-D.9/88 YİM 68/87
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Aziz Altay Huzurunda
Anayasnın 152. maddesi hakkında
Müstedi: Ahmet Soyutürk, -Lefkoşa
- ile -
Müstedaaleyh: Kamu Hizmeti Komisyonu vas. KKTC, L/şa.
A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Ergin Ulunay
Müstedaaleyh: Ali Fevzi Yeşilada
Yasa Maddesi: 25/85 sayı-lı Öğretmenler Yasasının 27(1), 43, ve 85(3(a)(ii) ile 85(5)(b) maddeleri.
İstemin Özeti: Müstedinin bulunduğu kademede ilerlemesinin durdurulması ve öğretmenlik ile kamu görevinden sürekli olarak çıkarılması cezalarına çarptırılmasına ilişkin Müstedaale-yh kararının tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmaycağına karar verilmesi istemi.
OLAY: Öğretmen olan Müstedi aleyhine, bir olay nedeni ile soruşturma başlatıldı ve görevden alındı. Bil(hare göreve iade edilen Müstediye müdür -tarafından derse girmek izni verilmedi ve Müstedi vaktini öğret- menler odasında geçirerek tam maaş ödendi. Bir süre sonra Müstediye görev verilmesi üzerine, Müstedi öğretmenlik mesleğine tel(fisi imk(nsız kusur getirildiği gerekçesi ile derslere girmedi. -Aleyhine getirilen disiplin kovuşturması neticesi suçlu bulunan Müstedinin 6 ay süre ile barem içi artışı durduruldu. Müstedi bunun üzerine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dava açarak tazminat talebinde bulundu.
Bundan sonra okul müdüründen haftalık ders prog-ramı alan Müstedi yine derslere girmemeğe devam edince, Müstedaaleyh Müstedinin, derslere girmemesi ve izinsiz ve özürsüz olarak görev yerine gelmemesi nedeni ile aleyhine disiplin işlemi başlattı ve Müstediyi suçlu bularak birinci ithamdan dolayı 6 ay sür-e ile barem içi artışının durdurul- masına, ikinci ithamda da öğretmenlik mesleğinden sürekli olarak çıkarılmasına karar verdi. Başvuru Müstedaaleyhin bu kararından yapılmıştır.
SONUÇ: Öğretmenin görev yeri okuldur ve okula gelen öğretmeni, ders vermeği r-eddettiği için görev yerine gelmemiş saymaya olanak yoktur. Böyle bir öğretmen ancak görev yapmamış sayılır ve ona yasada öngörülen işlemler yapılır. 30 iş günü okula geldiği halde sınıfa girip ders vermeği reddettiği nedeni ile Müstediyi görev yerine gel-memiş kabul ederek onu görevden sürekli olarak çıkarmakla Müstedaaleyhin yasaları yanlış yorumlayıp uyguladığına kuşku yoktur.
Sonuç olarak başvuru kabul edilir ve Müstedaaleyhin aldığı ve Müstedinin sürekli olarak kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin -kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- YİM/İstinaf 8/87 (D.4/87) sayılı Ahmet Soyutürk ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığı arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi istinaf k-ararı.
____________________
H Ü K Ü M
Müstedi bu başvurusunda müstedaaleyhin 12.2.1987 tarihinde aldığı ve müstedinin bulunduğu kademde ilerlemesinin durdurulması ve öğretmenlik ile kamu görevinden sürekli olarak çıkarılması cezalarına çarptırılmasına -ilişkin kararın tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğruramıyacağına karar verilmesini istedi.
