanan "Burs Tüzüğü"dür. Bu Tüzük, 46. madde hükümlerine istinaden 1987 yılında yürürlükte bulunan Tüzüğün tümünü yürürlükten kaldırmakla beraber, 1988 yılında Bakanlar Kurulunca alınan kararı spesifik olarak yürürlükten kaldırdığı görülmemektedir. Bu- durumda Müstedinin 9.11.1988 tarihli Bakanlar Kurulu Kararına istinaden aldığı bursun dayanağını teşkil eden karar, Müstediyi ilgilendirdiği oranda halen yürürlükte midir? Bu sualin cevabı 1994 tarihinde yayınlanan Burs Tüzüğünün 45. maddesinde yatmaktadı-r. Mezkûr madde aynen şöyledir:
"Daha önce burs hakkı elde edenler, kazanılmış hakları saklı kalmak koşulu ile bu Tüzüğe tabidirler."
Buradan şöyle bir sonuç çıkar: 1994 Tüzğü, 1988 Tüzüğünü zımnen ilga ederken 1988 Tüzüğü altında Müstedinin kazanılmış -hakları saklı tutulmuştur. Bursun kapsadığı süre ile ilgili olarak, 1988 Tüzüğü incelendiğinde ise başarılı bir öğrencinin kazandığı bursun herhangi bir süreye tabi tutulmadığından, eğitiminin sonuna kadar başarılı olması halinde devam ettiği düşünülebilir-. Kanımca bu sonuca varmak daha doğrudur. Çünkü 1994 Tüzüğü, 1988 Tüzüğü ile ihdas edilen "başarı bursu"nu korumasına karşın sadece mezuniyete kadar sınırlı olduğuna dair özel olarak herhangi bir madde içermemektedir. Tüzükte yer alan ve yan başlığı "burs -süresi" olan 7. madde incelendiğinde, "başarı bursu" alan kişinin başarısının devam ettiği sürece bursunun da devam ettiği anlamını çıkarmak mümkündür. 7. madde aynen şöyledir:
"Burs hakkı elde eden öğrencilerin bursları öğretim yılı başnında başlar ve ba-şarılı olduğu süre devam eder. Ancak normal öğretim süresi sonunda mezun olunmaması ve bunu belgelemesi halinde daha önceki başarı durumu ve aldığı burs süresi dikkate alınarak en çok bir yıl daha devam ettirilebilir."
Bu maddeye göre, başarı bursunun bi-r öğrencinin başarılı olması halinde mezun olduğu anda otomatikman kesileceği ve ihtisas süresini kapsamadığı söylenilemez. Aynı Tüzükte "burs miktarı" yan başlığıyla yer alan Tüzüğün 19(1)(a) madesi de 'Doktora ve Tıp ihtisas öğrencilerinden söz etmektedi-r. Eğer "başarı bursu", ihtisas süresini de kapsamasaydı bu madde "Doktora ve Tıp ihtisas öğrencilerinden" söz edilmesine ne gerek vardı? Sözü edilen 19(1)(a) maddesi aynen şöyledir:
"(1) Burs hakkı elde eden;
"a" Yüksek Lisans doktora ve tıp ihtisası ö-ğrencilerinin burs miktarları asgari ücret kadardır.
"b" ......................"
Bunlardan doğal olarak şu sonuç çıkar ki, "başarı bursu" kazanan bir öğrencinin bursunun süresi, Müstedaaleyhlerce iddia edildiği gibi mezuniyete kadar sınırlı değildir. M-ezuniyet ötesi ihtisas süresini kapsamaz ve çalıştığı üniversiteden de ödenek alması halinde burs devam etmez şeklinde tefsir etmek de "başarı bursu"nun ruhu ile esas amacına terstir. Nitekim halen yürürlükte bulun 1994 Tüzüğünün 5. maddesinin son cümlesi -"Başarı Bursu kazanan öğrencilerin ise aile gelirine bakılmaz" cümlesini içermektedir. Kanımca, Müstediye Devletçe başarısına karşılık taltif olarak "başarı bursu" verildiğine, başarısını devam ettirdiğine, taraflar arasında bu hususta herhangi bir ihtilâf- olmadığına ve maddi imkânlarının da göz önünde bulundurulamayacağına göre ihtisas süresince çalıştığı ünivesiteden bir ödenek alıyor diye başarı bursunun Müstedaaleyhlerce alınan bir kararla sona erdirilmesi hatalıdır.
