-D.1/80 Y.İ.M. 77/79
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti:Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
K.T.F.D. Anayasasının 118. Maddesi hakkında.
Müstedi-: Abdurrahman Ali Kanlı, Kızılbaş, Lefkoşa.
- ile -
Müstedaaleyh: Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtasıyle K.T.F.D.
A R A S I N D A
Müstedi namına: İlkay Hikmet
Müstedaaleyh namına: Yaş-ar Boran.
Yasa Maddesi: 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3(5) maddesinin tef-
siri.
İstemin Özeti: Müstedi, dosyaladığı başvuruda, 1 Ağustos 1978 tari-
hinde emekliye ayrılırken nazarı dikkate alınan, bilâhare Müste-
daaleyh- tarafından gönderilen bir yazı ile yanlışlık yapıldığı
belirtilerek hizmetlerinden tenzil edilmesi yönüne gidilen,
1.12.1976'dan sonraki Türkiye'nin Kıbrıs Büyükelçiliğindeki
hizmetlerinin emeklilik amaçları bakımından ge-rekliliğinin teyi-
dini talep etti.
OLAY: Müstedi 1 Mayıs 1961 tarihinden 31 Temmuz 1978 tarihine kadar
Türkiyenin Kıbrıs Büyükelçiliğinde mahalli memur olarak çalıştı.
1 Ağustos 1978 tarihinde emekli oldu ve 1 Mayıs 1961 - 31 Temmuz-
1978 tarihleri arasındaki süreye, yaptığı mücahitlik yılları da
eklenerek emekli maaşı ve ikramiye aldı. Bilâhare Müstedaaleyh
Müstediye 1.12.1976'dan sonraki hizmetlerinin tenzil edilerek
emekli ikramiyesi ile emeklilik ma-aşının yeniden hesaplandığını
belirten bir yazı yazdı. Müstedi de Müstedaaleyhe gönderdiği bir
yazı ile nedenini sordu. Müstedaaleyh verdiği cevapta 1.12.76'dan
sonraki Kıbrıs T.C. Büyükelçiliğindeki hizmetlerinin dikkate
-alınmasına olanak olmadığını bildirdi.
SONUÇ: T.C. Kıbrıs Büyükelçiliğinde, ifa edilen hizmetlerin, emeklilik
hakkı kazandıran hizmet olarak kabul edildiği ancak 1 Aralık
1976'dan önce Türkiye'nin Kıbrıs Büyükelçiliğinde hizmet eden bir
- kişinin bu gibi ve o tarihten sonraki hizmetleri belge ile ispat-
lanması halinde 1.12.1976 öncesi ve sonrası hizmetlerinin emekli-
lik hakkı kazandıran bir hizmet olduğu, Müstedaaleyhin, Müstedinin
1.12.1976 sonrası hizmetini tenzil et-mekle yetkilerini aştığını,
neticede tenzil edilme işleminin geçersiz ve hükümsüz olduğuna ve
herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verildi.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
21/78 sayılı Ahmet Midhat Berberoğlu ile Maliye Bakanlığı, -Hazine
ve Muhasebe Dairesi Müdürlüğü arasındaki YİM kararı.
----------------
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Yargıç Salih S. Dayıoğlu verecektir.
Salih S. Dayıoğlu: -Müstedi 1 Mayıs 1961 tarihinden 31 Temmuz 1978 tarihine kadar Türkiye'nin Kıbrıs Büyükelçiliğinde mahalli memur olarak çalıştı. Müstedi 1 Ağustos 1978 tarihinde emekliye ayrıldı ve ona 1 Mayıs 1961 - 31 Temmuz 1978 tarihleri arasındaki süreye yaptığı mücah-itlik yılları da eklenerek bunun üzerinden ikramiye ve emekli maaşı verilmeğe başlandı. Daha sonra müstedaaleyh müstedinin emeklilik kazandıran hizmetlerine Türkiye Büyükelçiliğinde 1 Aralık 1976 tarihinden sonraki hizmetinin bir hata eseri eklendiğini, bu- hizmetin eklenmemesi gerektiği nedeniyle müstedinin emeklilik menfaatlarını sözü edilen 1.12.1976'dan sonraki hizmeti tenzil ettikten sonra tekrar hesaplayıp yeniden ayarladı ve işbu yanlışlıktan ötürü müstediye ödediği fazla emeklilik haklarını emeklilik- maaşından tenzil etmeye başladı. Bunun üzerine müstedi avukatı vasıtasıyle müstedaaleyhe 15 Nisan 1979'da bir yazı yazarak bunun, nedenini sordu. Müstedaaleyh de müstedinin avukatına gönderdiği 1 Haziran 1979 tarihli bir yazı ile müstedinin Türkiye Büyüke-lçiliğinde geçen 1 Aralık 1976 tarihinden sonraki "hizmetlerinin dikkate alınmasına olanak" olmadığını bildirdi.
Başvuru ile ilgili gerçekler taraflar arasında ihtilâf konusu değildir. Yegâne ihtilâf konusu olan hukuki sorun 26/77 sayılı Emeklilik Ya-sasının 3(5) maddesinin tefsirindedir.
