-D.11/86 YİM 97/82
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay.
Anayas-anın 118. maddesi hakkında.
Müstedi: İşçi Kalkınma Kooperatifi, Lefkoşa.
- ile -
Müstedaaleyh: İçişleri ve İskan Bakanlığı, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Ergin Ulunay-.
Müstedaaleyh namına: Yaşar Boran.
İlgili şahıs Zeki Gökyay namına: Hasan Hasipoğlu.
İlgili şahıs Mehmet Saadetoğlu namına: Türkay Saadetoğlu.
İlgili şahıs Lütfi Özter namına: Kıvanç M. Rıza tarafından Bülent Asena.
İlgili şahıs Hacer M. Arıkan namına: -Kıvanç M. riza tarafından Bülent Asena.
İlgili şahıs Resa Ahmet Bahadi namına: Hasan Hasipoğlu.
İlgili şahıs Mustafa Keskinöz namına: Özkul Özyiğit.
İlgili şahıs Hüseyin E. Manioğlu namına: Aygün Doratlı.
İlgili şahıs Tünay Öztekin çağırıldı, hazır değil.-
İlgili şahıs Emin Uzun çağrıldı, hazır değil.
.
Yasa Maddesi: 41/77 sayılı İskan, Toraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası, 23/78 sayılı Sosyal Konut Yasasının 4. maddesi ve 52/84 sayılı Sosyal Konut (Değişiklik) Yasasının 3. madde ile değiştirilmiş olan (-3),(4),(5) fıkraları.
İstemin Özeti: Hak sahibinin 41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası uyarınca eşdeğer mala karşılık veya tahsis yolu ile veya kira yöntemi ile tasarrufunda bulundurduğu konutu, hak sahibi kabul edilmesi halinde sosya-l konuta yerleştiği anda boş olarak Bakanlığa iade edeceğine dair taahhütname imzalaması isteminin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLAY: Müstedi kooperatif olup, amacı Sosyal Konut Yasası uyarınca- üyelerini konut sahibi yapmktır. Müstedi 175 kişinin hak sahipliliğini saptadı ve onay için Müstedaaleyhe bildirdi. Müstedaaleyh 134 kişinin hak sahiplili- ğini onayladı 41 kişinin reddetti. Bunun üzerine Müstedinin de katıldığı bir toplantıda konu görüşü-ldü ve yeni bir değerlendirme yapılarak Müsteda- aleyh devlet evinde oturanların sosyal konuttan yararlanabilmeleri için feragat belgesi isteneceğini ve bunun sözleşmelere ekleneceğini açıkladı. Bilahare böyle bir taahhütname ile Müstediye müracaat eden M-üsteda- aleyh, 41/77 sayılı Yasa kapsamında devlet konutunda ikamet edenlerin, sosyal konuta yerleşmeden devlet evini tahliye edeceğini garanti etmesini istedi. Başvuru bu kararlardan yapılmıştır.
SONUÇ: Değiştirilmiş şekli ile Sosyal Konut Yasasına göre -Müstedi Yasanın belirlediği önceliklere göre hak sahiplerini sıralamaya koyar ve Müsteda- aleyh de sıralamayı denetleyip onaylar. Müstedinin evvelce yaptığı sıra- lama Müstedaaleyh tarafından kısmen kabul edildi. Bilahare Müstedinin de katıldığı bir topla-ntıda konu yeniden değerlendirilerek, kira veya tahsis yöntemi ile ellerinde bulundurdukları devlete ait konutları iade etmeleri şartı ile Müstedinin tespit ettiği tüm listeyi hak sahibi olarak kabul etti. Do- layısı ile alınan bu yeni karar ile eski karar- yürürlükten kalkmıştır.
Başvuru reddedilir.
____________________
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Sayın yargıç Aziz Altay verecektir.
