-D.9/96 YİM 95/93
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan, Seyit A. Bensen.
Müstedi: Mehmet Çakmak.
ile-
Müstedaaleyh: Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı ve/veya Başkan Yardımcısı
ve/veya Meclisi ve/veya Meclis Üyeleri ve/veya Lefkoşa Kenti
Hemşehrileri, Lefkoşa.
A r a s ı -n d a
Müstedi namına: Avukat Boysan Boyra.
Müstedaaleyh namına: Avukat Halil Dinç Onur.
H Ü K Ü M
Metin A. Hakkı: Müstedi, 28.5.1993 tarihinde Yüksek Mahkeme Mukayyit-liğine dosyaladığı yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvurusu ile özetle Müstedaa-leyhin, Lefkoşa Türk Belediyesindeki kadrolardan birisi olan Temizlik Hizmetleri Sınıfının II. Derece Temizlik Memuru Kadrosuna intibak ettiril-mesinin usule uygun yapıldığı hususunda almış olduğu 24/76/2 sayılı olup 15.3.1993 tarihli yazısı ile kendisine -bildirilmiş olan kararının tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Mahkemeden bir karar verilmesini talep etmiştir.
Müstedaaleyh ise buna karşılık 28.1.1994 tarihinde dosyalamış olduğu itirazında, Müstedinin taleb-ini reddetmiş ve özetle, takriben 1984 senesinde Belediye Kamu Görevlileri Tüzüğünün yürürlüğe girmesi ile yeni kadrolar ihsas edildiğini ve buna uygun olarak gerekli intibakların yapıldığını, Müstedinin dava konusu intibakı yapılırken de bulunduğu baremin- karşılığı olan kademeye intibak ettirildiğini ve Müstedinin Yüksek öğrenimli olmaması nedeni ile Orta Öğrenimli Temizlik Hizmetleri Sınıfına doğru olarak konduğunu iddia etmiştir. Müsetdaaleyh, ilâveten, bahse konu intibaklar yapıldıktan sonra bunun Beled-i-yede asılan ilânlarla tüm Belediye çalışanlarına o günlerde duyurulduğunu, dolayısıyle müstedinin şikâyetçi olduğu kararın o günlerde bilgisine getirildiğini, bu durumda bu husus bilgisine geldikten ve aradan 75 günden fazla bir süre geçtikten sonra başv-urusunu dosyaladığı cihetle, başvurunun daha ileri gitmeden reddedilmesi gerektiğini iptidai itiraz mahiyetinde öne sürmüştür.
Zabıtlar incelendiğinde başvurunun talimatının 22.3.1994 tarihinde yapıldığı ve esas duruşmaya Yüksek Mahkeme Yargıcı N. Ergin -Salâhi'nin başkanlığındaki heyetten oluşan Mahkemece başlandığı, ancak duruşma hitam bulup karar verilmeden Yargıç N. Ergin Salâhi'nin emekliye ayrılması nedeni ile başvurunun tehir edilmesi zaruretinin doğduğu görülmektedir. Netice olarak başvuru tekrar 6-.12.1995 tarihinde 'de novo' olarak yeni bir yargıç heyeti tarafından ele alınarak dinlenmiş ve karar için bilâmüddet ertelenmiş durum-dadır.
6.12.1995 tarihindeki duruşma başladıktan hemen sonra Müstedaaleyh yaptığı bir beyanla, intibakların ve dolayısı-yle Müstedinin başvuru konusu intibakının Belediye Meclisinin onayı ile Belediye Başkanı tarafından yapıldığını teslim edip, itiraz ihbarnamesinde iptidai itiraz mahiyetinde ileri sürülen ve konu intibakların ilgili tarihlerde Belediyedeki ilân tahtasına a-sılmak suretiyle tüm personelin bilgisine getirdiği doğrultusundaki iddiaları ile Müstedinin konu karar bilgisine geldikten 75 gün sonra başvuru dosyaladığı yönündeki itirazlarını geri çekmiş ve doalyısıyle başvurunun duruşması ihtilâfın esası çerçevesinde- yapılıp gerçekleşmiştir.