Müstediye göre sözü edilen 26/77 sayılı Yasanın 3(5) maddesi Türkiye'nin Kıbrıs'taki Büyükelçiliğinde 1 Aralık 1976'dan önce istihdam edilenlerin -ki bu tarihten önceki hizmet yılları ile bu tarihten sonraki hiz-met yılları T.C. Büyükelçiliği tarafından resmi bir belge ile saptanmalıdır- 1 Aralık 1976 tarihi öncesi ve sonraki tüm hizmetleri emeklilik hakkı kazandıran hizmettir. Müstedaaleyhe göre ise bu gibi emeklilik kazandıran hizmetler 1 Aralık 1976 tarihine ka-dar yapılan hizmetlerdir.
26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3. maddenin başlangıç kısmı ve aynı maddenin 5. paragrafı aynen şöyledir:-
"3. Bu Yasa amaçları bakımından aşağıdaki hizmetleri emeklilik
hakkı kazandıran hizmet sayılır:
..-......
........
........
........
Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs Büyükelçiliğinde 1 Aralık
1976'dan önce hizmet ettikleri, T.C. Büyükelçiliği tara-
tarafından resmi belge ile saptanan Devlet yurttaşlarının
yaptığı- hizmet;"
İktibası yapılan 3. madde hangi hizmetlerin emeklilik hakkı kazandıran hizmet olduklarını saptayan bir madde olduğuna kuşku yoktur. Aynı maddenin 5. fıkrası ile, ilke olarak, Türkiye Cumhuriyetinin Kıbrıs Büyükelçiliğinde ifa edilen hizmetl-erin emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak kabul edildiği açıktır. Sadece bu ilkeye kısıtlayıcı bir hüküm getirilmiştir. Bu kısıtlayıcı hüküm ise bu fıkradan yararlanacak kişilerin 1 Aralık 1976'dan önce hizmete başlamalarıdır. Diğer bir deyimle 1 Aralı-k 1976'dan önce Türkiye'nin Kıbrıs Büyükelçiliğinde hizmet eden bir kişi bu gibi ve o tarihten sonraki hizmetini T.C. Büyükelçiliği tarafından verilen resmi bir belge ile saptadığı takdirde onun gerek 1.12.76 öncesi ve gerekse o tarihten sonraki hizmeti bi-r bütün olarak emeklilik hakkı kazandıran bir hizmet olur. Tabiatıyle 1.12.1976'dan sonra Büyükelçilikte hizmete başlayan bir kişi, mezkûr tarihten önce hizmeti olmaması nedeniyle 3(5) maddesinden yararlanamaz.
- Kanaatımızca 26/77 sayılı Yasanın 3(5) maddesine başka bir tür tefsir vermek olanağı yoktur. Çünkü müstedaaleyhin iddiası bir an için kabul edilecek olsa bu maddenin kendi başına bir işlerlik kazanması imkânsızdır; şöyle ki:
-
YİM 21/78 Ahmet Mithat Berberoğlu ile Maliye Bakanlığı, Hazine ve Muhasebe Dairesi Müdürlüğü isimli başvuruda 26/77 sayılı yasanın 43(1) maddesinin 'sarahatle Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte görev başında bulunanları kapsamaktadır' denmektedir. Diğ-er bir deyimle bir kişi 26/77 sayılı yasadan yararlanabilmesi için Yasanın 3. maddesinde belirtilen emeklilik hizmetlerinin birinde Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte bulunması gerekir. Şayet müstedaaleyhin iddiası kabul edilecek olunursa ve buna göre T.C. -Kıbrıs Büyükelçiliğinde sadece 1.12.1976'ya kadar ifa edilen hizmetler emeklilik kazandıran hizmetler olarak sözü edilen madde kapsamına alınacak olunursa, Büyükelçilikte çalışanların hiçbiri yasanın yürürlüğe girdiği tarihte görev başında olmadıkları için- bu maddeden yararlanma olanakları yoktur meğer ki Büyükelçilikteki görevinden ayrılıp 3. maddede serdedilen bir hizmete girmiş olsun. Böylesine acaip bir duruma cevaz vermek amacıyle 3(5) maddesinin yasa koyucu tarafından yasaya konulduğuna imkân ve ihtim-al vermiyoruz.
Yukarıda söylenenlerden de anlaşılacağı gibi müstedaaleyhler müstedinin T.C. Kıbrıs Büyükelçiliğinde geçen 1.12.1976 sonrası hizmetini emeklilik hizmeti saymayarak bu süreyi tenzil etmekle yetkilerini aşmıştır.
Sonuç olarak başvu-ru kabul edilir ve müstedaaleyhin müstedinin T.C. Kıbrıs Büyükelçiliğinde 1.12.1976'dan sonraki hizmetini emeklilik hakkı kazandıran hizmetten tenzil etmesi işlemi geçersiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.
(Ülfet -Emin) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç Yargıç
10 Ocak 1980.
Full & Egal Universal Law Academy