Yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası - Karar Sayı 23-50/979-356

Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021-2-081 (Soruşturma) Karar Sayısı : 23-50/979-356 Karar Tarihi : 26.10.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Ömer Volkan YAZAR, Osman Can AYDOĞDU, Nur ÖZKAN, Emre KARA, Celal Umut CAN, Nagehan GÖKTEPE, Ömer VATANSEVER, Ömer Burak ARTUKOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNANLAR :- Re’sen D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR : 1. Ada Yumurta Üretim Gıda Pazarlama Paketleme ve Satış Gürcan Karayılan Neviye Mah. Şehit Mutlu Saydam Cad. No: 37 Arifiye/SAKARYA 2. Çorum Yumurta Üretim Pazarlama AŞ Temsilcisi: Av. Veysel BURCU Ankara Yolu Bulvarı Akkent Mah. No.8 Merkez/ÇORUM 3. Düzce Natural Gıda San. Ltd. Şti. Küçükahmet Köyü 20550 Cad. Naturel Gurme Gıda Sitesi No:18 Merkez/DÜZCE 4. Ege Sarrafiye Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Dazkırı Yolu 2. km Başmakçı/AFYONKARAHİSAR 5. Elagöz Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Alsancak Mahallesi, 6210. Sokak, Toptancılar Sitesi, Kocasinan/KAYSERİ 6. Ercanlar Yumurta Yarka Yem Gıda İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret AŞ Mithatpaşa Caddesi, No: 878/1 Göztepe/İZMİR 7. Galata Deniz Ürünleri Gıda Hayvancılık Dış Ticaret Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. İsmail ZEYBEK Eski Kuyumcular Mah. Kızılay Cad. Caneri Pasajı Kat:3 No:25/32 Karesi/BALIKESİR 8. Işık Yumurta Gıda Sanayi Ticaret AŞ Bağyurdu Yeni Mah. Ova Yolu Küme Evleri No:216 A Kemalpaşa/İZMİR 9. İşlek Gıda Sanayi Ticaret ve Pazarlama Ltd. Şti. Organize Sanayi Bölgesi, 4. Cadde, No:9 AFYONKARAHİSAR 10. Ka-Yum Gıda-Hayvancılık-Tarım Ürünleri ve İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti Temsilcisi: Av. Gökhan ULUHAN Mansuroğlu Mah.1593/1 Sok. No:30 B Blok K:6/15 Gültekinler Sitesi Bayraklı/İZMİR
23-50/979-356 2/116 11. Kaytaş Kayseri Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret AŞ Mithatpaşa Mah. 3399. Sok. No: 10 Kocasinan/KAYSERİ 12. Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi Ticaret AŞ Temsilcileri: Metin PEKTAŞ, Derviş Boran BEYSÜLEN, Beyza SARIPINAR, Ahmet ÖNDER, Buse GÜLER Esentepe Mahallesi Kore Şehitleri Caddesi No.40 Şişli/İSTANBUL 13. Key Tavukçuluk Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ltd. Şti. Akçaavlu Mahallesi, Kalıpsekici Mevkii Soma/MANİSA 14. Kula Yağ ve Emek Yem Sanayi Ticaret AŞ Temsilcileri: Av. Bahadır BALKI, Av. Ertuğrul Can CANBOLAT, Av. Muhammed Safa UYGUR, Av. Alper KARAFİL, Av. Sıla COŞKUNOĞLU Çamlıca Köşkü, Tekkeci Sok. No: 3-5, Arnavutköy, Beşiktaş/İSTANBUL 15. Nuregg Pazarlama Danışmanlık Yem Enerji Madencilik Besi Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ Bağlar Mahallesi, Mardin Çevre Bulvarı No:96/F Midyat/MARDİN 16. Özlem Tarım Ürünleri AŞ Temsilcisi: Av. F. Eda BAYSAL Cumhuriyet Bulv. No:127 K:8 Alsancak/İZMİR 17. Rana Tarım Hayvancılık Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. Akabe Mah. Şehit Furkan Doğan Cad. No:11 Karatay/KONYA 18. Tekkeli Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti. Temsilcileri: Av. Esra KARAKURT, Av. Adil Emin KAYA Fatih Mah. 22036. Sok. No:10 Şehitkamil/GAZİANTEP 19. Tekinler Tarım İşletmesi Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Temsilcileri: Av. Zafer BİNİCİ, Av. Hami KORKMAZLI Halilbeyli Mahallesi, Küme Evler, No:50 Kemalpaşa/İZMİR 20. Ulu Tarım Hayvancılık Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Pazarlama Ltd. Şti. Dazkırı Yolu üzeri Azmak Evleri Başmakçı/AFYONKARAHİSAR E. DOSYA KONUSU: Yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası. (1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabeti kısıtlayıcı çeşitli eylemlerde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesini ihlal ettikleri şüphesi üzerine yürütülmüştür. (2) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 06.02.2020 tarihli ve 20-08/94-M sayılı, 30.04.2020 tarihli ve 20-21/287-M sayılı kararları uyarınca yaş maya üretiminde faaliyet gösteren bazı teşebbüsler tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun'un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (3) Söz konusu dosya kapsamında Kurulun 14.10.2021 tarihli ve 21-49/698-M sayılı ek çalışma kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddelerinde yer alan yetkilerin
23-50/979-356 3/116 Özpak Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (ÖZPAK) bakımından kullanılmasına karar verilmiştir. Söz konusu yetkiler çerçevesinde ÖZPAK’ta 19.10.2021 tarihinde gerçekleştirilen yerinde incelemede yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin şüphe uyandıran belgeler elde edilmiştir. (4) Mezkûr belgelerden hareketle hazırlanan 31.12.2021 tarihli ve 2021-2-081/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurulun 06.01.2022 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 22-01/14-M sayı ile yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüsler ile; - Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (MERKEZ YUMBİR), - Afyonkarahisar Yumurta Üreticileri Birliği (AFYON YUMBİR), - Balıkesir Yumurta Üreticileri Birliği (BALIKESİR YUMBİR), - Bandırma Yumurta Üreticileri Birliği (BANDIRMA YUMBİR), - Başmakçı Yumurta Üreticileri Birliği (BAŞMAKÇI YUMBİR), - Bolu Yumurta Üreticileri Birliği (BOLU YUMBİR), - Çorum Yumurta Üreticileri Birliği (ÇORUM YUMBİR), - İzmir Yumurta Üreticileri Birliği (İZMİR YUMBİR), - Kayseri Yumurta Üreticileri Birliği (KAYSERİ YUMBİR), - Konya Yumurta Üreticileri Birliği (KONYA YUMBİR), - Manisa Yumurta Üreticileri Birliği (MANİSA YUMBİR), - Tavşanlı Yumurta Üreticileri Birliği (TAVŞANLI YUMBİR), - Gaziantep Yumurta Üreticileri Birliği (GAZİANTEP YUMBİR) hakkında resen önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (5) Başkanlık Makamının 22.03.2022 tarihli ve 41063 sayılı Görevlendirme Onayı ile 28.03.2022 tarihinde başlatılan önaraştırma sürecinde 29.03.2022 tarihinde MERKEZ YUMBİR’de, Beypi Beypazarı Tarımsal Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ’de (BEYPİLİÇ), İsmail Saraçoğlu Hayvan Ürünleri Petrol ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.de (SARAÇOĞLU), Kumartaşlı Gıda ve Nakliye Tic. ve San. Ltd. Şti.de (KUMARTAŞLI), Üstün Çiftliği Gıda Day. Tük. Mad. Tarım Üm. Hay. İnş. Mer. Nak. Turz. San ve Tic. Ltd. Şti.de (ÜSTÜN), CP Standart Gıda San. ve Tic. AŞ’de (CP), Keskinoğlu Tav. ve Dam. İşl. San. Tic. AŞ’de (KESKİNOĞLU), Mim Gıda Manyas Yumurta Paz. Ltd. Şti.de (MİM GIDA), Bolvadin Yumurta Tav. Hay. ve Om. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.de (BOLVADİN), Etaş Afyon Tavukçuluk İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.de (ETAŞ), KAYSERİ YUMBİR’de, KONYA YUMBİR’de; 30.03.2022 tarihinde Türe Gıda Entegre Besicilik Tavukçuluk Zairecilik İnşaat Sanayi Tic. Ltd. Şti.de (TÜRE), Tezcan Hayvancılık Nakliyat Tarım Paz. San. Tic. Ltd. Şti.de (TEZCAN), Güres Tavukçuluk Üretim Pazarlama Ticaret AŞ’de (GÜRES), Büyük Şişmanlar Yumurta ve Gıda Mad. Tic. Ltd. Şti.de (ŞİŞMAN YUMURTA), BOLU YUMBİR’de, Murat GAYRETLİ’de (GAYRETLİ), Kayseri Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret AŞ’de (KAYTAŞ), Alternatif Veterinerlik Yem, Gıda ve Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.de (ALTERNATİF); 31.03.2022 tarihinde Yaşar Tavukçuluk Yem ve İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.de (EVRENKAYA), MNS Yumurta Hayvancılık Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti.de (MNS) ve AFYON YUMBİR’de yerinde incelemeler yapılmıştır.
23-50/979-356 4/116 (6) Bunun yanı sıra önaraştırma kapsamında teşebbüslerden bilgi talebinde bulunulmuş, 07.04.2022 tarih ve 26979 sayı ile BEYPİLİÇ’ten, 08.04.2022 tarih ve 26990 sayı ile SARAÇOĞLU’ndan, 08.04.2022 tarih ve 27016 sayı ile KAYTAŞ’tan, 11.04.2022 tarih ve 27040 sayı ile MERKEZ YUMBİR’den, 11.04.2022 tarih ve 27050 sayı ile ŞİŞMAN YUMURTA’dan, 11.04.2022 tarih ve 27052 sayı ile ALTERNATİF’ten, 11.04.2022 tarih ve 27055 sayı, 11.04.2022 tarih ve 27061 sayı ile CP’den, 11.04.2022 tarih ve 27063 sayı ile TEZCAN’dan, 11.04.2022 tarih ve 27091 sayı ile ÜSTÜN’den, 11.04.2022 tarih ve 27093 sayı ile GAYRETLİ’den, 12.04.2022 tarih ve 27101 sayı ile KUMARTAŞLI’dan, 12.04.2022 tarih ve 27116 sayı ile ETAŞ’tan, 12.04.2022 tarih ve 27150 sayı ile GÜRES’ten, 14.04.2022 tarih ve 27223 sayı ile KESKİNOĞLU’ndan, 14.04.2022 tarih ve 27224 sayı ile TÜRE’den, 14.04.2022 tarih ve 27225 sayı ile EVRENKAYA’dan, 14.04.2022 tarih ve 27226 sayı ile BOLVADİN’den, 14.04.2022 tarih ve 27227 sayı ile MİM GIDA’dan gelen cevabi yazılar Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal etmiştir. (7) Ayrıca, önaraştırma kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığından Türkiye’deki yumurta üreticilerinin kapasitelerine ilişkin bilgi talep edilmiş ve gelen bilgiler 18.04.2021 tarih, 27300 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (8) Önaraştırma neticesinde hazırlanan 26.04.2022 tarihli ve 2021-2-081/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 12.05.2022 tarihli toplantısında görüşülerek 22-21/355-M sayı ile; - Abalıoğlu Balık ve Gıda Ürünleri AŞ (ABALIOĞLU), - A.B Gıda San. ve Tic. AŞ (AB GIDA), - Bilken Tarım Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (BİLKEN), - Büyük Şişmanlar Yumurta ve Gıda Mad. Tic. Ltd. Şti., - Coşkun Gıda Hayvancılık İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (COŞKUN YUMURTA), - Çorum Yumurta Üretim Pazarlama AŞ (ÇORUM YUMURTA), - Güres Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret AŞ, - Işık Yumurta Gıda Sanayi Ticaret AŞ (IŞIK YUMURTA), - Ka-Yum Gıda-Hayvancılık-Tarım Ürünleri ve İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (KA-YUM), - Kaytaş Kayseri Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret AŞ, - Kumartaşlı Gıda ve Nakliye Tic. ve San. Ltd. Şti., - Kula Yağ ve Emek Yem Sanayi Ticaret AŞ (EMEK YEM), - MNS Yumurta, Hayvancılık Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., - Rana Tarım Hayvancılık Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (RANA TAVUKÇULUK), - Verim Gıda Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ (MATLI), - Tekkeli Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti. (TEKKELİ) ve - Türe Gıda Entegre Besicilik Tavukçuluk Zahirecilik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. ticaret ünvanlı teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir1. Aynı karar ile yumurta üretici birlikleri ve üretici birliklerinin başkanlarının sahip olduğu yumurta üreticisi konumundaki teşebbüsler hakkında da soruşturma başlatılmış, bahse konu soruşturmanın 2022-2-023 numaralı ayrı bir dosya ile yürütülmesine karar verilmiştir. 1 Kurulun 11.08.2022 tarihli ve 22-37/549-M sayılı kararıyla ŞİŞMAN YUMURTA, GÜRES, KAYTAŞ, EMEK YEM, MNS ve TÜRE’nin ticaret unvanlarında değişikliğe gidilmiş olup ilgili teşebbüslerin unvanlarının anılan Kurul kararıyla değişik halleri kullanılmıştır.
23-50/979-356 5/116 (9) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince Soruşturma Bildirimi, 25.05.2022 tarihinde 25.05.2022 tarihli ve 44296 sayılı yazı ile COŞKUN YUMURTA’ya, 25.05.2022 tarihli ve 44295 sayılı yazı ile IŞIK YUMURTA’ya, 25.05.2022 tarihli ve 44293 sayılı yazı ile BİLKEN’e, 25.05.2022 tarihli ve 44294 sayılı yazı ile GÜRES’e, 25.05.2022 tarihli ve 44280 sayılı yazı ile MATLI’ya, 25.05.2022 tarihli ve 44279 sayılı yazı ile TEKKELİ’ye, 25.05.2022 tarihli ve 44285 sayılı yazı ile EMEK YEM’e, 25.05.2022 tarihli ve 44287 sayılı yazı ile KUMARTAŞLI’ya; 26.05.2022 tarihinde 25.05.2022 tarihli ve 44284 sayılı yazı ile ABALIOĞLU’na, 25.05.2022 tarihli ve 44292 sayılı yazı ile AB GIDA’ya elektronik ortamda iletilmiş2; 25.05.2022 tarihli ve 44268 sayılı yazı ile TÜRE’ye, 25.05.2022 tarihli ve 44281 sayılı yazı ile RANA TAVUKÇULUK’a, 25.05.2022 tarihli ve 44282 sayılı yazı ile MNS’ye, 25.05.2022 tarihli ve 44289 sayılı yazı ile KAYTAŞ’a, 25.05.2022 tarihli ve 44283 sayılı yazı ile KA-YUM’a, 25.05.2022 tarihli ve 44298 sayılı yazı ile ÇORUM YUMURTA’ya, 25.05.2022 tarihli ve 44297 sayılı yazı ile ŞİŞMAN YUMURTA’ya 26.05.2022 tarihinde posta yoluyla gönderilmiş ve teşebbüslerin birinci yazılı savunmalarını 30 gün içerisinde Kurum adresine gönderebilecekleri belirtilmiştir. (10) KA-YUM’un yazılı savunması 17.06.2022 tarih ve 28956 sayı, IŞIK YUMURTA’nın yazılı savunması 20.06.2022 tarih ve 28993 sayı, COŞKUN YUMURTA’nın yazılı savunması 22.06.2022 tarih ve 29124 sayı, GÜRES’in yazılı savunması 22.06.2022 tarih ve 29128 sayı, ŞİŞMAN YUMURTA’nın yazılı savunması 23.06.2022 tarih ve 29158 sayı, RANA TAVUKÇULUK’un yazılı savunması 24.06.2022 tarih ve 29169 sayı, KAYTAŞ’ın yazılı savunması 24.06.2022 tarih ve 29175 sayı, BİLKEN’in yazılı savunması 24.06.2022 tarih ve 29205 sayı, TEKKELİ’nin yazılı savunması 27.06.2022 tarih ve 29234 sayı, ABALIOĞLU’nun yazılı savunması 28.06.2022 tarih ve 29312 sayı, EMEK YEM’in yazılı savunması 29.06.2022 tarih ve 29356 sayı ve MNS’nin yazılı savunması 01.07.2022 tarih ve 29415 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. ÇORUM YUMURTA’nın yazılı savunması ise 28.06.2022 tarih ve 29284 sayı ile birinci yazılı savunma süresinin bitiminden sonra Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.3 AB GIDA, KUMARTAŞLI, MATLI ve TÜRE tarafından birinci yazılı savunma sunulmamıştır. (11) Soruşturma kapsamında 17.05.2022 tarihinde ŞİŞMAN YUMURTA’da, ÇORUM YUMURTA’da, TEKKELİ’de, COŞKUN YUMURTA’da, MATLI’da, ABALIOĞLU’nda ve BİLKEN’de yerinde incelemeler yapılmıştır. Ayrıca 17.05.2022 ve 26.05.2022 tarihlerinde AB GIDA’da ve 26.05.2022 tarihinde AB GIDA’ya donanım tedariki ve danışmanlık hizmeti sağlayan Akcom Bilişim ve Teknoloji Hizmetleri Ltd. Şti.de gerçekleştirilmesi planlanan yerinde incelemelerin engellenmesi/zorlaştırılması nedeniyle Kurulun 09.06.2022 tarihli, 22-25/426-175 sayılı ve 08.09.2022 tarihli, 22-41/560-224 sayılı kararları ile anılan teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca idari para cezası uygulanmıştır. (12) Ayrıca dosya kapsamında 27.05.2022 tarihli ve 44434 sayılı yazı ile İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığından AB GIDA’nın 2021 mali yılı onaylı gelir tablosuna ilişkin bilgi talebinde bulunulmuş olup İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı 02.06.2022 tarih ve 28413 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 2 Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin “Elektronik tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılması” başlıklı 9. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca elektronik yolla tebligatın, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapıldığı sayılmaktadır. 3 ÇORUM YUMURTA’nın birinci yazılı savunması 24.06.2022 tarihinde ve birinci yazılı savunma süresi dolmadan önce dosyada görevli meslek personelinin e-posta adreslerine gönderilmiştir.
