-D.10/80 Y.İ.M 3/80
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut,
Aziz Altay.
Anayasa'nın 118. Maddesi hakkında.
Müstedi Eray -Hüseyin, Yeşilköy.
- ile -
Müstedaaleyh: Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı,
(Hayvancılık Dairesi) vasıtasıyle KTFD, Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Fuat Veziroğlu.
Müst-edaaleyh namına: Doğan Erozan.
Yasa Maddesi: Bakanlar Kurulunun 0-181-78 nolu kararı.
İstemin Özeti: Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Hayvancılık
Dairesinin, Müstedinin görevine son veren 20.12.1979 tarihli
yazısındaki kararının hükümsüz ve et-kisiz olduğuna ve herhangi
bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi.
OLAY: Müstedi, 27.2.1977 tarihinden itibaren tamamen geçici ve günde-
likçi olarak göreve alınıp Ziyamet köyünde Veteriner Dairesi
Şubesinde çalışmaya başladı. Müstedi görev-inde devamsızlık göster-
diği için 31.12.1979 tarihinden itibaren görevine son verildi.
SONUÇ: Müstedinin istihdamı, kamu hukuku dışında ve özel hukuk alanına
giren işçi ve işveren ilişkileri kapsamındadır. Yürütsel ve yönet-
yönetsel yetki ku-llanan bir organın her işlemi kamu hukuku
kapsamına girmeyebilir. Devlet de özel kişiler gibi mukavele
yapabilir ve işçi çalıştırabilir. Özel hukukun içerdiği hususlar
yönetsel eylemler olmayıp bu gibi eylemlerin iptali için YİM'e
başvuruda- bulunması söz konusu değildir. Müstedaaleyhin,
Müstedinin işine son vermesi işleminde bir haksızlık olmuşsa bunu
Kaza Mahkemesinde araması gerekir.
Başvuru reddolunur.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
l.Doloros Luizou, 2.Charalamb-os Agopiou v. The Cyprus Inland
Telecommunications Authority 4 R.S.C.C. s.48.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Zaim Necati, Administrative Law, s.26, 106.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Bu başvuruda hükmü Sayın yargıç Niyazi- F. Korkut
verecektir.
Niyazi F. Korkut: Müstedinin bu başvuru ile istemi Tarım ve Doğal
Kaynaklar Bakanlığı Hayvancılık Dairesinin 20.12.1979 tarihli yazısı
ile bildirilen ve Müstedinin görevine 31.12.1979 tarihinden itibaren son veren kararın hükümsüz v-e/veya etkisiz olduğuna ve/veya herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir karar verilmesi içindir.
Müstedi söz konusu kararın Anayasaya, yürürlükteki mevzuata, Doğal Adalet Kurallarına ve/veya ilgili içtihat kararlarına aykırı olduğunu, Müsteda-aleyh başvuru konusu kararı alırken yetkilerini aştığını ve/veya kötüye kullandığını, başvuru konusu karar bir disiplin cezası ve/veya disiplin işlemi olduğu halde müstediye bu kararın verilmesinden önce savunma hakkı tanınmadığını ve/veya müstedaaleyhin b-u karara varırken disiplin işlemlerine ilişkin kurallara uymadığını, başvuru konusu kararın herhangi bir yasal ve/veya geçerli gerekçeden yoksun olduğunu ve/veya söz konusu kararın gerekçesinin gerçek dışı olduğunu ve başvuru konusu kararın yoklukla malul -olduğunu ve/veya Hayvancılık Dairesi Müdürünün müstedinin görevine son verme yetkisi olmadığını iddia etmiştir.
Dosyalanan itirazda ise, sair şeyler yanında, müstedinin kamu görevlisi olmayıp projelerde tamamen geçici olarak çalıştırıldığı ve hiçbir -şekilde Veteriner Dairesi kadrosuna atanmadığı, başvuru konusu kararın projelerde tamamen geçici olarak çalıştırılan işçi ve memurların durumu ile ilgili Bakanlar Kurulu'nun 0-181-78 sayılı kararı çerçevesinde yayınlanan Personel Dairesinin 146 sayılı gene-lgesinin 4. maddesine uygun olarak alındığını ve alınan kararın Mahkemece iptalini gerektiren koşulların bulunmadığı iddia edilmiştir.
Bu başvuruda olgular özetle şöyledir:
Devlet kredileri ile temin edilen hayvanların korunması ve bu hayvanlardan d-aha iyi verim sağlanması için Hayvancılık Dairesi, Veteriner Dairesi ve ilgili Bakanlıkça Ziyamet köyündeki Veteriner Dairesi Şubesinde ek bir veteriner hekim çalıştırılması kararlaştırılarak Hayvancılık Dairesi denetimindeki Hayvansal Üretim Geliştirme Pr-ojesi dahilinde müstedi 27.2.1977 tarihinden itibaren tamamen geçici ve gündelikçi olarak göreve alınıp Ziyamet köyündeki Veteriner Dairesi Şubesinde çalışmaya başlamıştır. İlgili projenin itası Hayvancılık Dairesi ve işin yürütülmesi ise Veteriner Dairesi-nce yapılıyordu. Müstedi evvelâ bir süre gündelikçi olarak çalıştırıldıktan sonra 146 sayılı Personel Dairesi genelgesi kapsamına alınarak işleme tabi tutuldu. Bu genelge kapsamına alındıktan
alındıktan sonra da yine geçici statüde çalıştırılarak aynı proj-eden ödendi. İşinde devamsızlık gösterdiği gerekçesi ile başvuru konusu 20.12.1979 tarihli yazı ile 31.12.1979 tarihinden itibaren müstedinin işine son verildi. Müstedinin Kamu Hizmeti Komisyonunca atanmadığı ve Veteriner Dairesi Müdürü tarafından göreve a-lındığı da bir gerçektir.