Aziz Altay: Müstedi bir kooperatif olup amacı Sosyal Konut Yasası uyarınca h-ak sahibi olan üyelerini konut sahibi yapmaktır. Müstedi, üyeleri arasında 175 kişinin inşa edilmekte olan konutlar için hak sahibi olduğunu saptadı ve onay için müstedaaleyhe bildirdi. Müstedaaleyh yaptığı inceleme sonunda müstediye 16.8.1982 tarih ve İİ-R.0.27.107 sayılı yazı ile bildirdiği kararında 41 kişinin hak sahipliğini onaylamayı reddetti. Müstedinin bu karara itiraz etmesi üzerine 17.8.1982 tarihinde İçişleri ve İskan Bakanlığında ve Sağlık ve Çalışma Bakanı, İçişlerş ve İskan Bakanlığı Müsteşarı-, Sağlık ve Çalışma Bakanı Müsteşarı, Türk-Sen Genel Başkanı, İş-koop Başkanı, ve sosyal konut birimi sorumlusunun katıldığı konu ile ilgili bir toplantı yapıldı. Konu hakkındaki muhtelif görüşleri dinledikten sonra İçişleri ve İskan Bakanı hak sahibi list-esinin yapılan görüşme ışığında yeniden gözden geçirileceğini, devlet evinde oturanlardan sosyal konut- tan yararlanabilmeleri için feragat belgesi isteneceğini ve sözleşmelere de bu koşulun ekleneceğini açıkladı. 27.8.1982 tarihinde Bakan müstediye bir ya-zı gönderdi ve 17.8.1982 tarihinde yapılan toplantıda 41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası tahtında devletten konut alan kişilerin (hangi statüde olursa olsun) sosyal konut açısından hak sahibi kabul edilebilmeleri ve sosyal konuttan ev- alabilmeleri için devletten aldıkları konutları Bakanlığa iade etmelerini kararlaştırdığını bildirdi ve 41 kişinin sosyal konut açısından hak sahibi olabilmeleri ve sosyal konut alabilmeleri için ekte gönder- diği taahhütnamelerin doldurulup 15 gün içeris-inde Bakanlığa iletilmesini istedi. Söz konusu taahhütname, hak sahibinin 41/77 sayılı İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası uyarınca eşdeğer mala karşılık veya tahsis yolu ile veya Devletten kira yöntemi ile tasarrufunda bulundurduğu konutu, hak sah-ibi kabul edilmesi halinde, sosyal konuta yerleşeceği anda boş olarak İçişleri ve İskan Bakanlığına iade edeceğine dair bir beyan içermektedir. Bakanlık ayrıca 41/77 sayılı Yasa kapsamındaki konutu Bakanlığa iade etmemesi halinde hak sahibinin sosyal konut-a yerleştirilmeyeceğini garanti ettiğine dair müstedinin bir taahhüt- name imza etmesini istedi. Müstedi bunun üzerine işbu başvuruyu dosyaladı ve müstedaaleyhin 16.8.1982 tarih ve İİR.0.27.107 sayılı yazıda ifadesini bulan kararın hükümsüz ve etkisiz oldu-ğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayaca- ğına karar verilmesini istedi.
Müstedaaleyh dosyaladığı itiraznamede bir ön itirazda bulundu ve başvuru konusu karara müstedinin itiraz etmesi üzerine 17.8.1982 tarihli toplantıda yeni bir karar alındığını, müsted-inin bu karara katıldığını veya itiraz etmediğini ileri sürerek başvuru konusu kararın yeni kararla ortadan kalktığını ve uygulanabilir nitelikte ve yürülükte olmayan 16.8.1982 tarihli kararın başvuru konusu yapılamayacağını, müstedinin meşru menfaatı olma-dığı gibi menfaatının da olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenmediğini iddia etti. Müstedaaleyh ayrıca 17.8.1982 tarihinde yapılan toplantıda alınan karara katılması veya itiraz etmemesi nedeniyle estoppel ilkelerine göre müstedinin baş- vurusundaki id-diaları ileri süremeyeceğini de öne sürdü.
Müstedaaleyh yukarıdaki ön itirazına ek olarak 41/77 sayılı Yasa altında tahsis alanların hak sahibi olamayacaklarını, konu ile ilgili olarak yapılan toplantıda müstedinin alınan karara katıldığını veya itiraz e-tmediğini ileri sürdü ve başvurunun reddini talep etti.
Müstedaaleyh tarafından hak sahibi oldukları kabul edilmeyen 41 kişiden 10 kişisi başvuruya ilgili şahıs olarak avukatları vasıtasıyle katılmışlardır.
Başvurunun duruşmasına başlamazdan önce müste-di avukatı 23/78 sayılı Sosyal Konut Yasasının 4. maddesinin 52/84 sayılı Sosyal Konut (Değişiklik) yasasının 3. maddesi ile değiştirilmiş şekli ile (3), (4) ve (5). fıkralarının ve konu değişikliğin esas Yasasının yürürlük tarihi olan 9.11.1978 tarihinde-n itibaren, geriye dönük olarak, yürürlüğe girmesini öngören 52/84 sayılı değişiklik Yasasının 21. maddesinin Anayasanın 1 ve 46. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü ve başvurunun aykırı olup olmadığının karara bağlanması için Anayasa Mahkemesine haval-e edilmesini istedi.
Müstedaaleyh, Anayasa Mahkemesine havale edilmesi istenen konu karara bağlanmadan önce itiraznamede ileri sürdüğü ön itirazını tekrarladı ve öncelikle bu hususun karara bağlanmasını istedi.
Müstedaaleyh ön itirazında başvuru konusu- karardan sonra bir toplantı yapıldığını, bu karara müstedinin katıldığını veya itiraz etmemekle veya muhalefet şerhi koymamakla kararı kabul ettiğini ve bu nedenle karara karşı çıkamayacağını savundu. Müstedaaleyhe göre, alınan yeni karar ışığında, başvur-u konusu karar uygulanabilirliğini yitirdiğinden ve müstedinin meşru men- faatı da kalmadığından başvurunun iler gitmesine olanak yoktur ve Anayasa Mahkemesine havale edilmesi söz konusu olamaz. Yine müstedaaleyh Yasanın 4. maddesinin (4) ve (5). fıkraları-nın konu ile hiçbir ilgisi olmadığını ve her halükarda bu fıkraların Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine havale edilmemesi gerektiğini iddia etti.
