-
D.14/81 Y.İ.M. 293/80
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
-
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay. Anayasanın 118. Maddesi hakkında.
-
Müstedi: Mehmet Halil İbrahim, Lâpta F.21.
- ile -
Müstedaaleyh:İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı vasıtasıyle KTFD
Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Ahmet Mit-hat Berberoğlu.
Müstedaaleyh namına: Mehmet A. Şefik.
Yasa Maddesi: 4.3.1975 tarihli "Turunçgil Bahçelerinin Tahsisi için
Yönetmelik" ve 7030 sayı ve 2.9.1975 tarihli Bakanlar Kurulu
kararı.
İstemin Özeti: 1975 yılında Lâpta sınırları d-ahilinde bulunan ve Müs-
tediye tahsis edilen limon bahçeleri ile zeytinliğin Müstedinin
adından iptal edildiğini bildiren Girne Tarımsal Rehabilitasyon
Şubesi Hukuk İşleri Sorumlusunun iptal kararının hükümsüz ve etki-
siz olduğuna -ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi
istemi.
OLAY: Müstedi 1963 göçmenidir ve 1963 hadiselerinden sonra Lâptadan
ayrıldı. Orada bulunan ev ve bahçeleri Rumlar tarafından tahrip ve
talan edildi. 1974 yılında köyüne geri gel-en Müstediye bir ağıl,
turunçgil bahçesi ve zeytinlik tahsis edildi.
1980'de Müstedaaleyh Müstediye yazdığı yazıda limon bahçeleri-
nin 5 yıllığına, zeytinliğin de iki yıllığına tahsis edildiğini bu
sürelerin hitam bulduğundan tahsis-inin iptal edildiğini ve 30 gün
zarfında limon bahçesi ve zeytinliği teslim etmesi gerektiği bil-
dirildi.
SONUÇ: Bakanlar Kurulu 7030 sayı ve 29.7.1975 tarihli kararında beş
yıla çıkarılan turunçgil bahçelerinin tahsis yönetmeliğine isti-na-
den, başvuru sahibinin hak iddia etmesine dayanıklık edecek bir
tahsisten söz edilmesine imkân yoktur. Zeytinlik ve harup ağaçla-
rının tahsisine ilişkin yönetmeliğin 3. paragrafında ağaçların iki
yıllığına tahsis edildiği ve güneyd-e harup ve zeytin bırakanlara
tahsis edildiği belirtilmektedir. Müstedi güneyde zeytin bırakma-
dığını iddia etmediği gibi, iki yıllık süre de çoktan geçmiştir.
Ağıl için herhangi bir sürenin söz konusu olmadığı taraflarca
kabul e-dilmektedir. Müstedi, ağılı tahsis amaçlarına uygun olarak
kullandığını iddia etmiştir. Müstedaaleyh, ağılın tahsis amaçla-
rına uygun olarak kullanılmadığını kendi memuru ile ispatlamağa
çalışmış, örneğin komşu ağıllardan şahit çağırmamı-ştır.
Sonuç olarak başvurunun limon ve zeytinlik bahçeleri ile
ilgili kısmı reddolunur, ağıl ile ilgili olarak aldığı kararın
hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına
karar verilir.
Atıfta Bulunula-n Yargısal İçtihatlar:
Ali Emir Ahmet ile İmar, İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı ara-sındaki 50/79 sayılı YİM kararı.
Cahit Namık ile İçişleri ve İskân Bakanlığı arasındaki 73/79
sayılı YİM kararı.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Ba-şkan: Bu başvuruda mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Salih S. Dayıoğlu verecektir.
Salih S. Dayıoğlu: İşbu başvuru ile müstedi İçişleri ve İskân Bakanlığı İskân ve Rehabilitasyon Müdürlüğü Girne Tarımsal Rehabilitasyon Şubesi Hukuk İşleri Sorumlusu tarafınd-an kendisine gönderilen 10.7.1980 tarihli yazı ile Tarım Dairesince kendisine Nisan 1975 yılında tahsis edilen ve Lâpta sınırları içinde bulunan limon bahçeleri ile zeytinliğin 5 yıllığına tahsis edildiği ve bu sürenin 29.8.1980 tarihinde dolmuş olduğu cih-etle ve bu nedenle sözü edilen taşınmaz malları 7 gün zarfında Girne Tarımsal Rehabilitasyon Şubesine teslim etmesi gerektiğine ilişkin yazının ve kendisine Lâpta sınırları içinde bulunan ve 11.10.1974'de tahsis edilen ağılın adından iptal edildiğini bildi-ren 2.5.1980 tarihli iptal kararının hükümsüz ve etkisiz olduklarına ve herhangi bir sonuç doğuramayacaklarına karar verilmesi isteminde bulunmuştur.
