-
D.42/80 Y.İ.M. 52/79
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F.
Korkut.
Müstedi: Hüseyin Cengiz, Karaoğl-anoğlu, Girne.
- ile -
Müstedaaleyh:1. KTFD İçişleri ve İskân Bakanlığı, Lefkoşa.
2. KTFD İnceleme ve Dağıtım Komisyonu, Lefkoşa.
3. KTFD Başsavcısı, Lefkoşa.
- A R A S I N D A.
Müstedi namına: Menteş Aziz.
Müstedaaleyhler namına: Doğan Erozan.
Yasa Maddesi: 41/77 sayılı Yasa.
İstemin Özeti: Alsancak'ta Müstediye tahsisli konutun Müstedaaleyh 1
tarafından iptalini öngören kararının hükümsüz ve- etkisiz olduğuna
ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: Müstedi, 1974 göçmeni olup emeklidir ve halen tahsisi iptal edi-
len evde ikamet etmektedir. 41/77 sayılı Yasa yayınlandıktan sonra
hak sahiplerinin saptanma-sı bakımından toplanan İnceleme ve Dağı-
tım Komisyonunun önerisi üzerine Müstedi adındaki ev, Lefkoşa'da
ayrıca evi olduğu gerekçesi ile iptal edildi. İlgili iptal kararı
sadece Müstedinin adında KTFD hudutları dahilinde evi bulunduğu
- için yapılmıştır, halbuki 41/77 sayılı Yasa tahtında hak sahipli-
liği eşdeğer açısından bilhassa 38(3) maddesi gereğince daha fazla
ağırlık kazanmaktadır. Müstedinin Güneyde Limasol'da adına tapulu
konutu bulunmaktadır.
Ancak, b-aşvuru konusu kararın iptali Müstedinin durumunun
betekrar ele alınıp incelenmesine engel teşkil etmez.
SONUÇ: Sonuç olarak Girne İskân Şube Müdürlüğü tarafından Müstediye
gönderilen ve İnceleme Dağıtım Komisyonu kararı ile adına tahsisli
- evin iptal edildiğini bildiren kararının hükümsüz ve etkisiz oldu-
ğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
25/78 sayılı Kemal Rifat Bağbal ile Maliye Bakanlığı arasındaki
YİM kararı.
33-/79 sayılı İsmet Abidin ile İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı
arasındaki YİM kararı (D.19/80).
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü sayın yargıç
Niyazi F. Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: Mü-stedinin bu başvuru ile istemi: Girne Kazasının Alsancak köyünde, Karaoğlanoğlu Caddesi 29 no'lu evin müstediye yapılmış olan tahsisinin, KTFD İçişleri ve İskân Bakanlığına bağlı İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürlüğü Girne Şubesi Şube Müdür Vekili tara-fından, geri alınması ve/veya iptalini öngören ve/veya konu hanenin kontrol ve tasarrufunu müstediden geri alan ve müstedaaleyh 1 namına müstediye gönderilen 26.2.1979 tarihli yazının ve/veya kararın hükümsüz, batıl ve etkisiz olup herhangi bir sonuç doğur-amayacağına ilişkin bir karar verilmesi içindir.
Bu başvuruda olgular özetle şöyledir:
Müstedi 1974 güney göçmeni olup emeklidir ve halen tahsisi iptal edilen başvuru konusu konutta oturmaktadır. Söz konusu konut müstediye İnceleme ve Dağıtım K-omisyonunca 73-75 sayı ve 22.3.1975 tarihli karar uyarınca tahsis edilmişti. 41/77 sayılı Yasa yayınlandıktan sonra Yasa uyarınca hak sahiplerinin saptanması bakımından, 28.12.78 tarihinde toplanan İnceleme ve Dağıtım Komisyonunun önerisi üzerine aynı tari-hte müstedinin tahsisi ilgili Bakan tarafından iptal edildi. Tahsisin iptali ile ilgili karar ve müstediye 26.2.1979 gün ve GİD 156/79 sayılı bir yazı ile bildirilmiştir. İptal kararı üzerine müstedi bu başvuruyu dosyalamıştır.
