-
D. 32/80 Y.İ.M. 88/79
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay. Anayasanın 118. Maddesi hakkında.
Müstedi: Kemal Al-i, Zafer Sokak No.6 Lâpta.
- ile -
Müstedaaleyh: l. KTFD İmar İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı (İçişleri
İmar ve İskân Bakanlığı) Lefkoşa.
2. İnceleme Dağıtım Komisyonu, Lefkoşa.
3. Müstedaa-leyhler No.l ve No.2'yi temsilen ve Mezkûr
Müstedaaleyhler nam ve hesabına KTFD Başsavcısı,
Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Menteş Aziz.
Müstedaaleyh namın-a: Işılay Ever.
Yasa Maddesi: 41/77 sayılı Yasanın 29(2) maddesi.
İstemin Özeti: Müstedi bu başvurusu ile Girnede kendisine tahsis edi-
len dükkanın İmar İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı kararı ile
iptalinin, hükümsüz ve etkisiz olduğuna - ve herhangi bir sonuç
doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: 1963 ve 1974 göçmeni olan Müstediye Girnede dükkân tahsis edil-
di. Yorgancılık yapmaya başlayan Müstedi, sağlık nedeniyle vazge-
çerek, 40 yıllığına ve istediği takdi-rde 40 sene daha uzatmak
üzere İmren Özden'e kiraladı ve kendisi de kâra ortak oldu. Müs-
tedi şahadetinde elektrik ve su paralarının kendisi adına geldi-
ğini belirtmişse de İmren Özden tarafından ödendiğini itiraf etti.
Müsted-aaleyh şahidi Hukuk İşleri Amiri ise, Müstedinin dükkânı
başkasına devretmesi nedeniyle adından iptal edildiğini söyledi.
SONUÇ: Antlaşmanın İmren Özden ile Müstedi arasında 80 yıllık gibi
uzun bir süre için yapılmış olması %10 kârın bi-r yıllık tutarı
olan l4.OOOTL yerine 38.OOOTL alınmış olması, dükkânı ortaklık
için vermemiş olduğu açıktır. Antlaşma satışı kamufle etmek için
yapılmıştır. Yalnız İskân Bakanlığı iptali Yasanın 29(2) maddesine
dayandırması gerekir-di. Bakanlık 26(3)'e dayandırmıştır.
Ancak yanlış yasa maddesine dayandırması kararı geçersiz kıl-
maz. İskân Bakanlığı doğru ve haklı nedenlere dayanarak aldığı
kararda yasa maddesinin yanlış gösterilmesi keyfiyeti kararın
-geçerliliğine gölge düşürecek nitelikte değildir.
Başvuru reddedilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- 68/78 sayılı Halide Cemil ile Başsavcılık arasındaki YİM kararı.
2- 69/78 sayılı YİM kararı.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1- -Prof. Forthshoff The Administrative Act, s.26.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Aziz Altay verecektir.
Aziz Altay: Müstedi bu başvuru ile Girne'de Hürriyet Caddesinde 32 A numaralı dük-kân için kendisine yapılan tahsisi iptal eden ve Kıbrıs Türk Federe Devleti İmar İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığının GİD.56/79 sayı ve 12.6.1979 tarihli yazısı ile kendisine bildirilen kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramıy-acağına karar verilmesi isteminde bulundu.
Müstedaaleyhler dosyaladıkları itiraznamede Müstedinin söz konusu dükkânı İmren Özden isimli bir şahsa devrettiğini ve/veya kiraladığını ve/veya kısmen veya tamamen başka bir şahsın istifadesine terk ettiğin-i iddia ettiler ve onun ilgili yasa ve tüzüklere ters düşen bu hareketi sonucu kendisine yapılan tahsisin iptal edildiğini ileri sürdüler.
Başvurunun duruşması sırasında bizzat şahadet veren müstedi 1963 ve 1974 göçmeni olduğu için 28.10.1974 tarihin-de Merkez Komutanlığı tarafından kendisine tahsis edilen bu dükkânda yorgancılık yapmaya başladığını ancak sağlık nedenlerinden ötürü daha fazla çalışamayacak durumda olduğu için Mahkemeye Emare II olarak ibraz edilen 3 Nisan 1979 tarihli anlaşma ile dükkâ-nı kendisi ile ortak olarak çalıştırmak üzere 40 seneliğine İmren Özdene verdiğini, bu süre sonunda İmren Özden'in opsiyonunu kullanarak anlaşmayı 40 sene daha uzatmaya hakkı olduğunu söylemiştir. Müstedinin dükkânı, İmren Özdenin de gerekli kapitali koyma-k suretiyle oluşturdukları bu ortaklığa kendisinin hiçbir surette karışmağa hakkı olmadığını, sadece sağlanacak kârın %10'unu almaya hakkı olduğunu söyledi. Bazan dükkâna gidip yapılan satışları uzaktan izlediğini söyleyen müstedi İmren Özden'in ne kadar s-ermaye koyduğunu ve bir sene zarfında ne kadar satış yaptığını da bilmediğini kabul etti.
Müstedi şahadetinde anlaşmadan bir sene sonra muhasip tarafından 140,000TL olduğu belirtilen kârın %10'una tekabül eden l4.OOOTL ile beraber İmren Özden'den top-lam olarak 38.OOOTL aldığını söyledi. Müstedi kendisine fazladan verilen para hakkında makul bir izahatta bulunamadı. Dükkânı İmren Özden'e sattığını veya devrettiğini inkâr eden müstedi, su elektrik ve telefon hesaplarının kendi adına olduğunu ileri sürdü-. Ne var ki müstedi istintakı sırasında bu hesapların İmren Özden tarafından ödendiğini ödenen miktarların tutarını da bilmediğini itiraf etti.