Başvuru ile ilgili ihtilâfsız gerçekler aşağıda gösterildiği gibidir.
Müstedi 1963 Lâpta göçme-nidir. 1963 hadiselerinin patlak vermesiyle Lapta'dan göç etmek zorunluğunda kalmış ve Lapta'dan ayrıldıktan sonra orada bıraktığı ev ve bahçeleri Rumlar tarafından tahrip ve talan edilmişti. 1974 Barış Harekâtından sonra Lâpta'ya dönen müstediye ilgililer- ev tahsisine ek olarak ona 11.10.1974'de bir ağıl ve Nisan 1975'de ise muhtelif büyüklükte limon bahçeleri ve bir zeytinlik tahsis ettiler. Müstedi bahçeci olup aynı zamanda muhtelif zamanlarda küçük baş hayvan sahibidir. Halen 70 civarında koyun ve kuzus-u vardır.
10.7.1980 tarihinde müstedaaleyhin yazdığı bir yazıda ona, sözü edilen limon bahçelerinin 5 yıllığına ve zeytinliğin ise iki yıllığına tahsis edildiğini ve sürenin 29.8.1980 tarihinde hitam bulduğunu hatırlatmış ve sözü edilen taşınmaz mall-arı 7 gün içinde tahliye ederek ilgililere teslim etmesi istenmiştir. Ayrıca 1.8.1980 tarihli bir yazı ile ona tahsis edilen ağılı da kullanmadığı gerekçesiyle tahsisinin iptal edildiğini ve bunun da 30 gün zarfında teslim edilmesi gerektiği bildirilmiştir-. Bunun üzerine müstedi işbu başvuruyu dosyalamış ve yukarıda anılan istemde bulunmuştur.
Görüleceği gibi başvuru limon bahçeleri, zeytinlik ve ağılı ilgilendirmektedir. Biz de aynı sırayı takip ederek konuyu tezekkür etmeği uygun bulduk.
Turun-çgil bahçeleri ile ilgili mevzuatın 4.3.1975 tarihli "Turunçgil Bahçelerinin Tahsisi için Yönetmelik" olduğu gözükmektedir. 32/75 sayılı Yasa 4.10.1975 tarihinde yayınlanmasına rağmen 20.7.1974'den itibaren yürürlüğe gireceği vazedilmişse de sözü edilen Yö-netmeliğin doğrudan doğruya ve spesifik olarak turunçgil bahçeleri için yapıldığı ve 32/75 sayılı Yasanın bu Yönetmeliği açıktan açığa ve zımnen ilga etmediği göz önünde bulundurulduğunda önümüzdeki başvuruda konu olan turunçgil bahçelerinin tahsis süreler-i bakımından geçerli mevzuatın bu yönetmelik kuralları olduğuna kuşku yoktur. Bu yönetmeliğin 1. maddesine göre verime dönük bahçelerin tahsisi iki yıl ile sınırlandırılmış fakat bu süre daha sonra 7030 sayı ve 29.7.1975 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile -beş yıla çıkarılmıştı.