Sedat Simavi Yapı ve Endüstri Meslek Lisesinde fizik öğretmeni olarak görevli bulunan müstedi, bir olay nedeni ile Milli Eğitim, Gençli-k, Kültür ve Spor Bakanlığı tarafından hakkında soruşturma açıldığından, müstedaaleyh 8.1.1985 tarihinden itibaren müstediyi görevinden geçici olarak durdurdu. Bil(hare müstedaaleyh 16.4.1985 tarihli yazısı ile müstediyi 17.4.1985 tarihinden itibaren görev-ine iade etti. Bu yazı üzerine okuluna dönen ancak okul müdürü tarafından ders vermekten men edilen ve 29.8.1986 tarihinde kadar ders vermeden mesai saatlerini öğretmenler odasında ve okul bahçesinde geçirmek zorunda kalan müstedi, personel devam cetvelind-e görev yapmış gibi gösterildi ve bu süre zarfında kendisine tam maaş ödendi. 29.8.1986 tarihinde tekrar görev verilmesi üzerine, müstedi sınav soruları hazırladı ve sınavlarda yönetmen olarak görev yaptı. 26.9.1986 tarihinde yeni öğretim yılının başlaması- üzerine müstediye ders programı verildi ancak müstedi derse girmeyi reddettiği için Milli Eğitim Gençlik, Kültür ve Spor Bakanlığının görevlendirdiği soruşturma memuru müstediden yazılı izahat istedi. Müstedi verdiği yanıtta "Evet derslere girmiyorum çünk-ü öğretmenlik mesleğime tel(fisi imk(nsız özür (kusur) getirdiniz. Bu özürü getiren taraf sizler oldunuz." şeklinde bir mukabelede bulundu. Bunun üzerine müstedi, 5.11.1986 tarihli yazılı bir ithamname ile 25/85 sayılı Öğretmenler Yasasının 27(1), 85(3)(a)-(ii) maddelerine aykırı olarak Sedat Simavi Yapı ve Endüstri Meslek Lisesinde fizik öğretmeni olarak görevli olduğu halde, 26.9.1986 ile 28.10.1986 tarihleri arasında okul müdürünce kendisine verilen ders konuları ve saptanan günlük ders programı çerçevesi-nde öğretmekten imtina etmekle itham edildi.
Müstedaaleyh, müstedi aleyhindeki ithamı görüştükten sonra 1.12.1986 tarihli kararında müstediyi suçlu buldu ve bulunduğu kademede ilerlemesini 6 ay süre ile durdurdu. Bu karardan sonra müstedi Lefkoşa Kaza Ma-hkemesinde 3109/86 sayılı davayı açarak tazminat talebinde bulundu.
25.11.1986 tarihinde okul müdürü tarafından verilen haftalık ders dağıtım çizelgesini alan müstedi yine derslere girmediği için Bakanlık tarafından görevlendirilen soruşturma memuru müst-ediden tekrar savunmasını yapmasını istedi. Müstedi 12.12.1986 tarihli yazılı savunmasında "Haksız ve mesnetsiz eylemleriniz karşısında; mesleğime getirmiş olduğunuz tel(fisi imk(nsız özürden (kusurdan) ötürü ders verebilecek halet-i ruhiyesi içerisinde de-ğilim. Bu nedenle, bütün yasal gerekçeli haklarımı mahf(z tutttuğumu taraflarınıza bildiririrm." şekinde bir yanıt verdi.
Müstedinin bu durumu karşısında Bakanlık 14.1.1987 tarihinde müstedi aleyhine bir ithamname hazırladı. Bu ithamname, iki itham içerm-ektedir.
(a) 25/85 sayılı Öğretmenler Yasasının 43 ve 85 (3)(a) (ii) maddelerine aykırı, okul müdürünün verdiği 25.11.1986 tarihli ders dağıtım çizelgesini aldığı halde sınıfa girip ders vermemek, ve
(b) Aynı yasanın 85(5)(b) maddesine aykırı, bir yılda -toplam 30 iş gününü aşkın bir süre izinsiz veya özürsüz olarak görev yerine gelmemek.
