-
D.3/87 YİM 4/86
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Taner Erginel huzurunda
Anaysanın 152. Maddesi hakkında.
Müstedi: 1. Metin Menteş, Lefko-şa.
2. Anglo-Med, Lefkoşa.
- ile -
Müstedaaleyh: Lefkoşa Türk Belediyesi n/d Lefkoşa Türk Belediye
Başkanı, Başkan Yardımcısı, Belediye Meclis Üyeleri
ve Lefkoşa Şehri Türk Hemşehrileri
- A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Kemal Aktay
Müstedaaleyh namına: Behiç Öztürk.
Yasa Maddesi: Anayasanın 76. maddesi.
İstemin Özeti: Müstedaaleyhin, Müstedinin inşaat izni talep eden -dilekçesine bilinçli olarak zarar vermek için yanıt vermediğini, yanıt verilmemesinin bir ihmal olduğu hususunda bir beyan ile inşaat izni verilmesi gerektiğine dair emir talebi.
OLAY: Beş yıllığına Vakıflar İdaresinden arsa kiralayan Müstediler inşaat iz-ni için Müstedaaleyhe başvurdular. Müstedaaleyh birçok resmi daireden görüş, bilgi ve evrak aldıktan sonra Müstedinin müracaatının değerlendirilebilecek bir müracaat olduğunu böyle bir müracaatın bir ay içerisinde sonuçlanmasına olanak bulunmadığı gerekçes-i ile Müstedilerin müracaatına bir ay içerisinde cevap vermedi.
SONUÇ: Anayasanın 76. maddesi incelendiğinde Cumhuriyet Meclisi yapılan başvurular dışında herhangi bir istisna gözetmediği görülür. Yetkili makamın tek başına karar veremediği ve başka mak-amlara danışmak zo- runda olduğu dilekçeleri 76. maddenin kapsamı dışında tutmak mümkün değildir. Dilekçe yapan vatandaşın muhatabı yetkili makamdır ve geriye kalan tüm sorunlar yetkili makama aittir
Sonuç olarak başvuruda talep edildiği gibi Müsted-ilerin dilekçesini bir ay içerisimde inceleyip karara bağlamayan Müstedaaleyhin ihmali olduğu ve bu ihmalin yapılmaması gerektiği beyan edilir.
____________________
K A R A R
Müstediler 15.11.1985 tarihli bir icar mukavelesi ile Vakıflar İdaresinden L-efkoşa'da Yenişehir Mahallesinde 190 m 2 'lik bir arsayı 5 yıllığına icar ettiler. Müstedilerin amacı bu arsa üzerinde dükkan inşa etmekti. Müstediler inşaat planlarını hazırlayarak Vakıflar İdaresinden gerekli izni aldılar ve 29.11.1985 tarihinde Lefkoşa- Belediyesine başvurarak inşaat izni talep ettiler. Müstedaaleyh Lefkoşa Belediyesi yapılan dilekçeye bir alındı belgesi verdi ve 28.12.1985'e kadar yanıt almak için tekrar başvurulmasını bildirdi. Müstediler 28.12.1985'den önce ve sonra müteaddit müracaat-larına rağmen müstedaleyhten ne inşaat izni ne de herhangi bir yanıt almadılar. Müstediler üstedaaleyhin kendilerine zarar vermek için bilinçli olarak yanıt vermediği görüşündedirler ve bu nedenle dosya- ladıkları bu başvuruda müstedaaleyhin herhangi bir y-anıt vermemesinin bir ihmal olduğu hususunda bir beyan ile bu ihmalin yapılmayıp inşaat izninin verilmesi gerektiğine dair emir talep ettiler. Müstedaaleyh başvuruya dosyaladığı itirazda 28.12.1985'e kadar proje ile igili çalışmaları tamamlayamadığını, müs-tedilerin müracaatının birçok resmi daireden görüş bilgi ve evrak aldıktan sonra değerlen- dirilebilecek bir müracaat olduğunu ve böyle bir müracaatın bir ay içerisinde sonuçlanmasına olanak bulunmadığını iddia etti.
