-
D.9/86 Birleştirilmiş
YİM 54/86 ve YİM 69/86
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yü-ksek Mahkeme Huzurunda
Yargıç Niyazi F. Korkut huzurunda
Anayasanın 118. Maddesi hakkında
- YİM 54/86
Müstedi: Müjgan Yusuf Öztürk n/d Müjgan Öztürk, vekili ve/veya kocası
Yusuf Öztürk vasıtasıyle, Yedidalga, Lefkoşa.
2. Yusuf Öztürk, Yedidalga, Lefkoşa
- ile -
Müstedaaleyh: 1. İçişl-eri ve İskan Bakanlığı vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa
2. Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonları vas.
KKTC, Lefkoşa
3. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vas. KKTC, Lefkoşa
- A r a s ı n d a.
İlgili şahıs Aycan Eşrefoğlu
Müstedi namına: Behiç Öztürk ve Hasan Sözmener
Müstedaaleyh namına: Ali Fevzi Yeşilada
İlgili şahıs şahsen hazır.
- YİM 69/86
Müstedi: Öğretmenler Kitap, Kırtasiye ve Okul Araçları Koop. Ltd.,
Lefkoşa
- ile -
Müstedaaleyh: İskan ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürlüğü (Güz-elyurt Şubesi)
ve/veya İçişleri ve İskan Bakanlığı vas. KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Fuat Veziroğlu
Müstedaale-yh namına: Ali Fevzi Yeşilada
Yasa Maddesi: 41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 3, 38 ve 40. maddeleri.
İstemin Özeti: Müstedaaleyh No.1'in konu işyerinin kiralanmasına ilişkin kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi b-ir sonuç doğurma- yacağına ilişkin karar istemi.
OLAY: Her iki başvurudaki taşınmaz mal aynı olduğu için başvurular birleş- tirilerek dinlenmiştir.
YİM 54/86'daki Müstediler karıkoca olup Müstedi 1'in Güney Kıbrısta taşınmaz malı vardır. Eşdeğer pua-nlarına karşılık aldığı Kuzeydeki malı tenzil edildikten sonra kalan puanlarına mal değer belgesi verilmiştir Müstediler kitap kırtasiye olarak çalıştırdıkları işyerinin kendilerine veril- mesini talep etmelerine rağmen Müstedaaleyh, işyerini 3. bir kişiye- kiralamıştır. YİM 69/86'daki Müstedi de bir kooperatif kuruluşudur ve dükkan kendisine tahsisli idi. Tahsisin iptalinin bildirilmesi üzerine işbu başvuruyu dosyaladı ve iptal kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına kar-ar verilmesini istedi.
SONUÇ: Tahsisli malın tahsis amacına uygun olarak kullanılmadığı gerekçesi ile iptal kararı alınmadan taşınmaz malı elinde tutana bir uyarıda bulunulması gerekirdi. Bu yapılmadığına göre ve 41/77 sayılı Yasanın 3. maddesine göre küç-ük işyeri açısından göçmen tanımına giren YİM 69/86 sayılı başvurudaki Müstedi başvurusunda muvaffak olmuştur. Tahsis iptali ortadan kalktığına göre de YİM 54/86 ileri gidemez ve reddolunması gerekir.
Sonuç olarak YİM 69/86 sayılı başvuruda Müstedaal-eyh tarafından başvuruya konu işyeri ile ilgili olarak alınıp Müstediye bildirilen iptal kara- rının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayaca- ğına karar verilir.
____________________
H Ü K Ü M
Niyazi F. Korkut: YİM 54/86 ile YİM 69-/86 sayılı başvurular aynı taşınmaz malı ilgilendirdiği için her iki başvuru birleştirilerek duruşma yapılmıştır.
YİM 54/86 sayılı başvurudaki müstediler karı koca olup güney göçmeni- dirler ve Müstedi no:1'in Güney Kıbrıs'ta taşınmaz malları var olup e-şdeğer mal için müracaatta bulunmuş ve KKTC'de tasarrufunda bulunan malların puanları tenzil edildikten sonra kendisine 20.11.1984 tarihinde 3,865,772 puan için mal değer belgesi verilmiştir.
