-
D.29/80 Y.İ.M. 98/79
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F.
Korkut.
Anayasanın 118. Maddesi hakkında-.
Müstedi: Erdoğan Erdem, Lefkoşa.
- ile -
Müstedaaleyh:KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtasıyle KTF
Devleti.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Ümit A. Özdil.
Müstedaal-eyh namına: Yaşar Boran.
Yasa Maddesi: 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3(1), 3(3) ve 3(4)
maddeleri.
İstemin Özeti: Müstedaaleyhin Müstediye gönderdiği ve Gazi Mağusa
Belediyesinde 1.2.1973-31.1.1978 tarihleri arasındaki hizmetle-
rini-n Emeklilik Yasası maksatları bakımından emeklilik hakkı
kazandıran hizmet olarak sayılmayacağını bildiren 15.6.1979
tarihli yazısının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir
sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.
OLA-Y: Müstedi 1973 tarihinde Gazi Mağusa Belediyesinde İdare Amiri
mevkiine muvazzaf tekaüdiyeli olarak tayin edildi. 1978 tarihinde
KTFD Başbakanlığı Dairesinde iktisat işleri görevlisi mevkiine
yine muvazzaf tekaüdiyeli olarak atandı.
- Müstedi, Müstedaaleyhe yaptığı başvuruda belediyede geçen hiz-
metlerinin de emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak sayılmasını
istedi. Müracaatına olumsuz yanıt alan Müstedi işbu başvuruyu
dosyaladı.
SONUÇ: Yasa koyucu "hizme-ti" "kamu görevinde" olması koşuluna bağla-
mış, "emeklilik kazandıran hizmet" söz dizisine böyle bir sınıf-
landırma getirmemiştir, "hizmet" sözcüğünden kamu görevinde geçen
hizmeti kastetmiş olsaydı "emeklilik hakkı kazandırmayan hizme-t"
için kullandığı tabiri burada da kullanabilirdi.
Müstedinin Mağusa Belediyesinde İdare Amiri olarak ifa ettiği
ve Belediye Yasası ile emeklilik hakkı tanınan hizmetinin, 26/77
sayılı yasa bakımından emeklilik hakkı kazandıran -hizmet olarak
kabul edilmeyeceği hususunda Müstedaaleyhin vermiş olduğu kararın
hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına
karar verilir.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- 99/78 sayılı Teki M. Bodamyalızade ile- Maliye Bakanlığı, Personel
Dairesi arasındaki YİM kararı.
2- Ornamental Woodwork Co. v. Brown (1863 2 H. and c.63).
3- May v. G. W. Ry. (1873) 41 L.J.Q.B.104.
4- Biffin v. Yorke (1843) 5 M and Gr.428.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, -Başkan: Bu başvuruda ilk hükmü yargıç Salih S. Dayıoğlu verecektir.
Salih S. Dayıoğlu:
Müstedi ilkin 1.12.1973 tarihinde Gazi Mağusa Belediyesinde İdare Amiri mevkiine muvazzaf ve tekaüdiyeli statü ile tayin edildi ve bu mevkideki asaleti 1.12.19-75 tarihinde onaylandı. Bu mevkiyi 31.1.1978 tarihine kadar işgal eden müstedi 1.2.1978 tarihinden itibaren K.T.F.D. Başbakanlığı Dairesinde İktisat İşleri görevlisi mevkiine yine muvazzaf tekaüdiyeli statü ile atandı.
10.2.1978 tarihin-de K.T.F.D. Başbakanlığı müsteşarı müstedaaleyhe gönderdiği bir yazı ile müstedinin Mağusa Belediyesindeki hizmetinin ve bunlar için ödemiş olduğu iştirak paylarının Başbakanlık Dairesinde 1.2.1978 tarihinde tayin edilmiş olduğu mevkideki hizmetinin emek-lilik hakları ile birlikte işlem görmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını istedi.