Söz konusu Tüzüğü yapan Müstedaaley-hdir. Şayet niyetleri başarılı bir öğrencinin başarı bursunun ihtisas süresini de kapsamadığı yönünde ise idi, bunu hiçbir şüpheye sebep olmayacak şekilde Tüzükte belirtmeleri gerekirdi. Mevzut Tüzük her iki şekilde de tefsir edilebilirse ve Müstedinin leh-ine tefsire açıksa Müstedaaleyhlerin aleyhine tefsir edilmelidir. Böyle bir tefsir Yasaların tefsir prensipleri ile de daha iyi bağdaşmaktadır. Nitekim Maxwell on The Interpretation of Statutes, 10th ed. 1953, sayfa 285'de aynen şöyle denmektedir:
"The ef-fect of the rule of strict construction migh almost be summed up in the remark that, wher an equivocal word ort ambigous sentence leaves a rasonable doubt of its meaning.., the benefit of the doubt should be given to the subject and against the legislature- which has failed to explain itself .."
Netice olarak, yukarıdakilerden anlaşılabileceği gibi, Müstedinin başvu-rusunda haklı olduğu görüş ve kanaatine vardığımdan Müstedinin talebi doğrultusunda bir karar verilmesinin uygun olduğu görüşündeyim. Dolayısı-yle Müstediye Müstedaaleyhlerce YDÖİ. 13/94-680 sayılı ve 1 Kasın 1994 tarihli yazı altında bursunun devamı yönündeki talebinin reddedildiğini bildiren kararın tamemen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurama-yacağına dair lehine karar v-erilmesi gerektiği görüşündeyim.
Nevvar Nolan: 1987 yılında Lefkoşa Türk Maarif Kolejinden mezun olan Müstedi, 1988 yılı içerisinde Öğrenci Yerleştirme Sınavına (Ö.Y.S.) girdi ve Fen Puan türünde K.K.T.C. öğrencileri arasında ilk dört arasında yer aldı. Ö-.Y.S. sonucu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesini kazanan Müstedi aynı yıl adıgeçen üniversiteye kaydını yaptırdı.
Müstedaaleyhler 1994 yılına kadar Müstediye başarı bursu adı altında burs ödediler, ancak 1994 yılı içerisinde, öğrenim gördüğü Tıp Fakül-tesinden mezun olduğu gerekçesi ile, Müstedinin bursunu sona erdirdiler. Müstedi 1994 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oduktan sonra tıpta uzmanlık sınavına girdi ve bu sınavda başarılı olarak yine Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi-nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümünde ihtisas eğitimi hakkını kazandı.
Müstedi, avukatı vasıtası ile Müstedaaleylere bir yazı yazarak tıpta uzmanlık sınavında başarılı olup ihtisas eğitimine hak kazandığını bilirdi ve kendisine ödenen başarı bursun-un ihtisas eğitimi süresince de devam ettirilmesini talep etti. Müstedaaleyhler 1.11.1994 tarih ve YDÖİ 13/94-680 sayılı yazıları ile bursun Ö.Y.S. sonucu kazanılan okulun eğitim süresini kapsadığını, mezuniyetten sonra yeni bir sınav ile kazanılan tıp iht-isas eğitimi süresince bursun devam ettirilmesine olanak olmadığını Müstediye bildirdiler. Müstedi Yüksek İdare Mahkemesine işbu başvuruyu dosyalayarak 1988 yılında Ö.Y.S. sonucu kazandığı başarı bursunu mezun olduğu gerekçesi ile durduran ve tıp ihtisas e-ğitimi süresince de başarı bursunun ödenmesini reddeden kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna dair karar talep etmektedir.