Müstediler başvurularında başvuru konusu işyerinin kitap kırta-siye kooperatifine tahsisli olup ilgili tahsisin 1986 yılı başlarında iptal edilmesi üzerine 18.2.1986 tarihinde müstedaleyh no:1'e bir dilekçe vererek konu işyerinin müstedi no:1'e eşdeğer olarak verilmesini istediklerını fakat müstedaaleyh no.1'in anayas-al süre içerisinde herhangi bir yanıt vermediği gibi konu işyerini de eşdeğer olarak müstedi no.1'e vermediğini; aksine takriben 25.3.1986 tarihinde bu başvuruya ilgili şahıs olarak eklenen Aycan Eşrefoğlu'na kiralamaya karar vererek bu kararını müstedaale-yh no.3'e bildirdiğini, müstedi no.2'nin konu işyerini kitap kırtasiye kooperatifi adına çalıştırmakta olduğunu ve müste- daaleyhlerin konu işyerini eşdeğere kaynak paketine koymaları ya da müstedi- lere eşdeğer mal olarak vermeleri gerektiğini ileri sürer-ek müstedaaleyhlere yap- tıkları 10.2.1986 tarihli başvuruya herhangi bir yanıt verilmemesinin bir ihmal olduğu ve bu ihmalin yapılmaması gerektiği ve başvuru konusu işyerinin müste- dilere eşdeğer olarak verilmesi gerektiği ve müstedaaleyh no.1'in konu iş-yerini kiralamasına ilişkin ilgili kararının hükümsüz ve etkisiz olduğu ve herhangi bir sonuç doğuramayacağı hususunda bir karar verilmesini istediler.
Müstedaaleyhler bu başvuruya itirazname dosyaladılar. İtiraznamede, sair şeyler yanında, müstedilerin -10.2.1986 tarihli müracaatının 4.4.1986 tarihli bir yazı ile olumsuz yönde yanıtlayarak ilgili işyerinin ilgili şahsa kiralanmasının uygun bulunduğunun bildirildiğini, bu karar alınırken ilgili şahsın güneyde bıraktığı mallara karşı hiç birşey almayıp hale-n Bostancı'da annesinin yanında sığıntı olarak kaldığını dikkate aldıklarını, müstedi no.2'nin 10.2.1986 tarihli müracaatında söz konusu işyerinin eşdeğer kaynak paketine konmasını istemediğine göre müstedaaleyhlerin bu hususta ihmal gösterdiklerini ileri -süremeyeceğini, Müstedilerin Yedidalga'da iskan edilip konut dışında taşınmaz mallar da aldıklarını, müstedi no.2'nin konu işyerinde müstahdem olarak çalıştığı için konu işyerinin yasal tasarrufunda olmadığını ve bu nedenle müstedilerin bu işyeri üzerinde -meşru bir menfaatleri bulunmadığını ileri sürdüler.
YİM 69/86 sayılı başvurudaki müstedi bir kooperatif kuruluşu olup sair taşınmaz mallarla birlikte konu işyeri müstediye 1975-76 yıllarında tah- sis edilmişti. Müstedaaleyh daha sonra 30.1.1986 tarihli -yazısı ile konu tahsisin iptal edildiğini müstediye bildirmesi üzerine müstedi bu başvuruyu dosyalayarak ilgili tahsisin iptal edildiğini bildiren kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir karar verilmesini ist-edi.