Müstedaaleyhler tarafından şahit olarak çağırılan İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Hukuk İşleri Amiri ve İn-celeme ve Dağıtım Komisyonu üyesi Ali Bey Ahmet müstedinin söz konusu dükkânı başkasına devretmesi nedeniyle Emare IV belgede belirtilen gerekçelere dayanarak tahsisin iptal edildiğini söyledi. Müstedi ile İmren Özden arasında aktedilen ve Mahkemeye Emare -olarak ibraz edilen anlaşma aynen şöyledir:
"Bir taraftan İmren Özden ile diğer taraftan da Kemal Ali aşağıda gösterilen anlaşmayı yaparlar.
l. Kemal Ali Girnede Hürriyet Caddesi No.32A'da bulunan dükkânı
ve İmren Özden de gerekli -kapital ve eşyaları koymak suretiyle
bugün bir hediyelik eşya satımı için ortaklık kurarlar.
2. İmren Özden adı geçen yerlerdeki işi tamamıyle kendisi idare
edecek her türlü mal alım ve satımını da o yapacak ve bunların
soru-mlusu olacaktır. Kemal Ali için idare ve yürütülmesine
hiçbir suretle karışmayacaktır. Her sene sonu bütün masraflar
çıktıktan sonra elde edilecek net kârın yüzde onu Kemal Aliye
verilecektir.
3. İşbu anlaşma bugünden i-tibaren 40 sene için geçerli olacaktır
yani 3.4.1979 tarihinden 3.4.2119 yılına kadar geçerli olacak-
tır. Bu müddet hitamında İmren Özden'in işbu anlaşmayı 40
senelik ikinci bir devre için ve ayni şartlarla uzatma hakkı
- (opsiyonu) vardır.
İşbu anlaşma şartlarına uymayan taraf diğer tarafa zarar ve ziyan
ödeyecektir."
Emare anlaşmadan da görüleceği gibi kurulduğu iddia edilen ortaklığı tamamıyle İmren Özden idare edecek, her türlü mal alım ve satımından y-alnız kendisi sorumlu olacaktır. Yine emare anlaşmaya göre müstedinin işin idare ve yürütülmesine hiçbir surette karışmaya hakkı yoktur. Bu durumda hiçbir söz ve denetim hakkı bulunmayan bu işletmede müstedinin ortak olduğunu kabul etmek pek zordur.
-Bu husus müstedinin almağa hakkı olduğunu iddia ettiği %10 kârın bir yıllık tutarı olan l4.OOOTL yerine 38.OOOTL almış olması, ortaklığın 80 yıllık gibi uzun bir süre için yapılmış olması ve mesele ile ilgili tüm sair hususlar ışığında müstedinin söz konus-u dükkânı İmren Özdene ortaklık için vermiş olduğuna inanmadık. Tüm şahadetten edindiğimiz kanaata göre müstedi söz konusu dükkânı para mukabilinde İmren Özden'e devretmiş ve Mahkemeye Emare olarak ibraz edilen ortaklık mukavelesi, dükkânın tahsisinin müst-edinin isminden iptal edilmesini önlemek maksadıyle bir kamuflaj olarak yapılmıştır.
Yukarıda, müstedinin söz konusu dükkanı İmren Özden'e devrettiğine dair yaptığımız bulgu ışığında Bakanlığın iptal gerekçesinin haklı ve doğru sebeplere dayandığı gö-rülmektedir. 41/77 sayılı Yasanın 29. maddesinin (2) fıkrası altında Bakanlığın böyle bir karar vermeye yetkisi olduğuna kuşku yoktur. Gör YİM 69/78 s.3. Ne var ki bakanlık kararını yasanın 29(2) maddesi yerine 26(3) maddesine dayandırmıştır. "Konut ve işy-eri tahsisinden yararlanmak" yan başlığından da anlaşılacağı gibi 26. madde tahsisler yapılırken göz önünde bulundurulacak şartları içermekte olup iptaller ile ilgili değildir. Bu durumda yanlış yasa maddesine dayandırılması nedeniyle kararın ne dereceye k-adar etkilendiğini incelememiz gerekir.
Prof. Forshoff The Administrative Act adlı eserinde sayfa 26'da şöyle yazmaktadır:
- "Generally speaking, every administrative act which is
incorrect in one respect or another would have to be called
defective. But there are instances of incorrect administrative
acts, where it would be without- logical reason to assume any
encroachment on the legal validity of such acts. This is so for
example, in the case of writing error, in the case of a wrong
designation of the addressee which, however does not give rise to
- any doubt concerning his idfentity, the quotation of a wrong
paragraph of the applicable law, or the quotation of a wrong page
of the organ in which such law was published (that, is if the
intended meaning can be confirmend wit-hout difficulty). etc. All
These are cases of unimportant deficiencies, which in accordance
with every-day-language, may be called mistakes, and, which do
not render an administrative act defective."
-- Yukarıda iktibas edilenlerden de görülebileceği gibi bir organın yetkisine giren bir konuda aldığı idari karar yanlış bir y-asa maddesine dayandırılmış olsa bile geçerli sayılmaktadır. Binaenaleyh İmar İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığının yetkisine giren bu konuda doğru ve haklı nedenlere dayanarak aldığı kararda yasa maddesinin yanlış gösterilmesi keyfiyeti kararın geçerliliği-ne gölge düşürecek nitelikte olmadığı görüşündeyiz. Tüm bu nedenlerden dolayı müstedi başvurusunda muvaffak olamadığından başvurunun reddedilmesi gerekir.
Sonuç olarak başvuru oy birliği ile, reddolunur.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Niyazi F. Korkut-) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
4 Temmuz 1980
Full & Egal Universal Law Academy