23-50/979-356 6/116 (13) Kurulun 22.09.2022 tarihli ve 22-43/632-M sayılı kararıyla soruşturmanın süresi, bitiminden itibaren altı ay olmak üzere, 12.05.2023 tarihine kadar uzatılmıştır. (14) Dosya kapsamında 17.05.2022 ve 26.05.2022 tarihlerinde gerçekleştirilen yerinde incelemeler kapsamında yumurta üreticisi olup soruşturma tarafı olmayan teşebbüsler hakkında rekabet ihlali şüphesi doğuran bazı belgelere rastlanmıştır. Bu kapsamda elde edilen delillerin, soruşturma konusu ile benzer nitelikteki rekabet ihlallerine farklı teşebbüslerin de dahlinin olabileceğine işaret ettiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla soruşturma tarafı teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen deliller sonucunda ihlale taraf olabileceği tespit edilen diğer teşebbüslerde yerinde inceleme yapılması ihtiyacı hâsıl olmuştur. (15) Bu ihtiyaç karşısında hazırlanan 10.10.2022 tarihli ve 2021-2-081/BN-19 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 13.10.2022 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddesinde düzenlenen yetkilerin; - Afyon Yumurta İthalat İhracat ve Ticaret AŞ (AFYON YUMURTA), - Düzce Natural Gıda San. Ltd. Şti. (NATURAL YUMURTA), - Ege Sarrafiye Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ULTRAYUM), - Elagöz Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ELAGÖZ), - Ercanlar Yumurta Yarka Yem Gıda İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret AŞ (ERCANLAR), - Galata Deniz Ürünleri Gıda Hayvancılık Dış Ticaret Ltd. Şti. (GALATA), - Haşinoğlu Yumurta İmalat Ticaret ve Sanayi AŞ (HAŞİNOĞLU), - İşlek Gıda Sanayi Ticaret ve Pazarlama Ltd. Şti. (İŞLEK GIDA), - Keskinoğlu Tav. ve Dam. İşl. San. Tic. AŞ (KESKİNOĞLU), - Key Tavukçuluk Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ltd. Şti. (KEY ORGANİK), - Myg Nest İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (MYG NEST), - Nuregg Pazarlama Danışmanlık Yem Enerji Madencilik Besi Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (NUREGG), - Özlem Tarım Ürünleri AŞ (ÖZLEM YUMURTA), - Set Yumurta Gıda Tarım Hayvancılık Bilişim Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (SET YUMURTA), - Tekinler Tarım İşletmesi Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (GORDO), - Türem Tarım Hayvancılık ve Ticaret AŞ (TÜREM) ve - Ulu Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Pazarlama Ltd. Şti. (ULU TARIM) bakımından bu soruşturma kapsamında kullanılmasına 22-47/678-M sayı ile karar verilmiştir. (16) Bunun üzerine Kurulun anılan kararı kapsamında 18.10.2022, 19.10.2022 ve 20.10.2022 tarihlerinde adı geçen teşebbüslerde yerinde incelemeler yapılmış ve bu teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. 27.10.2022 tarih ve 32513 sayı ile SET YUMURTA’dan, 31.10.2022 tarih ve 32562 sayı ile ÖZLEM YUMURTA’dan, 02.11.2022 tarih ve 32633 sayı ile ERCANLAR’dan, 02.11.2022 tarih ve 32641 sayı ile IŞIK YUMURTA’dan, 02.11.2022 tarih ve 32642 sayı ile GORDO’dan, 02.11.2022 tarih ve 32647 sayı ile KA-YUM’dan, 07.11.2022 tarih ve 32731 sayı ile TÜREM’den, 07.11.2022 tarih ve 32741 sayı, 09.11.2022 tarih ve 32822 sayı ile EMEK YEM’den, 08.11.2022 tarih ve 32749 sayı ile GALATA’dan, 09.11.2022 tarih ve 32795 sayı ile ULTRAYUM’dan, 15.11.2022 tarih ve 32949 sayı ile ULU TARIM’dan, 15.11.2022 tarih ve 32950 sayı ile KESKİNOĞLU’ndan, 04.11.2022 tarih ve 32691 sayı ile İŞLEK GIDA’dan, 07.11.2022 tarih ve 32717 sayı ile RANA TAVUKÇULUK’tan, 07.11.2022
23-50/979-356 7/116 tarih ve 32690 sayı ile AFYON YUMURTA’dan, 07.12.2022 tarih ve 33605 sayı ile KEY ORGANİK’ten gelen cevabi yazılar Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (17) Ayrıca bu süreçte 03.11.2022 tarihli ve 52958 sayılı yazı ile Bim Birleşik Mağazalar AŞ’den (BİM), 03.11.2022 tarihli ve 52959 sayılı yazı ile Şok Marketler Ticaret AŞ’den (ŞOK), 03.11.2022 tarihli ve 52962 sayılı yazı ile Yeni Mağazacılık AŞ’den (A101), 03.11.2022 tarihli ve 52966 sayılı yazı ile Migros Ticaret AŞ’den (MİGROS) ve 03.11.2022 tarihli ve 52964 sayılı yazı ile Carrefoursa Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi AŞ’den (CARREFOUR) bilgi ve belge talep edilmiştir. Bu kapsamda MİGROS tarafından gönderilen cevabi yazı 16.11.2022 tarih ve 32994 sayı ile, CARREFOUR tarafından gönderilen cevabi yazı 16.11.2022 tarih ve 33005 sayı ile, A101 tarafından gönderilen cevabi yazı 16.11.2022 tarih ve 33010 sayı ile, BİM tarafından gönderilen cevabi yazı 17.11.2022 tarih ve 33016 sayı ile ve ŞOK tarafından gönderilen cevabi yazı 18.11.2022 tarih ve 33087 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (18) Bu süreç sonucunda 05.12.2022 tarihli ve 2021-2-081/BN-20 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 08.12.2022 tarihli toplantısında görüşülmüş ve Kurulun 13.10.2022 tarihli ve 22-47/678-M sayılı kararında belirtilen 17 teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına ve ilgili soruşturmanın Kurulun 12.05.2022 tarihli ve 22-21/355-M sayılı kararı ile başlatılan soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine 08.12.2022 tarih ve 22-54/826-M sayı ile karar verilmiştir. (19) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince Soruşturma Bildirimi, soruşturma tarafı ERCANLAR’a 14.12.2022 tarihli ve 55206 sayılı yazı ile, İŞLEK GIDA’ya 14.12.2022 tarihli ve 55201 sayılı yazı ile, KESKİNOĞLU’na 14.12.2022 tarihli ve 55219 sayılı yazı ile, NUREGG’e 14.12.2022 tarihli ve 55192 sayılı yazı ile, ÖZLEM YUMURTA’ya 14.12.2022 tarihli ve 55191 sayılı yazı ile, SET YUMURTA’ya 14.12.2022 tarihli ve 55190 sayılı yazı ile, TÜREM’e 14.12.2022 tarihli ve 55189 sayılı yazı ile, GORDO’ya 14.12.2022 tarihli ve 55210 sayılı yazı ile 14.12.2022 tarihinde elektronik ortamda iletilmiş4; AFYON YUMURTA’ya 14.12.2022 tarihli ve 55187 sayılı yazı ile, ULTRAYUM’a 14.12.2022 tarihli ve 55197 sayılı yazı ile, ELAGÖZ’e5 14.12.2022 tarihli ve 55205 sayılı yazı ile, GALATA’ya 14.12.2022 tarihli ve 55209 sayılı yazı ile, HAŞİNOĞLU’na 14.12.2022 tarihli ve 55203 sayılı yazı ile, KEY ORGANİK’e 14.12.2022 tarihli ve 55195 sayılı yazı ile, MYG NEST’e 14.12.2022 tarihli ve 55194 sayılı yazı ile, NATURAL YUMURTA’ya 14.12.2022 tarihli ve 55193 sayılı yazı ile, ULU TARIM’a 14.12.2022 tarihli ve 55188 sayılı yazı ile 15.12.2022 tarihinde posta yoluyla gönderilmiş olup teşebbüslerin birinci yazılı savunmalarını 30 gün içerisinde Kurum adresine gönderebilecekleri belirtilmiştir. (20) MYG NEST’in yazılı savunması 23.12.2022 tarih ve 34057 sayı, GORDO’nun yazılı savunması 28.12.2022 tarih ve 34176 sayı, TÜREM’in yazılı savunması 12.01.2023 tarih ve 34619 sayı, ULTRAYUM’un yazılı savunması 04.01.2023 tarih ve 34359 sayı, ERCANLAR’ın yazılı savunması 30.12.2022 tarih ve 34242 sayı, GALATA’nın yazılı savunması 18.01.2023 tarih ve 34786 sayı, İŞLEK GIDA’nın yazılı savunması 06.01.2023 tarih ve 34451 sayı, KESKİNOĞLU’nun yazılı savunması 16.01.2023 tarih ve 34721 sayı, ÖZLEM YUMURTA’nın yazılı savunması 13.01.2023 tarih ve 34663 sayı, AFYON YUMURTA’nın yazılı savunması 10.01.2023 tarih ve 34549 sayı ile 4 Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin “Elektronik tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılması” başlıklı 9. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca elektronik yolla tebligatın, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapıldığı sayılmaktadır. 5 14.12.2022 tarihinde gönderilen Soruşturma Bildirimi teşebbüsün adres değişikliği sebebiyle tebliğ edilememiştir. Bu nedenle Soruşturma Bildirimi 31.01.2023 tarihli ve 58275 sayılı yazı ile 01.02.2023 tarihinde ELAGÖZ’e elden tebliğ edilmiştir
23-50/979-356 8/116 süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. KEY ORGANİK’in yazılı savunması ise 23.01.2023 tarih ve 34950 sayı ile birinci yazılı savunma süresinin bitiminden sonra Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.6 ELAGÖZ, HAŞİNOĞLU, NATURAL YUMURTA, NUREGG, SET YUMURTA ve ULU TARIM tarafından birinci yazılı savunma sunulmamıştır. (21) MYG NEST tarafından sunulan birinci yazılı savunmada; Soruşturma Bildiriminde yer alan ve MYG NEST hakkında soruşturma açılmasına temel teşkil eden “Özellikliler” isimli WhatsApp grubuna MYG NEST’in dâhil olmadığı, söz konusu Soruşturma Bildiriminde yer verilen ihlal isnadına yönelik belgelerin marka adı benzerliği7 nedeniyle MYG NEST ile ilişkilendirildiği, esasen “Özellikliler” isimli WhatsApp grubuna Ada Yumurta Üretim Gıda Pazarlama Paketleme ve Satış Gürcan KARAYILAN (ADA YUMURTA) unvanlı teşebbüsün üye olması nedeniyle, soruşturmanın muhatabının ADA YUMURTA olması gerektiği ifade edilmiştir. Bu konuya ilişkin olarak, soruşturma kapsamında elde edilen bilgilerden ve belgelerden hareketle yapılan tespitler üzerine hazırlanan 03.02.2023 tarihli ve 2021-2-081/BN-31 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 09.02.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve Kurulun 12.05.2022 tarihli, 22-21/355-M sayılı ve 08.12.2022 tarihli, 22-54/826-M sayılı kararları ile yürütülen soruşturma kapsamından MYG NEST’in çıkarılmasına, ADA YUMURTA’ya soruşturma açılmasına ve açılan soruşturmanın Kurulun 12.05.2022 tarihli, 22-21/355-M sayılı ve 08.12.2022 tarihli, 22-54/826-M sayılı kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine 23-07/103-M sayı ile karar verilmiştir. (22) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince Soruşturma Bildirimi, ADA YUMURTA’ya 16.02.2022 tarihli ve 59003 sayılı yazı ile 17.02.2023 tarihinde tebliğ edilmiş olup teşebbüsün birinci yazılı savunmasını 30 gün içerisinde Kurum adresine gönderebileceği belirtilmiştir. ADA YUMURTA’nın birinci yazılı savunması 17.03.2023 tarih ve 36646 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (23) Soruşturma süreci devam ederken GÜRES tarafından, 29.06.2022 tarih ve 29350 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazı ile 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmelik (Aktif İşbirliği Yönetmeliği) kapsamında başvuruda bulunulmuştur. Aktif işbirliği başvurusunda bulunan GÜRES tarafından ihlalin süresi, etkilediği ürünler, ihlale taraf olanların isimleri, tarafların arasındaki görüşmeler gibi hususları içeren ihlalle ilgili bilgi ve belgelerin Kuruma sunulmadığı ve GÜRES tarafından sunulan belgenin dosya kapsamında elde edilen bilgi, belge ve bulgulara bir katkıda bulunmadığı dolayısıyla başvurunun Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan koşulları sağlamadığı görülmüştür. GÜRES tarafından yapılan aktif işbirliği başvurusuna ilişkin olarak, Kurulun 08.09.2022 tarihli ve 22-41/566-M sayılı kararıyla, GÜRES’in 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen para cezalarının verilmemesine veya verilecek cezalarda indirim yapılmasına ilişkin hükümlerden yararlanamayacağına karar verilmiştir. (24) Soruşturma sürecinde hakkında soruşturma yürütülen ŞİŞMAN YUMURTA 09.06.2022 tarih ve 28710 sayı ile, AB GIDA 14.06.2022 tarih ve 28854 sayı ile, GÜRES 15.06.2022 tarih ve 28861 sayı ile, MNS 15.06.2022 tarih ve 28899 sayı ile, MATLI 15.06.2022 tarih ve 28940 sayı ile, TÜRE 24.06.2022 tarih ve 29200 sayı ile, 6 KEY ORGANİK’in birinci yazılı savunması 19.01.2023 tarihinde, birinci yazılı savunma süresi dolmadan önce dosyada görevli meslek personelinin e-posta adreslerine gönderilmiştir. 7 Ada Yumurta Üretim Gıda Pazarlama Paketleme ve Satış Gürcan KARAYILAN, “Ada Kon-Yum” markası ile faaliyet göstermekteyken MYG NEST ise “Ada Feryum” markası ile faaliyet göstermektedir.
23-50/979-356 9/116 KUMARTAŞLI 29.06.2022 tarih ve 29339 sayı ile, ABALIOĞLU 30.06.2022 tarih ve 29378 sayı ile, BİLKEN 16.08.2022 tarih ve 30352 sayı ile, SET YUMURTA 16.12.2022 tarih ve 33870 sayı ile, COŞKUN YUMURTA 22.12.2022 tarih ve 34030 sayı ile, AFYON YUMURTA 29.12.2022 tarih ve 34232 sayı ile, TÜREM 18.01.2023 tarih ve 34809 sayı ile, HAŞİNOĞLU 19.01.2023 tarih ve 34870 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazılar ile 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca uzlaşma usulünün başlatılmasına dair talepte bulunmuşlardır. Taleplerin Kurulca kabulü ile birlikte anılan teşebbüslerle ayrı ayrı yürütülen uzlaşma süreçleri neticesinde Kurulun 22.09.2022 tarihli ve 22-43/629-262 sayılı kararı ile MATLI, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-270 sayılı kararı ile AB GIDA, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-271 sayılı kararı ile ABALIOĞLU, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-272 sayılı kararı ile BİLKEN, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-273 sayılı kararı ile ŞİŞMAN YUMURTA, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-274 sayılı kararı ile GÜRES, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-275 sayılı kararı ile KUMARTAŞLI, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-276 sayılı kararı ile MNS, 29.09.2022 tarihli ve 22-44/644-277 sayılı kararı ile TÜRE, 09.02.2023 tarihli ve 23-07/101-31 sayılı kararı ile COŞKUN YUMURTA, 09.02.2023 tarihli ve 23-07/104-32 sayılı kararı ile TÜREM, 26.01.2023 tarihli ve 23-06/88-27 sayılı kararı ile SET YUMURTA, 26.01.2023 tarihli ve 23-06/89-28 sayılı kararı ile AFYON YUMURTA, 23.02.2023 tarihli ve 23-10/165-51 sayılı kararı ile HAŞİNOĞLU bakımından soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına hükmedilmiştir. (25) Soruşturma kapsamında, güncel bilgileri ve verileri sağlamak amacıyla; 10.04.2023 tarihli ve 62434 sayılı yazı ile Tarım ve Orman Bakanlığı/Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğünden, 10.04.2023 tarihli ve 62436 sayılı yazı ile Tarım ve Orman Bakanlığı/Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden, 10.04.2023 tarihli ve 62442 sayılı yazı ile ÇORUM YUMURTA'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62445 sayılı yazı ile KA-YUM'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62447 sayılı yazı ile IŞIK YUMURTA'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62446 sayılı yazı ile KAYTAŞ'tan, 10.04.2023 tarihli ve 62448 sayılı yazı ile EMEK YEM'den, 10.04.2023 tarihli ve 62454 sayılı yazı ile RANA TAVUKÇULUK'tan, 10.04.2023 tarihli ve 62451 sayılı yazı ile TEKKELİ'den, 10.04.2023 tarihli ve 62458 sayılı yazı ile ULTRAYUM'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62457 sayılı yazı ile ERCANLAR'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62459 sayılı yazı ile ADA YUMURTA'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62474 sayılı yazı ile GALATA'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62472 sayılı yazı ile İŞLEK GIDA'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62469 sayılı yazı ile KESKİNOĞLU'ndan, 10.04.2023 tarihli ve 62468 sayılı yazı ile KEY ORGANİK'ten, 10.04.2023 tarihli ve 62467 sayılı yazı ile ÖZLEM YUMURTA'dan, 10.04.2023 tarihli ve 62466 sayılı yazı ile TEKİNLER'den, 10.04.2023 tarihli ve 62465 sayılı yazı ile ULU TARIM'dan, 12.04.2023 tarihli ve 62592 sayılı yazı ile ELAGÖZ'den, 12.04.2023 tarihli ve 62621, 62630 sayılı yazılar ile Düzce Defterdarlığından, 12.04.2023 tarihli ve 62623, 62629 sayılı yazılar ile Mardin Defterdarlığından, 24.04.2023 tarihli ve 63363 sayılı yazı ile Kayseri Defterdarlığı’ndan, 25.04.2023 tarihli ve 63404 sayılı yazı ile Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. (26) Söz konusu bilgi ve belge taleplerine istinaden ÖZLEM YUMURTA’nın cevabi yazıları 12.04.2023 tarih ve 37546 sayı, 13.04.2023 tarih ve 37577 sayı, 14.04.2023 tarih ve 37631 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37707 sayı ile; TEKİNLER’in cevabi yazıları 13.04.2023 tarih ve 37555 sayı ve 14.04.2023 tarih ve 37630 sayı ile; ERCANLAR’ın cevabi yazıları 13.04.2023 tarih ve 37563 sayı ve 14.04.2023 tarih ve 37632 sayı ile; Tarım ve Orman Bakanlığı/Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğünün cevabi yazısı 14.04.2023 tarih ve 37597 sayı ile; KA-YUM’un cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37609 sayı, 14.04.2023 tarih ve 37626 sayı, 17.04.2023
23-50/979-356 10/116 tarih ve 37689 sayı ve 09.05.2023 tarih ve 38492 sayı ile; EMEK YEM’in cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37612 sayı, 14.04.2023 tarih ve 37624 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37716 sayı ile; ÇORUM YUMURTA’nın cevabi yazısı 14.04.2023 tarih ve 37613 sayı ile; KAYTAŞ’ın cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37614 sayı, 14.04.2023 tarih ve 37628 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37693 sayı ile; ADA YUMURTA’nın cevabi yazısı 14.04.2023 tarih ve 37615 sayı ile; KESKİNOĞLU’nun cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37618 sayı, 14.04.2023 tarih ve 37629 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37701 sayı ile; IŞIK YUMURTA’nın cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37621 sayı, 14.04.2023 tarih ve 37625 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37727 sayı ile; TEKKELİ’nin cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37627 sayı, 17.04.2023 tarih ve 37696 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37709 sayı ile; İŞLEK GIDA’nın cevabi yazıları 14.04.2023 tarih ve 37640 sayı, 17.04.2023 tarih ve 37706 sayı ve 17.04.2023 tarih ve 37724 sayı ile; RANA TAVUKÇULUK’un cevabi yazısı 17.04.2023 tarih ve 37733 sayı ile; Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün cevabi yazısı 17.04.2023 tarih ve 37750 sayı ile; ULTRAYUM’un cevabi yazısı 24.04.2023 tarih ve 37909 sayı ile; GALATA’nın cevabi yazısı 19.04.2023 tarih ve 37872 sayı ile; KEY ORGANİK’in cevabi yazıları 24.04.2023 tarih ve 37927 sayı ve 09.05.2023 tarih ve 38491 sayı ile; ULU TARIM’ın cevabi yazısı 19.04.2023 tarih ve 37867 sayı ile; ELAGÖZ’ün cevabi yazısı 24.04.2023 tarih ve 37946 sayı ile; Düzce Defterdarlığı’nın cevabi yazısı 20.04.2023 tarih ve 37903 sayı ile; Mardin Defterdarlığı’nın cevabi yazısı 26.04.2023 tarih ve 38033 sayı ile; Kayseri Defterdarlığı’nın cevabi yazısı 26.04.2023 tarih ve 38061 sayı ile ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın cevabi yazısı 09.05.2023 tarih ve 38503 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (27) 12.05.2023 tarihli ve 2021-2-081/SR-02 sayılı Soruşturma Raporu ÇORUM YUMURTA tarafından 17.05.2023 tarihinde; 12.05.2023 tarihli ve 2021-2-081/SR-03 sayılı Soruşturma Raporu ADA YUMURTA, ULTRAYUM, ERCANLAR, GALATA, İŞLEK GIDA, KESKİNOĞLU, ÖZLEM YUMURTA ve ULU TARIM tarafından 17.05.2023 tarihinde, GORDO tarafından 18.05.2023 tarihinde, DÜZCE NATURAL ve ELAGÖZ tarafından 26.05.2023 tarihinde, KEY ORGANİK tarafından 23.05.2023 tarihinde ve NUREGG tarafından 24.05.2023 tarihinde; 12.05.2023 tarihli ve 2021-2-081/SR-04 sayılı Soruşturma Raporu KA-YUM, KAYTAŞ ve EMEK YEM tarafından 17.05.2023 tarihinde, IŞIK YUMURTA, RANA TAVUKÇULUK ve TEKKELİ tarafından 18.05.2023 tarihinde tebellüğ edilmiştir. (28) ULU TARIM’ın ikinci yazılı savunması 31.05.2023 tarih ve 39176 sayı, ÇORUM YUMURTA’nın ikinci yazılı savunması 12.06.2023 tarih ve 39554 sayı, GORDO’nun ikinci yazılı savunması 13.06.2023 tarih ve 39591 sayı, GALATA’nın ikinci yazılı savunması 13.06.2023 tarih ve 39592 sayı, ÖZLEM YUMURTA’nın ikinci yazılı savunması 14.06.2023 tarih ve 39644 sayı, ULTRAYUM’un ikinci yazılı savunması 16.06.2023 tarih ve 39723 sayı, ELAGÖZ’ün ikinci yazılı savunması 16.06.2023 tarih ve 39731 sayı, ERCANLAR’ın ikinci yazılı savunması 16.06.2023 tarih ve 39696 sayı, KA-YUM’un ikinci yazılı savunması 16.06.2023 tarih ve 39716 sayı, EMEK YEM’in ikinci yazılı savunması 16.06.2023 tarih ve 39710 sayı, TEKKELİ’nin ikinci yazılı savunması 19.06.2023 tarih ve 39759 sayı ile süreleri içinde, Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. NUREGG’in ikinci yazılı savunması ise 11.07.2023 tarih ve 40339 sayı ile ikinci yazılı savunma süresinin bitiminden sonra Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. ADA YUMURTA, DÜZCE NATURAL, IŞIK YUMURTA, İŞLEK GIDA, KAYTAŞ, KESKİNOĞLU, KEY ORGANİK ve RANA TAVUKÇULUK tarafından ikinci yazılı savunma sunulmamıştır.
23-50/979-356 11/116 (29) Akabinde 05.07.2023 tarihli ve 23-29/567-M sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca ikinci yazılı savunmaların özenli bir şekilde değerlendirilebilmesi için, 18.07.2023 tarihinde dolacak olan Ek Yazılı Görüş süresinin, bitiminden itibaren8 15 gün uzatılmasına karar verilmiştir. (30) 01.08.2023 tarihli ve 2021-2-081/EG-02 sayılı Ek Görüş yazısı ÇORUM YUMURTA tarafından 01.08.2023 tarihinde; 01.08.2023 tarihli ve 2021-2-081/EG-03 sayılı Ek Görüş yazısı ERCANLAR, GALATA, GORDO, ÖZLEM YUMURTA ve ULU TARIM tarafından 01.08.2023 tarihinde, ULTRAYUM tarafından 02.08.2023 tarihinde, ELAGÖZ tarafından 18.08.2023 tarihinde; 01.08.2023 tarihli ve 2021-2-081/EG-04 sayılı Ek Görüş yazısı EMEK YEM, KA-YUM ve TEKKELİ tarafından 01.08.2023 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Üçüncü yazılı savunma ULU TARIM’ın üçüncü yazılı savunması 08.08.2023 tarih ve 41356 sayı, KA-YUM’un üçüncü yazılı savunması 21.08.2023 tarih ve 41749 sayı, ÖZLEM YUMURTA’nın üçüncü yazılı savunması 21.08.2023 tarih ve 41757 sayı, EMEK YEM’in üçüncü yazılı savunması 29.08.2023 tarih ve 42013 sayı, TEKKELİ’nin üçüncü yazılı savunması 29.08.2023 tarih ve 42015 sayı, ÇORUM YUMURTA’nın üçüncü yazılı savunması 29.08.2023 tarih ve 42024 sayı, ERCANLAR’ın üçüncü yazılı savunması 31.08.2023 tarih ve 42065 sayı, ELAGÖZ’ün üçüncü yazılı savunması 14.09.2023 tarih ve 42464 sayı ile Kurum kayıtlarına süresi içerisinde intikal ettirilmiştir. Haklarında soruşturma yürütülen tarafların sözlü savunma toplantısı yapılması talebi üzerine 24.10.2023 tarihinde sözlü savunma toplantısı gerçekleştirilmiştir. (31) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Soruşturma Raporuna, Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre 26.10.2023 tarih ve 23-50/979-356 sayı ile nihai kararını tesis etmiştir. (32) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu ve Ek Görüş sonucunda, dosya konusu iddialara ilişkin olarak; - Haklarında soruşturma yürütülen; Çorum Yumurta Üretim Pazarlama AŞ, Düzce Natural Gıda San. Ltd. Şti., Ege Sarrafiye Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Elagöz Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Ercanlar Yumurta Yarka Yem Gıda İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret AŞ, Galata Deniz Ürünleri Gıda Hayvancılık Dış Ticaret Ltd. Şti., Key Tavukçuluk Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ltd. Şti., Nuregg Pazarlama Danışmanlık Yem Enerji Madencilik Besi Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ, Özlem Tarım Ürünleri AŞ, Tekinler Tarım İşletmesi Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Tekkeli Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti. ve Ulu Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Pazarlama Ltd. Şti. unvanlı teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesini ihlal ettikleri, dosya konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen muafiyetten yararlanamayacağı, bu nedenle söz konusu teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para 8 Soruşturma Raporlarının tebliğ tarihlerinden hareketle, Soruşturma Raporlarını en geç tebellüğ eden teşebbüslerin DÜZCE NATURAL ve ELAGÖZ olduğu ve bu teşebbüslerin ikinci yazılı savunmalarının Kurum kayıtlarına intikal etmesi gereken son tarihin 26.06.2023 olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan ilgili tarihin resmi tatile denk gelmesi nedeniyle anılan tarafların savunmalarını sunabileceği son tarih 03.07.2023 olarak değerlendirilmiş ve buradan hareketle ek yazılı görüş süresinin başlangıç tarihi 04.07.2023 olarak dikkate alınmıştır.