Duruşma esnasında Müstedi bizzat kendisi şahadet vermiş, Müste-daaleyh ise Sayıştay'da görevli Fahri Arıbuka ile Müstedaaleyhin Mali İşler Sorumlusu Ali Önöz'ü şahit olarak dinletmiştir. Taraflar ilaveten karşılıklı muvafakat çe-rçevesinde Mahkemeye 9 adet emareyi ibraz edip hitabelerini yaptıktan sonra davalarını kapatmışlardır.
Önümüzdeki şahadet ve emareleri değerlendirdikten sonra taraflar arasında olgusal bir ihtilâf olmadığını, ihtilâfın daha ziyade ilgili tüzüğün tefsiri-nden kayanaklanan yasal bir nokta etrafında döndüğünü müşahade ettik. Başvurunun kökeninde yatan ihtilâfsız olguları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:
Müstedi, 1977 yılında Ankara Keçiören Çevre Sağlığı Kolejinden mezun oldu. Bu okul ortaokuldan son-ra 4 yıllık öğrenim veren bir Sağlık Okuludur. Bir başka deyişle Müstedi seviye olarak lise üstü ancak üniversite altı bir öğrenim görmüştür. Müstedi Kasım 1979'da, Lefkoşa Türk Belediyesinde, işçi statüsünde ancak Sağlık ve Temizlik Şubesinde memurluk yap-arak göreve başladı. O zaman Sağlık ve Temizlik Bölümleri tek birim idi ve başında Dr. Özay Kalyoncu bulunuyordu. 1980 yılında Temizlik Şubesi Şefi Fadıl Koşar emekli olunca Aşkan Cemal bu şubenin sorumluluğuna, Müstedi ise Belediye Başkanı tarafından yard-ımcılığına atandı. 16.5.1993 tarihinde Belediye Meclisince alınan bir kararla Sağlık ve Temizlik Şubeleri Birim olarak ikiye ayrılırken Temizlik Şubesi Birim Başkanlığına Temzilik Memuru ünvanı ile Aşkan Cemal, Temizlik Memur Yardımcısı ünvan ile de Müsted-i, Barem 13 ile ve Emare 4'de görülen hizmet şeması altında atandı. Bilahare 31.10.1984 tarihli, 95 sayılı Resmi Gazetenin Ek III'ünde 15/80 sayılı Belediyeler Yasası altında 514 sayılı Amme Enstrümanı tahtında Belediye Kamu Görevlileri Tüzüğü yayımlanarak- yürürlüğe girdi. Buna göre Barem 16-17B ile (Yüksek Öğrenimli) Temzilik İşleri Birim Sorumlusu Derece I mevkii ihdas edilip başına Aşkan Cemal getirildi. Buna paralel olarak onun hemen altında Barem 14-15 ile (Yüksek Öğrenimli) Temizlik İşleri Birim Soru-mlusu Derece II mevkii de ihdas edildi. Müstedi ise hemen yukarıda söz edilen (Yüksek Öğrenimli) Temizlik İşleri Birim Sorumlusu Derece II mevkiine getirilmeyip, barem 12-13 ile (Orta Öğrenimli) Temizlik Memuru Derece II mevkiine intibak ettirildi. Gerek i-ntibak ettirildiği mevkiin gerekse Müstedinin iddiasınca intibak ettirilmesi gereken mevkilerin hizmet şemaları 1984 yılına ait Resmi Gazetenin Ek III'ünde sayfa 893 ve sayfa 905'de görülmektedir.
Müstedi, intibaklar yapılırken (Yüksek Öğrenimli) Temizli-k İşleri Birim Sormlusu Derece II'ye yani Aşkan Cemal'ın tuttuğu mevkiin hemen altında intibak ettirilmesi gerektiğini iddia ederken Müstedaaleyh Müstedinin Yüksek Öğrenimli olmaması nedeniyle bunun yapılamayacağını, intibakının mevzuata uygun olarak yapıl-dığını ve Orta Öğrenimli Temizlik Memuru Derece II'ye doğru olarak intibak ettirildiğini savunmuştur.