Müstedi başvurusunda, sair şeyler yanında, Maliye Bakanlığı ile yaptığı bir şifahi sözleşme uyarınca (konu işyeri dahil) tasarrufunda bulundurdukları taşınmaz malları kiralamak üzere anlaştıklarını, kira bedellerinin bakanlığın değerlendirmesine gör-e saptanarak ödeneceğini, konu işyeri dışındaki taşınmaz mallarla ilgili olarak bakanlıkça kendilerine bildirim yapılarak kira ödemeye baş- ladıklarını, başvuru konusu taşınmaz malla ilgili olarak kendilerine bildirim yapıl- madığını, bildirmesi halinde ki-ra bedellerini geriye dönük olarak ödemeye hazır olduklarını; eşdeğer mal alma bakımından hak sahibi olduklarını; 30.1.1986 tarihli yazıda öne sürülen ve müstedinin ilgili taşınmaz malı amaca uygun olarak kullanmadıkları ya da boş ve kapalı tuttuklarına il-işkin iddianın gerçek dışı olduğunu, başvuru konusu kararda "kitap, kırtasiye kooperatifinden" bahsedildiğini ve bu isimde bir tüzel kişi bulunmadığını; Müstedinin adının "Kitap, Kırtasiye ve Okul Araçları Koop. Ltd." olduğunu ve müstedaaleyhin ilgili kara-rının yanlış kişi hakkında aldığını ileri sürdü.
Müstedaaleyh ise dosyaladığı itiraznamede, sair şeyler yanında, (Müste- dinin konu işyerini amaca uygun kullanmaması ya da boş veya kapalı tutması ve yasal bir statüsünün bulunmaması nedeniyle tahsisin ipt-al edildiğini); (Müstedi- nin hak sahibi olmadığını ve konu işyerini boş tuttuğunu) ve Müstedinin başvurusunun haksız ve mesnetsiz olduğunu ileri sürdü.
Duruşma sırasında YİM 54/86 sayılı başvurudaki müstediler ve müste- daaleyhler herhangi bir tanık çağ-ırmadılar. YİM 69/86'daki müstedi adına şahadet veren Argun Kortan ilgili Kooperatifin sekreteri olduğunu, Barış Herkatından önce Lefkoşa ve Limasolda şubeleri bulunduğunu, Limasoldaki şubede KL8000 değerinde malları kaldığını, Güzelyurttaki tahsisin buna -karşı verildiğini, tasarruflarındaki malları için müstedaaleyh ile anlaştıklarını, Girne'deki şube için kira mukavelesi yaptıklarını, Güzelyurttaki işyeri için ne olacağını sorduğunda kendisine bilahare yazı gönderileceği söylendiği halde böyle bir yazı al-madıklarını; onarım nedeniyle kısa bir süre konu işyerindeki eşyaları kaldırdıklarını, bilahare konu işyeri ile ilgili tahsisinin iptal edildiğini öğrenerek bu davayı açtıklarını ileri sürdü. Müstedaaleyhler ise herhangi bir tanık dinletmediler.
Daha son-ra taraflar Mahkemeye hitapta bulundular. YİM 69/86'daki müstedinin avukatı müstedaaleyhin aldığı iptal kararında isim hatası nedeniyle yasal bir iptal kararı bulunmadığını, bu sav geçersiz denecek olsa bile Devlet Emlak ve Malzeme Dairesi ile kiralama kon-usunda anlaştıkları halde kiranın saptanmadığını ve müstedi haksız olsa bile yapılan kiralamanın usulsüz olduğunu ve normalde ilgili taşınmaz malların kaynak listesine alınarak ilan edilmesi gerektiğini halbuki ilgili kişiye kira mukavelesi yaparak öncelik- verilmek isten- diğini ileri sürdü.
YİM 54/86'daki müstedilerin avukatı ise gerek müstedilerin gerekse ilgili şahsın eşeğer açısından hak sahibi olduklarını, 27/82 ile tadil edilen 41/77 sayılı Yasanın 41. maddesinin kaldırılarak yerine 40(a) konduğunu,- bu madde altında yapılan kiralama tüzüğü altında ilgili şahsa ilgili işyerinin kiralanması yönüne gidildiğini halbuki bu madde altında ancak hak sahibi olmayanlara mal kiralana- bileceğini, ilgili şahıs hak sahibi olduğuna göre de yapılan kiralamaya yasan-ın cevaz vermediğini, M.41 yürürlükte iken kirasında mal bulunduranların ancak Anayasanın 69. maddesi altında öncelik alabileceğini ve bu nedenle ilgili şahsa yapılan kiralamanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek YİM 69/86 daki müstedinin başa-rılı olması halinde kendi başvurularının da anlamı kalmaya- cağını beyan etti.