23-50/979-356 12/116 Cezalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri kapsamında idari para cezası uygulanması gerektiği, - Haklarında soruşturma yürütülen; Ada Yumurta Üretim Gıda Pazarlama Paketleme ve Satış Gürcan Karayılan, Işık Yumurta Gıda Sanayi Ticaret AŞ, Kaytaş Kayseri Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret AŞ, İşlek Gıda Sanayi Ticaret ve Pazarlama Ltd. Şti., Ka-Yum Gıda-Hayvancılık-Tarım Ürünleri ve İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi Ticaret AŞ, Kula Yağ ve Emek Yem Sanayi Ticaret AŞ ve Rana Tarım Hayvancılık Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiğine yönelik bulguya ulaşılamadığından, ilgili teşebbüsler hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı belirtilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar I.1.1. ADA YUMURTA (33) ADA YUMURTA, 2019 yılında Sakarya’da kurulmuş olup yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren bir şahıs şirketidir. (34) ADA YUMURTA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.2. ÇORUM YUMURTA (35) ÇORUM YUMURTA, 1986 yılında Çorum’da kurulmuştur. Teşebbüs, ortaklarının ürettiği yumurtaların pazarlamasını ve satışını yapmakta olup teşebbüs bünyesinde yumurta üretimi yapılmamaktadır. (36) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 1 - ÇORUM YUMURTA Ortaklık Yapısı9 Hissedarlar Oran(%) Yılmaz Bülbül İnş. Hayv. Gıda Ltd. Şti. (.....) Kip Tav. Gıda San. Ltd. Şti. (.....) Yılmazlar Oto. Tic. Ve Gıda San. Ltd. Şti. (.....) Kubatoğlu Tar. Tic. San. Ltd. Şti. (.....) Onur Tav. Ltd. Şti. (.....) Diğer (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 2 - ÇORUM YUMURTA Yönetim Yapısı Ahmet SEBER Yönetim Kurulu Başkanı Yılmaz BÜLBÜL Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Reha KİP Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Gürsel YILDIRIM Yönetim Kurulu Üyesi İsmail ÖZÜCAN Yönetim Kurulu Üyesi Ayhan YÜRÜYEN Yönetim Kurulu Üyesi Yaşar ERTEN Yönetim Kurulu Üyesi Alper YARIMCA Yönetim Kurulu Üyesi Veysel SAĞIR Yönetim Kurulu Üyesi 9 Teşebbüsün toplam 83 ortağı bulunmaktadır. Tabloda, teşebbüsün en yüksek hisse payına sahip beş ortağına yer verilmiştir.
23-50/979-356 13/116 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (37) ÇORUM YUMURTA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.3. NATURAL YUMURTA (38) NATURAL YUMURTA, 2018 yılında Düzce’de kurulmuştur. Teşebbüs yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 3 - NATURAL YUMURTA Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Bedriye CAN 100 Kaynak: 15.05.2019 tarihli ve 9829 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi (TTSG) Tablo 4 - NATURAL YUMURTA Yönetim Yapısı Bedriye CAN Müdür Kaynak: 15.05.2019 tarihli ve 9829 sayılı TTSG (39) NATURAL YUMURTA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.4. ELAGÖZ (40) ELAGÖZ, 1993 yılında yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermek amacıyla Kayseri’de kurulmuştur. (41) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 5 - ELAGÖZ Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Mehmet ALEMDAR 100 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 6 - ELAGÖZ Yönetim Yapısı Mehmet ALEMDAR Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (42) ELAGÖZ’ün 2021 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.5. ULTRAYUM (43) ULTRAYUM, 2005 yılında Afyonkarahisar’da kurulmuştur. ULTRAYUM, yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. ULTRAYUM’un yumurta üretim tesisi Afyonkarahisar’ın Başmakçı ilçesinde yer almaktadır. (44) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 7 - ULTRAYUM Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Ayhan KÖK 100 Kaynak: 01.11.2022 tarihli ve 10694 sayılı TTSG Tablo 8 - ULTRAYUM Yönetim Yapısı Ayhan KÖK Müdür Kaynak: 01.11.2022 tarihli ve 10694 sayılı TTSG (45) ULTRAYUM’un 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir.
23-50/979-356 14/116 I.1.6. ERCANLAR (46) ERCANLAR, 2000 yılında İzmir’de kurulmuştur. Teşebbüs yumurta üretiminin ve satışının yanı sıra yem ve gübre üretimi, satışı ve ihracatı alanlarında da faaliyet göstermektedir. ERCANLAR’ın yumurta üretim tesisleri İzmir’in Foça ve Aliağa ilçelerinde bulunmaktadır. (47) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 9 - ERCANLAR Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Vedat Levent ERCAN (.....) Hülya ERCAN CİDER (.....) Sedat ERCAN (.....) Toplam 100 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 10 - ERCANLAR Yönetim Yapısı Vedat Levent ERCAN Yönetim Kurulu Başkanı Savaş DOĞAN Genel Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (48) ERCANLAR’ın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.7. GALATA (49) 1997 yılında yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermek amacıyla Balıkesir’de kurulan GALATA, 2022 yılının Mayıs ayı itibarıyla tüm faaliyetlerini tamamen durdurmuştur. (50) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 11 - GALATA Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Kubilay KILIÇ 100 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 12 - GALATA Yönetim Yapısı Kubilay KILIÇ Müdür Gökay KILIÇ Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (51) GALATA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.8. IŞIK YUMURTA (52) IŞIK YUMURTA, 2017 yılında İzmir’de kurulmuştur. IŞIK YUMURTA, yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. IŞIK YUMURTA’nın yumurta üretim tesisi İzmir’in Kemalpaşa ilçesinde yer almaktadır. (53) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 13 - IŞIK YUMURTA Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Raziye Gül AKDAN 100 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler
23-50/979-356 15/116 Tablo 14 - IŞIK YUMURTA Yönetim Yapısı Raziye Gül AKDAN Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (54) IŞIK YUMURTA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.9. KA-YUM (55) KA-YUM, 2013 yılında İzmir’de kurulmuştur. KA-YUM, yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. KA-YUM’un yumurta üretim tesisi İzmir’in Kemalpaşa ilçesinde yer almaktadır. (56) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 15 - KA-YUM Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Mustafa KAYA (.....) Mehmet KAYA (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 16 - KA-YUM Yönetim Yapısı Mustafa KAYA Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (57) KA-YUM’un 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.10. KAYTAŞ (58) KAYTAŞ, 1985 yılında Kayseri’de kurulmuştur. Teşebbüs yumurta üretiminin ve satışının yanı sıra yem üretimi ve satışı alanında da faaliyet göstermektedir. KAYTAŞ’ın yumurta üretim tesisi Kayseri’nin Yeşilhisar ilçesinde bulunmaktadır. (59) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 17 - KAYTAŞ Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Ali BORAZAN (.....) Enver ŞENBERBER (.....) Abdullah BORAZAN (.....) Aliçam ALIMLI (.....) Mehmet ÖZKÖK (.....) Arısoy Tavukçuluk Ltd. Şti. (.....) Mustafa YAZGAN (.....) Diğer10 (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 18 - KAYTAŞ Yönetim Yapısı Ali BORAZAN Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa YAZGAN Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet ÖZKÖK Yönetim Kurulu Başkan Vekili Aliçam ALIMLI Yönetim Kurulu Üyesi Cemil ALİŞAN Yönetim Kurulu Üyesi 10 Teşebbüsün toplam 65 ortağının bulunduğu bilinmektedir. Söz konusu tabloda, teşebbüsün en yüksek hisse payına sahip yedi ortağına yer verilmiştir.
23-50/979-356 16/116 İbrahim PALA Yönetim Kurulu Üyesi Enver ŞENBERBER Yönetim Kurulu Üyesi Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (60) KAYTAŞ’ın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.11. İŞLEK GIDA (61) İŞLEK GIDA, 1986 yılında Afyonkarahisar’da kurulmuştur. Teşebbüs, yumurta ve yem üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. İŞLEK GIDA’nın yumurta üretim tesisleri Afyonkarahisar’ın Merkez, Hocalar ve Dinar ilçelerinde yer almaktadır. (62) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 19 - İŞLEK GIDA Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Osman İŞLEK (.....) Ercan İŞLEK (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 20 - İŞLEK GIDA Yönetim Yapısı Osman İŞLEK Genel Müdür Ercan İŞLEK Genel Müdür Mevlüt İŞLEK Müdür Ergun AYHAN Müdür Süleyman ÇELEBİ Müdür Mahmut KERMEHAN Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (63) İŞLEK GIDA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.12. KESKİNOĞLU (64) KESKİNOĞLU, 1963 yılında Manisa’da kurulmuştur. Teşebbüs yumurta üretiminin, satışının ve ihracatının yanı sıra piliç eti, ileri işlenmiş et ürünleri ve viyol üretimi alanlarında da faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün üretim tesislerinin tamamı Manisa’nın Akhisar ilçesinde yer almaktadır. (65) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 21 - KESKİNOĞLU Ortaklık Yapısı11 Hissedarlar Oran (%) Ziraat Bankası AŞ (.....) Mehmet KESKİNOĞLU (.....) Fevzi KESKİNOĞLU (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 22 - KESKİNOĞLU Yönetim Yapısı Süleyman YALÇIN Yönetim Kurulu Başkanı Murat AKSOY Yönetim Kurulu Başkan Vekili 11 KESKİNOĞLU’nun tek kontrolünün MATLI tarafından devralınması işlemine Kurulun 16.03.2023 tarihli ve 23-14/239-77 sayılı kararıyla izin verilmiştir. Bununla birlikte TTSG’de herhangi bir değişiklik bilgisine ulaşılamamıştır.
23-50/979-356 17/116 Mithat ŞAHİCİ Yönetim Kurulu Üyesi Önder MATLI Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet TİRYAKİOĞLU Yönetim Kurulu Üyesi Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (66) KESKİNOĞLU’nun 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.13. KEY ORGANİK (67) KEY ORGANİK, 1994 yılında İzmir’de kurulmuştur. Teşebbüs, organik yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. KEY ORGANİK’in yumurta üretim tesisi İzmir’in Kemalpaşa ilçesinde yer almaktadır. (68) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 23 - KEY ORGANİK Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Kadir BİLİCİ 100,00 Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 24 - KEY ORGANİK Yönetim Yapısı Kadir BİLİCİ Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (69) KEY ORGANİK’in 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.14. EMEK YEM (70) EMEK YEM, 1968 yılında Balıkesir’de kurulmuştur. Teşebbüs, yumurta üretiminin, satışının ve ihracatının yanı sıra yem üretimi ve satışı, ayçiçek ve mısır yağı üretimi ve satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. EMEK YEM’in yumurta üretim tesisi Balıkesir’in Altı Eylül ilçesinde yer almaktadır. (71) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 25 - EMEK YEM Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Fuat KULA (.....) İbrahim Necdet ÖZKUL (.....) Rahmi KULA (.....) Uğur KULA (.....) Cesur KULA (.....) Muratcan KULA (.....) Ilgın TOKSAL (.....) İrem IRVANA (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 26 - EMEK YEM Yönetim Yapısı Fuat KULA Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Necdet ÖZKUL Yönetim Kurulu İkinci Başkanı Rahmi KULA Yönetim Kurulu Üyesi Uğur KULA Yönetim Kurulu Üyesi Onur ÖZKUL Yönetim Kurulu Üyesi
23-50/979-356 18/116 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (72) EMEK YEM’in 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.15. NUREGG (73) NUREGG, 2021 yılında Mardin’de kurulmuş olup yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün yumurta üretim tesisi Mardin’in Midyat ilçesinde yer almaktadır. NUREGG 2022 yılı itibarıyla yumurta üretimi ve satışı alanındaki faaliyetlerini sonlandırmıştır. (74) NUREGG’in 2021 yılı cirosu (.....) ₺’dir.NUREGG’in 2022 yılı cirosu bulunmamaktadır. I.1.16. ÖZLEM YUMURTA (75) ÖZLEM YUMURTA, 1980 yılında Manisa’da kurulmuştur. ÖZLEM YUMURTA, yumurta üretiminin ve satışının yanı sıra süt üretimi ve damızlık süt sığırı yetiştiriciliği ile yem üretimi ve satışı alanlarında da faaliyet göstermektedir. ÖZLEM YUMURTA’nın yumurta üretim tesisi Manisa’nın Salihli ilçesinde yer almaktadır. (76) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 27 - ÖZLEM YUMURTA Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Günay Guy PAGY (.....) Avril PA (.....) Frederic Fatih PAGY (.....) Meşkure AKİŞ (.....) Yaman AKİŞ (.....) Cihan AKİŞ (.....) Özlem AKİŞ (.....) Giyom Luc Emmanuel PAGY (.....) Vittorio DESİİ (.....) Carla DESİİ (.....) Can AKİŞ (.....) Işınsu AKİŞ (.....) Ayşe AKİŞ (.....) Kemal AKİŞ (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 28 - ÖZLEM YUMURTA Yönetim Yapısı Vittorio DESİİ Yönetim Kurulu Başkanı Yaman AKİŞ Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Cihan AKİŞ Yönetim Kurulu Üyesi Frederic Fatih PAGY Yönetim Kurulu Üyesi Antonie Charles Jean LENEPVEU Yönetim Kurulu Üyesi Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (77) ÖZLEM YUMURTA’nın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir.
23-50/979-356 19/116 I.1.17. RANA TAVUKÇULUK (78) RANA TAVUKÇULUK 2003 yılında Konya’da kurulmuş olup yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. RANA TAVUKÇULUK’un yumurta üretim tesisi Konya’nın Karatay ve Meram ilçelerinde yer almaktadır. (79) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 29 - RANA TAVUKÇULUK Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Mustafa TOPÇU (.....) Murat TOPÇU (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 30 - RANA TAVUKÇULUK Yönetim Yapısı Mustafa TOPÇU Müdür Murat TOPÇU Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (80) RANA TAVUKÇULUK’un 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.18. TEKKELİ (81) TEKKELİ, 2009 yılında Gaziantep’te kurulmuştur. Teşebbüs, yumurta üretimi, satışı ve ihracatı alanında faaliyet göstermektedir. (82) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 31 - TEKKELİ Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Yakup KATIRLI (.....) Ahmet ALTINOK (.....) Toplam 100,00 Kaynak: 12.11.2021 tarihli ve 10450 sayılı TTSG Tablo 32 - TEKKELİ Yönetim Yapısı Yakup KATIRLI Müdür Ahmet ALTINOK Müdür Kaynak: 12.11.2021 tarihli ve 10450 sayılı TTSG (83) TEKKELİ’nin 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.19. GORDO (84) GORDO, 1983 yılında İzmir’de kurulmuştur. Teşebbüs yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. GORDO’nun yumurta üretim tesisi İzmir’in Kemalpaşa ilçesinde yer almaktadır. (85) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 33 - GORDO Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Asrın Pazarlama AŞ12 (.....) Tekin AŞ (.....) 12 Teşebbüste yapılan yerinde inceleme esnasında, GORDO’nun tek müşterisi olan Asrın Pazarlama AŞ’nin GORDO tarafından üretilen ürünlerin pazarlama ve satış faaliyetlerini üstlendiği ifade edilmiştir.
23-50/979-356 20/116 Ömer TEKİN (.....) Efe TEKİN (.....) Sezgin TEKİN (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler Tablo 34 - GORDO Yönetim Yapısı Sezgin TEKİN Müdür Ömer TEKİN Müdür Efe TEKİN Müdür Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler (86) GORDO’nun 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.1.20. ULU TARIM (87) ULU TARIM 2008 yılında Afyonkarahisar’da kurulmuş olup yumurta üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. ULU TARIM’ın yumurta üretim tesisi Afyonkarahisar’ın Başmakçı ilçesinde yer almaktadır. (88) Teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 35 - ULU TARIM Ortaklık Yapısı Hissedarlar Oran (%) Arif Fikret ULU 100,00 Toplam 100,00 Kaynak: 05.11.2022 tarihli ve 10445 saylı TTSG Tablo 36 - ULU TARIM Yönetim Yapısı Arif Fikret ULU Müdür Kaynak: 16.06.2021 tarihli ve 10350 sayılı TTSG (89) ULU TARIM’ın 2022 yılı cirosu (.....) ₺’dir. I.2. İlgili Pazar I.2.1. Sektör Hakkında Bilgiler (90) Türkiye’de kanatlı hayvan grubuna çeşitli hayvan türleri girmekle beraber, eti ve yumurtası için ağırlıklı olarak tavuk yetiştirilmektedir. Tavuk yumurtası, içerdiği protein, yağ, vitamin ve mineraller bakımından oldukça zengin bir gıdadır ve sağlıklı beslenmede büyük rol oynamaktadır. Yumurta besin maddesi olarak kullanımı dışında emulgatör, yapıştırıcı, hacim verici ve renk verici gibi fonksiyonel özellikleri sayesinde pek çok ürünün işlenmesi sırasında katkı maddesi olarak da kullanılmaktadır. (91) Etçi tavuk yetiştirilmesinde Broiler ve Sasso olarak iki farklı ırk tercih edilirken, Ligorin, Ataks, Lohman Brown gibi ırklar yumurtacı tavuk olarak kullanılmaktadır. Etçi ve yumurtacı tavuk arasındaki bir diğer fark yetiştirilme süreleridir. Etçi tavuğun yetiştirilme süresi 5-7 hafta, yumurtacı tavuğun yetiştirilme süresi ise 16-20 hafta arasındadır. (92) Yumurtacı tavuk yetiştiriciliğinde; süreç sağlıklı civciv temini ile başlamaktadır. Bir günlük damızlık civcivler Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolü dâhilinde işletmeye kabul edilmekte ve civcivler, 16-18 hafta boyunca bakımları, aşıları ve kontrolleri yapılıp büyütülmektedir. Yaşları 16-18 hafta aralığına geldiğinde civcivler yumurta kümeslerine taşınmakta, 20-21 hafta yaşlarında tavukların yumurtalama dönemi
23-50/979-356 21/116 başlamaktadır. Her bir haftada tavukların yumurta üretim miktarı artarak üretim 30.-35. hafta civarında yumurta üretimi en üst seviyeye ulaşmaktadır. Bir süre bu seviyede devam ettikten sonra yumurta üretim miktarı tavukların hafta yaşına bağlı olarak azalmaya başlamakta ve 60-70 hafta yaşına geldiğinde tavuklar gençleştirme periyoduna alınmaktadır. Bu süreçte tavukların ağırlıklarının %20-%25’i kadar kilo vermeleri sağlanmaktadır. Bu süreçten sonra kontrollü yemleme ile tavuklar tekrar yumurtalama periyoduna hazırlanmaktadır. Yumurtacı tavuklar 100-120 hafta yaşlarında ekonomik ömrünü tamamlamakta ve etinden faydalanılmak üzere kesimhanelere gönderilmektedir. (93) 2017-2022 döneminde yumurtacı tavuk sayılarına ve etçi tavuk sayılarına ilişkin veriler aşağıda yer almaktadır: Tablo 37 - Türlerine Göre Kümes Hayvanları Sayısı Yıl Yumurtacı Tavuk Sayısı Etçi Tavuk Sayısı 2017 121.556.027 221.245.322 2018 124.054.810 229.506.689 2019 120.725.299 221.841.860 2020 121.302.869 258.046.340 2021 121.000.775 270.393.122 2022 109.806.327 251.289.799 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (94) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, yumurtacı tavuk sayısının 2017-2021 döneminde 120 milyon adedin altına düşmediği ancak 2022 yılına gelindiğinde yumurtacı tavuk sayısının bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %10’a yakın düşüş göstererek 109 milyon adede kadar gerilediği dikkat çekmektedir. İlaveten etçi tavuk sayısı incelendiğinde, 2017-2021 döneminde etçi tavuk sayısında artış gözlemlenmiş olmakla birlikte 2022 yılında etçi tavuk sayısında da yumurtacı tavuk sayısına benzer azalış görülmektedir. (95) Ayrıca TÜİK’e ait tavuk yumurtası ve tavuk etine ilişkin diğer veriler incelendiğinde 2022 yılının Aralık ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre tavuk yumurtası üretiminin %4,3 arttığı; tavuk eti üretiminin %2,7 azaldığı, toplamda kesilen tavuk sayısının ise %5,1 azaldığı görülmektedir. (96) 2022 yılı Ocak-Aralık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre kesilen tavuk sayısı %8,4, tavuk eti üretimi %7,7 ve tavuk yumurtası üretimi ise %2,6 artış göstermiştir. (97) 202113 yılı kapsamında yumurtacı tavuk verileri daha detaylı incelendiğinde, bir milyondan fazla yumurtacı tavuğa ev sahipliği yapan il sayısının 20 olduğu görülmekte iken yumurtacı tavuğun en fazla bulunduğu 10 il ise aşağıdaki gibidir14: 13 TÜİK veri tabanında 2022 yılına ilişkin il bazında yumurtacı tavuk sayısı verileri bulunmadığından 2021 yılı esas alınmıştır. 14 Tabloda verilen ilk 10 ili izleyen iller ve yumurtacı tavuk sayıları şu şekildedir: Kayseri 2.991.121, Mersin 2.795.325, Sakarya 2.360.434, Denizli 1.905.188, Mardin 1.850.629, Elazığ 1.639.785, Amasya 1.816.265, Eskişehir 1.701.705, Samsun 1.437.438, Kütahya 1.251.887.