1988 yılında Öğrenci Yerleştirme Sınavı sonucu başarı bursuna hak kazanan Müstediye, öğretim gördüğü Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakü-ltesinden mezun olduğu tarihe kadar başarı bursu ödendi. 1994 yılında Tıp Fakültesinden mezun olan Müstedi aynı yıl tıpta uzmanlık sınavına katılıp başarılı oldu ve tıp ihtisas eğitimi hakkını kazandı. Müstedi bu başarısı nedeni ile tıp ihtisas eğitimi sür-esince başarı bursunun devam etmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Müste-daaleyhler ise bursun Ö.Y.S. sonucu kazanılan okulun eğitim süresini kapsadığını ileri sürmektedirler.
Burslar ile ilgili mevzuat nedir? 14 Aralık, 1987 tarihli Resmi Gazete Ek IV'd-e sayfa 702'de Karar Numarası: E(K-2) 1264-87, 'Türkiye ve Yabancı Ülkelerde Okuyan Öğrencilerle İlgili Burs Uygulamaları' başlıklı bir mevzuat vardır. Bu mevzuatın ismi mevzuatın içerisinde bazı yerlerde 'Esaslar', bazı yerlerde 'Yönetmelik' olarak geçmek-tedir. Bakanlar Kurulu 9.11.1988 tarih ve E(K-3) 520-88 sayılı kararı ile Ö.Y.S.'de ikinci veya üçüncü hakkını kullanan öğrencilere de girdikleri sınavlarda ilk dört arasınada yer almaları halinde karşılıksız burs verilmesini onayladı. Müstedi yukarıda bel-irttiğim 1987 tarihli 'Burs Uygulamaları' başlıklı mevzuat altında yargıç Metin A. Hakkı'nın da ifade ettiği gibi burs alabielcek konumda değildir. Müstedinin ihtiyaçlı durumda olmadığı tartışma konusu değildir. Yine bu mevzuatta başarı bursu diye bir düze-nleme yer almamaktadır. Daha sonra Bakanlar Kurulu 12/90 sayılı Yüksek Öğrenim ve Dışilişkiler Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasası altında bursları düzenleyen ve 'Burs Tüzüğü' olarak isimlendirilen bir tüzük yaptı. Burs Tüzüğü 21.8.1994 tar-ihli Resmi Gazete Ek III'de sayfa 1479'da yayınlanarak yürürlüğe girdi. Bu Tüzüğün yürürlüğe girmesi ile E(K-2) 1264-87 sayılı Bakanalr Kurulu kararlarıyla onaylanan 'Türkiye ve Yabancı Ülkelerde Okuyan Öğrencilerle İlgili Burs Uygulamaları' isimli mevzuat- yürürlükten kalktı.
Yürürlükten kalkan 1987 'Burs Uygulamaları'nın 22. maddesi burslu öğrencilerin burslarının hangi hallerde geçici veya daimi olarak kesilebileceğini düzenlemekte idi. Bu mevzuatın 22(b)(1) maddesi öğrencinin burslu olarak öğrenim görd-üğü öğretim kurumundan mezun olması halinde öğrencinin bursunun daimi olarak kesilmesini öngörürdü.
1994 Burs Tüzüğünün 45. maddesi 'Daha önce burs hakkı elde edenler, kazanılmış hakları saklı kalmak koşuluyla, bu Tüzüğe tabidirler.' demektedir. Değiştir-ilmiş şekli ile 1994 Burs Tüzüğünün 7. maddesine göre burs ve başarı bursu hakkı elde edenlerin bursları öğretim yılı başında başlar ve kayıt yaptırdığı programda başarılı olduğu sürece devam eder. Burs ve destek burslu öğrencilerin bursları 1994 Burs Tüzü-ğünün 28(2)(a) maddesine göre öğrenim gördükleri kurumdan mezun olmaları ile durdurulur.
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı'nın Emare 11 yazısı, bir akademik yıl olan 6 dönemeden ibaret olduğunu göstermektedir. 1988 yılında Öğrenci Yerleştir-me Sınavı sonucu başarı bursu kazanan ve yukarıda adıgeçen Fakülteye kaydını yaptıran Müstedi 6 yıl sonunda 1994 yılında mezun olmuştur.
