-
D. 50/80 Y.İ.M. 276/80
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
Anayasanın 118. Maddesi hakkında.
Müstedi: Must-afa Mazhar, Lefkoşa.
ile -
Müstedaaleyh: l. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtasıyle KTFD,
Lefkoşa.
2. Emniyet Genel Müdürlüğü vasıtasıyle KTFD, Lefkoşa.
A R A S I- N D A.
Müstedi namına: Menteş Aziz adına Müjgân Ata.
Müstedaaleyh namına: Erden Algun.
Yasa Maddesi: 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 8(2)(c) maddesi.
İstemin Özeti: Müstedaaleyh 1 tarafından Müstediye bilinmeyen bir
tarihte bildirilen kararını-n hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve her-
hangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: Emniyet Örgütünde muvakkat Polis Çavuşu olarak görev yapan Müs-
tedi, 26/77 sayılı Yasa tahtında emekliye ayrılmak istedi ve bunu
bir yazı -ile Emniyet Müdürlüğüne bildirdi. Polis Genel Müdürlüğü,
Ekonomi ve Maliye Bakanlığına gönderdiği yazıda Müstedinin hizmet-
lerini de belirtti. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı istemi onayladı.
Personel Dairesi de Emniyet Genel Müdürlüğüne gö-nderdiği aynı
tarihli yazıda, Müstediye varsa izinlerini vermesini ve emeklilik
tarihini Hazine ve Muhasebe Dairesine bildirmesini istedi. Müstedi
emeklilik izinlerini fiilen kullanmaya başladı. Ancak bu fikrinden
vazgeçerek bunu Emniyet -Örgütüne bildirdi. Emniyet Müdürlüğü Eko-
nomi ve Maliye Bakanlığına yazdığı yazıda Polis Örgütünün personel
ihtiyacı olmasına rağmen Müstedinin hızmetlerine ihtiyacı olmadı-
ğını bildirdi. Maliye Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünden bu
- düşüncesini yeniden gözden geçirmesini talep etmişse de Emniyet
Genel Müdürlüğü Müstedinin göreve dönme istemini reddetti. Durum
Müstediye bildirildi. Müstedi de işbu başvuruyu dosyaladı.
SONUÇ: Onaylanmış ve emeklilik öncesi iznine bilf-iil başlamak sure-
tiyle emeklilik yolunda adımlar atıldıktan sonra Müstedinin geri
dönme istemi artık bir hak olarak ileri sürülemez. Böyle bir talep
karşısında devletin olumlu yanıt verme zorunluluğu yoktur.
Sonuç olarak başvuru -reddolunur.
H Ü K Ü M
Müstedi Kıbrıs Türk Emniyet Örgütünde görevli muvakkat bir polis çavuşu idi. Müstedi 5.8.1956 tarihinde zamanın Emniyet teşkilâtına intisap etmişti. 1.4.1980 tarihinde Emniyet Genel Müdürüne yazdığı bi-r yazı ile 26/77 sayılı Emeklilik Yasası tahtında emekliye ayrılmak arzusunda olduğunu bildirdi ve gerekli işlemin yapılmasını arzetti. Emniyet Genel Müdürü Ekonomi ve Maliye Bakanlığına yazmış olduğu 8.4.1980 tarihli bir yazı ile müstedinin dilekçesini su-ndu ve müstedinin hizmetleri hakkında sair detaylar da verdi. Ekonomi ve Maliye Bakanlığına bağlı Personel Dairesi Müdürü 15.4.1980 tarihinde Maliye Bakanlığına yazdığı bir yazı ile müstedinin dilekçesini ve müstedi ile ilgili emekliliğine ilişkin süreleri- de belirten yazıyı gönderdi. Aynı gün Ekonomi ve Maliye Bakanı müstedinin emekliye ayrılma istemini onayladı. Personel Dairesi Müdürü aynı tarihte Emniyet Genel Müdürüne göndermiş olduğu bir yazı ile müstedinin emekliye ayrılma istemini içeren dilekçesini-n Ekonomi ve Maliye Bakanlığınca onaylandığını ve müstedinin emeklilik öncesi izinlerinin (şayet varsa) verilerek emekli tarihinin Hazine ve Muhasebe Dairesi ile kendi dairesine bildirilmesini istedi. Emekliye ayrılmak için yapmış olduğu dilekçenin ilgilil-erce onaylanmasını müteakip müstedi emeklilik öncesi izinlerini kullanmak için görevden fiilen 18.4.1980 tarihinde ayrıldı.