23-50/979-356 22/116 Tablo 38 - İllere Göre Yumurtacı Tavuk Sayıları (2021)15 İl Adet Afyonkarahisar 16.825.319 Manisa 12.061.740 Konya 9.475.624 Bursa 8.953.754 Balıkesir 7.171.346 İzmir 6.468.135 Ankara 5.599.003 Gaziantep 5.083.485 Bolu 3.523.940 Çorum 3.364.177 Kaynak: TÜİK (98) İller bazında incelendiğinde; 2021 yılında Afyonkarahisar yaklaşık 16,8 milyon adet yumurtacı tavuk varlığı ile lider konumdadır. Manisa yaklaşık 12,1 milyon adet, Konya yaklaşık 9,5 milyon adet ve Bursa yaklaşık 8,9 milyon adet yumurta tavuğu varlığı ile önde gelen diğer illerdir. (99) TÜİK verilerine göre son altı yılda Türkiye’de kesilen tavuk sayısı, tavuk eti üretimi ve üretilen tavuk yumurtası miktarları aşağıdaki gibidir: Tablo 39 - Türkiye Kesilen Tavuk Sayısı ile Tavuk Eti ve Tavuk Yumurtası Üretimi Yıl Kesilen Tavuk Sayısı (adet) Tavuk Eti Üretimi (ton) Yumurta Üretimi (bin adet) Yumurta Üretimi (bin ton)16 2017 1.228.445 2.136.733 19.281.196 1.205 2018 1.228.533 2.156.669 19.643.711 1.228 2019 1.207.088 2.138.449 19.898.126 1.244 2020 1.200.407 2.136.263 19.788.064 1.237 2021 1.243.407 2.245.770 19.297.590 1.206 2022 1.347.726 2.417.996 19.808.539 1.238 Kaynak: TÜİK, Kümes Hayvancılığı Üretim İstatistikleri (100) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, 2022 yılında Türkiye’de tavuk yumurtası üretim miktarı bir önceki yıla göre %2,6 oranında artarak 19,8 milyar adede yükselmiştir. (101) Türkiye tavuk yumurtası tüketimine bakıldığında, 2022 yılı yumurta tüketiminin bir önceki yıla göre %0,7 arttığı görülmektedir. TÜİK verilerine göre son altı yılda Türkiye’de tüketilen tavuk yumurtası miktarları aşağıdaki gibidir: Tablo 40 - Türkiye Yumurta Tüketimi Yıl Tüketim Miktarı (adet) Tüketim Miktarı (bin ton) 2017 13.920.000 870 2018 14.224.000 889 2019 15.888.000 993 2020 16.800.000 1.050 2021 16.304.000 1.019 2022 16.432.000 1.027 Kaynak: TÜİK, Kümes Hayvancılığı Üretim İstatistikleri (102) Aşağıdaki grafikte 2017-2021 yılları arasındaki kişi başı yıllık ortalama yumurta tüketimi verilerine yer verilmektedir: 15 TÜİK’in yumurtacı sayısını içeren interaktif haritasından tablolaştırılmıştır. https://cip.tuik.gov.tr/# (Erişim Tarihi: 05.04.2023). 16 Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü (TEPGE) hesaplarına göre, 16 adet yumurta 1 kg kabul edildiğinden ton hesabı adet bazında TÜİK verileri kullanılarak yapılmıştır.
23-50/979-356 23/116 Grafik 1 - Türkiye Kişi Başı Yıllık Ortalama Yumurta Tüketimi (adet) Kaynak: TEPGE (103) Yumurta sektöründeki üretici teşebbüslerin bir kısmı üretimin yanında ihracat ve ithalat da gerçekleştirmektedir. Türkiye, dünya yumurta ihracatında önemli bir konuma sahip olup17 2020 yılında yaklaşık 415 bin ton ile Hollanda ilk sırada yer alırken, Türkiye 218 bin ton ile ikinci sırada yer almaktadır. Türkiye’den sonra üçüncü sırada yer alan Polonya ise 198 bin ton ihracat gerçekleştirmektedir. (104) Türkiye’de ihracatı yapılan kabuklu yumurtanın neredeyse tamamını tavuk yumurtası oluşturmaktadır. Bu yumurtaların %84,6’sını sofralık (taze) yumurtalar oluştururken %14’ünü kuluçkalık ve damızlık yumurtalar oluşturmaktadır. Aşağıda Türkiye’nin tavuk yumurtası ihracatı verilerine yer verilmektedir: Tablo 41 - Tavuk Yumurtası (Gallus Domesticus Türü) İhracatı (ton) Yıl Damızlık-Kuluçkalık Tavuk Yumurtaları (taze) Toplam 2000 564 2.850 3.524 2005 2.554 6.514 10.101 2010 1.828 127.784 131.588 2015 12.496 206.066 218.562 2016 13.597 276.219 289.816 2017 13.078 337.010 350.088 2018 20.586 344.513 365.099 2019 22.292 252.740 275.032 2020 30.544 187.359 217.903 2021 34.117 187.113 221.230 Kaynak: TEPGE Tablo 42 - Ülkelere Göre Türkiye’nin Tavuk Yumurtası İhracat Miktarı (ton) Ülke 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 BAE 4.212 9.068 8.078 8.114 17.760 41.155 56.843 Suriye 25.052 17.253 4.410 1.390 55.956 50.545 35.431 17 TEPGE’den tavuk yumurtası piyasası hakkında hazırlanmış güncel bir sektör raporunun olup olmadığı ve şayet böyle bir rapor varsa söz konusu raporun bir örneğinin gönderilmesi talep edilmiştir. TEPGE tarafından gönderilen ve 14.04.2023 tarih ve 37597 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazı ekinde Kümes Hayvancılığı 2022 TEPGE Raporu bulunmaktadır. İlgili rapordaki en yakın tarihli ihracat ve ithalat verileri 2020 yılına ilişkindir. 172173191200191191155160165170175180185190195200205201720182019202020212022
23-50/979-356 24/116 Kuveyt 224 210 229 748 41.887 33.644 32.797 Katar 1.072 2.683 9.874 13.436 24.250 24.875 27.348 Umman 17 805 1.018 2.970 5.174 14.853 16.120 İran 944 276 1.036 17.241 2.626 40 10.850 Irak 168.226 245.542 310.334 294.178 114.580 15.449 10.035 Rusya Fed. 947 - - - 898 2.573 8.013 Bahreyn 149 2.395 2.588 3.555 2.445 6.567 7.491 Afganistan - 1.235 5.635 809 705 7.966 4.602 Diğer 17.719 10.349 6.886 22.658 8.751 20.236 11.700 Toplam 218.562 289.816 350.088 365.099 275.032 217.903 221.230 Kaynak: TEPGE (105) 2021 yılında yumurta ihracatı yapılan ülke sıralamasının büyük ölçüde değiştiği görülmekte olup ihracatın yaklaşık dörtte birinin yapıldığı Birleşik Arap Emirlikleri yaklaşık 57 bin ton ihracat ile liderliğe yükselmiştir. Suriye yaklaşık 35 bin ton ile ikinci sırada, Kuveyt yaklaşık 33 bin ton ile üçüncü sırada yer alırken Katar ve Umman diğer önde gelen ülkeler olmuştur. Türkiye yumurta ihracatında Irak’ın payı 2017 yılında %88,6 ile en yüksek seviyesine çıkarken 2021 yılında bu pay %4,5’e kadar düşmüştür. Irak’a yumurta ihracatı 2021 yılında 2017 yılına göre %96,8 oranında azalarak bitme noktasına gelmiştir. 2019 yılına kadar 10 yıllık bir süreçte yumurta ihracatının %70’den fazlasının yapıldığı ülke olan Irak, 2021 yılında yedinci sıraya gerilemiştir. Bu düşüşün en önemli nedeni Irak’ın yerli üretimi arttırmak amacıyla yumurta ithalatını yasaklamasıdır. (106) Aşağıdaki grafikte 2017-2021 yılları arasında Irak’a yapılan yumurta ihracatı ile toplam yumurta ihracatının karşılaştırmasına yer verilmektedir: Grafik 2- Türkiye Tavuk Yumurtası İhracatı (bin ton) Kaynak: TEPGE (107) Damızlık yumurta açısından dışa bağımlı olan Türkiye’de yumurta ithalatının tamamı kuluçkalık/damızlık yumurtalardan oluşmaktadır. 2021 yılında ithal edilen kuluçkalık/damızlık yumurta miktarı bir önceki yıla nazaran %28,5 oranında artarak 2.506 ton olarak gerçekleşmiştir. En yüksek miktarda yumurta ithalatının gerçekleştirildiği ülke Birleşik Krallık olup 2021 yılı yumurta ithalatının %83’ü bu 310294115151035036527521822105010015020025030035040020172018201920202021IrakToplam İhracat
23-50/979-356 25/116 ülkeden yapılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri ise %8,1’lik pay ile ikinci sırada yer almıştır.18 (108) Aşağıda Türkiye’nin tavuk yumurtası ithalatı verilerine yer verilmektedir: Tablo 43 - Türkiye Tavuk Yumurtası (Gallus Domesticus Türü) İthalatı (ton) Yıl Damızlık/Kuluçkalık Tavuk Yumurtaları (taze) Toplam 2000 75 20 237 2005 777 21 798 2010 400 - 400 2015 1.473 996 2.469 2016 1.501 1.006 2.507 2017 1.608 2.287 3.895 2018 1.772 5.534 7.306 2019 1.920 2.190 4.110 2020 1.951 240 2.191 2021 2.506 139 2.645 Kaynak: TEPGE (109) Tavuk yumurtasını üretim biçimlerine göre konvansiyonel ve özellikli tavuk yumurtası olarak ikiye ayırmak mümkündür. Konvansiyonel yumurta, fabrikasyon üretim yönteminin benimsendiği ve yumurtacı tavukların kafeslerde yetiştirildiği üretim biçimidir. Özellikli tavuk yumurtası ise fabrikasyon üretim yönteminin benimsenmediği, yumurtacı tavukların kafeslerde yetiştirilmediği ve tavuklara serbestçe dolaşım imkânının tanınabildiği üretim biçimidir. Özellikli yumurta kendi içerisinde; organik yumurta, gezen tavuk yumurtası, kümes içi gezen tavuk yumurtası olarak üçe ayrılmaktadır. Ek olarak konvansiyonel tavuk yumurtası ile özellikli tavuk yumurtası üretim maliyetleri bakımından da ayrışmaktadır. Özellikli tavuk yumurtasının maliyeti, konvansiyonel yumurtanın yaklaşık %30 üzerinde olup bu durumun temel sebebi özellikli tavuk yumurtası üretiminde, birim üretim alanına tekabül eden tavuk sayısının oldukça sınırlı olmasıdır. İlaveten, yukarıda yer verilen maliyet farklılıkları konvansiyonel ve özellikli yumurtaların satış fiyatlarını da farklılaştırmaktadır. (110) Yumurta üretimi sektörü yasal düzenlemelerin yoğun olduğu bir sektör olmakla birlikte, bu düzenlemelerin odağını gıda güvenliği ve hayvan sağlığı oluşturmaktadır. Sektördeki düzenlemeler, 19.02.2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği, 22.11.2014 tarihli ve 29183 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yumurtacı Tavukların Korunması ile İlgili Asgari Standartlara İlişkin Yönetmelik, 12.09.2015 tarihli ve 29473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Küçük Miktarlardaki Yumurtanın Doğrudan Arzına Dair Yönetmelik19, 27.12.2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Hijyen Kuralları Yönetmeliği, 27.11.2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik, 22.01.2011 tarihli ve 27823 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İhbarı Mecburi Hayvan Hastalıkları ve Bildirimine İlişkin Yönetmelik, 04.09.2011 tarihli ve 28044 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tavuk Vebası Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği ve 2014/55 sayılı Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği olarak sıralanabilecektir. 18 Kümes Hayvancılığı TEPGE 2022 Raporunda ülkelere göre tavuk yumurtası ithalatı miktarı hakkında ayrıntılı veri bulunmamaktadır. 19 Üreticisi tarafından küçük miktarlardaki yumurtanın son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arzına ilişkin hususları belirlemektedir.
23-50/979-356 26/116 (111) Bununla birlikte, sektör bakımından en önemli ve temel yasal düzenleme 2014/55 sayılı Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği (2014/55 sayılı Tebliğ) olup yumurtalar bu Tebliğ’e göre üretilmek, etiketlenmek ve pazarlanmak zorundadır.20 2014/55 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yumurta “...doğrudan insan tüketimine veya gıda sanayisinin kullanımına sunulan veya yumurta ürünlerinin hazırlanmasına uygun kabuklu yumurta” olarak tanımlanmıştır. (112) 2014/55 sayılı Tebliğ’de yumurtalar özelliklerine göre “A” ve “B” sınıfı olarak iki şekilde değerlendirilmektedir. A sınıfı yumurta, evcil tavuklardan elde edilen ve doğrudan insan tüketimine veya gıda sanayisinin kullanımına sunulan kabuklu yumurtalardır. A sınıfı yumurtalar, yumurtlama tarihinden itibaren 21 gün içinde tüketiciye ulaştırılır. A sınıfı yumurtaların son tüketim tarihi, yumurtlama tarihinden itibaren 28 günden fazla olamaz. B sınıfı yumurta ise; A sınıfı yumurtanın kalite özelliklerini karşılamayan, doğrudan insan tüketimine sunulmaya uygun olmayan ve işlenmek suretiyle yumurta ürünlerinin hazırlanmasına uygun kabuklu yumurta grubudur. Dolayısıyla, en basit ifadeyle A sınıfı yumurta insan tüketimine doğrudan sunulan yumurta iken B sınıfı yumurta insan tüketimine doğrudan sunulamayan ve gıda sanayisinde kullanılan yumurtadır. (113) Tebliğ’de A sınıfı yumurtanın ağırlıklarına göre sınıflandırılacağı hüküm altına alınmış ve A sınıfı yumurta ağırlık bazlı dört kategoriye ayrılmıştır: Tablo 44 - Tebliğ’de Yumurtaya İlişkin Olarak Kullanılan Sınıflandırma Ağırlık Sınıfı Ağırlık XL – Çok Büyük 73 gr ve üstü L – Büyük 63 - 73 gr M – Orta 53 - 63 gr S – Küçük 53 gr ve altı (114) Bunlara ek olarak 2014/55 sayılı Tebliğ; hijyen, ambalajlama, etiketleme ve işaretleme, taşıma, depolama, muhafaza ve satış, numune ve analiz yöntemlerine ilişkin detaylı hükümler içermektedir. 2014/55 sayılı Tebliğ özellikle etiketlemeye ve işaretlemeye ilişkin ayrıntılı kurallar getirmiştir. 2014/55 sayılı Tebliğ’de, yumurtacı tavukların yetiştirme metoduna göre bir sınıflandırma yapılmış ve “Yetiştirme Metodu Kodu"nun işletme ve kümes numarasıyla birlikte, yumurta kabuğuna damgalanması zorunluluğu getirilmiştir. Buna göre, 2014/55 sayılı Tebliğ kapsamında, yumurta yetiştiriciliği metotları dört grup altında toplanmaktadır ve yumurta üzerine damgalanan yetiştirme metotları şu şekilde kategorize edilmektedir: "0" organik yetiştiricilik, "1" açık dolaşıma erişim (free range) yetiştiriciliği, "2" kümeste kafessiz yetiştiricilik ve "3" kafesli yetiştiricilik. (115) Türkiye’de yumurta fiyatlarının oluşmasında yem fiyatları büyük rol oynamaktadır21. Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneği (BESD-BİR) verilerine göre 2021 yılında Türkiye’de kanatlı hayvancılık sektörü üretim maliyetinin en büyük kısmını %68 ile yem gideri oluşturmaktadır. Türkiye Yem Sanayicileri Birliği (TÜRKİYEM-BİR) 20 2014/55 sayılı Tebliğ’in amacı yumurtacı tavuklardan elde edilmiş kabuklu yumurtanın tekniğine uygun ve hijyenik şekilde paketlenmesinde, muhafazasında, depolanmasında, taşınmasında ve pazarlanmasında dikkate alınacak özellikleri belirlemektir. 21 TEPGE, Tarım Ürünleri Piyasaları Raporu, Ocak 2022, https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Piyasalar%C4%B1/2022-Ocak%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Rapor%C4%B1/Tavuk%20Yumurtas%C4%B1,%20Ocak-2022%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Piyasa%20Raporu%20--+.pdf (Erişim Tarihi: 19.04.2023)
23-50/979-356 27/116 verilerine göre 2020 yılında Türkiye’de üretilen kanatlı hayvan yemi miktarı 10 milyon ton olup bu miktarın %37’sini yumurta yemi oluşturmaktadır. 2020 yılında yumurta yemi miktarı 2019 yılına göre %2,9 oranında azalarak 3,7 milyon tona düşmüştür. Yumurta yemlerinin ana girdisi mısır ve soya fasulyesidir. Türkiye’de mısır üretimi 2020 yılında bir önceki yıla göre %8,3 oranında artarak 6,5 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılı mısır ithalatı ise bir önceki yıla kıyasla %42,5 azalarak 2,1 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Soya fasulyesi üretimi bir önceki yıla göre %3,3 artarak 2020 yılında 155 bin tona ulaşmıştır. 2020 yılında ithal edilen soya fasulyesi miktarı ise 2,9 milyon ton olup bir önceki yıla göre %11,7 artmıştır. (116) Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda; Türkiye’de yumurtacı tavuk sayısı bazında toplam kurulu kapasitenin 2022 yılında 115.176.237 adet olduğu belirtilmiş ve bu kapasitenin ilgili teşebbüsler bakımından dağılımına yer verilmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde, en büyük kapasiteye sahip ilk yirmi teşebbüse aşağıda yer verilmektedir: Tablo 45 - Yumurta Üretiminde En Büyük Kapasiteye Sahip 20 Teşebbüs (Yumurtacı Tavuk Sayısı) Teşebbüs Unvanı Teşebbüs Kapasitesi Toplam Kapasite İçindeki Payı (%) 1 KESKİNOĞLU (.....) (.....) 2 GÜRES (.....) (.....) 3 KUMARTAŞLI (.....) (.....) 4 ABALIOĞLU (.....) (.....) 5 BİLKEN (.....) (.....) 6 TEKKELİ (.....) (.....) 7 BEYPİLİÇ (.....) (.....) 8 AB GIDA (.....) (.....) 9 MATLI (.....) (.....) 10 ERCANLAR (.....) (.....) 11 MNS (.....) (.....) 12 IŞIK YUMURTA (.....) (.....) 13 RANA TAVUKÇULUK (.....) (.....) 14 ŞİŞMAN YUMURTA (.....) (.....) 15 Ekiz Tavukçuluk Tarım Ürünleri Yem San. ve Tic. AŞ (.....) (.....) 16 EVRENKAYA (.....) (.....) 17 TEZCAN (.....) (.....) 18 TÜREM (.....) (.....) 19 Kozlu Gıda İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık AŞ (KOZLU) (.....) (.....) 20 İtimat Tavukçuluk ve Gıda San Tic. AŞ (.....) (.....) TOPLAM 35.847.929 31,12 Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı Verileri (117) Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gönderilen verilere göre Türkiye’de tavuk yumurtası üretimi yapan irili ufaklı çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Bununla birlikte yumurta üretiminde faaliyet gösteren çok sayıda oyuncu olmasına rağmen, milyon adet üzeri yumurtacı tavuk sayısına sahip olan ilk yirmi teşebbüsün Türkiye’deki toplam yumurtacı tavuk kapasitesinin %31,12’sine sahip olduğu görülmektedir. I.2.2. İlgili Ürün Pazarı (118) Dosya kapsamında, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ana faaliyetleri nazara alınarak geçmiş tarihli Kurul kararları çerçevesinde22 ilgili ürün pazarları 22 17.11.2011 tarihli, 11-57/1507-537 sayılı karar; 14.07.2011 tarihli, 11-43/940-304 sayılı karar.
23-50/979-356 28/116 “sofralık tavuk yumurtasının üretimi ve satışı pazarı” ve “çiğ (pastörize) yumurta üretimi ve satışı pazarı” olarak tanımlanabilecekse de dosya konusu bakımından ilgili ürün pazarı tanımı yapmanın ulaşılacak sonuç üzerinde etki doğurmayacağı anlaşıldığından, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un (İlgili Pazar Kılavuzu) 20. paragrafı da dikkate alınarak, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir. I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar (119) Dosya bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak ele alınabilecektir. Bununla birlikte ilgili coğrafi pazarın tanımlanması mevcut dosyadaki değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek duyulmamıştır. I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Eilen Belgeler I.3.1. 29-31.03.2022 Tarihli Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler23 (120) Dosya kapsamında 29.03.2022, 30.03.2022 ve 31.03.2022 tarihlerinde yumurta sektöründe faaliyet gösteren muhtelif teşebbüslerde ve teşebbüs birliklerinde yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Bu incelemelerde elde edilen belgelerden önem arz edenlerine aşağıda yer verilmektedir.24 (121) Delil 1: KUMARTAŞLI Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’nın ofisinde gerçekleştirilen inceleme sırasında bir ajanda tespit edilmiş olup ajandanın arasından üç sayfa ve zımbalı halde bazı rakip yumurta üreticilerinin isimlerinin ve imzalarının yer aldığı ve içeriğinden 2019 yılına ait olduğu anlaşılan bir belge bulunmuştur.25 Söz konusu belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:26 Ek 2/2-327 Başmakçı fiyat formülasyonundan beri fiyat politikalarında yaşadıklarımız malumunuzdur. Durum sürdürülebilir değildir. İçinde bulunduğumuz haftadan itibaren Yum-Bir’in açıklamış olduğu bir önceki haftanın gerçekleşen fiyatlarının baz alınması üzerine M boy için 0,075Tl L boy için 0,090Tl ambalaj maliyetlerinin yansıtılarak uygulamaya alınması tarafımızca uygundur. Uygulanan fiyatlar gerçek piyasaların dışında gerçekleşmiştir. Ayrıca başta konuşulan karşılıklı istişare yönteminin uzağında kalınmıştır 4-Kumartaşlı; Afyon, Esenkent 2, Samandıra, Sancaktepe 4-Abalıoğlu; Adana, Mersin, İskenderun 2 3-(…..); Güzelhisar, Akyurt, Hasanoğlan 9-Çorum; Samsun, Trabzon, Sivas, Malatya, Kayseri, Ankara(Yenikent), Erzurum, Iğdır, Giresun 5-AB Gıda; Balıkesir, Kestel, Esenkent, Gebze 2, Eskişehir, 4-Bilken; Van, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, 6-Matlı; Lüleburgaz, Çorlu, Esenyurt1, Tuzla, Gebze1, Ömerli(İstanbul) 2-MNS; Aydın, İzmit 6-Güres; Esenyurt, Haramidere, Muğla, Ulukent, Kemalpaşa 1,2 1-Tekkeli; Urfa Keskinoğlu? (122) Belgede, ABALIOĞLU yetkilisi (…..)’nun ÇORUM YUMURTA yetkilisi (…..)’ın, GÜRES Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’in, TÜRE yetkilisi (…..)’nın, MNS yetkilisi (…..)’ın, AB GIDA 23 Deliller öncelikle elde edildiği kaynağa göre, kendi aralarında ise kronolojik olarak sıralanmıştır. 24 Tüm belgelerdeki yazım yanlışları, belgenin aslının korunması amacıyla olduğu şekilde bırakılmıştır. 25 Belgenin üzerinde 2019 tarihi yazmaktadır. 26 Teşebbüsün isminin yanında yer alan il veya ilçe isimlerinin, teşebbüslerin depolarının bulunduğu bölgelere işaret ettiği değerlendirilmektedir. 27 Fiziki belge yerinde inceleme tutanağının eki olarak alınmış ve Ek 2/2-3 olarak numaralandırılmıştır.

