Görülüyor ki ilgili yönetmelik uyarınca turunçgil bahçe tahsislerinden yararlanan kişilerin yararlanma süresi beş yıl ile sınırlandırılmıştır. Yenilenmediği veya geri verilmesi istendiği takdirde beş yıl sürenin hitamında tahsi-s sahibinin ilgi bahçe üzerinde hak iddia etmesine yasal olanak yoktur. İlgili kişinin ilgili Yönetmeliğin sair kurallarına uyduğu takdirde bu gibi taşınmaz malı hak olarak tasarrufunda bulundurma süresi beş yılı aşamaz. Bir tahsisin belli bir süre için ya-pıldığı ve sürenin de dolduğu hallerde geçerliliğinin sona ermiş olacağı YİM 50/79 ve YİM 73/79 sayılı başvurularda karara bağlanmış bulunmaktadır. Önümüzdeki başvuruda da beş yıllık sürenin dolduğu aşikârdır. Bu durumda beş yıl sürenin hitamında başvuru s-ahibinin ilgili taşınmaz mal üzerinde hak iddia etmesine dayanıklık edeceği bir tahsisten söz edilmesine olanak yoktur. Bu nedenle müstedinin limon bahçeleri ile ilgili iddiasının reddolunması gerekir.
Yukarıdaki mülâhazalar zeytinlik için de geçerli-dir. Bakanlar Kurulu tarafından alınan 8.4.1975 tarih ve 6518 sayılı Karar ile zeytin ağaçlarının -ki bu ibare zeytinliği de kapsamaktadır- tahsisi iki yıl ile sınırlandırılmıştır. Ancak bazı şartlar gerçekleştiği takdirde bu süre uzatılabilir veya bazı du-rumda tahsis sürekli olabilir. Zeytinlik ve harup ağaçlarının tahsisine ilişkin Yönetmeliğin 9. paragrafı aynen şöyledir:
- "Ağaçların tahsisi geçici olarak iki yıl süre ile yapılır.
Fakat ağaçlara gereken bakımı yaptığını gösterenlere tahsis
ikinci yıl sonunda, değişecek şartlar çerçevesinde uzatılabile-
cektir, ve bir yıl önce herkesin tıma-r ettiği ağaçları almasına
öncelik verilecektir. Fakat Güneyde zeytin ve harup ağacı bulu-
nanlara, sahip oldukları ağaç sayısı kadar veya daha az ağaç
tahsis edildiğinde, bu ağaçların tahsisi sürekli olur."
-
Önümüzdeki başvuruda 2 yıl sürenin çoktan geçtiği açıktır. Ayrıca başvuru sahibinin bu sürenin uzatılması için gereken başvuruyu yaptığına veya Güneyde zeytin ağacı bıraktığına dair şahadet ibraz edilmemiştir. Bu durumda zeytinlik için de iki yıl sür-enin hitamında başvuru sahibinin adında geçerli bir tahsisin varolduğu söylenemez.
Müstediye tahsis edilen ağıl için herhangi bir sürenin söz konusu olmadığı taraflarca kabul edilmektedir. Bu hususta müstedaaleyhin iddiası, ağılı müstedinin tahsis am-açları için kullanmadığı yani bu yeri ağıl olarak kullanmadığı noktasında toplanmaktadır. Bu hususta müstedi şahadet vermiş ve ağılı koyunları için barınak ve onlara yem olarak verdiği saman için de ambar olarak kullandığını iddia etmiştir. Buna mukabil mü-stedaaleyhin tanık olarak çağırdığı Girne Tarımsal Şube Müdürlüğünde çalışan Hasan Zeki Beyit ağılı Mart veya Nisan 1980 tarihinde ziyaret ettiğini ve burasının bir ağıl olarak kullanılmadığı intibaını verdiğini söylemiştir. Müstedaaleyhin Mahkemeyi daha i-yi aydınlatacak şahadet ibraz etmesi olanağı var iken -örneğin ağıl komşuları veya desteban gibi kişiler bu hususun sadece bir kişinin ziyareti neticesi edindiği intiba ile yetinmesi kanımızca kâfi değildir. Bu babta müstedinin verdiği izahatı tatminkâr bu-lur ve ağılı tahsis amaçları dışında kullanmadığını bir bulgu olarak buluruz. Bu nedenle ağıl ile ilgili tahsisi iptal etme işleminin iptal edilmesi gerekir.
Sonuç olarak başvuru kısmen kabul edilir ve müstedaaleyhin ağıl ile ilgili olarak aldığı kar-arın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir. Başvurunun limon bahçeleri ve zeytinlik ile ilgili kısmı ise reddolunur.
(Ülfet Emin) (Salih S. Dayıoğlu) (Aziz Altay)
Başkan Yargıç - Yargıç
23 Mart 1981
- 307 -
Full & Egal Universal Law Academy