Müstedi yine Emniyet Müdürüne hitaben yazmış olduğu 29.4.80 tarihli bir yazı ile Emniyet Örgütünden emekliye ayrılmak fikrinde-n vazgeçtiğini ve Emniyet Örgütüne dönmek istediğini ve bu nedenle bu isteminin kabulunü istedi. Emniyet Genel Müdürü müstedinin göreve geri dönme istemini 2.5.1980 tarihinde Ekonomi ve Maliye Bakanlığına bildirdi, fakat "emniyetin personel gereksinmesi ci-ddiyetini korumakla beraber PÇ 2074 Mustafa Mazhar (Müstedinin) geri göreve dönmesinin Emniyet Örgütüne hiçbir yararı olmayacağı" inancını belirterek müstedinin emekliliğini geri çekmek isteminin reddedilmesini önerdi. Ekonomi ve Maliye Bakanı Emniyet Gene-l Müdürlüğüne yazmış olduğu 6.6.1980 tarihli bir yazı ile Emniyet Genel Müdürünün müstedi hakkında yapmış olduğu olumsuz önerisini yeniden tezekkürünü istedi. Aynı tarihli bir yazı ile Emniyet Genel Müdürü Ekonomi ve Maliye Bakanlığına yazdığı bir yazıda m-üstedi hakkında ilk vermiş olduğu olumsuz öneride ısrar ettiğini ve müstedinin hizmete dönmesini tasvip etmediğini bildirdi. Bunun üzerine Ekonomi ve Maliye Bakanı, müstediye iletilmek üzere Emniyet Genel Müdürlüğüne yazmış olduğu 6.6.1980 tarihli bir yazı- ile müstedinin göreve geri dönmesi istemini reddetti. Emeklilik öncesi izinleri biten müstedi 9.6.1980 tarihinde görev başı yapmak istediyse de amirleri buna engel olduklarını geri göreve dönme isteminin reddedildiğini ona bildirdiler. Bunun üzerine müste-di işbu başvuruyu dosyaladı ve aşağıdaki istemlerde bulundu:
"A. Müstedinin 26/77 sayılı yasa gereğince emekliye ayrıldığını
öngören veMüstedaaleyh No.1 tarafından takriben 10.4.1980
(herhalde 1.4.80 olacak) ile 9.6.1980 tarih-leri arasında (her
iki tarih dahil) müstedice bilinmeyen bir tarihte alınıp müs-
tediye hiçbir zaman duyurulmayan ve/veya müstediye ancak
şifahi olarak ve/veya zımnen duyurulan kararının hükümsüz ve
etkisiz olduğun-a ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair
bir Mahkeme kararı;
veya
B. Müstedinin Emniyet Müdürüne göndermiş olduğu 10.4.1980 tarih-
li yazıda belirtilmiş olduğu emekliye ayrılma arzusunu yine
Emniyet Müdürün-e hitaben göndermiş olduğu takriben 29.4.1980
tarihli yazısı ile geri çekme isteminin red edilmesini öngö-
ren ve Müstedaaleyh No.l tarafından takriben 29.4.1980 ile 9
Haziran 1980 tarihleri arasında (her iki tarih dahil) müs-te-
dice bilinmeyen bir zamanda alınan kararının hükümsüz ve
etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair
bir Mahkeme kararı; veya
İzinli olan Müstedinin izninin bittiği takriben 9 Haziran
1980 tar-ihinde görev başı yapmasına engel olan ve müstedaa-
daaleyh No.2 tarafından takriben 9 Haziran 1980 tarihinde
alınan kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir
sonuç doğuramayacağına dair bir Mahkeme kararı."
- İlkin müstedinin taleplerinin A kısmını incelemeyi uygun bulduk. Müstedi 10.4.1980 tarihinde (herhalde 1.4.1980'i kastetmiş olacak çünkü tarafların rızası ve Mahkemenin direktifi ile müstedinin emekliye ayrılma dilekçesi Emare I olarak ibraz edilmiştir. İ-şbu emarede tarih 1.4.1980 olarak görülmektedir). 26/77 sayılı Emeklilik Yasası altında emekliye ayrılmak için müracaat etmiştir. İşbu dilekçesi Maliye Bakanlığınca 15.4.1980 tarihinde onaylanmıştır. Bu konuda müstedinin iddiası ilgili Bakanlıkça onaylanma-sı hususu bilgisine getirilmemiştir. Müstedinin bu iddiasını kabule şayan bulmadık.
Evvel-i emirde emekliye ayrılma bir kamu görevlisine verilen bir haktır. Müstedi de bu hakkını Yasanın 8(2)(c) maddesi altında kullandığı görülmektedir. Sözü edilen 8-(2)(c) maddesinin esas gayesi kamu görevlisinin bu hakkını koruması ve Maliye Bakanlığına yazılı olarak başvurulmasının öngörülmesi, ilgili kamu görevlisinin bizzat kendi isteği dışında onun nam ve hesabına bir başkasının ilgili kamu görevlisininmiş gibi b-ir görüntü vererek emekliye ayrılma dilekçesinin
gönderilmesi olasılığını ortadan kaldırmak amacını gütmektir. Yoksa bu meselede olduğu gibi bizzat müstedi emekliye ayrılma dilekçesini kendi kaleme almış onu imzalamış ve bilerek hiyerarşik üste ve onun da -ilgili Bakanlığa göndermiş olması sözü edilen Yasanın 8(2)(c) maddesini ihlâl etmez. Ayrıca müstedinin bu yolu seçmesi hem kendi ihtiyarı ile olmuş ve hem de hiyerarşik düzenin daha belirgin olduğu Emniyet Örgütünün zaman be zaman yayınladığı günlük emirle-re riayetden başka birşey yapılmamıştır. Kaldı ki Yasanın 8(2)(c) maddesi ile öngörülen gaye tahakkuk etmiştir ki o da şudur: Bizzat müstedinin kendi arzusu olan emekliye ayrılma istemi ilgili merciye iletilmiştir. Müstedinin de esas isteği bu idi.