Yüksek İdare Mahkemesi olarak görevimiz, önümüzdeki başvuru çerçevesinde, Müstedinin dava konusu intibakı yapılırken, Müstedaaleyçe alınan kararı denetl-emek ve konu intibakını mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığını saptamaktır. Bunu yaparken de göz önünde bulundurulması gereken mevzuat arasında yer alıp esas ihtilâfa konu olan Belediye Kamu Görevlileri Tüzüğünün Geçici Kurallar başlığı altındaki II.(-1) maddesinin doğru olarak uygulanıp uygulanmadığını incelememiz gerekmektedir. İlgili madde aynen şöyledir:
"Bu tüzük ile öngörülen sınıflara intibak yapılırken mevcut kadrolar ve bu kadrolarda çalışan Belediye görevlileri ilişkin oldukları sınıflara dah-il edilirler. İntibak işlemleri yapılırken sınıflar için öngörülen öğrenim koşuluna bakılmaksızın kazanılmış haklar göz önünde bulundurulur."
-Hemen yukarıda alıntısı yapılan maddeyi tefsire çalışırken, bir başka deyişle, ilgili maddeyi bu başvuru çerçevesinde tefsir edip Müstediye yapılan uygulamayı denetlerken aynı tüzükte yer alan maddenin bir başka davada bize yardımcı olacak şekilde tefsir -edildiğine dair herhangi bir içtihat olmadığını müşahade ettik. Tarafların hiçbiri de başvuru nihayetindeki hitabeleri esnasında aynı tüzükte yer alan bu maddenin ne şekilde ve doğru olarak nasıl tefsir edilmesi gerektiğine dair Mahkemeye içtihat göstereme-diler. Taraflar sadece argümanlar yapıp maddeyi farklı olarak yorumlamakla yetindiler. Bu durumda bu hususu sağlıklı bir şekilde karara bağlamaya çalışırken başka Yasalarda benzeri maddelerin yer alıp almadığını araştırarak gerek tadil olunmuş şekli ile 2-6/77 sayılı Emeklilik Yasası ile 38/87 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasasının 20(3) maddesinden, gerekse tadil olunmuş şekli ile 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasasının 9. kısmında yer alan Geçici Kurallar başlığı altındaki 2(1) hükümlerinden faydalanmaya -çalıştık. Şunu hemen ilâve etmeliyiz ki tadil olunmuş şekli ile 7/79 sayılı Yasanın Geçici Kurallar başlığı altındaki 2(1) maddesi Belediye Kamu Görevlileri Tüzüğünün Geçici Kurallar başlığı altında yer alan ve yukarıda alıntısı yapılan II.(1) maddesi ile -verbatim aynı şekilde kaleme alınmıştır.
Yüksek İdare Mahkemesi daha önce YİM 55/90 (D.20/91) sayılı başvuruda kamu görevlileri ile Emeklilik Yasasını ilgilendiren ve intibak konusunu içeren bir ihtilâfı incelerken intibaklar yapılırken ilk derecede gör-evin mahiyetinin mühim olduğunu vurgulamış ve bir intibak yapılırken bu hususa büyük önem atfedilmesi gerektiğini karara bağlamıştı. Nitekim o davada Mahkeme 38/87 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasasının 20(3) maddesine de atıfta bulunmuştu. İlgili madde a-ynen şöyledir:
" 'Görev', deyimi daha sonra isminin değiştirilmiş olmasına bakılmak-sızın, ilgili görevin kaldırılması halinde, aynı hizmet sınıfı ve aynı derece içinde bu göreve denk bir göreve, göre saptanır."
Belediye Kamu Görevlileri Tüzüğünün 9. kı-smında Geçici Kurallar başlığı altında yerini bulan II.(1) maddesine göre " .. intibak işlemleri yapılırken sınıflar için öngörülen öğrenim koşuluna bakılmaksızın.." söz dizisi göz önünde bulundurularak Müstedinin intibakı yapılmadan hemen önce tuttuğu mev-kiin hizmet şeması ile intibak ettirilmesi gerektiğini iddia ettiği Temizlik İşleri Birim Sorumlusu Derece II'nin hizmet şemalarının mukayese edilmesi, aynı şekilde Müstedinin intibakı yapılmadan önceki mevkisinin hizmet şeması ile yanlış intibak ettirldiğ-ini iddia ettiği Temizlik Memuru Derece II'nin hizmet şemalarının karşılaştırılmasında fayda görmekteyiz.