Konu ile ilgili olarak yapılan disiplin duruşmasından sonra müstedaaleyh, müstediyi suçlu buldu ve birinci ithamda, bulunduğu kademede ilerlemesini 6 ay süre ile durdur-ulmasına, ikinci ithamda ise 12.2.1987 tarihinden itibaren öğretmenlik görevinden sürekli olarak çıakrılmasına karar verdi ve bu kararını 2480 sayılı ve 19.2.1987 tarihli yazısı ile müstediye bildirdi. Müstedaaleyhin bu kararı bu başvurunun konusunu teşki-l etmektedir.
Müstedi 26.9.1986 tarihinde başlayan öğretim yılında okul müdürü tarafından verilen ders programı uyarınca ders vermeyi reddettiğini kabul etmekte, ancak 25.4.1985 tarihinden 29.8.1986 tarihine kadar kendisine görev vermemek suretiyle yapı-lan haksız ve yasa dışı uygulama sonucu derslere girecek durumda olmadığını ve bu nedenle görev yapmayı reddettiğini ileri sürmektedir. Müstedi ayrıca 30 iş gününü aşkın bir süre için izinsiz ve özürsüz olarak görev yerine gelmediğini kabul etmemekte, aksi-ne her iş günü görev yeri olan okuluna geldiğini ve mesai saatleri süresince görev yerinde bulunduğunu iddia etmektedir.
Müstedinin aleyhine başlatılan disiplin kovuşturmasına konu teşkil eden birinci itham 25/85 sayılı yasanın 43. ve 85(3)(a)(ii) maddel-erine dayandırılmıış- tır. 43. maddeye göre bir öğretmen üstlerinin verdiği emirleri doğru ve iyi bir biçimde yerine getirmekle ödevlidir ancak verilen emir Anayasa'ya, yasa, tüzük ve yönetmelik kurallarına aykırı görülmesi halinde, öğretmen emri yerine ge-tirmez ve aykırılığı emri verene yazı ile bildirir. Emri veren emrinde diretir ve bu emrini yazı ile yenilerse emri yerine getirmesi gerekir. Yasanın 85(3)(a)(ii) maddesi ise yasa, tüzük ve yönetmeliklere aykırı olarak verilen emri yerine getirmekten kaçın-an bir öğretmene, kademe ilerlemesini kısa ve uzun süreli durdurma cezası verilmesini öngörür. Müstedi 26.9.1986 tarihinden bu yana okul müdürü tarafından verilen ders programı uyarınca ders vermeyi reddettiğini kabul ettiğine göre, yasanın 43. ve 85(3)(a)-(ii) maddeleri kapsamında bir disiplin suçu işlemiştir. Müstedaaleyhin, bir disiplin suçu işlediği sabit olan müstediye 'Bulunduğu kademede ilerlemesinin 6 ay süre ile durdurulma' cezası vermekle hataya düştüğü veya yetkilerini aştığı söylenemez. Esasen ya-sanın bu gibi suçlar için öngördüğü ceza sabit olup başka bir ceza verilmesine de olanak yoktur.
Bu safhada bir hususa değinmek istiyorum. 17.4.1985 tarihinden 29.8.1986 tarihine kadar, 15 ay gibi uzun bir süre muntazaman okula gelen müstediye görev veri-lmemesinin nedenini anlamak mümkün olmadığı gibi bu süre zarfında görev yapmasına müsade edilmiyen müstediye tam maaş ödenmesinin nedenini de anlamak mümkün değildir. Müstedinin yasa, tüzük ve yönetmeliklere ters düşen bir davranışı olmuşsa vakit kaybetmed-en hakkında gerekli disiplin işlemlerinin yapılması gerekirdi ve iyi bir idareden beklenen de ancak budur. Hakkında hiçbir disiplin kovuşturması yapılmayan müstediye görev verilmemesi, üstelik ona bu süre için tam maaş ödenmesi, keyfi uygulamanın tezahürün-den başka bir şey değildir. Bir hukuk devletinde ise keyfi uygulamaların yeri yoktur. Ancak hemen şunu da eklemek gerekir ki idarenin bu keyfi davranışı, müstedinin üstleri tarafından verilen emri yerine getirmemesi veya görev yapmaması için geçerli bir ge-rekçe olamaz.