23-50/979-356 64/116 ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 15:33): arkadşalar gezen omega 3 yumurtada kapasite olarak çok iyi durumdayız bundan dolayı çok ciddi direttik ve oldu 2side değişti ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 15:34): mal gondermiyoruz ama fiyat da gecmiyor bu kisir dongu hayirlisi nereye varir ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 15:34): bir yerde oturacak umidimiz SET YUMURTA Yetkilisi (…..) (23.10.2020 15:34): hayırlı yere varır (…..) abi ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 15:35): BIM =SOK olacak hesap bu bizim Abalioglu olarak yonetim seklimiz budur saygilar ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:20): SOK fiyatlari geldi TÜREM Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:21): Bizede geldi çok düşük ABALIOĞLU Yetkilisi (23.10.2020 16:21): BIM bugun gecince yine 10puan altinda kalir ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:53): Biz yarisini bugun de kestik ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:53): pztesi de kesilir ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:54): tahmin ettgmz gibi SOK da cok dusuk TÜREM Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:54): Özellikle midyumunu 3 de 1 yolluyorum ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:55): herkes itiraz etmeli ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:55): Aynen (…..)104 Bey le de gorustuk ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:55): Medium hic mi hic yanindan gecilmez durumda BİLKEN Yetkilisi (…..) (23.10.2020 16:57): Refarns aldıkları fiyatın çok altında kaldılar ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 17:02): Bu durumda depo degisimleri de imkansiz ABALIOĞLU Yetkilisi (…..) (23.10.2020 17:02): once fiyatlar oturmasi lazim I.4. Değerlendirme I.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Teorik Çerçeve (151) 4054 sayılı Kanun'un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde "...mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmaları… bu Kanun kapsamına girer." düzenlemesi bulunmaktadır. (152) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. (153) Söz konusu hükmün temel amacı, rekabetin gereği olarak her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki anlaşmaların varlığı hâlinde, teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, serbest piyasa ekonomisinden elde edilmesi beklenen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve serbest piyasa sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere düzensiz dağılmasına yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olmakta ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engellemektedir. (154) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile teşebbüsler arasında gerçekleştirilen ve amacı veya etkisi yahut potansiyel etkisi itibarıyla rekabeti sınırlayıcı nitelik taşıyan her türlü anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararı yasaklamaktadır.105 Sözü edilen 104 BİLKEN yetkilisidir. 105 29.03.2018 tarihli ve 18-09/180-85 sayılı Kurul kararı, para. 48.
23-50/979-356 65/116 müesseselere yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’da herhangi bir tanıma yer verilmemekle birlikte aynı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma, hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi yoktur.” ifadeleriyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” müessesesinin borçlar hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmekte ve bağlayıcı olma, yazılı şekil, yükümlülüklerin ifa edilmemesi hâlinde uygulanacak yaptırımın düzenlenmesi yahut yürürlük koşulları gibi herhangi bir şart aranmamaktadır.106 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının ya da mutabakatın bulunması yeterlidir. (155) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali bakımından madde kapsamına giren eylemin niteliğine bağlı olarak amaç veya etki unsurlarından sadece birini barındırması yeterli kabul edilmektedir. (156) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde kartel; fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler olarak tanımlanmaktadır. Fiyat tespitini, arz kısıtlamasını, bölge, pazar veya müşteri paylaşımını konu alan ve kartel olarak nitelendirilen anlaşma veya uyumlu eylemler, doğaları gereği rekabeti sınırlayıcı olmaları nedeniyle etkilerine bakılmaksızın rekabet ihlali teşkil etmekte, bu nedenle de açık ihlal olarak tabir edilmektedir. (157) En ciddi rekabet hukuku ihlali olduğu kabul edilen kartel niteliğindeki anlaşma veya uyumlu eylemin varlığı, ihlal sonucuna ulaşılması bakımından yeterli görülmekte, ayrıca anlaşmanın uygulanması veya piyasada rekabeti bozucu etkilerinin görülmesi gibi hususların ispatlanmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Söz konusu açık kısıtlamaları içeren anlaşmaların piyasadaki rekabet ortamını bozdukları karine olarak kabul edildiği için, bu tür anlaşmalar pazardaki mevcut veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek görülmeksizin yasaklanmakta, varlıklarının ispatlanması rekabet hukuku müdahalesi için yeterli olmaktadır.107 (158) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanması bakımından önem arz eden bir diğer husus, ihlalin rekabeti sınırlayıcı bir irade uyuşmasının gösterilmesi suretiyle ispatlanması olup bu uyuşmanın anlaşma veya uyumlu eylem niteliğinde olması ulaşılan sonuç bakımından önem arz etmemektedir. Bu çerçevede ihlali karşılamak üzere anlaşma ve uyumlu eylem kavramları birlikte kullanılabileceği gibi genel olarak uzlaşma kavramı da kullanılabilmektedir.108 106 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı, s. 26. 107 07.03.2011 tarihli ve 11-13/243-78 sayılı Kurul kararı s.102; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 26 ve 57; 18.02.2016 tarihli ve 16-05/117-52 sayılı Kurul kararı para. 62 ve 63; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2015 tarihli, E.2015/4548, K.2015/4616 sayılı kararı; Danıştay 13. Dairesinin 06.04.2017 tarihli, E.2011/3814, K.2017/958 sayılı kararı. 108 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 26-27; 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı Kurul kararı para. 154; Ankara 2. İdare Mahkemesinin 21.12.2015 tarihli, E.2014/1373,
23-50/979-356 66/116 (159) Yukarıda yer verilen çerçeve dâhilinde, rekabet hukukunun piyasada oluşan sonuca değil, teşebbüslerin bu sonucun oluşmasına neden olan sürece dâhil olmalarına müdahaleyi öngördüğü ifade edilebilecektir. Bu bağlamda “anlaşma/uyumlu eylem” kavramı rekabet hukukunda teşebbüs davranışları doğrultusunda ortaya çıkan sonucu değil, teşebbüslerin bu sonuca yönelik dâhil olduğu bir süreci tanımlamaktadır. Bu eylemler için rekabet otoritesi müdahalesi teşebbüslerin diğer teşebbüslerle ortak hareketi sonucunda anlaşma/uyumlu eyleme taraf olmaları halinde söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede rekabet hukuku mevcut yasal çerçeve dâhilinde anlaşma/uyumlu eylem kavramını işlevsel kılmada teşebbüsler arasında “iletişim” unsuruna dayanmaktadır. Yerleşik uygulamada rekabet otoritelerinin müdahale edebileceği, diğer bir ifadeyle dava edilebilir nitelikte, bir rekabet karşıtı uzlaşmanın varlığı, ancak firmalar arasında bu sonuca yönelen doğrudan veya dolaylı bir iletişim bulunuyorsa söz konusu olabilmektedir. Dolayısıyla anlaşma/uyumlu eylemin dayanağını doğrudan veya dolaylı iletişim oluşturmaktadır. (160) İletişimin anlaşma/uyumlu eylemi ortaya koymadaki kritik önemi, piyasada rekabeti tetikleyen temel dinamiğin, teşebbüsler arasında birbirlerinin ne şekilde davranacağına ilişkin yaşanan belirsizlik olduğu kabulüne dayanmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsler arasındaki iletişimin veya iletişimi sağlayan uygulamaların ve davranışların, teşebbüslerin gelecekteki davranışlarına yönelik belirsizliği azaltması durumunda teşebbüslerin davranışlarının bağımsız değil, koordineli olacağı bu nitelikteki davranışların da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edeceği sonucuna ulaşılabilmektedir.109 Bu bağlamda, özellikle fiyat, arz miktarı, satış stratejisi, maliyet gibi rekabete duyarlı stratejik verilere ilişkin bilgiler içeren iletişimler tek taraflı olarak sunulduğunda dahi rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Belirtilen nitelikte bir iletiyi alan teşebbüs, rekabeti sınırlayıcı bir uzlaşmanın tarafı olmayacağını derhal ve açıkça karşı tarafa bildirmediği sürece uzlaşmaya zımnen irade göstermiş sayılmaktadır. Zira rakiplerinden, rekabete duyarlı stratejik verilere ilişkin bilgiler taşıyan bir ileti alan teşebbüsün, kendi ticari politikalarını belirlerken, sözü edilen bilgileri dikkate aldığı karine olarak kabul edilmektedir.110 Bir başka ifadeyle, rakiplerinin fiyatlarını arttıracağını veya sabit tutacağını bilen bir teşebbüs için geleceğe ilişkin belirsizlik azalmakta, fiyatlama kararları bu bilgiye göre şekillenmekte, bu durum ise teşebbüsün rekabet hukuku anlamında rakiplerinden bağımsız karar vermediği anlamına gelmektedir.111 I.4.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgelerin Değerlendirilmesi (161) Dosya kapsamında soruşturma taraflarından ABALIOĞLU, AB GIDA, AFYON YUMURTA, BİLKEN, COŞKUN YUMURTA, GÜRES, HAŞİNOĞLU, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS, SET YUMURTA, ŞİŞMAN YUMURTA, TÜRE ve TÜREM’in uzlaşma taleplerinin Kurulca kabulü ile birlikte anılan teşebbüslerle ayrı ayrı yürütülen uzlaşma süreçleri sonunda bahsi geçen 14 teşebbüs bakımından soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına hükmedilmiştir. Bununla birlikte belgelerin ve aşağıda yapılacak değerlendirmelerin bütünlüğünü bozmamak için bu teşebbüslere ilişkin değerlendirmelere de yer verilmiştir. K.2015/2145 sayılı ve 19.04.2016 tarihli, E. 2014/1339, K. 2016/1187 sayılı kararları; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2015 tarihli, E.2015/4548, K.2015/4616 sayılı kararı. 109 07.03.2011 tarihli ve 11-13/243-78 sayılı Kurul kararı, s. 91; 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı Kurul kararı para. 162, 177; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 43. 110 Bkz. Case C-49/92 Anic Partecipazioni, ECLI:EU:C:1999:356, para. 121. 111 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 58; 29.03.2018 tarihli ve 18-09/180-85 sayılı Kurul kararı para. 52.
23-50/979-356 67/116 I.4.2.1. 29-31.03.2022 Tarihli Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgelerin Değerlendirilmesi (162) Delil 1’den AB GIDA, ABALIOĞLU, BİLKEN, ÇORUM YUMURTA, GÜRES, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS, TEKKELİ ve TÜRE teşebbüslerinin 29.07.2019 tarihinde bir toplantı gerçekleştirdikleri ve söz konusu toplantıda anılan teşebbüslerin yumurta satış fiyatlarının tespitine yönelik bir anlaşma yaptıkları, belgenin devamından ise söz konusu teşebbüslerin yumurta fiyatlarının tespitine ek olarak, tedarikçisi oldukları marketlere yönelik bölge paylaşımında bulundukları anlaşılmaktadır. İlgili belgede imzası bulunan teşebbüslerden ÇORUM YUMURTA ve TEKKELİ dışındaki diğer teşebbüsler bakımından soruşturma uzlaşma ile sonlandırılmıştır. (163) Delil 1’de adı geçen ÇORUM YUMURTA ve TEKKELİ ile diğer yumurta üreticileri arasında bölge paylaşımı yapıldığını destekleyen önemli belgelerden birisi de Delil 2’de yer alan, GÜRES’in BİM’den çıktığına ve isteyen teşebbüslerin konu ile ilgili aksiyon alabileceklerine dair ifadelerin bulunduğu 16.08.2019 tarihli yazışmadır. Söz konusu beyanın GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)112 tarafından “Dostlar” isimli WhatsApp grubuna yazıldığı113 anlaşılmaktadır. İlgili delil, tarafların üzerinde uzlaşılan kurallara uyup uymadığının takibini yaparak anlaşmanın işleyişini kolaylaştıran bilgi değişiminde de bulunduklarını göstermesi bakımından önem taşımaktadır. WhatsApp grubunun amacının anlaşmanın sürdürülebilirliğini sağlamak olduğu değerlendirilmiştir. (164) Delil 1’den çıkarımı yapılan 29.07.2019 tarihli toplantıda teşebbüslerin fiyat tespiti ve bölge paylaşımı konularında ortak karar aldığı hususu, Delil 2’deki “İzmir toplantısında alınan ortak kararı hatırlatır dikkatinizi çekerim” ifadesinden de anlaşılmaktadır. (165) Delil 2’nin devamında, GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..)’in “Dostlar” isimli WhatsApp grubundaki bazı yazışmaların ekran görüntülerini 13.09.2019 tarihinde GÜRES Yönetim Kurulu Üyesi (…..) ile paylaştığı görülmektedir. İlgili ekran görüntülerinde AB GIDA Yönetim Kurulu Başkanı (…..), MATLI Yönetim Kurulu Üyesi (…..), GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..), KUMARTAŞLI Yönetim Kurulu Başkanı (…..), TEKKELİ yetkilisi (…..) ve TÜRE yetkilisi (…..)’nın yazışmaları yer almaktadır. (166) AB GIDA Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’ın “Eskişehir bölgeyi bizden aldılar. Kime geçti acaba… tüm grup arkadaşlarımızdan çok çok rica ediyorum, içimizde kenetlenelim ve bölge kaymalarına kesinlikle müsaade etmeyelim…Duruşumuzu koruyalım. Fiyat artışı için mücadelemiz sonuna kadar devam ediyor. A.B Gıdanın duruşu bellidir… Bizim bölge Eskişehir, hafta ya olan siparişlerini de bizden iptal etti, arkadaşlar iş ciddi…. Satış sorunu olan varsa Bölgenin adedi kadar malı ilgili üretici arkadaştan ben alırım. Ama kimsenin bölgesine rica ediyorum girmeyelim. … Amacımız yumurtanın fiyatını yükseltmek. Beraber hareket edemez isek, netice alamayız.”, MATLI Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’nın “Bizi de Gebze depodan çıkartmışlar…”, GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’in “sözlere ve yazılanlara sadık kalınmalı dostlar”, TÜRE yetkilisi (…..)’nın “Türe yumurta olarak (…..) Beyle aynı fikirdeyiz” ve TEKKELİ yetkilisi (…..)’nın “Katılıyorum (…..) Beye” ifadeleri teşebbüslerin faaliyet gösterilen bölgeler konusunda hassas olduklarını ve bölge paylaşımı yapılması yönündeki iradelerinin devam ettiğini göstermektedir. 112 (…..) Yönetim Kurulu Başkanı iken; (…..) Yönetim Kurulu Üyesidir. 113 Söz konusu yazışma GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..) tarafından GÜRES Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’e iletilmiştir.
23-50/979-356 68/116 (167) Delil 2’de paylaşılan ekran görüntülerinin devamında GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..) tarafından GÜRES Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’e gönderilen mesajda (…..)’nın114 bölgeye girdiği ve ayrıca (…..)’ın115 arandığı, ancak kendisinden bölgelerin belli olmadığı bilgisinin alındığı belirtilmiştir. (168) Soruşturma taraflarından IŞIK YUMURTA’nın yetkilisi (…..)’ın isminin tüm yerinde inceleme belgeleri arasında sadece Delil 2’deki GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..) tarafından gönderilen yazışmadaki “(…..)116 giriyormuş, (…..)yi aradım, giriyor ama bölgeler belli değil, biz de yumurta olarak destek vereceğiz dedi” ifadesinde geçtiği görülmektedir. Bir diğer deyişle, IŞIK YUMURTA’nın dosya kapsamında elde edilen ve Delil 1’de yer verilen imzalı belgede, dosya kapsamında tespit edilen WhatsApp gruplarında ve diğer yazışmalarda isminin geçmediği ve bu yazışmaların tarafı olmadığı görülmüştür. Buna ek olarak, zincir marketlerden gelen cevabi yazılar çerçevesinde IŞIK YUMURTA’nın zincir marketlere ürün tedarik etmediği de anlaşılmıştır. Dolayısıyla IŞIK YUMURTA’nın soruşturmanın diğer taraflarından ayrıştığı ve dosya kapsamındaki belgelerin de IŞIK YUMURTA’nın rekabet karşıtı anlaşmaya taraf olduğunun ispatı bakımından yetersiz olduğu kanaatine varılmıştır. (169) Delil 2’de yer alan yazışmalar bir bütün olarak incelendiğinde teşebbüslerin, paylaşımı yapılan bölgelerde yaşanan gelişmeleri “Dostlar” isimli WhatsApp grubu vasıtasıyla birbirleri ile paylaştıkları, herhangi bir teşebbüsün paylaşılan bölgeden çıkması durumunda bölgenin yine grup üyesi teşebbüslerde kalması için teşebbüslerin birbirlerini aksiyon almaya yönlendirdikleri, böylelikle yapılan anlaşmanın sürdürülebilmesi için bir kontrol mekanizmasının geliştirildiği anlaşılmıştır. (170) İlaveten Delil 2 kapsamındaki yazışmalardan teşebbüs yetkililerinin yumurta fiyatlarının artırılması yönünde iradeye sahip olduğu görülmüş olup bu irade, Delil 1’den hareketle ortaya konulan fiyatlar üzerindeki uzlaşıyı desteklemektedir. (171) Delil 3’te yer alan ve GÜRES çalışanı (…..) ile GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..) arasında geçen 12.12.2019 tarihli yazışmada GÜRES çalışanı (…..)’in “Hafta sonu grup ile toplantı olabilir” mesajını, GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..)’in “Evet yazdım ama sadece (…..) ve kumartaşlı pazar ya da sonra gelirim diye döndü Matlı ve abalı yurtdışındayım, çorum da117 programım var dedi” şeklinde yanıtladığı ve ABALIOĞLU yetkilisi (…..)’na ait olan “(…..) bey yurtdışında olacağım. İzmirde yapılacak toplantıya katılamayacağım. Görüşülen konular alınan kararlar ile ilgili sizlerden bilgi alabilirim...” ifadelerini ilettiği görülmektedir. İlgili yazışmada yer alan ifadelere göre “Dostlar” isimli WhatsApp grubu katılımcıları 12.12.2019-17.12.2019 tarihleri arasındaki bir gün için İzmir’de bir toplantı planlamıştır. Devamında yer alan ve GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..)’in 17.12.2019 tarihli mesajındaki “Toplantı bitti (…..) Bey, kalalım dedi (…..) Bey, sabah direk işletmelere geçeceğiz” ifadesinden ilgili toplantının yapıldığı anlaşılmıştır. Söz konusu toplantıya katıldığı yazışmalardan anlaşılan tüm teşebbüsler Delil 1’deki belgeyi imzalayan teşebbüsler arasındadır. 114 Açık kaynaklardan elde edilen bilgilere göre (…..)’nın KA-YUM yetkilisi olduğu değerlendirilmektedir. 115 Açık kaynaklardan elde edilen bilgilere göre (…..)’ın IŞIK YUMURTA Yönetim Kurulu Başkanı olduğu anlaşılmaktadır, https://www.businessturkiye.com.tr/roportajlar/hedefimiz-2023-yilinda-gunluk-1-5-milyon-uretim/, Erişim Tarihi: 20.04.2022. 116 Açık kaynaklardan elde edilen bilgilere göre (…..)’nın KA-YUM yetkilisi olduğu değerlendirilmektedir. 117 ÇORUM YUMURTA’yı kastettiği değerlendirilmektedir.
23-50/979-356 69/116 (172) Delil 4’te GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..) tarafından GÜRES çalışanı (…..)’e gönderilen 12.03.2020 tarihli e-postada yer alan “Bim fiyatları açıklandıktan sonra, whatsapp grup yazışmaları aşağıdadır. Gerekli yanıt verilecektir. Fiyat düşürermenin amacı da buydu. Önümüzdeki hafta, markatler yumurta tedariğinde zorlanacaklardır…” ifadelerinden “Dostlar” isimli WhatsApp grubunun üyesi olan yumurta üreticilerinin marketlere sağlanan yumurta tedarikinin azaltılmasında birlikte hareket edeceği anlaşılmıştır. İlgili e-postanın ekinde “Dostlar” isimli WhatsApp grubunun yazışması ekran görüntüsü olarak paylaşılmış olup yazışmada AB GIDA Yönetim Kurulu Başkanı (…..), ŞİŞMAN YUMURTA Şirket Müdürü (…..) ve GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..) arasında BİM’in açıklamış olduğu fiyatlara itiraz edilip edilmeyeceği tartışılmıştır. Marketlere yönelik “markatler yumurta tedariğinde zorlanacaklardır…” ifadesinin yumurta arz miktarını belirlemeye yönelik olduğu ve söz konusu eylemin yumurta fiyatlarının dolaylı olarak artırılmasına neden olabilecek bir eylem niteliği taşıdığı değerlendirilmiştir. (173) Delil 7’de yer alan ve MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..) ile MNS Genel Müdürü (…..) arasında geçen 18.03.2020 tarihli yazışma, (…..)’ın “(…..) gruptan yazmış fiyat öneriniz varmı diye…” ifadeleri nedeniyle marketlerle yumurta fiyatına ilişkin görüşme yapılmadan önce, “Dostlar” grubunda fiyatların teşebbüslerce istişare edildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, yazışmanın devamında MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Şişmanlada görüştüm 7,45L 13,60 M diye yazdım” ifadesi MNS ile ŞİŞMAN YUMURTA arasında fiyatlara ilişkin ayrıca bir iletişim olduğu göstermektedir. (174) Delil 9’da yer alan, ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) ile MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..) arasında yumurta fiyatlarının görüşüldüğü 18.03.2020 tarihli yazışmada, MNS’nin Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Kdv 1 oldu 7,43 L 13,60 M bu fiyatlar +kdv diyelim…” önerisini ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) “…evet doğru uygun” ifadeleriyle onaylamış, dolayısıyla ŞİŞMAN YUMURTA ile MNS’nin yumurta fiyatları üzerinde uzlaşı sağlanmıştır. İlaveten, ilgili yazışma MNS ile ŞİŞMAN YUMURTA’nın “Dostlar” isimli WhatsApp grubu dışındaki iletişimini de kanıtlamakta ve Delil 7’deki fiyatları doğrulamaktadır. (175) Delil 8’de yer alan ve MNS Genel Müdürü (…..) ile MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..) arasında geçen 15.10.2020 tarihli yazışmada MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Yarın vekaleten (…..) gönderelim mi” sorusunu MNS Genel Müdürü (…..) “Abali matli katilmiycakmis. Bence gerek yok, Sence?” şeklinde cevaplandırmıştır. Devamında, MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Onlar müdür gönderiyor, Kumartaşlı aradı, Kimse gelmezse güres değişmez diyor 1 günlük gelin değişim yapalım diyor” mesajını, MNS Genel Müdürü (…..) “Gönderelim o halde… (…..)” ifadeleri ile yanıtlamıştır. İlgili yazışma “Dostlar” grubunun katılımcılarının düzenlediği bir toplantıya ilişkin emareler sunmaktadır. Nitekim Delil 10’da ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) ile MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..) arasında geçen 15.10.2020 tarihli yazışmada, MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “(…..)… Yarın gdiyormusunuz?” sorusuna ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..)’ın “Geliyorum” şeklinde yanıt vermesi bir toplantının varlığına dair kanaati kuvvetlendirmiştir. (176) Delil 11’de yer alan ve ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) ile MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..) arasında, bir başka toplantının yapıldığı anda gerçekleştiği tahmin edilen 22.10.2020 tarihli yazışmada (…..)’ın “Matlı konusunu açalım mı, (…..) sizde görüşseniz nasıl olur diyip konuya girelim mi” ifadeleri yer almaktadır. Bu çerçevede, Delil 8’de yer alan toplantıdan başka bir toplantının 22.10.2020 tarihinde yapıldığı ve toplantıya MATLI Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’nın da katıldığı değerlendirilmiştir.