Emare 2'de Öğrenci Yerleştirme Sınavı sonucu başarılı olan Müstedinin doldurduğu burs barşvuru formu vardır. Bu formd-a başvurulan bursun konusu tıp, mahiyeti ise yüksek öğrenim, üniversite üstü lisans, doktora, tıp ihtisası seçenekleri arasında yüksek öğrenim olarak gösterilmiştir. Buna göre Müstediye Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinin eğitim süresi olan 6 yıl boyun-ca başarı bursu ödenmiştir. Müstedinin Tıp Fakültesinden 6 yıllık eğitim süresi sonunda mezun olması ile de başarı bursu sona erdirilmiştir. Müstedi, Tıp Fakültesinden mezun olduktan sonra ona başarı bursu kazandıran Öğrenci Yerleştirme Sınavından tamamen -ayrı Tıpta Uzmanlık Sınavına girmiş ve bu sınavda da başarılı olarak tıp ihtisas eğitimine hak kazanmıştır. Müstdeinin sınav sonucu tıp ihtisas eğitimine hak kazanması tabii ki küçümsenemeyecek bir başarıdır, ancak tıp ihtisas eğitimi süresince 1988 yılınd-a Öğrenci Yerleştirme Sınavı sonucu kazandığı başarı bursunun Müstediye ödenmeğe devam etmesini düzenleyen bir karar beyan mevzuat görmemekteyim.
Öğrenci Yerleştirme Sınavı sonucu kendi puan türünde ilk dörde giren ve başarı bursu elde eden bir öğrencini-n bursu, başarısının devamlı olması halinde kayıt yaptırdığı okulun eğitim süresini kapsar görüşündeyim. Başarı bursu kazanan bir öğrencinin bursu kayıt yaptırdığı okulun eğitim süresince devam eder. Bu görüş 1994 Burs Tüzüğünün özüne ve ruhuna uygundur. B-aşarı bursu kazanmış bir öğrenci Tıp Fakültesinden mezun olduktan sonra tıpta uzmanlık sınavına girer ve tıp ihtisas eğitimi hakkını kazanırsa ve ihtisas eğitimi süresince de bu öğrencinin başarı bursu devam ettirilir denirse, kanımca bu, bursu veren makam-ın bugüne kadar olan mevzuatlarda görülebilecek iradesini aşar.
Müstediye tıp ihtisas eğitimi süresince de başarı bursu verilmesini öngören herhangi bir karar veya mevzuatın varlığını Müstedi başvurusunda ortaya koymadı görüşündeyim. Müstedi Tıp Fakültes-inden mezun olduğu cihetle Müstedaaleyhlerin burs süresinin Tıp Fakültesinin eğitim süresi kadar olduğu, tıp ihtisas eğitimi yapan Müstediye ihtisas eğitimi süresince başarı bursunun devam ettirlmemesi kararının 1994 Burs Tüzüğüne aykırı olmadığı, mevzuat- altında doğru bir karar olduğu inancında olduğumdan başvurunun reddedilmesi gerektiği görüşündeyim.
Seyit A. Bensen: Sayın Yargıç Metin A. Hakkı'nın kararını önceden okuma fırsatı buldum. Kararında belirttiği görüşlere ve vardığı sonuca katılırım.
Metin- A. Hakkı: Netice olarak Sayın Nevvar Nolan'ın karşıoyu ve oyçokluğu ile Müstedinin başvurusunun kabul edilmesine ve YDÖİ.13/94-680 sayılı olup 1Kasım 1994 tarihinde Müstedaaleyhlerce Müstediye gönderilen yazı ile Müstedinin Bakanlar Kurulunun 9.11.1988 ta-rih ve E(K-3)520-88 sayılı kararı uyarınca elde etmiş olduğu "başarı bursu"nu mezuniyetine istinaden durduran, Müstedinin tıp ihtisas eğitimi süresince bursun da devam etmesi yönündeki talebini reddeden kararın tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herha-ngi bir sonuç doğurmayacağına oyçokluğu ile, karar verilir.
Masraflar hususunda ise oybirliği ile herhangi bir emir verilmez.
(Metin A. Hakkı) (Nevvar Nolan) (Seyit A. Bensen)
Yargıç - Yargıç Yargıç
30 Mayıs 1996
-
-
1
-
Full & Egal Universal Law Academy