-
D.44/80 Y.İ.M. 246/80
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay.
Müstediler: 1.Kıbrıs Türk Kamu Görevlileri Sendikas-ı kısa adı ile
KAMU-SEN, Lefkoşa.
2. Kıbrıs Türk Yönetim İşçileri Sendikası kısa adı ile
YÖN-SEN, Lefkoşa.
3. Bekir Şevket Kudret, Aslanköy.
- ile -
Müstedaaleyh: K-TFD Bakanlar Kurulu vasıtasıyle KTFD'yi temsilen KTFD
Başsavcılığı, Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstediler namına: C. H. Yılmazoğlu
Müstedaaleyh namına: A. Sait.
Yasa Maddesi: 12.4.1980 tari-h ve 109 sayılı Emirname.
İstemin Özeti: Grev Yasağı olarak isimlendirilen 12.4.1980 tarih ve
109 sayılı Emirname ile bu Emirnamenin içerdiği yasaklama kararı-
nın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmaya-
cağına karar- verilmesi istemi.
OLAY: Ercan Devlet Hava Limanında çalışan Kıbrıs Türk Kamu Görevlileri
Sendikası (Kamu-Sen) ve Kıbrıs Türk Yönetim İşçileri Sendikası
(Yön-Sen) üyelerinin veya orada çalışan tüm personel ve işçilerin
grev yapmaları 3 ay- süre ile ertelendi.
Müstediler başvurularında,
a) 175A'nın ve dolayısıyle Savunma Nizamnamesinin ilga edilmiş
olduğunu,
b) Savunma Nizamnamesinin madde 79B'ye (3)'üncü fıkra olarak
yapılan ilâvenin yetki aşımı ile yapıl-mış olduğunu,
c) Anayasanın l, 5, 6, 43 ve 44. maddelerine aykırı olduğunu,
d) Emirnamenin yetkinin kötüye kullanılması sureti ile yapıl-
dığını ileri sürdüler.
SONUÇ: Genellikle bir yasa açık ifadelerle yürürlükten kaldır-ılır.
Halbuki 32/62 sayılı Emtia ve Hizmetler Yasası ile 49/62 sayılı
İthalât Yasası tetkik edildiğinde, Fasıl 175A Emtia ve Hizmetler
Yasasının ilga edildiğine dair herhangi bir madde içerdiği görül-
memektedir. Zımnen yürürlükten - kalkması için ise daha sonra
geçirilen bir yasa ile beraber yürürlükte kalmalarını olanaksız
kılacak derecede ters düşmüş olması gerekir.
Savunma Nizamnamesi madde 79B'ye (3)'üncü fıkra olarak yapılan
ilâvenin yetki aşımı ile -yapılmış olup olmadığı hususuna gelince,
ilâve 12.9.1980 tarihli Emirname ile yapıldı. Emirnamede Fasıl
175A'nın 5. maddesi altında yapıldığı bildirilmiştir. Gerçekten
Yasanın 5(a) maddesi 3. maddenin şamil olduğu bir nizamı değiş-
- tirme yetkisi zamanın valisine şimdi de Bakanlar Kuruluna tanın-
maktadır. Savunma nizamnamesinin 79B maddesi bu maddeye A.M.1/78'
de çoğunluk kararında atfedilen anlam ve Fasıl 175A'nın 3 ve 5(a)
maddeleri göz önünde bulundurulup te-zekkür edildiğinde yapılan
ilâvenin yetki dışı yapılmadığını kabul etmek gerekir.
Anayasaya aykırılık iddialarına gelince ise, bu hususu karara
bağlamaya yetkili Mahkeme Anayasa Mahkemesidir ve Anayasa Mahkeme-
sine de herhangi bir ha-vale yapılması talep edilmemiştir.
Emirnamenin yetkinin kötüye kullanılması sureti ile yapılmış
olup olmadığı hususuna gelince, Ercan Havaalanının KTFD'nin dış
dünya ile ve bilhassa Türkiye ile aralarındaki askeri hava irtiba-
tın-ın kapanabileceği cihetle askeri ve kamu güvenliğinin zedelene-
bileceği ve yasaklamanın bir gayesinin de taraflar arasındaki iş
ihtilâfının dostane bir anlayışla halledilmesi olduğu göz önünde
bulundurularak Emirnamenin yetkinin kötüye kul-lanılması sureti ile
yapıldığına kani olmadık.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- 1/78 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Müstediler, Resmi Gazete No.46 EK III'de ilân edilen ve 1980, Grev Yas-ağı (Kıbrıs Türk Federe Devleti Sivil Havacılık Hizmetleri ve Kıbrıs Türk Ercan Devlet Hava Limanı Hizmetleri) Emirnamesi olarak isimlendirilen 12.4.1980 tarihli ve 109 sayılı Emirname ile bu Emirnamenin içerdiği yasaklama kararının hükümsüz ve etkisiz old-uğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesini istedi.