23-50/979-356 70/116 Bununla birlikte, yazışmalardan Delil 8’de ve 10’da bahsi geçen toplantının müdürler ve teşebbüs sahipleri seviyesinde yapıldığı anlaşılmaktayken, Delil 11’e konu toplantıya ise sadece teşebbüs sahiplerinin katıldığı, yazışmada yer alan ifadelerden anlaşılmıştır. (177) Delil 12’de yer alan ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) ile GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..) arasında geçen 29.10.2020 ve 30.10.2020 tarihli yazışmalarda ŞİŞMAN YUMURTA Şirket Müdürü (…..)’ın “Abi çorum açmadı telefonu tatilde herhalde” mesajını, GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..) “Tatilden zarar veriyor” şeklinde yanıtlamıştır. İlgili yazışma “Dostlar” grubu üyelerinin, anlaşmanın sürdürülebilmesi için grup dışında da iletişim içerisinde olduğunu göstermektedir. (178) Delil 12’de yer alan yazışmanın devamında GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’in “Mail gelmedi (…..) Gönderenler ABgıda-Kumartaşlı-Güres-(…..)-Abalıoğlu-Kayyum-Kula-(…..)118” iletisine ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..), BİM Grup Müdürüne göndermiş olduğu e-postanın ekran görüntüsü ile yanıt vermiştir. İlgili e-postada “Fiyatlar hızlı artı doğru fakat artış ve düşüş elimizde değil spot piyasa artı ambalajın baya altında kalıyoruz siparişler de de sıkıntı yok lütfen gerekli fiyat geçişini yapalım durumu netleştirelim” ifadeleri yer almaktadır. (179) Delil 13’te ise, 30.10.2020 tarihinde KUMARTAŞLI Yönetim Kurulu Başkanı (…..) tarafından, BİM’e göndermiş olduğu e-postanın ekran görüntüsü ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) ile paylaşılmıştır. Bu yazışma aşağıda yer alan hususları doğrular niteliktedir. (180) Delil 12 ve 13 birlikte değerlendirildiğinde, GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’in “Dostlar” grubu üyelerinin BİM’e göndermiş oldukları ticari koşulları içeren e-postaları toplulaştırdığı ve bunun amacının grup katılımcılarının BİM’le olan ticari ilişkilerinde ortak bir politika oluşturmak olduğu değerlendirilmektedir. Delil 12’deki ve 13’teki yazışmalar, Delil 1’e yansıyan ve perakendecilere yönelik alınan kararın BİM özelinde yoğunlaştığı tespitini desteklemektedir. Bunun yanında, anılan deliller kapsamındaki yazışmalar “Dostlar” isimli WhatsApp grubu üyelerinin kendi içlerinde anlaşmaya uyumu denetlemek için bir kontrol mekanizması kurduğunu göstermesi bakımından da önem taşımaktadır. Anlaşmaların işleyişini kolaylaştıran bilgi değişimleri de anlaşmaların bir parçasıdır. (181) Delil 14’te yer alan 15.07.2021 tarihli yazışmada, MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..), MNS’nin BİM’e gönderdiği “Re: Yumurta Fiyatları hk.” konulu e-postanın ekran görüntüsünü ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..)’a iletmiştir. İlgili e-postada, BİM tarafından yumurta alış fiyatı MNS ile paylaşılmış, akabinde (…..) bu fiyatların reel piyasanın altında kaldığını belirtmiş ve BİM’den fiyatların tekrar değerlendirilmesini talep etmiştir. (182) Delil 15’te 15.07.2021 tarihinde ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..), ŞİŞMAN YUMURTA’nın ve COŞKUN YUMURTA’nın BİM’e gönderdikleri e-postaların ekran görüntülerini GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’e iletmişti. İlgili e-postaların konusunu teşebbüslerin BİM’in yumurta alış fiyatlarını düşük bulmaları ve BİM’den bu fiyatları tekrar gözden geçirmesini talep etmeleri oluşturmaktadır. (183) GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’in ise ŞİŞMAN YUMURTA ve COŞKUN YUMURTA’nın BİM ile iletişime yönelik ekran görüntülerini “mns… görelim göndermesse fiyatı okey vericem” şeklinde cevaplandırdığı, ŞİŞMAN YUMURTA 118 İlgili yazışmada yer alan ifadelerden; “(…..)”ın BİLKEN yetkilisi (…..), “Kayyum”un KA-YUM, “Kula”nın EMEK YEM, “(…..)”un TEKKELİ yetkilisi (…..) olduğu değerlendirilmektedir.
23-50/979-356 71/116 Müdürü (…..)’ın ise akabinde MNS’nin BİM’e gönderdiği yukarıda belirtilen e-postanın ekran görüntüsünü GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’le paylaştığı ve “Abi yarınamı kaldı fiyat arkadaşlar soruyor” mesajını GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’e gönderdiği anlaşılmaktadır. GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..) bu mesaja “fiyata okey vermedikki red ettik” mesajı ile cevap vermiştir.119 (184) Delil 16’da ise 16.07.2021 tarihinde MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..)’a “…Bimden haber var mı” mesajını göndermiş, (…..) ise “Yok itiraz edildi bekliyoruz” ifadesi ile birlikte GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’in Delil 15’te yer alan “…“fiyata okey vermedikki red ettik” mesajını MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’a iletmiştir. (185) Delil 14, 15 ve 16’da yer alan yazışmalardan BİM’in tedarikçilerine yapmış olduğu yumurta alış fiyatı teklifine ilişkin verilecek cevaplarda, MNS, ŞİŞMAN YUMURTA, GÜRES ve COŞKUN YUMURTA’nın ortak hareket ettiği görülmüştür. 2019 ve 2020 yıllarındaki gibi 2021 yılında da BİM’e karşı ticari şartların uyumlaştırılması için MNS, GÜRES ve ŞİŞMAN YUMURTA’nın ortak iradeye sahip olduğu ve bu ortak iradeye COŞKUN YUMURTA’nın da dâhil edildiği anlaşılmıştır. (186) Delil 17’de ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) BİM’e gönderdiği e-postanın ekran görüntüsünü 28.10.2021 tarihinde GÜRES YUMURTA Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’e iletmiştir. İlgili e-postanın içeriği, Delil 14, 15 ve 16’da yer alan e-postaların içerikleri ile benzer olup e-postada yumurta fiyatlarının piyasa fiyatlarının altında kaldığı vurgulanmakta ve BİM’in verdiği fiyatın tekrar gözden geçirilmesi talep edilmektedir. Dolayısıyla, belirtilen tarihte de ŞİŞMAN YUMURTA ile GÜRES arasında rekabet açısından hassas bilgilerin paylaşımının devam ettiği görülmektedir. Bu bilgi değişimi anlaşmanın bir parçası olarak değerlendirilmiştir. (187) Delil 18’de yer alan “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp grubundaki 17.11.2021 tarihli yazışmalarda MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Kesinlikle aynı fikirdeyim. Ayrıca “Telegram adlı bir uygulama var aynı kullandığımız whatsapp gibi en önemli özelliği yaptığımız yazışmaları karşı kişinin telefonundanda silinebilir olması uygun görürseniz grubu telegramda kuralım böylece tüm mesajları her seferinde silmek zorunda kalmayız” önerisine, GÜRES, ÇORUM YUMURTA, BİLKEN, KUMARTAŞLI, AB GIDA, ŞİŞMAN YUMURTA, TEKKELİ, ABALIOĞLU ve MATLI yetkililerinin onay verdiği, Telegram isimli haberleşme uygulamasının telefonlarına yüklenmesine ilişkin konuşmalar gerçekleştirildiği ve aynı gün gruptan katılımcıların ayrıldığı görülmektedir. Delil 18’deki önemli noktalardan bir diğeri de MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Yarınki toplantıyı saat 12:00 de organize edelim mi? Ayrıca Telegram hesabı açma konusunda uygunluk belirtebilirseniz grubu orda açabiliriz” ifadesi olup bu ifadeden 18.11.2021 tarihinde bu grubun katılımcılarının bir toplantı düzenleyeceği anlaşılmaktadır. (188) Delil 18, 2019 ve 2020 yıllarındaki gibi 2021 yılında da Delil 1’de isimleri ve imzaları bulunan AB GIDA, ABALIOĞLU, BİLKEN, ÇORUM YUMURTA, GÜRES, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS ve TEKKELİ’nin toplantı yapmaya devam ettiğini ve ayrıca, ŞİŞMAN YUMURTA’nın da belgede imzası olmamasına rağmen bu grupla iletişimini sürdürdüğünü göstermektedir. ÇORUM YUMURTA ve TEKKELİ dışında “Abi-Kardeş” grubunda bulunan teşebbüsler bakımından soruşturma uzlaşma ile sonlandırılmıştır. Buna ek olarak, ÇORUM YUMURTA yetkilisinin ve TEKKELİ 119 Delil 14’te yer alan ve MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..) tarafından ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..)’a 15.07.2021 tarihinde saat 18.05’te gönderilen mesajın saat 18.08’de (…..) tarafından GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’e iletildiği anlaşılmaktadır.
23-50/979-356 72/116 yetkilisinin “Abi-Kardeş” WhatsApp grubundaki paylaşımlarından rakipleri ile iletişimi Telegram uygulaması üzerinden devam ettirme iradelerini beyan ettikleri görülmektedir. (189) Delil 22’de ve 23’te “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” WhatsApp gruplarının yerinde inceleme tarihindeki katılımcıları aşağıdaki tabloda yer almaktadır: Tablo 47 - “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” WhatsApp Gruplarının Katılımcıları120 DOSTLAR GRUBU (2018-2020) ABİ-KARDEŞ (2021-Telegrama geçiş) ABALIOĞLU AB GIDA ÇORUM YUMURTA GÜRES TEKKELİ MATLI MNS KUMARTAŞLI BİLKEN ŞİŞMAN YUMURTA KAYTAŞ EMEK YEM TÜRE RANA TAVUKÇULUK KA-YUM COŞKUN YUMURTA (190) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, bazı teşebbüslerin sadece “Dostlar” grubunda yer aldığı bazılarının ise her iki grupta da bulunduğu, “Dostlar” grubunun kuruluş tarihinin 31.05.2018, “Abi-Kardeş” grubunun ise 02.11.2021 olduğu görülmektedir. Bununla birlikte “Dostlar” grubundaki yazışmalar bütün halinde elde edilememiş olduğundan grubun kuruluş aşamasında hangi teşebbüslerin bulunduğu tespit edilememiştir. Bu kapsamda ilgili gruba dair elde edilen ilk yazışmanın ve Delil 1 kapsamındaki imzalı belgenin 2019 yılına ait olması nedeniyle rekabet karşıtı eylemlerin başlangıç tarihi 2019 yılı olarak kabul edilmiştir. “Abi-Kardeş” grubu ise kurulduktan 15 gün sonra Telegram adlı anlık mesajlaşma uygulamasına geçmek üzere sonlandırılmıştır.121 (191) “Dostlar” grubunun içeriği, ilgili gruptaki yazışmaların ekran görüntülerinin farklı kişilerle yapılan görüşmelerde paylaşılması neticesinde elde edilmiştir. Bir başka deyişle “Dostlar” grubunun içeriğine doğrudan ve bütüncül olarak ulaşılamamıştır. Bu durumun sonucu olarak hangi katılımcının ne zaman gruba dâhil edildiği bilgisine ulaşmak mümkün olmamış ancak yerinde inceleme tarihi itibarıyla grup katılımcılarının listesi elde edilmiştir. Bu kapsamda grup katılımcısı olduğu görülen EMEK YEM, KA-YUM, KAYTAŞ ve RANA TAVUKÇULUK tarafından “Dostlar” grubunda gerçekleştirilmiş herhangi bir yazışma tespit edilememiştir. Buna ek olarak dosya konusu rekabet karşıtı eylemlere ilişkin yazışmaların yapıldığı tarihte söz konusu teşebbüslerin grupta bulunduklarına dair bilgi ve belge elde edilememiştir. Bu nedenle EMEK YEM, KA-YUM, KAYTAŞ ve RANA TAVUKÇULUK’un dosya konusu rekabet karşıtı davranışlardan sorumluluklarına ilişkin tespitte bulunulmamıştır. 120 Yerinde incelemelerde elde edilen bilgilerden “Dostlar” grubunun 31.05.2018, “Abi-Kardeş” grubunun ise 02.11.2021 tarihinde kurulduğu anlaşılmıştır. 121 Yapılan yerinde incelemelerde Telegram uygulamasından herhangi bir belge elde edilememiştir.
23-50/979-356 73/116 (192) Söz konusu teşebbüslerden EMEK YEM ve KA-YUM’un isimleri ayrıca Delil 12’de yer alan “Gönderenler ABgıda-Kumartaşlı-Güres-(…..)-Abalıoğlu-Kayyum-Kula-(…..)” ifadesinde geçmiştir. Belge, BİM’e fiyat geçişleri ile ilgili olarak rakip teşebbüslerce gönderilecek e-postalara ilişkindir. Bununla birlikte EMEK YEM ve KA-YUM’da yapılan yerinde incelemelerde konuya ilişkin herhangi bir belge elde edilememiş olup ihlal şüphesine sebebiyet veren söz konusu belge üçüncü taraf beyanından ibaret kalmıştır. (193) Yukarıda yer verilen tüm bilgiler bir arada değerlendirildiğinde EMEK YEM, KA-YUM, KAYTAŞ ve RANA TAVUKÇULUK’un dosya konusu anlaşmaya taraf olduğuna dair bilgi belge elde edilememiş olması nedeniyle anılan teşebbüsler bakımından ihlal tespit edilmemiştir. (194) Delil 19’da ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..) ile KUMARTAŞLI Yönetim Kurulu Başkanı (…..) arasındaki 25.11.2021 tarihli yazışmada KUMARTAŞLI Satış Müdürü’nün BİM’e gönderdiği e-postanın ekran görüntüsüne yer verilmiştir. İlgili e-postada KUMARTAŞLI’nın “Mevcut vademizin, 01 Aralık 2021 tarihinden itibaren 30 güne indirilmesi hususunda yardımlarınızı rica ederiz” ifadesi yer almaktadır. Delil 20’de ise ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..)’ın vadenin 30 gün olarak revize edilmesi talebini içeren ve BİM’e göndermiş olduğu e-posta, GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..) ile 25.11.2021 tarihinde paylaşılmıştır. (195) Delil 19 ve 20 bir bütün olarak değerlendirildiğinde GÜRES, KUMARTAŞLI ve ŞİŞMAN’ın BİM’e sunulacak olan ticari şartları ortak belirleme iradesinin ve bu amaçla anılan teşebbüsler arasında yapılan bilgi paylaşımının 2021 yılında da devam ettirildiği görülmektedir. (196) Delil 5’te ise 09.12.2021 tarihinde GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..)’in “(…..) Merhaba, Matlıya ETİ Çiğ Ürün için 18-18.5 TL altına inmeyiz, siz de bu yönde fiyat verin demiştik. Şimdi aradılar, biz nihai karar vereceğiz, siz ne durumdasınız diye sorarlar.17 TL diyeceğim ne dersiniz. 18 TL düzeltiyorum” mesajını GÜRES Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’e göndermiş ve (…..) ilgili mesajı “18 TL diyebiliriz” şeklinde cevaplandırmıştır. İlgili yazışma MATLI ile GÜRES’in çiğ yumurta (pastörize)122 fiyatlarını da birlikte belirlediğini göstermesi bakımından önem arz etmektedir. (197) Delil 21’de yer alan 20.01.2022 tarihli yazışmada ise, BİLKEN yetkilisinin yumurta fiyatlarına zam yapılması konusunda ŞİŞMAN YUMURTA Müdürü (…..)’a mesaj gönderdiği, (…..)’ın ise bu durumu olumlu karşıladığı görülmektedir. İlgili yazışma, BİLKEN ile ŞİŞMAN YUMURTA’nın fiyat artışı konusunda beraber hareket ettiklerini göstermektedir. (198) Delil 6’da yer alan 27.01.2022 tarihli e-posta silsilesinde ise MATLI’nın GÜRES’e İstanbul’da memnun olmadığı bir depo varsa bu depoya kendilerinin girebileceğini belirtmesi, teşebbüslerin 2019 tarihindeki bölge paylaşımına dair anlaşmayı devam ettirdiğini göstermektedir. Ayrıca Delil 1’deki anlaşmayı imzalayan teşebbüslerin “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp grubundaki iletişimleri göz önüne alındığında, 2019 yılında yapılan bölge paylaşımının belgeyi imzalayan diğer teşebbüslerce de 2022 yılında devam ettirildiği değerlendirilmiştir. (199) Mevcut durumda soruşturma tarafı olan ve soruşturma süreci uzlaşma ile sonlanan teşebbüslerin BİM’e ürün tedarikiyle alakalı olarak hazırlanan tabloya aşağıda yer verilmektedir: 122 İlgili belgede geçen “çiğ ürün” ifadesinin sektörde pastörize olarak satışa sunulan ürün olduğu değerlendirilmiştir.
23-50/979-356 74/116 Tablo 48 - Mevcut Durumda Soruşturma Tarafı Olan ve Soruşturma Süreci Uzlaşma ile Sonlanan Teşebbüslerin BİM’e Yumurta Tedariki Miktarları ve BİM’in Toplam Yumurta Tedarik Miktarı İçerisindeki Oranları 2019 2020 2021 2022 Teşebbüsler Adet Oran (%) Adet Oran (%) Adet Oran (%) Adet Oran (%) AB GIDA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ABALIOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BİLKEN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ŞİŞMAN YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) COŞKUN YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ÇORUM YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GÜRES (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KAYTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KA-YUM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) EMEK YEM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KUMARTAŞLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MNS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) RANA TAVUKÇULUK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TEKKELİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TÜRE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MATLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” Grubu Toplam (…..) 88,37 (…..) 94,37 (…..) 90,88 (…..) 87,41 ADA YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) AFYON YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GORDO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GALATA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KESKİNOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ULU TARIM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Soruşturma Tarafları Toplam (…..) 25,75 (…..) 30,08 (…..) 40,23 (…..) 41,66 Soruşturma + Uzlaşma Tarafları Toplam (…..) 98,15 (…..) 98,81 (…..) 99,26 (…..) 99,25 DİĞER123 (…..) 1,85 (…..) 1,19 (…..) 0,74 (…..) 0,75 Toplam (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100 (200) Yukarıdaki tablo incelendiğinde “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” grubu katılımcılarının BİM’e satışlarının 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları bakımından sırasıyla; BİM’in yumurta alımlarının %88,37, %94,37, %90,88 ve %87,41’ini oluşturduğu, soruşturma taraflarının tamamı bakımından bu oranların %25,75, %30,08, %40,23 ve %41,66 gibi kayda değer seviyede gerçekleştiği görülmektedir. (201) Yukarıda yer verilen belgelere yönelik tespitlerin ve değerlendirmeler çerçevesinde bazı tarihlerdeki/tarih aralıklarındaki gelişmeler özetle aşağıda sunulmaktadır: - 29.07.2019 tarihinde AB GIDA, ABALIOĞLU, BİLKEN, ÇORUM YUMURTA, GÜRES, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS, TEKKELİ ve TÜRE yetkilileri bölge paylaşımını ve fiyat tespitini içeren imzalı bir metin ile somutlaştırılan bir anlaşmanın içindedir. - 16.08.2019 tarihinde “Dostlar” isimli WhatsApp grubunda gerçekleştirilen yazışmalar söz konusu anlaşmanın uygulamaya geçtiğini göstermektedir. - AB GIDA, COŞKUN YUMURTA, ÇORUM YUMURTA, EMEK YEM, GÜRES, KAYTAŞ, KA-YUM, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS, RANA TAVUKÇULUK, 123 17 teşebbüs bulunmaktadır.
23-50/979-356 75/116 ŞİŞMAN YUMURTA, TEKKELİ ve TÜRE “Dostlar” isimli WhatsApp grubunun katılımcılarıdır. - 15.07.2021-16.07.2021 tarihlerinde MNS, ŞİŞMAN YUMURTA ve COŞKUN YUMURTA BİM’e gönderdikleri e-postaların ekran görüntülerinin GÜRES ile paylaşmış, “Dostlar” grubunda bulunan COŞKUN YUMURTA da “Dostlar” isimli WhatsApp grubu ile iletişim kurmuştur. - 17.11.2021 tarihinde AB GIDA, ABALIOĞLU, BİLKEN, ÇORUM YUMURTA, GÜRES, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS, ŞİŞMAN YUMURTA ve TEKKELİ’nin katılımıyla “Abi-Kardeş” adında yeni bir WhatsApp grubu kurulmuş ve iletişimlerin artık Telegram uygulaması üzerinden yapılması yönünde uzlaşıya varılmıştır. - Sonuç olarak, gerek bazı yumurta üreticilerinin kendi aralarındaki doğrudan ikili iletişimleri aracılığıyla gerekse de “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” adlı WhatsApp grupları aracılığıyla sürdürülen iletişimler ilgili anlaşmanın devamı niteliğindedir. Bu çerçevede, delillerin yumurta üreticileri arasında rekabeti kısıtlayıcı çerçeve bir anlaşmayı ortaya koymaktadır. (202) Dosya kapsamında elde edilen ve yukarıda yer verilen Delil 1-23 bakımından yapılan değerlendirmelere dayanılarak soruşturma taraflarından ÇORUM YUMURTA ile TEKKELİ’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. EMEK YEM, IŞIK YUMURTA, KAYTAŞ, KA-YUM ve RANA TAVUKÇULUK’a yönelik herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. I.4.2.2. 17.05.2022 ve 18-20.10.2022 Tarihli Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgelerin Değerlendirilmesi (203) Dosya kapsamında; 17.05.2022, 18.10.2022, 19.10.2022 ve 20.10.2022 tarihlerinde yumurta sektöründe faaliyet gösteren muhtelif teşebbüslerde ve teşebbüs birliklerinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen belgelere istinaden soruşturmaya 17 teşebbüs dâhil edilmiştir. Bu teşebbüslerden AFYON YUMURTA, HAŞİNOĞLU, SET YUMURTA ve TÜREM bakımından soruşturma uzlaşma ile sonlanmıştır. Soruşturma tarafı diğer teşebbüslerin rakipleriyle rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma içerisinde olduğuna işaret eden mesajları içeren üç farklı WhatsApp grubu yazışmaları elde edilmiştir. Bu üç grup kronolojik olarak aşağıda sıralanmaktadır: - 13.10.2020 ile 20.01.2021 tarihleri arasında aktif olan “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” (Delil 26), - 07.12.2020 ile 21.01.2021 tarihleri arasında aktif olan “A 101 tedarikçileri” (Delil 24) ve - 13.09.2021 ile 20.01.2022 tarihleri arasında aktif olan “özellikliler” (Delil 25) (204) Bu kapsamda ilk olarak 13.10.2020 ile 20.01.2021 tarihleri arasında aktif olan ve ABALIOĞLU, AFYON YUMURTA, BİLKEN, COŞKUN YUMURTA, ÇORUM YUMURTA, ELAGÖZ, HAŞİNOĞLU, İŞLEK GIDA, NUREGG, ÖZLEM YUMURTA, SET YUMURTA, TÜREM ile ULU TARIM’ın katılımcısı olduğu “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET”124 isimli WhatsApp grubuna değinilecektir (Delil 26). Söz konusu katılımcılardan ABALIOĞLU, AFYON YUMURTA, BİLKEN, COŞKUN YUMURTA, HAŞİNOĞLU, SET YUMURTA ve TÜREM bakımından soruşturma uzlaşma ile sonuçlandırılmıştır. 124 “Anadolu Çiftliği Yumurta” ŞOK’un yumurta markasıdır.