Muhtelif daireler arası yazışmalardan sonra Müstedaaleyh tarafın- dan müstediye iletilen 15.6.1979 tarihli yazıda özetle müstedinin Gazi Mağusa Belediyesinde 1.2-.1973 - 31.1.1978 tarihleri arasındaki hizmetlerinin Emeklilik Yasası maksatları bakımından emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak sayılamayacağını bildirdi. İşbu başvuru müs- tedaaleyhin sözü edilen kararından yapılmış olup bu kararın hükümsüz -ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına ilişkin bir istemde bulunulmuştur.
Dosyalanan itirazda ise müstedinin Gazi Mağusa Belediyesinde geçen hizmetinin 6/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3. maddesinde belirlenen emeklilik hakkı kaz-andıran hizmetler sınıfına girmediği iddia edil-miştir.
Taraflar şahit çağırmamışlar ve başvuruya ilişkin belgeleri ibraz ettikten sonra Mahkemeye hitap etmişlerdir.
Müstedi, Mağusa Belediyesinde geçen hizmetlerin Yasasının 3(1), 3(3) ve 3-(4) maddesinin kapsamına aldığı hizmet olduğunu iddia et-miştir.
İlkin 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3(3) maddesinin müstedinin iddiasına cevaz verip vermediğini incelemeyi uygun gördüm. Sözü edilen Yasanın 3(3) maddesi aynen şöyledir.
"-3 .............
(1)..........
(2)..........
(3) Başka bir Yasa ile emeklilik hakkı tanınan hizmet."
Müstedinin Gazi Mağusa Belediyesindeki hizmetini Fasıl 240 Bele-
diyeler Yasasının 124(h) ve 125. maddesi uyarınca çıkarılan- tüzükler altında emeklilik hakkı bahşeden bir hizmet olduğuna kuşku yoktur. Bu husus müstedaaleyh tarafından reddedilmemektedir. Keza, esasen, müste- dinin Gazi Mağusa Belediyesi İdare Amiri mevkiine atanma şartları da bu hususu içermektedir.
Ge-riye Yasanın ilgili maddesinde yer alan "hizmet" sözcüğüne verilecek anlam kalmaktadır. 26/77 sayılı Yasanın tefsir kısmında
"Emeklilik hakkı kazandıran hizmet"i Yasanın 3. maddesinde atıfta bulunmakla tanımlamaktadır. Tefsir kurallarına g-öre bir yasa veya her- hangi bir kuralı tefsir edilirken o yasa veya kuralına onun doğal ve lûgati anlamı verilmesi gerekir. Bu husus geçmişte birçok kararları- mızda yer almıştır. En son olarak da YİM 99/78 sayı Teki M. Bodamyalı- zade ile Maliye Bak-anlığı, Personel Dairesi vasıtasıyle K.T.F.D. bu hususa değinilmiştir. Sözü edilen başvuruda Mahkeme sayfa 2'de şöyle demişti:
"Tefsir kurallarına göre bir yasa veya maddesi tefsir edilir-
ken o yasa veya maddede yer alan sözcüklere il-kin basit lûgati
anlamı verilmesi gereklidir. Yasa veya maddede yer alan sözcük-
lere basit ve lûgati anlam verildiği takdirde bir anlam çıkarsa,
veya çıkan anlam saçma veya gülünç değilse o takdirde, çıkacak
mana makûl, adil, k-eyfi veya uygunsuz olup olmadığına bakılmaksı-
zın Mahkemeler ilgili Yasa veya maddeyi olduğu gibi uygulamakla
zorunludurlar.
Gör:
Ornamental Woodwork Co. v. Brown (1863) 2 H. and C. 63.
May v. G.G. Ry. (1873) 41.- L.J.Q.B.104.
Biffin v Yorke (1843) S M and Gr. 428".