Başvurunun duruşmasınd-a müstedi avukatı, sair şeyler yanında, 41/77 sayılı Yasanın 3. maddesinde yer alan "Hak sahibi" tanımlamasının yanlış tefsir edilerek tahsisin iptaline gidildiğini, bu maddede saklı koşullar ile uygunluk hususlarının iki ayrı birim olduğunu ve müstedi ile- eşi adına kayıtlı taşınmaz malın kirada olması ve kiracıyı çıkarma olanağının çok zor olması nedeni ile müstedinin oturabileceği uygun bir konutu bulunmadığını ve ayrıca müstedinin 11.1.1979 tarihli mukavele uyarınca 39405 no'lu koçan tahtında halen Limas-ol'da Baf Sokağında bir konutun sahibi olup yasa bakımından Müs-
tedinin hak sahibi olduğunu ileri sürmüştür.
Müstedaaleyhler adına konuşan savcı ise müstedi avukatının görüşlerine katılmadığını belirterek müstedinin satın aldığı taşınmaz mal nedeni- ile başvuru konusu tahsisin iptalinin etkilenemiyeceğini ileri sürmüştür.
İçişleri ve İskân Bakanının iptal kararına mesnet teşkil eden öneride "Kaynakla ilgili tahsisin iptali ve geri alınması gerekçesi" başlığı altında şöyle denmektedir:
- "Tahsisi alan şahsın K.T.F.D. hudutları dahilinde, Lefkoşa
İbrahim Paşa mahallesinde Blok A, pafta/plân XXI.38.5.1, parsel
365'de kendisinin ve eşinin tam hisse oturulabilir sıhhi bir
konutun (Eti İşletmelerinin kirasındaki bina) -olması."
İlgili iptal kararından da görüleceği gibi, müstedinin ve eşinin eşdeğer malı olup olmadığı incelenmeden sadece K.T.F.D. hudutları içerisinde Yasa uyarınca konutu olduğuna dayanılarak müstedinin adındaki tahsisin iptali yönüne gidilmiştir.
- 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının iptaller ile ilgili 29(1) ve 38(2) ve (3) maddeleri şöyledir:
"29. Bu yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra;
(1) Herhangi bir konut veya iş yerin-i bu yasanın kuralla-
rına aykırı olarak işgal edenler.
(38) (2) Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan
lan konut, küçük işyeri, tahsis ve arazi tahsisleri
bu yasa kurallarına gö-re yeniden gözden geçirilir.
Bu yasa kurallarına uygun olarak yapılan tahsisler
geçerli sayılır ve haksahiplerine tahsis belgeleri
verilir. Bu yasaya aykırı olarak yapıldığı saptanan
- tahsisler ise İmar, İskân ve Rehabilitasyon işlerin-
den sorumlu Bakanlıkça iptal edilir.
- (3) Yasaya göre hak sahibi olmadıkları halde tahsis
işlerinden yararlananlardan veya hak sahibi olup da
hakkından fazlasını alanlardan ellerinde bulundur-
durdukları taşınmaz mall-arın, hale göre, tümü veya
hakkından fazla olan kısmı geri alınır. Bu şekilde
ortaya çıkan kaynaklar ile rezerve bırakılan tarım-
sal kaynaklar öncelikle eşdeğer mal verilmesinde
-kullanılır."
-
41/77 sayılı Yasanın tefsir bölümünde madde 3 "haksahibi" başlığı altındaki (b) ve (ç) fıkraları ise şöyledir:
"3(b) Şehit ve hadise kurbanı kişilerin en yakınlarına; malûl
gaziler ile aile reisi durumunda olup da göçmenlik ve ik-ti-
saden güçlendirilecekler tanımına girenlerden K.T.F.D.
bölgesinde kendisinin, eşinin veya velâyeti altındaki çocuk-
larının ayrı ayrı veya birlikte toplam yarı hisseden fazla
koçanlı konutu bulunmayanlar- veya yukarıda sıralanan aile
fertlerinden herhangi birinin sağlık koşullarına ve oturul-
maya uygun konutu olmayanlar.