23-50/979-356 76/116 (205) Aşağıdaki tabloda ilgili soruşturma taraflarının ve “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubu katılımcılarının ŞOK’a gerçekleştirdikleri yumurta tedarikine ilişkin bilgilere yer verilmektedir: Tablo 49 - Mevcut Durumda Soruşturma Tarafı Olan ve Soruşturma Süreci Uzlaşma ile Sonlanan Teşebbüslerin ŞOK’a Yumurta Tedariki Miktarları ve ŞOK’un Toplam Yumurta Tedarik Miktarı İçerisindeki Oranları 2019 2020 2021 2022 Teşebbüsler Adet Oran (%) Adet Oran (%) Adet Oran (%) Adet Oran (%) ADA YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ERCANLAR (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GALATA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GORDO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GÜRES (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KESKİNOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KUMARTAŞLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MATLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) NATURAL YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TEKKELİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ABALIOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) AFYON YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BİLKEN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) COŞKUN YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ÇORUM YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ELAGÖZ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) HAŞİNOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) İŞLEK GIDA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) NUREGG (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ÖZLEM YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) SET YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TÜREM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ULU TARIM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” Grubu Toplam (…..) 54,78 (…..) 65,79 (…..) 64,39 (…..) 55,28 Soruşturma Tarafları Toplam (…..) 45,00 (…..) 43,34 (…..) 43,19 (…..) 33,39 Soruşturma + Uzlaşma Tarafları Toplam (…..) 66,84 (…..) 76,25 (…..) 83,79 (…..) 78,99 Diğer125 (…..) 33,16 (…..) 23,75 (…..) 16,21 (…..) 21,01 Toplam (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100 (206) Yukarıdaki tablo incelendiğinde “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” grubu katılımcısı teşebbüslerin ŞOK’a satışlarının 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları bakımından sırasıyla; ŞOK’un yumurta alımlarının %54,78, %65,79, %64,39 ve %55,28’ini oluşturduğu, soruşturma taraflarının tamamı bakımından bu oranların %45,00, %43,34, %43,19 ve %33,39 olarak gerçekleştiği görülmektedir. 125 33 teşebbüs bulunmaktadır.
23-50/979-356 77/116 (207) Delil 26’da SET YUMURTA yetkilisi tarafından yapılan grubun ilk paylaşımında “Coskun yumurta ve Bılken yumurtaya tsk ederim bizi cesaretlendırdıklerı için Bım market tedarıcılerınde olan kaliteli birlikteliği aynısını burada kurmayı hedefliyoruz Bunun için en kısa sürede tanışmayı ve son ay gerçekleşen şok marketler fiyat politikasını değiştirmeyi hedefliyoruz Birkaç firma hariç diğer tedarikçilerin hepsi burada” ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu ifadeler Delil 26’da yer verilen WhatsApp grubunun, Delil 1 ile 23 arasındaki belgeler kapsamında ortaya konulan ve temel olarak BİM’in tedarikçileri arasında gerçekleştirilen rekabet karşıtı eylemlerin benzerinin ŞOK için de uygulanması amacıyla kurulduğunu göstermektedir. (208) Bu kapsamda tedarikçiler ŞOK marketlere ürün tedarikini kısmaya yönelik bir plan hazırlamış ve tedarikçiler tarafından bunun hayata geçirilmesi için BİM ile olan süreçtekine benzer şekilde ŞOK’a e-posta gönderilmesinin ardından bu e-postaların grupla paylaşılması talep edilmiştir. Devam eden süreçte ise “hic gondermemek mi ⁉⁉ yariyariya mi? Grup” karari ama Grup gibi Grup karari ne olsun dostlar, abiler, kardesler?” vb. ifadelerden rakip yumurta üreticilerinin ŞOK’a ürün tedarikine ilişkin ortak karar alma iradesinin bulunduğu görülmektedir. (209) İlgili WhatsApp grubu yazışmalarının devamında rekabet karşıtı eylemlerin varlığına işaret eden benzer nitelikte çok sayıda yazışmanın varlığı göz önüne alındığında, yapılacak değerlendirmede asıl olarak bu yazışmalardan hangi teşebbüslerin sorumlu olduğunun tespitinin önem arz etmiştir. Bu kapsamda ELAGÖZ, NUREGG, ÖZLEM YUMURTA ve ULU TARIM yetkilileri tarafından paylaşılan iletilerden söz konusu teşebbüslerin grubu takip ettikleri ve rakip teşebbüsler arasında alınacak kararlara ilişkin iradelerini açıkça ortaya koydukları değerlendirilmiştir. Buna ek olarak söz konusu grubun katılımcılarından ÇORUM YUMURTA’nın ilgili grupta herhangi bir yazışması bulunmamaktadır. Bununla birlikte Delil 1-23 arasında yer verilen belgeler kapsamında anılan teşebbüsün rekabet karşıtı anlaşmaya taraf olduğu tespitinin yapılmış olması ve bu tespitin “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” grubu kapsamında ortaya çıkan ihlalin türü ve süresi ile örtüşmesi nedeniyle ilgili teşebbüs bakımından ayrıca bir değerlendirme yapılmasına ihtiyaç duyulmamıştır. (210) “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” grubu katılımcısı olup uzlaşmamış taraflardan sonuncusu ise İŞLEK GIDA’dır. İŞLEK GIDA, şirket ortaklarının çiftliklerinde üretilen yumurtayı alarak tasnif ve paketleme işleminden sonra yumurtanın toptan satışını gerçekleştiren AFYON YUMURTA’nın %19 hissesine sahipken aynı zamanda İŞLEK GIDA yetkilisi (…..), AFYON YUMURTA’nın Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevini yürütmektedir. Dosya konusuna yönelik ilgili yazışmalara aşağıda yer verilmektedir: “AFYON YUMURTA ve İŞLEK GIDA Yetkilisi (…..) (21.10.2020 11:13): Biz 2 haftadır eksik gönderiyoruz … COŞKUN YUMURTA Yetkilisi (…..) (21.10.2020 11:15): (…..) abi Afyon yumurta olarak mi İşlek olarak mı … AFYON YUMURTA ve İŞLEK GIDA Yetkilisi (…..) (21.10.2020 11:42): Ben işlek olarak 3 hafta önce kestim vermiyor um afyon yumurta olarakta yarısını gönderiyoruz” (211) Söz konusu yazışmalar, yumurta üreticilerinin ŞOK’tan talep ettikleri fiyatların uygulamaya geçirilmesi amacıyla rakipler arasında ürün arzını kısmaya yönelik olarak ortaya çıkan iradenin uygulanması aşamasında gerçekleşmiştir. İŞLEK GIDA birinci yazılı savunmasında; yazışmaların AFYON YUMURTA adına gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Bu konuya ilişkin olarak İŞLEK GIDA’nın birinci yazılı savunmasında
23-50/979-356 78/116 sunduğu belgelerden ve yerinde inceleme belgelerinden sürece ilişkin hazırlanan görsele aşağıda yer verilmektedir: (212) Yukarıda yer verilen bilgiler kapsamında; yazışma tarihinden yaklaşık bir ay önce, bir diğer deyişle ilgili WhatsApp grubunun kuruluşundan önce, İŞLEK GIDA’nın ŞOK’a son siparişini teslim ettiği, sonrasında bir daha ŞOK’tan sipariş gelmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle ilgili gruptaki rekabet karşıtı eylemlerin İŞLEK GIDA açısından hayata geçirilme imkânının bulunmaması, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda yer alan İŞLEK GIDA yetkilisi (…..)’in ilgili grubun özgülendiği teşebbüs olan ŞOK ile ticari faaliyetinin bulunmaması ve İŞLEK GIDA’nın AFYON YUMURTA’da hissedarlığının ve yöneticiliğinin bulunması gibi nedenlerle rekabet karşıtı eylemlerden 04.09.2020 İŞLEK GIDA Yetkilisinin, ŞOK Yetkilisine ilettiği e-postada: "Bugün gönderdiğim yumurta en fazla 24 saatlik bu yumurtalara da bayat diye bahane bulunduğu için ben Eskişehir bölgesine yumurta vermek istemiyorum. Sizlerin mağdur olmamanız için yeni tedarikçi bulunana kadar ürünleri eksiksiz göndereceğim hayırlı işler bol kazançlar" ifadelerinin yer aldığı belirtilmiştir. 05.10.2020 ŞOK'un son siparişine istinaden kesilen faturanın tarihi olduğu belirtilmiştir. 04.09.2020 ŞOK Yetkilisi tarafından İŞLEK GIDA Yetkilisine gönderilen e-postada, İŞLEK GIDA'dan Eskişehir bölgesine 4 Eylül'de tedarik edilen yumurtaların bir kısmının bayat olduğu belirtilerek ürünün reddedildiği belirtilmiştir. 29.09.2020 ŞOK'un İŞLEK GIDA'ya verdiği son siparişin tarihi olduğu belirtilmiştir. 12.10.2020 “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” isimli WhatsApp grubu, bu tarihte kurulmuştur. 21.10.2020 İŞLEK GIDA Yetkilisinin gruptan üçüncü yazışması: "Ben işlek olarak 3 hafta önce kestim vermiyor um afyon yumurta olarakta yarısını gönderiyoruz" şeklindedir. 19.10.2020 İŞLEK GIDA Yetkilisinin ilgili gruptaki ilk yazışması: "Biraz önce bizdende 2 bölgeye destek istediler malımız yok dedik" şeklindedir. Şekil 1 - İŞLEK GIDA ve ŞOK Arasındaki Ticari İlişkinin Zaman Çizelgesi
23-50/979-356 79/116 sorumlu olan teşebbüsün AFYON YUMURTA olduğu değerlendirilmiştir. AFYON YUMURTA bakımından da soruşturma uzlaşma ile sonlandırılmıştır. (213) Delil 24’te ise 07.12.2020 ile 21.01.2021 tarihleri arasında A101’e yumurta tedarik eden bazı yumurta üreticilerinin “A 101 tedarikçileri” isimli WhatsApp grubu aracılığıyla iletişime geçtiği görülmektedir. Söz konusu grubun kuruluş tarihinin 07.12.2020, son yazışma tarihinin ise 21.01.2021 olduğu ve katılımcılarının COŞKUN YUMURTA, ERCANLAR, GORDO, GALATA, KUMARTAŞLI ile SET YUMURTA olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu katılımcılardan COŞKUN YUMURTA, KUMARTAŞLI ve SET YUMURTA bakımından soruşturma uzlaşma ile sonlandırılmıştır. (214) “A101 Tedarikçileri” isimli WhatsApp grubu katılımcılarının ve diğer soruşturma taraflarının A101’e yumurta tedarik miktarlarına ilişkin hazırlanan tabloya aşağıda yer verilmektedir: Tablo 50 - Mevcut Durumda Soruşturma Tarafı Olan ve Soruşturma Süreci Uzlaşma ile Sonlanan Teşebbüslerin A101’e Yumurta Tedariki Miktarı ve A101’in Toplam Yumurta Tedarik Miktarı İçerisindeki Oranları (%) 2019 2020 2021 2022 Teşebbüsler Adet Oran Adet Oran Adet Oran Adet Oran AB GIDA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ABALIOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BİLKEN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ŞİŞMAN YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ÇORUM YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GÜRES (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MNS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MATLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ADA YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) AFYON YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) NATURAL YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KESKİNOĞLU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KEY ORGANİK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ÖZLEM YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TÜREM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) COŞKUN YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ERCANLAR (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GALATA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) GORDO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) KUMARTAŞLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) SET YUMURTA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) “A101 Tedarikçileri” Toplam (…..) 20,33 (…..) 26,12 (…..) 29,20 (…..) 29,33 Soruşturma Tarafları Toplam (…..) 29,15 (…..) 28,37 (…..) 34,44 (…..) 33,58 Soruşturma + Uzlaşma Tarafları Toplam (…..) 60,75 (…..) 64,43 (…..) 73,51 (…..) 74,40 DİĞER126 (…..) 39,25 (…..) 35,57 (…..) 26,49 (…..) 25,60 126 27 teşebbüs bulunmaktadır.
23-50/979-356 80/116 TOPLAM (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100 (…..) 100 (215) Yukarıdaki tablo incelendiğinde “A101 Tedarikçileri” grubu katılımcısı teşebbüslerin A101’e satışlarının 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları bakımından sırasıyla; A101’in yumurta alımlarının %20,33, %26,12, %29,20 ve %29,33’ünü oluşturduğu, soruşturma taraflarının tamamı bakımından bu oranların %29,15, %28,37, %34,44 ve %35,58 olarak gerçekleştiği görülmektedir. (216) “A101 Tedarikçileri” isimli grubun kuruluş tarihinde SET YUMURTA yetkilisi tarafından paylaşılan “arkadaşlar sözcümüz (…..) bey ile görüştümü” ifadesinden A101 yetkilisi olduğu düşünülen127 “(…..) Bey” ile görüşmek üzere bir sözcü belirlendiği, “(…..) bey buradaki anlatım ve rolünüz çok önemli…” ve “(…..) Abi, A.101 ile tekrardan bu konuda bir görüşebilir misin…” gibi ifadelerden bahsi geçen sözcünün ise “(…..) Ercanlar” ismiyle kayıtlı ERCANLAR Genel Müdürü (…..) olduğu anlaşılmıştır. Buna ek olarak Tablo 51’deki tedarik miktarları göz önüne alındığında ERCANLAR’ın aynı zamanda A101’in en önemli tedarikçisi olmasının da bu görevi üstlenmesinde etkili olduğu değerlendirilmiştir. (217) Özellikle SET YUMURTA yetkilisi tarafından “A 101 tedarikçileri” WhatsApp grubuna gönderilen mesajlardaki “bugün fiyat belirleyip (…..) bey ile görüşelim” ve “yeni fiyatlar geldi ancak çok düşük. Hep beraber bugün baskı yapmalıyız” ifadelerinin grup katılımcısı yumurta üreticilerinin A101’e yönelik ticari koşullarında ortak bir politika belirlemeye yönelik eylem içerisinde bulunduklarını göstermektedir. Dolayısıyla söz konusu grubun katılımcısı olan GALATA’nın “A 101 tedarikçileri” isimli grupta gerçekleştirdiği “Bencede bu fiyatlar kabul edilemez”, “Biz kabul etmiyoruz çok düşmüş fiyat” ve yine aynı gruptaki ERCANLAR’ın “(…..) Bey128 ile baya uzun bir görüşme yaptık, kendisi bizlere hak veriyor ancak diğer market raflarındaki bozuk fiyatlar yüzünden.” gibi yazışmalarının grup genelindeki diğer yazışmalar ile birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu iki teşebbüsün rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmaya taraf oldukları değerlendirilmiştir. (218) Buna ek olarak, ilgili WhatsApp grubunun kurulduğu tarih olan 07.12.2020’de bir diğer grup katılımcısı GORDO kendi isteğiyle aynı tarihte gruptan çıkarılmıştır. “A 101 tedarikçileri” isimli gruptan ayrılmasının bahsi geçen grup kapsamında ortaya çıkan rekabet karşıtı eylemler bakımından GORDO’nun sorumluluğunu ortadan kaldırmaktadır. Diğer taraftan Delil 25 kapsamında GORDO’nun sorumluluğuna ilişkin değerlendirmeye aşağıda yer verilmiştir. (219) Bununla birlikte Delil 25’te ise başta A101 ve ŞOK olmak üzere zincir marketlere özellikli tavuk yumurtası129 tedarik eden bazı yumurta üreticileri “özellikliler” isimli WhatsApp grubu aracılığıyla iletişime geçmiştir. Söz konusu grubun kuruluş tarihinin 13.09.2021, son yazışma tarihinin ise 20.01.2022 olduğu ve katılımcılarının ADA YUMURTA, COŞKUN YUMURTA, ERCANLAR, GALATA, GORDO, KESKİNOĞLU, KEY ORGANİK, KUMARTAŞLI, NATURAL YUMURTA, SET YUMURTA ile ULTRAYUM olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu teşebbüslerden COŞKUN 127 Grubun ismi ve devam eden yazışmalarda A101’in rakiplerine yapılan atıf nedeniyle “(…..) Bey” olarak bahsedilen kişinin A101 yetkilisi olduğu değerlendirilmektedir. 128 A101 yetkilisi olduğu değerlendirilmektedir. 129 Özellikli tavuk yumurtası fabrikasyon üretim yönteminin benimsenmediği, yumurtacı tavukların kafeslerde yetiştirilmediği ve tavuklara serbestçe dolaşım imkânının tanınabildiği üretim biçimiyle üretilen yumurtaları nitelemektedir. Özellikli yumurta kendi içerisinde; organik yumurta, gezen tavuk yumurtası, kümes içi gezen tavuk yumurtası olarak üçe ayrılabilmektedir.
23-50/979-356 81/116 YUMURTA, KUMARTAŞLI ve SET YUMURTA bakımından soruşturma uzlaşma ile sonlandırılmıştır. (220) Delil 25’te yer alan “Hem A.101 hemde Şok yarın tekrardan Yazı yazacağım. Talrp ettiğimiz fiyatı da yazacağız” mesajı ve “düşük fiyat lütfen vermeyin arkadaşlar” gibi mesajların, grup katılımcılarının anılan zincir marketlere yönelik ticari koşullarda ortak bir politika belirlemeye yönelik olarak rekabet karşıtı eylem içerisinde bulunduklarını göstermektedir. (221) Söz konusu grupta gerçekleştirilen yazışmalar incelendiğinde ERCANLAR, GORDO, GALATA, NATURAL YUMURTA ve ULTRAYUM yetkililerince söz konusu grubun takip edildiği ve grupta rekabet karşıtı eylemlere ilişkin alınan kararlara destek çıkılacağına yönelik irade beyanlarında bulunulduğu görülmektedir. (222) Söz konusu gruba 02.10.2021 tarihinde eklenen KEY ORGANİK’in ise gruba alındıktan hemen sonra “hoşbulduk merhabalar” dışında bir yazışması elde edilememiştir. Bu durumun ihlal tespiti bakımından KEY ORGANİK’in rekabet karşıtı yazışmaların bulunduğu WhatsApp grubundaki mevcudiyetinin isteğe bağlı olduğunu ortaya koyması bakımından önemlidir. Kurulun 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Otomotiv kararında “rekabet ihlali niteliğindeki bir toplantıya katılmış olan teşebbüslerin tamamı karine olarak ihlalin tarafı olarak kabul edilmekte, ilgili teşebbüsler ancak toplantıda görüşülen rekabeti sınırlayıcı hususlara muhalif kaldığını açıkça ifade etmiş olması ve bu hususu ispat etmesi durumunda sorumluluktan kurtulabilecektir.” değerlendirmesi yer almaktadır. Anılan Kurul kararı uyarınca, WhatsApp grubunun katılımcısının KEY ORGANİK’in yetkilisi olduğunun açık olduğu ve bu yetkilinin rekabeti sınırlayıcı hususlara muhalif kaldığını belirtmemesinin anılan teşebbüsün bu rekabet karşıtı eyleme katıldığını gösterdiği değerlendirilmektedir. (223) Soruşturma taraflarından ADA YUMURTA ve KESKİNOĞLU adına “özellikliler” isimli grupta bulunduğu görülen katılımcıların bir yazışmalarının bulunmadığı görülmektedir. (224) Dosya kapsamında KESKİNOĞLU isminin ilk defa, “Keskinoğlu ?” şeklinde Delil 1’de yer verilen ve birden fazla teşebbüs yetkilisinin imzasının bulunduğu imzalı metnin sonunda yer aldığı görülmektedir. Delil 1’deki anlaşmanın uygulanması amacıyla kurulduğu değerlendirilen “Dostlar” ve “Abi-kardeş” isimli WhatsApp gruplarında ise KESKİNOĞLU’nun katılımcı olarak tespit edilememesi ve bunun dışında da teşebbüs hakkında başkaca bilgi ve belge elde edilememesi nedeniyle KESKİNOĞLU’nun söz konusu anlaşmanın tarafı olmadığı kanaati oluşmuştur. (225) İlgili dosya kapsamında KESKİNOĞLU’nun katılımcısı olduğu tek grup ise “özellikliler” isimli WhatsApp grubudur (Delil 25). Söz konusu grubun, Delil 24 ve Delil 26 ile aynı şekilde SET YUMURTA yetkilisi tarafından zincir marketlere yumurta tedarik ettiği düşünülen teşebbüsler arasından iletişim bilgilerine sahip olunanların eklenmesiyle kurulduğu anlaşılmaktadır. Bir diğer deyişle bahsi geçen grupların kurulmasından önce rekabet karşıtı bir anlaşmanın varlığından söz edilemeyeceği, rekabet karşıtı eylemlerin ilgili WhatsApp gruplarının kuruluşundan sonra ortaya çıktığı değerlendirilmektedir. Dosya kapsamında daha önce yapılan değerlendirmelerde ilgili WhatsApp gruplarında ortaya çıkan anlaşmaya taraf olunduğuna yönelik beyanda bulunduğu ve grubu takip ettiği tespit edilen teşebbüslerin rekabet karşıtı eylemlerden sorumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda ihlalden sorumlu olduğu tespit edilen teşebbüslerin aksine dosya kapsamındaki belgelerde KESKİNOĞLU’nun herhangi bir iletişimin doğrudan veya dolaylı tarafı olmaması ile Delil 24, 25 ve 26 kapsamında yer verilen WhatsApp gruplarının kuruluş şekli birlikte değerlendirildiğinde KESKİNOĞLU söz konusu anlaşmaya taraf olmaya yönelik iradesinin ortaya
23-50/979-356 82/116 koymamıştır. Dolayısıyla KESKİNOĞLU’nun Delil 25 kapsamında ortaya çıkan rekabet karşıtı uygulamaların tarafı olduğunu ortaya koymaya yeterli bilgi ve belgenin bulunmamaktadır. (226) ADA YUMURTA bakımından ise ihlal şüphesi doğurabilecek tek husus “özellikliler” isimli WhatsApp grubunda yer alan “Organik (…..) Ada Yum kişisini eklediniz” ifadesinden ibarettir, ADA YUMURTA’nın grupta herhangi bir yazışması bulunmamaktadır. Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazıda, söz konusu grupta “Organik (…..) Ada Yum” olarak kayıtlı bu kişinin, teşebbüs yetkilisi (…..)’ın 2017 yılında boşandığı eşi (…..) olabileceği ancak (…..)’ın 2017 yılından sonra teşebbüste herhangi bir görev almadığı belirtilmiştir. İlgili grubun aktif olduğu tarih (13.09.2021-20.01.2022) cevabi yazıda ve yukarıda yer verilen diğer bilgiler ile birlikte göz önüne alındığında, ADA YUMURTA bakımından ihlal tespitinde bulunmak için yeterli bilginin ve belgenin bulunmadığı değerlendirilmiştir. (227) Yukarıda detaylarına yer verilen “A 101 tedarikçileri”, “özellikliler” ve ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp gruplarının katılımcılarını gösteren tabloya aşağıda yer verilmektedir: Tablo 51 - “A-101 tedarikçileri”, “özellikliler” ve “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” WhatsApp Gruplarının Katılımcıları “A-101 tedarikçileri” (Delil 24) “özellikliler” (Delil 25) “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” (Delil 26) SET YUMURTA SET YUMURTA SET YUMURTA GALATA GALATA TÜREM GORDO130 GORDO BİLKEN KUMARTAŞLI KUMARTAŞLI İŞLEK GIDA ERCANLAR ERCANLAR ELAGÖZ COŞKUN YUMURTA ADA YUMURTA COŞKUN YUMURTA NATURAL YUMURTA HAŞİNOĞLU ULTRAYUM ABALIOĞLU KESKİNOĞLU ULU TARIM KEY ORGANİK ÖZLEM YUMURTA COŞKUN YUMURTA AFYON YUMURTA ÇORUM YUMURTA NUREGG (228) Yukarıda yer verilen bilgiler ve belgeler değerlendirildiğinde; “A-101 tedarikçileri” WhatsApp grubunun A101 ile, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET.” WhatsApp grubunun ŞOK ile olan ticari ilişkilere yoğunlaştığı; “özellikliler” WhatsApp grubunun ise organik yumurtaya ilişkin olup hem A101 hem de ŞOK ile olan çalışma şartlarını konu aldığı anlaşılmıştır. (229) Dosya kapsamında elde edilen Delil 24, 25 ve 26 kapsamında yukarıda yapılan değerlendirmelere dayanılarak soruşturma taraflarından ÇORUM YUMURTA, ELAGÖZ, ERCANLAR, GALATA, GORDO, KEY ORGANİK, NATURAL YUMURTA, NUREGG, ÖZLEM YUMURTA, ULTRAYUM ve ULU TARIM’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri, bununla birlikte ADA YUMURTA, İŞLEK GIDA ve KESKİNOĞLU’na yönelik herhangi bir ihlal tespitinde bulunmak için yeterli bilginin ve belgenin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 130 Grupta olmak istemediğini belirtmesi üzerine gruptan çıkarılmıştır.