Yukarıda söylenen ve yapılan iktibastan da anlaşılacağı gibi 26/77 sayılı Yasanın 3(3) maddesine doğal ve lûgati anlamının veril- mesi gerekir. Bu yapıldığı takdirde çıkacak an-lamın anlamsız, gülünç veya saçma olacağını söylemeğe imkân yoktur. Bu nedenle müstedinin
Gazi Mağusa Belediyesindeki hizmetleri emeklilik hakkı veren hizmet olduğuna göre bu hizmetlerin 26/77 sayılı yasa amaçları bakımından da "emeklilik hakkı ka-zandıran hizmetler" olarak tanımlanması gerekir. Kanımca "hizmet" sözcüğüne başka bir anlamın verilmesine olanak olma-dığı ilgili Yasanın 2. maddesi olan tefsir bölümünde yer alan "Emekli-
lik hakkı kazandırmayan hizmet" söz dizisi ile karşıla-ştırmak suretiyle de görülebilir. Sözü edilen "emeklilik hakkı kazandırmayan hizmet" söz dizisi ilgili Yasanın ilgili bölümünde "emeklilik hakkı kazandırmayan Kamu Görevindeki hizmeti anlatır", diye tanımlanmakta- dır. Görülüyor ki burada kullanı-lan "hizmet" sözcüğüne daha dar bir anlam getirilmek istenmiş ve Yasa Koyucusu bu maksatla bu hizmeti "kamu görevinde" olması koşuluna bağlamıştır. Halbuki "emeklilik kazandıran hizmet" söz dizisine böyle bir sınıflandırma getirmemiştir. Yasa -koyucusunun gayesi "emeklilik hakkı kazandıran hizmet" söz dizi- sinde yer alan "hizmet" sözcüğünün kamu görevinde geçen hizmeti kastetmiş olsaydı bunu çok kolaylıkla "emeklilik hakkı kazandırmayan hizmet" söz dizisi için kullandığı tabiri pekâla- burada da kullanabi- lirdi. Kanımca müstedinin Gazi Mağusa Belediyesinde geçen hizmetleri 26/77 sayılı Yasanın 3(3) maddesi altında 26/77 sayılı Yasa amaçları bakımından "emeklilik hakkı kazandıran hizmet" olarak kabul edilmesi gerekir.
-Müstedinin sözü edilen hizmetinin Yasanın 3(3) maddesi kapsamında bir hizmet sayılması gerektiği görüşüne vasıl olduğundan bu hizmetin ayrıca yasanın 3(1) ve 3(4) kapsamına girip girmediğinin incelenmesine gerek kalmamıştır.
Niyazi F. Korkut: Sayın Yarg-ıç Salih S. Dayıoğlu'nun serdettiği görüş ve vardığı sonuçla hemfikirim.
Ülfet Emin, Başkan: Tefsir kuralları hususunda Yargıç Salih S.
Dayıoğlu'nun söyledikleri ile tamamen hemfikirim ancak yasanın belli bir hükmünün tefsiri yapılırken aynı yasa-nın diğer hükümlerinin ve yasanın esas amacının ne olduğunun da göz önünde tutulması gerekir. Emeklilik Yasasının amacı ne idi? Tüm Yasa esaslıca incelendiğinde Emeklilik Yasasının amacı kamu görevlilerine verilen emeklilik hakkını yeniden düzenl-emekti ve bu meyanda kamu görevlilerinin daha önce emeklilik hakkı kazandıran hizmet sayılmayan bazı hizmetleri emeklilik hakkı kazandıran hizmet saymaktı. Ancak Yasa hangi emeklilik hakkı kazandırmayan hizmetleri emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak b-elirtmek istedi ise, bu gibi hizmetleri Yasanın bir çok maddelerinde sarahatle belirtmiştir. Örneğin Yasanın 3(5) maddesi Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs Büyükelçiliğinde 1 Aralık 1976'dan önceki hizmeti emeklilik hakkı kazandıran hizmet saymıştır. Aynı maddeni-n 6. paragrafına göre T.C. Kamu Hizmetinde çalışanlar ve daha sonra K.T.F.D. hizmetine atananların Türkiye Cumhuriyetindeki hizmetinin emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak tanımıştır. Aynı maddenin 10. fıkrasına göre emeklilik hakkı kazandıran hizmetle-rden önce geçici statüde yapılan kamu görevlerini de emeklilik hakkı kazandıran hizmet saymıştır. Müstedi müracaatında belediye hizmetlerinin 3. maddenin (1), (3) ve (4). fıkrasındaki hizmetlerden sayılması gerektiğini iddia etti. 3(1) fıkrasında kaldırıla-n Emeklilik yasasından bahsedilmektedir. Kaldırılan Emeklilik Yasası tahtında Belediyedeki hizmetler emeklilik hakkı kazandıran hizmet değildi. 