Müstedi aleyhindeki 2. itham, bir yılda toplam 30 iş günü izinsiz ve özürsüz olarak görev yerine gelmemesi ile ilgilidir. Bu itham 25/85 sayılı Öğretmenler Yasasının 85(5)(b) maddesine dayanmaktadır. Konu madde altında bir suçun oluşması iç-in müstedinin bir yılda 30 iş günü izinsiz ve özürsüz olarak görev yerine gelmemesi gerekir. Müstedinin ithamnamede belirtilen tarihlerde devamlı görevli olduğu Sedat Simavi Endüstri Meslek Lisesine geldiği ve mesai saatleri süresince orada kaldığı ancak d-erslere girmeyi reddettiği taraflarca kabul edilmektedir. Müstedi, görev yerinin okul olduğunu okula geldiğine göre itham edildiği madde altında bir suç işlemediğini iddia etmektedir. Müstedaaleyh ise, görev yerinin görevli bulunduğu okul olduğunu kabul et-mekle birlikte, görev yerini sınıf içi ve sınıf dışı olmak üzere 2'ye ayırmaktadır. Müstedaaleyhe göre bir öğretmenin asli görevi, saptanan günlük ders programı çerçevesinde öğretmek olup bu görevi, istisnai haller dışında, ancak sınıfta yürütebilir. Görev- yeri, görevin yürütüldüğü yer olan sınıfın içi olup, müstedi okula gelmekle beraber sınıfa girmemekle görev yerine gelmiş sayılamaz. Taraflar arasındaki ihtil(f bu olduğuna göre, görev yerinin ne anlama geldiğini incelemek gerekir.
25/85 sayılı Öğretmen-ler Yasasının 6. maddesi bakanlığa bağlı eğitim ve öğretim kurum ve kuruluşlarının öğretmen kadrolarını belirlemekte, 7. maddesi ise kadroların kurum ve kuruluşlara dağılımını ve bu dağılımın her okuldaki öğrenci sayısına göre yapılmasını düzenlemektedir. -Yasanın 10. maddesi eğitim ve öğretim kurum ve kuruluşlarında münhal bulunan kadroların doldurulmasına dair yöntemi belirlemektedir. 11. maddesi ise İlkokul öğretmenlerinin yer değiştirmelerine ilişkin kuralları içermekte ve özellikle bu maddenin (1). fıkr-asının (c) bendi, zaruri görülen hallerde, yıl içinde bir okuldan başka bir okula zorunlu yer değiştirme yapılabileceğinden, aynı maddenin (2). fıkrasının (a) bendi Orta, Mesleki ve Teknik Öğretim Kurumlarında eğitim ve öğretim hizmetlerinde etkinlik, süre-klilik ve verimliliği sağlamak ve artırmak amacı ile her okulda yeterli sayıda öğretmen bulunması için yer değiştirme yapılabilece- ğinden, (c) bendinde öğretmenlerin istedikleri okullarda çalışmalarına olanak tanındığından söz etmektedir. Yasanın 26. madd-esi Orta Mesleki ve Teknik Öğretim Okullarına öğretmen olarak atanacaklarda öngörülen özel nitelikleri, 27. maddesi de bu okullardaki öğretmenlerin görevlerinin okulda olduğundan bahsetmektedir. Örneğin, 27. maddenin (1). fıkrası bir öğretmenin öğretmeni b-ulunduğu okulda, okul müdürünce kendisine verilen ders veya konuları saptanan günlük ders programı çerçevesinde öğretmekten, (2). fıkra, okul müdürünce kendisine verilen diğer eğitim ve öğretim işleri ile okulla ilgili sosyal ve kültürel etkinlikleri yerin-e getirmekten bahsetmektedir.