Başvurunun duruşmasında 29.11.1985 ta-rihli müracaat ve alındı belge- sine ek olarak müstedaaleyhin müstedilere göndermiş olduğu 19 Mart, 1986 tarihli yazı ibraz edildi. Bu yazıda Lefkoşa Belediyesi Bayındırlık İmar İşleri sorumlusu Özel Ölçmen projeye ilişkin çalışmaların henüz tamamlanmadığı-nı ve çalışmalar tamamlanır tamamlanmaz müsbet veya menfi bir yanıt verileceğini bildirdi. Müstedilerin avukatı duruşmadan sonra yaptığı hitabesinde Anayasanın 76. maddesine değindi. Anayasanın 76. maddesi dilekçe hakkı başlığını taşımak- tadır. Bu maddey-e göre herkes yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Başvuru yetkili makam tarafından süratle incelenip karara bağ- lanır ve en geç otuz gün içinde dilekçe sahibine yazılı olarak bildirilir. Karardan zarar gören herkes veya 30 gün içerisind-e bir karar bildirilmeyen her ilgili, yetkili Mahkemeye başvurabilir.
Müstedaaleyh avukatı hitabesinde müstedaaleyhin bir karar verebilmek için başka mercilere başvurup onlardan yanıt beklediğini fakat bu yanıtların henüz gelmediğini, bu tür detaylı çalı-şma isteyen müracaatların 76. maddenin kapsamı dışında kaldığını iddia etti. Bu başvuru Anayasanın 76. maddesinin incelenmesini gerektirmektedir. 76. maddenin amacı vatandaşların yetkili makamlara yaptıkları müracaatların süratle incelenerek karara bağlanm-asıdır. Bu meselede müstedilerin 29.11.1985 tarihinde yaptıkları müracaat 76. maddenin sınırladığı bir ay içinde değil başvurunun duruşmasının yapıldığı 27.10.1986 tari- hine kadar müstedaaleyh tarafından incelenerek karara bağlanmamıştır. Böyle bir durumd-a müstedaaleyhin müstedilerin müracaatını süratle inceleyip karara bağladığını kabul etmek mümkün değildir. Dolayısıyle güçlük çekmeden müste- dilerin başvurularında haklı oldukları sonucuna varalabiliriz. Buna rağmen baş- vurunun duruşmasında yapılan argü-manlara kısaca değinmek yararlı olacaktır. Acaba müstedaaleyhin verdiği alındı belgesi veya müracaatın incelenmekte oldu- ğunu ifade eden 19 Mart 1986 tarihli yazı 76. maddenin öngördüğü anlamda bir yanıt sayılabilir mi? Bunun mümkün olmadığını anlamak i-çin 76. maddeye bir gözatmak yeterlidir. Çünkü 76. maddede sözü edilen müracaatın süratle incele- nerek bir karara bağlanmasıdır. Dolayısıyle kararı içermeyen yanıtların herhangi bir önemi yoktur. Yetkili makamın tek başına karar veremediği ve başka ma- ka-mlara danışmak zorunda olduğu dilekçeleri 76. maddenin kapsamı dışında tutmak mümkün mü? Bu tür dilekçelerin bir ay içinde incelenip karara bağlana- mamasının kusuru yetkili makamda değil yetkili makamın danışmak zorunda olduğu diğer makamlarda olabilir. B-una rağmen 76. maddeyi incelediğimiz zaman başvurular arasında bu açıdan bir ayırım yapmadığını ve Cumhuriyet Meclisine yapılan başvurular dışında herhangi bir istisna gözetmediğini görürüz. 76. madde yetkili makamlara dilekçe yapan vatandaşları korumak am-acıyle Anayasada yer almıştır. Dilekçe yapan vatandaşın muhatabı yetkili makamdır ve öyle anlaşılıyor ki geriye kalan tüm sorunlar yetkili makama aittir. İdari dava kazanıldıktan sonra bir tazminat davası açıldığı takdirde yetkili makamın gecikmeye kusuruy-la katkıda bulunmuş diğer makamları davaya katması ve sorumluluğu onlarla paylaşması düşünülebilir. Şüphe yok ki bu zamanı gelince tartışılıp aydınlığa kavuşabilecek bir konudur. Bu aşamada ve idari dava açısından 76. maddenin durumu açıktır. Sorumlu olan -yetkili makamdır ve gecikmeye katkıda bulunmuş olabilecek diğer makamların varlığı nedeniyle 76. maddenin bir aylık sınırlamasından kurtulmak mümkün değildir. 76. madde dilekçesi bir ay içinde incelenip karara bağlanmıyan vatandaşa diğer herhangi bir şarta- bakmadan yetkili Mahkemeye başvurma hakkı tanımıştır.
Bu nedenlerle başvuruda talep olunduğu gibi, müstedilerin 29.11.1985 tarihli dilekçesini bir ay içinde inceleyip karara bağlamayan Müstedaaleyhin ihmali olduğu ve bu ihmalin yapılmaması gerektiği bey-an edilir.
Başvuru masrafları için herhangi bir emir verilmez.
(Taner Erginel)
- Yargıç
26.1.1987
Full & Egal Universal Law Academy