3(ç) Kıbrıs'ta, K.T.F.D. sınırları dışında kalan veya
sınırları içinde olup, her tü-rlü tasarrufu askeri bakımdan
sakıncalı görülen taşınmaz malı bulunanlarla, K.T.F.D.
bölgesindeki taşınmaz malı, Rumlar tarafından hasara uğra-
tılmış, tahrip edilmiş veya Rumların zor kullanması sonucu
-terkedilmekten ötürü hasara uğramış ve tazmin edilmeyenlerle
mülhak vakıfların mütevellileri ve galleharları olan özel ve
- tüzel kişileri anlatır."
-
- Bu başvuruda öncelikle karara bağlanması gereken konu ilgili iptal kararının gerekçesidir. İlgili gerekçeye göre müstedinin eşi ile birlikte K.T.F.D. hudutları dahilinde evi olması nedeni ile 41/77 sayılı Yasa gereğince konut tahsisi açısından müstedi-nin hak sahibi olamıyacağı ileri sürülerek başvuru konusu iptal kararı alınmıştır.
-
YİM 25/78 sayılı başvuruda hak sahipliğinin sadece 3(b) maddesine inhisar edilmemesi ve 3(ç) maddesi altında eşdeğer mal açısından hak sahipliğin de göz önünde bulundurulması gerektiği hükme bağlanarak bu karar YİM 33/79 no'lu başvuruda da aynen uygu-lanmıştır. YİM 25/78 ile YİM 33/79'da belirtildiği gibi: "41/77 sayılı Yasanın 29 ve 38. maddeleri uyarınca ilgili Bakanlığın iptal yetkisi olduğuna kuşku yoktur. Ancak böyle bir yetki kullanılırken eşdeğer altındaki hak sahipliği de göz önünde tutularak b-ir karar verilmesi gerekir. Bilhassa Yasanın 38(3) maddesi iptal yolu ile geri alınan malların öncelikle eşdeğere kaynak olacağına ilişkin hüküm içeriğine göre eşdeğere hak sahipliği daha fazla ağırlık kazanmaktadır."
Önümüzdeki başvuruda İçişleri ve- İskân Bakanı başvuru konusu iptal kararını alırken sadece "Müstedinin ve eşinin K.T.F.D. hudutları içinde tam hisse bir konutları olduğu ve bu nedenle konut tahsisi açısından hak sahibi sayılamayacağı" gerekçesini ileri sürerek müstediye evvelce yapılmış -olan tahsisi iptal etmiş ve konu karar alınırken 41/77 sayılı Yasanın 3(ç) fıkrası ile diğer ilgili maddeleri göz önünde bulundurulmamıştır. Müstedinin 3(ç) altındaki durumu da incelenerek ilgili bakana bu hususlarda gerekli bilgi verilse idi karar başka y-önde de olabilir ve başvuru konusu iptal kararı alınmayabilirdi. Müstedinin sadece 3(b) altında hak sahibi olmadığını inceleyerek müstedinin tahsisinin iptali yönüne gidilmesi ile hatalı hareket edilmiş olup alınan iptal kararının iptal edilmesi gerekir.
- Başvuru konusu tahsisin iptali ile ilgili kararın hükümsüz olduğuna ilişkin bir karar ilgili makamların konuyu betekrar ele alıp müstedinin hak sahibi olup olmadığını yeniden incelemelerine engel teşkil etmez. Böyle bir inceleme yaparken sadece 41/77 -sayılı Yasanın 3(b) maddesine dayanmayıp Yasanın sair madde hükümlerini de dikkate alarak yeni bir karar alınması gerekir.
Sonuç olarak Girne İskân Şube Müdürlüğü tarafından müstediye gönderilen GİD 56/79 sayı ve 26.2.1979 tarihli yazı ile İnceleme v-e Dağıtım Komisyonunun (4) 82/77-5 sayılı ve 28.12.78 tarihli önerisi ve İmar ve İskân Bakanının aynı tarihli onayı ile iptal edildiği bil- dirilen iptal işleminin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilir.
(Ülfet- Emin)(Salih S. Dayıoğlu)(Niyazi F. Korkut)
Başkan Yargıç Yargıç
13 Ekim 1980
- 195 -
Full & Egal Universal Law Academy