Yasanın Teknik Öğretim görevlilerinin görevleri yan başlığını taşıyan 28. maddesi. bu görevlilerin bulundukları veya görevli oldukları okuldan, 29(2). maddesi de Orta ve Teknik Öğretim Kurumları ile Pratik Sanat Okullarına M-üdür Muavini olarak atanacakların, en az 7 yıl süre ile, bu okullarda öğretmen olarak görev yapmış olmalarından, 31(2)(b) maddesi okulda görev yapan öğretmenlerden, 46. maddesi ise öğretmenlerin çalışma saatlerinde görev yerinde bulunmalarından ve üstlerin-den izin almadan görev yerinden ayrılamıya- caklarından söz etmektedir.
Yukarıda değinilen yasa maddelerinden de görüleceği gibi okul sınıf içi ve sınıf dışı etkinlikleri ile bir bütündür ve öğretmenin görev yeri de okuldur. Esasen öğretmen atama veya na-killeri yapılırken okulun şu veya bu sınıfına değil, okula yapılmaktadır. Hemen belirtmek gerekir ki, bir öğretmenin görev yeri ile görevini karıştırmamak gerekir. Bir öğretmen okula gelmekle görev yerine gelmiş sayılır, ancak bu öğretmen ders vermez, sını-f içi veya sınıf dışı etkinilklere katılmazsa görevini yapmamış olur. Nitekim yasanın 85(3)(b)(i) maddesi, bir yılda özürsüz olarak toplam 10 gün kesintisiz göreve gelmeyen bir öğretmene kademe ilerlemesini uzun süreli durdurma cezası, ayni maddenin (5). -fıkrasının (b) bendi ise bir yılda toplam 30 iş günü izinsiz ve özürsüz olarak görev yerine gelmeyen bir öğretmene öğretmenlik görevinden ve kamu görevinden çıkarma cezası verilmesini öngörmektedir. Bundan da anlaşılacağı gibi yasa koyucu "göreve gelmemek"- ile "görev yerine gelmemek" arasında bir ayırım yapmıştır. "Göreve gelmemek" söz dizisinin ise görev yapmamak anlamında olduğuna kuşku yoktur.
Yukarıda söylenenlerden de anlaşılacağı gibi öğretmenin görev yeri okuldur ve okula gelen bir öğretmeni, ders -vermeyi reddettiği için, görev yerine gelmemiş saymaya olanak yoktur. Böyle bir öğretmen ancak görev yapmamış sayılır ve ona yasada öngörülen işlemler yapılır. Nitekim müstedi, bu meselde olduğu gibi, saptanan günlük ders programı çerçevesinde ders vermekt-en, başka bir deyişle, görev yapmaktan kaçındığı için cezalandırılmıştır. Yine okula geldiği halde ders vermeyi reddeden müstediye maaş ödenmemiştir. (Bak: YİM İstinaf 8/87)
Yukarıda belirtilenler ışığında bir yılda 30 iş günü okula geldiği halde sınıfa -girip ders vermediği nedeniyle müstediyi görev yerine gelmemiş kabul ederek onu öğretmenlik görevinden ve kamu görevinden sürekli olarak çıkarmakla müstedaleyhin yasaları yanlış yorumlayıp uyguladığına ve böylece hataya düştüğüne kuşku yoktur.
Sonuç olar-ak müstedaaleyhin 10/1987 sayı ve 12.2.1987 tarihli toplantısında müstediyi 30 iş günü izinsiz ve özürsüz olarak görev yerine gelmekten suçlu bularak onu 12.2.87 tarihinden itibaren öğretmenlik görevinden ve kamu görevinden sürekli olarak çıkarılmasına ili-şkin kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramıyacağına karar verilir.
(Aziz Altay)
Yargıç
11 Mart 1988
40
Full & Egal Universal Law Academy