Emare 4'e ekli hizmet şemasından görüldüğüne göre Müstedinin intibaktan önceki mevkisi olan Temizlik Memuru Yardımcısının Görev ve Sorumlulukları şu-nlardır:
"Görev ve Sorumluluklar:
Temizlik işlerini düzenli bir şekilde yürütmekle sorumlu temizlik memuruna görevlerinin ifasında yardımcı olmak ve gaybubetinde kendisine vekâlet etmek. Maliyetinde çalışan personelin görevlerinde yardımcı olmak, Belediye- çalışanlarının ana gayelerine uygun olarak en iyi bir şekilde yürümesini sağlamak ve kendisine verilecek diğer görevleri ifa etmek. Ayrıca yürülüğe girecek olan Belediye Personel Tüzüğü gereğince, orada belirtilen hususlara uymak."
(underline supplied).
-Temizlik İşleri Birim Sorumlusu Derece II mevkisinin 'Görev , yetki ve Sorumluluklar' başlığı altındaki hizmet şeması ise şöyle kaleme alınmıştır:
"Görev, Yetki ve Sorumluluklar:
Belediyenin her tür paklama ve temizlik işlerine ilişkin görevleri yerine -getirir.
Belediye sınırları dahilinde tüm işyeri, konut, umuma açık yerler, sokak, cadde ve meydanlar ile, açık sahaların temizliğe uygunluklarını denetler ve mevzuat gereğince her türlü yasal önlemin alınmasını sağlar. Maiyetinde çalışan personele, görev-lerinde yardımcı olur. Amirleri tarafından verilecek görevlerine uygun diğer işleri yapar."
Temizlik Memuru Derece II mevkisinin hizmet şemasında yer alan 'Görev, Yetki ve Sorumluluklar' başlığı altındaki görevler ise şöyle sıralanmıştır:
"Görev Yetki -ve Sorumluluklar:
Belediye Temizlik İşleri veya Sağlık ve Temizlik İşleri Birim Sorum-lusunun emir ve direktifleri çerçevesinde genel temizlik hizmetelrini düzenli bir şekilde yürütür. Belediye sınırları dahilinde tüm işyeri, konut, umuma açık yerler, soka-k, cadde ve meydanlar ile açık sahaların temizliğe uygunluklarını denetler ve mevzuat gereğince temizlikle ilgili her türlü yasal önlemin alınmasını sağlar. Maiyetinde çalışan personele görevlerinde yardımcı olur. Amirleri tarafından verilecek diğer uygun -görevleri yapar."
Yukarıda alıntısı yapılan her üç mevkiin de hizmet şemalarında yer alan görev ve sorumluluklar incelenecek olursa Müstedinin intibakı yapılmadan hemen önce tuttuğu mevkiin temzilik memuruna gaybubetinde vekâlet etme görevini de kapsadığ-ı bilhassa göz önünde bulundurulacak olursa ve ilgili Tüzüğün Geçici Kurallarının 2(1) maddesinde yer alan tahsil durumunun göz önünde bulundurulamayacağı hükmü karşısında Müstedinin intibakının Müsteda- aleyhçe yapıldığı gibi değil de Müstedinin talep ett-iği şekilde yapılması gerektiğinin YİM 55/90 sayılı kararda belirtilen kriterle daha iyi bir uyum sağlayacağı kanısındayız. Müstedinin Müsetdaaleyhçe yapılan intibakı, intibakı yapılamdan önceki hizmet şemasında belirtilen görev ve yetkilerinin tam karşıtı- olmadığı bir yana, görevde bulunan personelin öğretim durumunun göz önünde bulundurulmamasına amir Tüzük maddesi ile de çelişki arzettiği görülmektedir.
Netice olarak, kanaatimizce, Müstedi başvurusunda haklıdır ve başvuru-sundaki talep doğrultusunda le-hine karar verilmesi gerektiği görüşündeyiz. Bu münasebetle Müstedaaleyhin almış olduğu 24/76/2 sayılı ve 15.3.1993 tarihli yazı ile Müstediye bildirilmiş olan kararın tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına, oybirliği i-le, karar verilir.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir vermemeyi uygun gördük.
(Metin A. Hakkı) (Nevvar Nolan) (Seyit A. Bensen)
Yargıç Yargıç - Yargıç
16 Şubat 1996
-
-
1
-
Full & Egal Universal Law Academy