3(3) maddesi ise başka bir Yasa ile emeklilik hakkı kazandıran hizmetten bahsetmektedir. Kanaatımca başka bir Ya-sa denildiğinde kamu görevlilerinin emeklilik hakkını ilgilendiren Yasa anlamına alınmalıdır. Nitekim eski Emeklilik Yasası dışında kalan ve kamu görevlileri sayılan Fasıl 116 ve Fasıl 169 tahtında ilk okul ile orta okul öğretmenleri ve 2/60 sayılı yasa ta-htında Türk Cemaat Meclisi memurları bulunmakta idi. Kanımızca Emeklilik Yasasının 3(3) fıkrasındaki hüküm Fasıl 116, Fasıl 169 ve 2/1960 sayılı Türk Cemaat Meclisi Amme Hizmeti Yasasını kapsamak için konmuş bir hükümdür. 3. maddenin (4). fıkrası müstediyi- kesinlikle kapsamaz çünkü (4). fıkrada belirlenen Yasadan maksat kamu görevlilerini kastetmektir. Çünkü burada da asıl ve sürekli kadrolardan bahsetmektedir. Kanımca sadece devletin asıl ve sürekli kadrolarından bahsolunduğu açıktır. Emeklilik Yasası kamu- görevi dışındaki herhangi bir hizmeti emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak saymak istediğinde bu hususta Yasanın belirli maddelerinde açıklıkla hüküm koymuştur. Örneğin Yasanın 39(1) maddesi telsiz ve telgraf şirketindeki geçen hizmetleri, 39(2) madde-si Kıbrıs Radyo Yayın Korporasyonunda geçen hizmetleri ve 39(4) maddesi herhangi bir ihtiyat sandığına bağlı olan kişileri emeklilik hakkı kazandıran hizmet kapsamına almıştır, ancak daha önce emeklilik hakkı kazandıran hizmet sayılmayan hizmetleri emeklil-ik hakkı kazandıran hizmet kapsamına aldığında, Yasa, ilgili kişinin emeklilik hakkı kazandırmayan hizmetinde veya emeklilik yasası bakımından emeklilik hakkı kazandıran hizmet sayılması gereken hizmette iken hizmetten dolayı aldıkları veya almaları gereke-n herhangi bir menfaatin devlete ödenmesini öngörmüştür. Nitekim Yasanın 38 ve 39. maddeleri bu hususta açıktır. Emeklilik Yasasında belediyelerde geçen hizmetin emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak sayılması gerektiğine dair herhangi bir sarih hüküm y-oktur. Buna ilâveten bu hizmetten dolayı aldığı veya alması gereken menfaati devlet hazinesine yatırması gerektiği hususunda da Yasada herhangi bir hüküm yoktur.
Kanımca müstedinin Mağusa Belediyesindeki hizmeti Emeklilik Yasası tahtında emeklilik ha-kkı kazandıran bir hizmet değildir ve bu nedenle başvurunun reddedilmesi taraftarıyım.
Sonuç olarak müstedinin Mağusa Belediyesinde İdare Amiri olarak ifa ettiği ve Belediye Yasası ile emeklilik hakkı tanınan hizmetinin, 26/1977 sayılı Emeklilik Yasa-sı uyarınca mezkûr yasa amaçları bakımından emeklilik hakkı kazandıran hizmet olarak kabul edilemeyeceği hususunda müstedaaleyhin vermiş olduğu 128/70 ve 15.6.1979 tarihli yazısındaki kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayac-ağına oy çokluğu ile karar verilir.
(Ülfet Emin) (Salih S. Dayıoğlu) (Niyazi F. Korkut)
Başkan Yargıç Yargıç
9 Haziran 1980
- 138 -
Full & Egal Universal Law Academy