E-mekliye ayrılma dilekçesinin ilgili Bakanlıkça onaylandığı müstedinin bilgisine getirilmediği hususundaki müstedinin iddiasında ise herhangi bir mesnet görmüyoruz. Müstedinin 18.4.1980 tarihinde emeklilik öncesi izine çıkması Bakanlıkça alınan onay kararın-ın bilgisine getirildiğinin kat'i bir delilidir. Bu nedenle talebin 'A' kısmı reddolunur.
Müstedi, talebinin 'B' kısmı ile geri göreve dönme isteminin Maliye Bakanlığınca reddedilmesi kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğur-amayacağına karar verilmesi isteminde bulundu.
26/77 sayılı Emeklilik Yasası emekliliğe hak kazanmış bir kişinin emekliye ayrılma usullerini serdetmiştir. Yasanın 8(2)(c) maddesi ise meselemizde olduğu gibi kendi isteği ile emekliye ayrılmak isteyen-lerin takip edeceği usulü vazetmiştir. Bu maddeye göre emekliye çıkmağa hak kazanmış bir kişi bu doğrultudaki isteğini Maliye Bakanlığına yazılı olarak bildirmekle yetinir ve ondan başka birşey yapması istenmez. Yasa, Maliye Bakanına, kendisine yapılan böy-le bir müracaatı kabul etmek veya reddetmek veya onaylamak yetkisini vermemiştir. Sadece Maliye Bakanına emekliye ayrılma istemine ilişkin işlemleri 90 gün erteleme hakkı vermiştir. Bundan da anlaşıldığına göre emekliye ayrılma istemine ilişkin işlemler Ba-kanlıkça derhal veya makul bir sürede başlatılması gerekir meğer ki Maliye Bakanı yasal yetkisini kullanıp bu işlemleri 90 gün erteleme hakkını kullanmış olsun.
Maliye Bakanının bir hak sahibinin emekliye ayrılma istemine ilişkin işlemlerinin başlatı-lması yönünde bir karar alması halinde 90 gün erteleme hakkını kullanmayacağını belirtmiş olur. Bu gibi bir karar emekliye ayrılma dilekçesinin onayı veya emeklilik işlemlerinin fiilen başlatılması şeklinde tezahür edebilir.
Önümüzdeki başvuruda Mali-ye Bakanı müstedinin emekliye ayrılma istemini onaylamakla yasal hakkı olan 90 gün erteleme hakkını kullanmayacağını açık bir şekilde ifade etmiş oldu.
Şimdi de müstedinin emekliye ayrılma istemine ilişkin işlemler başlatıldıktan sonra onun (müstedin-in) istifasını geri alma ve geri görevine dönmesine ilişkin talebini incelememiz gerekmektedir. Önümüzdeki meselede müstedinin talebi üzerine emekliye ayrılma iste-minin 15.4.1980 tarihinde onaylandığı ve 18.4.1980 tarihinden itibaren emeklilik öncesi izni-ne fiilen başladığı bir gerçektir. Bütün bu işlemler bizzat müstedinin talebi üzerine gerçekleşmiştir. Onaylanmış ve emeklilik öncesi iznine bilfiil başlamak suretiyle emeklilik yolunda fiili adımlar atıldıktan sonra müstedi geri dönme istemini artık bir h-ak olarak ileri süremez. Böyle bir talep karşısında Devletin olumlu bir yanıt vermek zorunluluğu yoktur. Devletin olumsuz bir yanıt vermesinden ise ilgili kişi kendi insiyatifi ile başlatılmış bir işlemden ötürü herhangi bir şekilde şikâyet etmeğe hakkı yo-ktur. İşbu başvuruda da Maliye Bakanlığının müstedinin emekliye ayrılma istemini geri alma ve geri göreve dönüşüne ilişkin verdiği olumsuz yanıttan yakınmağa hakkı yoktur. Bu nedenle müstedinin 'B' ve 'C' talepleri de reddolunur.
Sonuç olarak başvuru- reddolunur.
(Salih S. Dayıoğlu)(N. Ergin Salâhi)(Niyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç Yargıç
10 Aralık 1980
- 231 -
Full & Egal Universal Law Academy