Sözü edilen Emirname ile Ercan Devlet Hava Limanında çalışan Kıbrıs Türk Kamu Görevlileri Sendikası (Kamu-Sen) ve Kıbrıs Türk Yönetimi İşçileri Sendikası (Yön-Sen) üyelerinin veya -orada çalışan tüm personel ve işçilerin grev yapmaları 3 ay süre ile yasaklandı.
Müstedilerin başvurusunun üzerine dayandırıldığı başlıca iddia ve nedenler şöyledir:
Fasıl 175A Emtia ve Hizmetler (Geçici Yetkiler) (Devam) Yasası ve bu yasa altında y-ürürlüğü sürdürülmüş olan Savunma Nizamnamesi ve bu nizamnamenin içerdiği 79B maddesi ilga edilmiştir ve bundan ötürü sözü edilen emirname yasal dayanaktan yoksundur;
Savunma Nizamnamesi madde 79B'ye 197 sayılı 1979 Emtia ve Hizmetler (Geçici Yetkiler) (Kı-brıs) (Değişiklik) Emirnamesi ile sonradan eklenen fıkra (3) yetki aşımı sureti ile eklendiği cihetle başvuru konusu emirname yasal dayanaktan yoksundur;
Sözü edilen emirname Anayasanın 1, 5, 6, 43 ve 44. madde-
lerine aykırıdır; ve
Sözü edilen emi-rname yetkinin kötüye kullanılması sureti
ile yapılmıştır.
Müstedaaleyh dosyaladığı itiraznamede müstedilerin iddialarını ret ve inkar etti ve bu meyanda müstedilerin hizmetlerinin ulusal güvenlik, anayasal düzen, kamu güvenliği ve Anayasanı-n kişilere sağladığı hak ve özgürlüklerin korunması amacı ile yapılan hizmetler olduğu cihetle grevin yasaklandığını, grev uygulamasının ise askeri konularda Türkiye ile irtibatın kopmasına sebebiyet vereceğini ve askeri ve kamu güvenliği açısından sakınca-lı olacağını iddia etti.
Başvurunun üzerine dayandırıldığı ve yukarıda sıralanan iddia ve nedenleri sıra ile alıp incelemeği uygun gördük.
İlkin Fasıl 175A'nın ve dolayısıyle Savunma Nizamnamesinin ilga edilmiş olup olmadığı hususunu ele alalım-. Müstedilere göre 175A'nın düzenlediği sahanın tümü daha sonra yapılan 32/62 ve 49/62 sayılı yasalar yeniden düzenlendi ve böylelikle Fasıl 175A zımnen ilga edilmiş oldu.
Genellikle bir yasa açık ifadelerle yürürlükten kaldırılır. Halbuki sonradan 2-1/77 sayılı Yasa ile kaldırılan 32/62 sayılı Emtia ve Hizmetler (Düzenleme ve Kontrol) Yasası ile 49/62 sayılı İthalât (Düzenleme) Yasası tetkik edildiğinde bu yasaların Fasıl 175A Emtia ve Hizmetler (Geçici Yetkiler) (Devamı) Yasasının ilga edildiğine dai-r herhangi bir madde içerdiği görülmemektedir. Daha önce geçirilen bir yasanın zımnen yürürlükten kalkmış olması için ise daha sonra geçirilen bir yasa ile, beraber yürürlükte kalmalarını olanaksız kılacak derecede, ters düşmüş olması gerekir. Bu ölçüye gö-re değerlendirildiğinde Fasıl 175A'nın 32/62 ve 49/62 sayılı yasalarla ilga edilmiş olduğu söylenemez. Şunu da belirtmek yerinde olur ki Fasıl 175A ile diğer iki yasanın kapsadığı müşterek sahalar bulunmakla beraber kapsadıkları sahaların tamamen aynı oldu-ğu doğru değildir.