Müstedinin görevlendirildiği proje ve buna benzer sair projeler belirli bir amaç için uygulanarak böyle bir proje için ayrılan fonun bitmesi veya projenin tamamlanması ile bu gibi projelerde çalışanların görevine son verileb-ilmektedir.
Müstedi avukatı, sair şeyler yanında Anayasa'nın 118. Maddesine göre yürütsel ve yönetsel kararların dava konusu yapılabileceğini, bu başvuruda da dava konusu olabilecek yönetsel bir karar bulunduğunu, müstedinin işine son verecek yetkili- organ Kamu Hizmeti Komisyonu olmasa bile müstedinin savunma hakkının ortadan kalkmadığını ve müstedi ile ilgili karar alınmazdan önce kendisine savunma hakkı tanınması gerektiğini savunmuştur.
Başvurunun duruşması sonucu sunulan şahadet ve emarelerd-en saptanan olgulardan da görüleceği gibi müstedi Veteriner Dairesi tarafından geçici işçi statüsü ile, itası Hayvancılık Dairesi'ne ve yürütülmesi Veteriner Dairesine ait olan, Hayvan Üretimini Geliştirme Projesi altında işe alınıp daha sonra da projelerd-e işçi statüsü ile çalıştırılıp memur görevi yapan personelin durumunu düzenleyen Bakanlar Kurulu'nun 0-181-78 sayılı kararı kapsamına girmiştir. Sureti Emare I olan Bakanlar Kurulu'nun 0-181-78 sayılı kararı şöyledir.
"KARAR NO
0-181-78 Bakanlar- Kurulu, projelerde çalıştırılan işçi ve memur-
ların durumu ile ilgili olarak 399-78 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile oluşturulan Komitenin önergeye ilişik
olarak sunulan raporunda belirtilen önerilerini ilke
- olarak onaylayarak uygulamanın Ekonomi ve Maliye Bakan-
lığıyle ilgili Bakanlıkların Personel Dairesiyle bilis-
tişare saptanmasına ve Personel Dairesince çıkarılacak
- bir genelge uyarınca yürürlüğe konmasına karar verdi."
-
Bu karara uygun olarak Personel Dairesince 17.7.1978 gün ve 146 sayılı genelge yayınlanmıştır. Bu genelgenin bir sureti de Emare II olarak sunulmuştur. Gerek Emare I ve gerekse Emare II'ye bakıldığında amacın, projelerde işçi statüsünde çalıştırılıp -"memur" görevi yaptırılan personelin sadece istihdam ve çalışma koşullarının ve ödeneklerinin düzenlenmesi olduğu açıkça görülmektedir.
Sureti Emare III olarak sunulan K.T.F.D. Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığının 27.7.1978 tarihli yazısı ile müsted-inin Personel Dairesinin 146 sayılı genelgesi kapsamına alınarak durumun ilgili
Daireye bildirildiği ve sureti Emare IV olarak sunulan Personel Dairesinin 31.7.1978 tarihli yazısı ile de Müstediye 146 sayılı genelge uyarınca ödeme yapılması Hazine ve- Muhasebe Dairesine bildirilerek müstediye 146 sayılı genelgeye göre ödeme yapılmaya başlanmıştır.
Bu olgulardan müstedinin Anayasa'nın 93. maddesi uyarınca atanan bir kamu görevlisi olmayıp tamamen geçici statüde belli bir proje altında çalıştırıldı-ğı sarahaten ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle müstedinin istihdamı tamamen kamu hukuku kapsamı dışında ve özel hukuk alanına giren işçi ve işveren ilişkileri kapsamındadır. Yürütsel ve yönetsel yetki kullanan bir organın her işlemi kamu hukuku kapsamına girm-eyebilir. Devlet de, özel kişiler gibi, mukavele yapabilir ve işçi çalıştırabilir. Bu gibi hallerde devlet ile vatandaşlar arasındaki ilişkiler özel hukuk kapsamına girer. Bu kapsama giren bir kişi ile ilgili olarak alınan karar da yürütsel ve yönetsel yet-ki kullanımının tanımı dışında kalır. Geçici bir işçinin işine son veren C.İ.T.A. aleyhine açılan ve R.S.C.C. vol.4, sayfa 48'de yayınlanan 1. Doloros Loizou, 2. Charalambos Agapiou v. The Cyprus Inland Telecommunications Authority davasında da şöyle denme-ktedir.
"(a)..........
(b)..........
(c)..........
(d)..........
(e)..........
The termination of the services of a casual workman of
C.I.T.A. who was not in the "public service" in the sense
of Art 122, did not amount t-o the exercise of "any execu-
tive or administrative authority ......." in the sense of
Art. 146.1, as his employment was a matter of provate law
- outside the competence of this Court."
-
- Aynı konu ile ilgili olarak:
-
Gör: Administrative Law, Zaim Necati, sayfa 26)
Özel hukukun içerdiği hususlar yönetsel eylemler olmayıp bu gibi eylemlerin iptali için Yüksek İdare Mahkemesine başvuruda bulunulması söz konusu değildir. (Gör: Administrative Law, Zaim Necati, s-ayfa 106.) Bu nedenle müstedinin işine müstedaaleyh tarafından son verilmesi işleminde bir haksızlık olmuşsa o haksızlığın çaresini Kaza Mahkemesinde araması gerekir ve bu başvurusu ileri gidemez.
Sonuç olarak başvuru reddolunur. Masraflar hususunda -herhangi bir emir verilmez.
(Salih S. Dayıoğlu)(Niyazi F. Korkut)(Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
4 Nisan 1980
- 44 -
Full & Egal Universal Law Academy