Müstedi ön itiraza katılmadı ve başvuru konusu karardan sonra yapılan toplantıda yeni bir k-arar alınmadığını, toplantıda açıklanan Bakanın görüşünün toplantıya mal edilebilecek bir karar niteliğinde olmadığını, bilahare müstediye bildirilen ve Emare III olarak ibraz edilen kararın başvuru konusu kararın teyidinden başka birşey olmadığını, başvur-u konusu kararın uygulanabilir nite- likte (executory) olduğunu, Emare III kararın ise teyit edici (confirmatory) olduğunu ve bu yüzden başvuru konusu edilemeyeceğini öne sürdü. Müstedi, üyelerinin haklarını korumakla yükümlü olduğu için başvuru konusu kar-arda meşru menfaatı olduğunu iddia etti.
Müstedinin Yasanın 4. maddesinin (4) ve (5). fıkralarında öngörülen hususların başvuruda ihtilaf konusu edilmediğini ve bu yüzden etkenlikleri olma- dığını kabul etti ve bu fıkraların Anayasaya aykırı olup olmadığ-ı hususunun karara bağlanmak üzere Anayasa mahkemesine havale edilmesi isteminden vazgeçti.
Başvuruya katılan ilgili şahıslar da müstedinin ileri sürdüğü görüşlere aynen katıldıklarını bildirdiler.
Bu safhada karara bağlanması gereken husus başvuru k-onusu olan 16.8.1982 tarih ve İİR.0.27.107 sayılı kararın bilahare müstediye gönderilen 27.8.1982 tarih ve İİR.0.27.107 sayılı kararla kaldırlıp kaldırılmadığıdır. Başvuru konusu karar sonraki kararla kaldırılmadığı sonucuna varılması halinde Anayasa Mahke-mesine havale edilmesi istenen yasa maddesinin başvurunun karara bağlanmasında etken olduğu müstedaaleyh tarafından da kabul edilmektedir.
52/84 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile 23/78 sayılı Sosyal Konut Yasası altında müstedi, Yasanın belirlediği- önceliklere göre hak sahiplerini sıralamaya koyar ve müstedaaleyh de yapılan sıralamayı denetleyip onaylar. Başvuru konusu olan 16.8.1982 tarihli kararda müstedaaleyh evvelce müstedi tarafından hak sahibi olarak sırlamaya konan 175 kişiden sadece 134 kişi-nin hak sahibi olduğunu kabul etti ve geriye kalan 41 kişinin hak sahipliğini onaylamadı. Müstedinin bu karara itiraz etmesi üzerine 17.8.1982 tarihinde müstedaaleyh müstedinin de katıldığı bir toplantı yaptı. Bu toplantıda bir kararın alınıp alınmadığı ve- bu karara müstedinin katılıp katılmadığı hususları bir yana, müstedaaleyh hak sahipleri listesinin, yapılan görüşme ışığında, yeniden gözden geçirileceğini, devlet evinde oturanlardan feragat belgesi isteneceğini ve sözleşmelere böyle bir koşulun eklenece-ğini açıkladı. Nitekim müstedaaleyh 27.8.1982 tarihinde aldığı ve müstediye bildirdiği bir kararla, başvuru konusu kararda hak sahipliliği onaylanmayan 41 kişinin hak sahibi kabul edilebilmeleri ve sosyal konut alabilmeleri için 15 gün içerisinde 41/77 say-ılı İskan, Topraklan- dırma ve Eşdeğer Mal yasası uyarınca Eşdeğer Mala karşılık veya tahsis yolu ile veya devletten kira yöntemi ile tasarruflarında bulunan konutu, sosyal konuta yerleştikleri anda, boş olarak müstedaaleyhe iade edeceklerine dair bir taah-hütname vermelerini istedi. Başka bir deyişle başvuru konusu kararla hak sahibi olarak kabul edilmeyen 41 kişi, 27.8.1982 tarihli karar ile istenen taahhütnameyi vermeleri koşuluna bağlı olarak hak sahibi olarak kabul edildi. Görülebileceği gibi alınan yen-i karar ile başvuru konusu kararın yürürlükten kalktığına kuşku yoktur. Yürülükte olmayan bir kararın ise başvuru konusu olamayacağı açıktır. Bu durumda yapılan ön itirazın kabul edilerek başvurunun reddedilmesi gerekir.
Sonuç olarak başvuru reddolunur.
-
(Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (Aziz Altay)
Başkan Yargıç Yargıç
Full & Egal Universal Law Academy