Şimdi de Savunma Nizamnamesi madde 79B'ye (3)'üncü fıkra olarak yapılan ilâvenin yetki aşımı ile yapılmış olup olmadığı hususunu inceleyelim. Sözü edilen ilâve 12.9.1980 tarihli Emtia ve Hizmetler (Geçici Yetkiler) (Kıbrıs) (Değişi-klik) Emirnamesi ile yapıldı. Emirnamede ise emirnamenin Fasıl 175A'nın 5. maddesi altında yapıldığı belirtilmiştir. Gerçekten Yasanın 5(a) maddesi 3. maddenin şamil olduğu bir nizamı değiştirme yetkisini zamanın Valisine şimdi de Bakanlar Kuruluna tanımak-tadır. Tezekkür edilmesi gereken husus yapılan ilâvenin bu değişiklik yapma yetkisi kapsamına girip girmediğidir. Savunma Nizamnamesinin 79B maddesi, bu maddeye A.M.1/78' de çoğunluk kararında atfedilen anlam ve Fasıl 175A'nın 3 ve 5(a) maddeleri birlikte -göz önünde bulundurulup tezekkür edildiğinde yapılan ilâvenin yetki dışı yapılmadığını kabul etmek gerekir.
Başvurunun Üzerine dayandırıldığı 3. iddia konu Nizamnamenin Anayasanın 1, 5, 6, 43 ve 44. maddelerine aykırı olduğudur. Böyle bir hususu kara-ra bağlama yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir. Bu hususta ise Anayasa Mahkemesine herhangi bir havale yapmamız bizden istenmiş değildir.
Şimdi de sözü edilen Emirnamenin yetkinin kötüye kullanılması sureti ile yapılmış olup olmadığı hususu-nu incelememiz gerekir.
Ercan Havaalanının çalıştırılması ile ilgili sivil havacılık ve sair hizmetler geçmişte yapılan ve başvuru konusu Emirnamede sözü edilen başka bir Emirname ile elzem işler olarak ilân edilmişti. Bu Emirnamenin geçerliliği önüm-üzde ihtilâf veya tartışma konusu yapılmış değildir. Müstedaaleyh elzem olarak ilân edilen bu işlerde çalışan tüm personel ve işçilerin grev yapmasını Savunma Nizamnamesinin 79(b)(3) maddesine dayanarak 3 ay süre ile yasakladı. Tezekkür edilmesi gereken hu-sus bu yasaklamanın yetkinin kötüye kullanılması neticesi yapılmış olup olmadığıdır.
Ercan Havaalanının KTFD'nin dış dünya ile ve bilhassa Türkiye ile direkt irtibatını sağlayan başlıca bir liman olduğunu ve sivil amaçlar yanında askeri amaçlar için -de kullanıldığını, Kıbrıs davasının ilgili zamandaki durumunu ve grevin uygulanması sonucu KTFD ile Türkiye arasındaki askeri hava irtibatının kopabileceği cihetle askeri ve kamu güvenliğinin zedelenebileceğini ve bu meyanda Emirnamenin metninden istihraç -edildiğine göre yasaklamanın bir gayesinin de taraflar arasındaki iş ihtilâfının dostane bir anlayışla halledilmesi olduğunu göz önünde bulundurduk ve Emirnamenin yetkinin kötüye kullanılması sureti ile yapıldığına kani olmadık.
Yukarıda söylenenlerd-en anlaşılacağı gibi müstediler yaptıkları başvuruda muvaffak olmuş değillerdir.
Son olarak bir hususa daha değinmeği uygun gördük. Anayasamızın 44. maddesi grev hakkının kullanılmasının, anayasal düzenin, kamu güvenliğinin ve kişiye sağlanan hak ve -özgürlüklerin korunması amacı ile düzenlenebilmesini yasaya bırakmıştır. Aradan bunca zaman geçmesine rağmen Anayasanın öngördüğü yasa yapılmamış ve grevler ile ilgili olarak, Anayasanın Geçici 1. Maddesi altında yürürlüğü sürdürülen çok eski mevzuatın uyg-ulanması yönüne gidilmiş ve gidilmektedir. Bu duruma işaret etmeği ve Anayasanın 44. maddesinde öngörülen yasanın erken bir zamanda Yasama Meclisinden geçirile- ceğini temenni etmekte olduğumuzu belirtmeği uygun gördük.
Sonuç olarak başvuru reddolunu-r.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
27 Ekim 1980
- 205 -
Full & Egal Universal Law Academy