Müstedaaleyh adına konuşan savcı ise YİM 69/86'daki müstedinin 41/77 M.3 altında hak sahibi olmadığını, müstedinin bir zararı varsa ancak tazminat isteyebileceğini; M.40(a) al-tında ilgili şahsa kiralama yapılabileceğini, Yasanın 38. maddesinin yasadan önce kanunsuz yapılan tahsislerin iptaline cevaz verdiğini, devletin kiralama yetkisi bulunduğunu, tahsisin iptalinde isimdeki bir eksikliğin meselenin esasını etkilemediğini ile-ri sürdü.
YİM 54/86'daki müstediler avukatının da vurguladığı gibi YİM 69/86'- daki müstedinin başarılı olması halinde kendi başvurularının anlamı kalmaya- caktır. Bu nedenle öncelikle YİM 69/86 sayılı başvuruyu incelemeyi uygun buldum.
Müstediye gönde-rilen tahsisin iptali ile ilgili 30.1.1986 tarihli iptal ile bu yazının dayandığı İ.D.K. kararından da görülebileceği gibi müstedinin tahsisi konu işyerini amaca uygun olarak kullanmama ve/veya boş ve kapalı tutma ve/veya yasal bir statüsü bulunmamasına da-yandırılmıştır.
Müstedi adına şahadet veren Argun Kortan şahadetinde başvuru konusu işyerini onarım için kısa bir süre kapalı tuttuklarını ileri sürmesine karşın bu hususta istintaka tabi tutulmadığı bir yana bu onarımın doğru olmadığını kanıtlamak üzere- müstedaaleyh herhangi bir şahadet çağırmamıştır. Bu durumda müstedinin konu işyerini tahsis amacına uygun kullanmadığı savı ileri gidemez.
Müstedinin yasal statüsü olmadığına gelince, müstedi adına şahadet veren müstedi kooperatif sekreteri Barış Hareka-tından önce Limasol'da bir işyerleri bulunduğunu ve oradaki KL8000.- değerinde kitapları kaldığını ve bu nedenle kendilerine Güzelyurttaki işyerinin verildiğini belirtmiştir.
41/77 sayılı Yasanın 3. maddesine göre küçük işyeri açısından göçmen tanımına g-iren özel ve tüzel kişiler hak sahibidirler.
Müstedi tanığının bu husustaki şahadeti istintaka tabi tutulmadığı gibi bu şahadetin doğru olmadığına ilişkin şahadet de çağrılmamıştır. Bu durumda Müs- tedinin yasal statüsü olmadığı da söylenemez.
Bu neden-lerle Müstedaaleyhin iptal kararı haklı bir nedene dayanma- maktadır. Bunlar bir yana YİM 84/81'de de vurgulandığı gibi bir tahsisli malın tahsis amacına uygun olarak kullanılmadığına dayanarak iptal yoluna gidilmezden önce ilgili taşımaz malı elinde tutan-a bir uyarıda bulunulması gerekir. Bu meselede Müstedaaleyh müstediye böyle bir uyarıda da bulunma- mıştır.
Söylenenlerden anlaşılacağı gibi YİM 69/86'daki Müstedi başvurusunda başarılı olmuştur.
YİM 69/86 ile ilgili olarak verilen karar ile başvuru ko-nusu tahsis iptali ortadan kalktığına göre de YİM 54/86 ileri gidemez ve reddolunması gerekir.
Sonuç olarak YİM 69/86 sayılı başvuruda Müstedaaleyh tarafından baş- vuruya konu işyeri ile ilgili olarak alınıp 30.1.1986 tarihli yazı ile Müstediye duyurulan- iptal kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilir.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
YİM 54/86 sayılı başvuru reddolunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
- (Niyazi F. Korkut)
Yargıç
28 Ağustos 1986
-
Full & Egal Universal Law Academy