23-50/979-356 83/116 I.4.3. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Kapsamında Değerlendirme (230) Yatay işbirliği niteliğinde olan teşebbüsler arası anlaşmalar, teşebbüs birliği kararları ve uyumlu eylemlerin, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddeleri çerçevesinde değerlendirilmesinde dikkate alınacak ilkeleri belirleyen Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da (Yatay İşbirliği Kılavuzu) belirtildiği üzere, mevcut ya da potansiyel rakipler arasında yapılan bir anlaşma söz konusu ise, işbirliği “yatay” bir niteliğe sahiptir. (231) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nda, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddeleri çerçevesinde yapılan değerlendirmenin iki aşamadan oluştuğu ifade edilmiştir. İlk aşama, teşebbüsler arası anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında, rekabeti bozucu bir amacının veya rekabeti kısıtlamaya dönük fiili ya da potansiyel bir etkisinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesidir. Anlaşmanın ilgili madde kapsamında rekabeti kısıtlayıcı olduğunun tespit edilmesi halinde ikinci aşamaya geçilmekte ve bu aşamada anlaşma sonucunda ortaya çıkacak rekabetçi faydalar ve rekabeti kısıtlayıcı etkiler dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyet değerlendirilmesi yapılmaktadır. (232) Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’da (Muafiyet Kılavuzu) belirtildiği üzere, gerek hukuken gerek iktisadi olarak doğası gereği rekabeti aşırı ölçüde sınırlandıran ve rekabet üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf edecek nitelikte ekonomik faydalar yaratmaları pek de mümkün görünmeyen anlaşmalar muafiyet koşullarını da sağlayamamış olacaktır. Rakipler arasında yapılan fiyat tespitine, bölge ve müşteri paylaşımına yönelik anlaşmaların belirtilen nitelikte anlaşmalar olmasından hareketle, dosya konusu eylemler 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyetten yararlanamayacaktır. I.4.4. Genel Değerlendirme (233) Dosya kapsamında, yumurta üretimi ve satışı ile iştigal eden rakip teşebbüslerden oluşan soruşturma taraflarının arasında fiyat tespitine, bölge paylaşımına ve zincir marketlerle olan ilişkilerinde ticari politikalarının ortaklaştırılmasına yönelik bir anlaşmanın bulunduğu, bu çerçevede; - 29.07.2019 tarihinde KUMARTAŞLI, ABALIOĞLU, TÜRE, ÇORUM YUMURTA, AB GIDA, BİLKEN, MATLI, MNS, GÜRES ve TEKKELİ yetkililerinin fiyat tespitine ve bölge paylaşımına dair bir anlaşma imzaladığı, - Anlaşmaya taraf teşebbüslerin ayrıca “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp gruplarının katılımcıları olduğu, - “Dostlar” isimli Whatsapp grubu bakımından anlaşmaya taraf teşebbüslere ek olarak, ŞİŞMAN YUMURTA, KAYTAŞ, EMEK YEM, TÜRE, RANA TAVUKÇULUK, KA-YUM ve COŞKUN YUMURTA yetkililerinin de bu gruba üye olduğu, - 17.11.2021 tarihinde AB GIDA, ABALIOĞLU, BİLKEN, ÇORUM YUMURTA, GÜRES, KUMARTAŞLI, MATLI, MNS, ŞİŞMAN YUMURTA ve TEKKELİ’nin katılımıyla “Abi-Kardeş” adında yeni bir WhatsApp grubunun kurulduğu ve iletişimlerin Telegram uygulaması üzerinden yapılması yönünde uzlaşıya varıldığı, - Yerinde incelemelerde ayrıca, 13.10.2020 ile 20.01.2021 tarihleri arasında aktif olan “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET”, 07.12.2020 ile 21.01.2021 tarihleri arasında aktif olan “A 101 tedarikçileri” ve 13.09.2021 ile 20.01.2022 tarihleri
23-50/979-356 84/116 arasında aktif olan “özellikliler” olmak üzere üç farklı WhatsApp grubunun daha elde edildiği, - Bu bağlamda, katılımcılarına aşağıda yer verilen söz konusu Whatsapp gruplarından “A-101 tedarikçileri” WhatsApp grubunun A101 ile, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET.” WhatsApp grubunun ŞOK ile olan ticari ilişkilere yoğunlaştığı, “özellikliler” WhatsApp grubunun ise organik yumurtaya ilişkin olup hem A101 hem de ŞOK ile olan çalışma şartlarını konu aldığı, - Soruşturma tarafı ÇORUM YUMURTA, ELAGÖZ, ERCANLAR, GALATA, GORDO, KEY ORGANİK, NATURAL YUMURTA, NUREGG, ÖZLEM YUMURTA, TEKKELİ, ULTRAYUM ve ULU TARIM’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, bununla birlikte ADA YUMURTA, EMEK YEM, IŞIK YUMURTA, İŞLEK GIDA, KAYTAŞ, KA-YUM, KESKİNOĞLU ve RANA TAVUKÇULUK’a yönelik herhangi bir ihlal tespitinde bulunmak için yeterli bilgi ve belgenin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. I.4.5. Savunmalara İlişkin Değerlendirme I.4.5.1. Usule Yönelik Savunmalar I.4.5.1.1. Ortak savunmalar (234) ÖZLEM YUMURTA ve ULU TARIM tarafından yumurta üretimi ve satışı pazarındaki pazar payları göz önünde bulundurulduğunda teşebbüslerin “De Minimis” müessesesinden yararlanmaları gerektiği ileri sürülmüştür. (235) 4054 sayılı Kanun’un 41 maddesinin ikinci fıkrasında “Kurul; pazar payı ve ciro gibi ölçütleri esas alarak rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ve arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, piyasada rekabeti kayda değer ölçüde kısıtlamayan anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği karar ve eylemlerini soruşturma konusu yapmayabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılan tebliğ ile belirlenir.” hükmü yer almaktadır. (236) “De minimis” müessesini düzenleyen 2021/3 sayılı Rekabeti Kayda Değer Ölçüde Kısıtlamayan Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Karar ve Eylemlerine İlişkin Tebliğ’in (De Minimis Tebliği) “Kapsam” başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrası ise “Bu Tebliğ, açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, piyasada rekabeti kayda değer ölçüde kısıtlamaması nedeniyle Rekabet Kurulu tarafından soruşturma konusu yapılmayabilecek anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği karar ve eylemlerini kapsar.” hükmünü haizdir. Bahse konu Tebliğ’in ve 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “Rakip teşebbüsler arasında fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket, gelecekte uygulanması planlanan fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgilerin paylaşılması” konularında gerçekleşen anlaşma veya uyumlu eylemler ile bu konulara ilişkin teşebbüs birliği kararları ve eylemleri açık ve ağır ihlal olarak belirlenmiştir. (237) Bu doğrultuda, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesinin ikinci fıkrası ve De Minimis Tebliği açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere rekabeti kayda değer ölçüde kısıtlamayan anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği karar ve eylemlerinin soruşturma konusu yapılmayabileceğini hüküm altına almaktadır. ÖZLEM YUMURTA’nın ve ULU TARIM’ın katılımcısı olduğu “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda ilgili teşebbüsler tarafından yumurta fiyatlarının tespitine yönelik çok sayıda
23-50/979-356 85/116 yazışmanın gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda ÖZLEM YUMURTA’ya ve ULU TARIM’a isnat edilen ihlal 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesinin ikinci fıkrası ve 2021/3 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca açık ve ağır ihlal olarak değerlendirilmiş ve teşebbüslerin “de minimis” müessesesinden faydalanamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. I.4.5.1.2. Ayrıksı Savunmalar GALATA Tarafından Yapılan Savunma (238) GALATA tarafından Anayasa’nın “Özel Hayatın Gizliliği” başlıklı 20. maddesinin ikinci fıkrası dikkate alındığında, yerinde inceleme sırasında incelenen mobil cihazın şahsi kullanıma özgü olması sebebi ile bu mobil cihazdan elde edilen delillerin usule aykırı olduğu ileri sürülmüştür. (239) 08.10.2020 tarihli ve 20-45/617 sayılı Kurul kararı ile kabul edilen Yerinde İncelemelerde Dijital Verilerin İncelenmesine İlişkin Kılavuz’da “Taşınabilir iletişim cihazlarının (cep telefonu, tablet vb.) teşebbüse ait dijital veri içerip içermediğinin tespiti amacıyla yapılacak hızlı gözden geçirme sonucunda bu cihazların incelemeye tabi tutulup tutulmayacağına karar verilir. Tümüyle şahsi kullanıma özgü olduğu tespit edilen taşınabilir iletişim cihazları inceleme konusu yapılmaz. Teşebbüse ait veri içerdiği tespit edilen taşınabilir iletişim cihazları ise adli bilişim araçları vasıtasıyla incelenir. İnceleme neticesinde dosya kapsamında delil niteliği taşıdığı düşünülen veriler ayrıştırılır ve delil niteliğinde görülmeyen diğer bütün veriler, geri getirilemeyecek şekilde kalıcı olarak silinir.” açıklamasına yer verilmektedir. Bu kapsamda, teşebbüste yapılan yerinde incelemede söz konusu mobil cihazın tümüyle şahsi kullanıma özgü olmadığı ve teşebbüse ait veri içerdiği tespit edilmiş ve mobil cihazdan adli bilişim araçları vasıtasıyla delil elde edilmiştir. Bu gerekçeyle GALATA tarafından yapılan savunmaya itibar edilmemiştir. GORDO Tarafından Yapılan Savunma (240) Savunmada GORDO’nun soruşturmaya dâhil edilme nedeninin üçüncü taraflardan elde edilmiş WhatsApp kayıtlarına dayandığı, konuşmaları gerçekleştiren kayıtlı numaranın kullanıcısının kim olduğunun ve şirketlerinde yetki sahibi bir konumda olup olmadığının tespit edilmediği, söz konusu WhatsApp kayıtlarının tarafların rızası ve yetkili kurumların onay ve talimatı olmadan kullanıldığı, mevcut soruşturmanın, doğruluğu tespit edilemeyen iletişim kayıtlarına dayanılarak yürütüldüğü ve dolayısıyla bu delillerin hukuka uygun olmadığı ifade edilmiştir. (241) Delillerin ispat gücünün tespitine ilişkin olarak Kurul kararlarında benimsenen temel prensip, delillerin bütün olarak değerlendirilmesidir.131 Bu prensibin bir yansıması olarak her bir teşebbüsten ihlale ilişkin delil elde edilmesi zorunluluğu bulunmadığı gibi elde edilen belgelerin delil olarak kullanılması hususunda tarafların rızası da gerekmemektedir. İdari para cezası uygulanabilmesi için ilgili teşebbüsten mutlak olarak ihlale ilişkin delil elde edilmesinin zorunlu olduğu yönündeki bir ön kabul, Kurulun 01.02.2002 tarihli ve 02-06/51-24 sayılı kararında da ifade edildiği üzere, delilleri yok etmede en başarılı olan teşebbüslerin ödüllendirilmesine yol açabilecektir. Bunlara ek olarak, 4054 sayılı Kanun’un 59. maddesinin ikinci fıkrasında da düzenlendiği üzere, rekabeti sınırlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaların varlığı her türlü delille ispatlanabilmektedir. Bu bakımdan, ispat vasıtası olarak delil serbestisinden bahsedilebilecektir. 131 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararları.
23-50/979-356 86/116 (242) Ayrıca elde edilen WhatsApp konuşmalarındaki kayıtlı telefon numaralarının kullanıcılarının kim oldukları bilgisine GORDO’ya tebliğ edilmiş olan Soruşturma Raporunda yer verilmiştir. Bu kişilerin ilgili şirketlerinde karar verici veya yetki sahibi bir konumda olup olmadıkları önem taşımamaktadır. İhlal tespiti bakımından teşebbüslerin, kendi bünyelerinde çalışan personelin eylemlerinden ve davranışlarından tümüyle bağışık tutulmasına yönelik bir yorum hatalı olacaktır. Bu kapsamda teşebbüs tarafından yapılan bu savunmaya itibar edilmemiştir. KEY ORGANİK Tarafından Yapılan Savunma (243) KEY ORGANİK tarafından Yerinde İnceleme Tutanağı’ndaki soruların zamanında cevaplandığı, eksikliklerin hızlıca tamamlandığı, yerinde inceleme sırasında zorluk çıkartılmadığı, gerekli hassasiyetin gösterildiği ifade edilmiştir. (244) 4054 sayılı Kanun’un “Bilgi İsteme” başlıklı 14. maddesinde Kurulun anılan Kanun’un kendisine verdiği görevleri yerine getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebileceği ve bu makamların, teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin yetkililerinin istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermek zorunda oldukları belirtilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesinde ise yerinde inceleme sırasında ilgililerin istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlü olduğuna yer verilmiştir. Bu kapsamda KEY ORGANİK’in savunmasında belirtilen hususlar, teşebbüsün Kanun tarafından öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesi kapsamında değerlendirilebilecek olup bu yükümlülüklerin ifa edilmesi, KEY ORGANİK’in ihlale ilişkin sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. ÖZLEM YUMURTA Tarafından Yapılan Savunmalar (245) ÖZLEM YUMURTA tarafından Soruşturma Bildiriminde belirtilen “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda ÖZLEM YUMURTA yetkilisi olarak belirtilen kişinin gruba ne zaman, ne suretle girdiği ve grupta ne kadar süre kaldığı bilgisinin ÖZLEM YUMURTA ile paylaşılmadığı, bu durumun ÖZLEM YUMURTA’nın savunma hakkını ve “suçlamanın açık olması” ilkesini zedelediği belirtilmiştir. (246) 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinin ikinci fıkrası, "Kurul, başlattığı soruşturmaları, soruşturmaya başlanması kararının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili taraflara bildirir ve tarafların ilk yazılı savunmalarını 30 gün içinde göndermelerini ister. Taraflara tanınan ilk yazılı cevap süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara göndermesi gerekir." ve 44. maddesinin üçüncü fıkrası “Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz.” hükümlerini amirdir. Öncelikle, yerinde incelemelerde bulunan belgelere Soruşturma Bildiriminde yer verilmiş olup soruşturmaya konu iddiaların türünü ve niteliğini içeren bilgi Soruşturma Bildirimi ile birlikte ÖZLEM YUMURTA’ya gönderilmiştir. Dolayısıyla, tarafa bu konuda savunma hakkı tanınmıştır. (247) Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesinin ilk fıkrasında yer alan “Soruşturma safhası sonunda hazırlanan rapor, tüm Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ olunur.”, aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan “Bu Kanunu ihlal ettiği belirlenenlere yazılı savunmalarını 30 gün içinde Kurula göndermeleri tebliğ edilir. Tarafların gönderecekleri savunmalarına karşı soruşturmayı yürütmekle görevlendirilenler 15 gün içinde ek yazılı görüş bildirir ve bu da tüm Kurul üyeleri ile ilgili taraflara bildirilir. Taraflar 30 gün içinde bu görüşe cevap verebilirler.(…)”
23-50/979-356 87/116 hükümleri ile 46. maddesindeki “Sözlü savunma toplantısı, tarafların cevap dilekçesi ya da savunma dilekçelerinde sözlü savunma hakkını kullanmak istediklerini bildirmeleri üzerine yapılır.” hükmünden anlaşılacağı üzere, tarafların Soruşturma Bildiriminin tebliği üzerine yaptıkları birinci yazılı savunmalarına ek olarak Soruşturma Raporunun tebliğinden sonra da iki yazılı ve bir sözlü savunma hakları bulunmaktadır. Dolayısıyla ÖZLEM YUMURTA’nın savunma hakkının kısıtlandığından bahsedilemeyecektir. (248) Savunmada ayrıca ÖZLEM YUMURTA’da yapılan yerinde incelemede hiçbir fiziki ya da dijital belge alınmadığı ifade edilmiştir. (249) Delillerin ispat gücünün tespitine ilişkin Kurul kararlarında benimsenen temel prensip, delillerin bütün olarak değerlendirilmesidir132. Bu prensibin bir yansıması olarak her bir teşebbüsten ihlale ilişkin delil elde edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Her bir teşebbüsten ihlale ilişkin delil elde edilmesinin zorunlu olduğu yönündeki bir kabul, Kurulun 01.02.2002 tarihli ve 02-06/51-24 sayılı kararında da ifade edildiği üzere, delilleri yok etmede en başarılı olan teşebbüslerin ödüllendirilmesine yol açılmasına neden olabilecektir. (250) Savunmalarda “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubuna ilişkin yaklaşık üç aylık veri elde edildiği belirtildiği halde, ÖZLEM YUMURTA ile yalnızca 13.10.2020-23.10.2020 tarihleri arasındaki yazışmaların paylaşılmasının adil yargılama hakkını kısıtladığı kaydedilmiştir. (251) ÖZLEM YUMURTA’ya tebliğ edilen Soruşturma Raporunda, ÖZLEM YUMURTA’nın da katılımcısı olduğu “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunun anılan teşebbüse isnat edilen ihlale yönelik kısımlarına yer verilmiştir. Taraflar 2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ (2010/3 sayılı Tebliğ)’in 6. ve 8. maddeleri gereğince Soruşturma Bildiriminin yapılmasından itibaren son yazılı savunma sürelerinin dolmasına kadar dosyaya giriş haklarını kullanarak Kurum içi yazışmalar ve başka teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin ticari sırları ve diğer gizli bilgileri içerenler hariç olmak üzere, Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evraka ve elde edilmiş olan her türlü delile erişebilirler. Bu çerçevede ihlal tespitine temel oluşturan yazışmalar dışındaki kısımların ÖZLEM YUMURTA ile paylaşılmamasının adil yargılanma hakkını kısıtladığından söz edilemeyecektir. ULU TARIM Tarafından Yapılan Savunma (252) Savunmada, Soruşturma Raporunun ekinde bulunan belgelerin ULU TARIM’a gönderilmediği, 4054 sayılı Kanun’un 44. maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz” ifadesi gereği bu belgelerin Kurulun gerekçeli kararında yer alamayacağı ifade edilmiştir. (253) ULU TARIM’a tebliğ edilen Soruşturma Raporunda teşebbüse isnat edilen ihlale yönelik bilgilere ve belgelere yer verilmiş, dolayısıyla tarafa bu konuda savunma hakkı tanınmıştır. ULU TARIM, 26.05.2023 tarih ve 39065 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazısında dosyaya giriş hakkını kullanma talebinde bulunmuş, akabinde 07.06.2023 tarihli ve 23-26/493-170 sayılı Kurul kararı ile ULU TARIM’ın talep ettiği belgelerden Kurum içi yazışmalar ve başka teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin 132 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararları.
23-50/979-356 88/116 ticari sır ve diğer gizli bilgileri içerenler hariç olmak üzere, Kurum bünyesinde kendisi ile ilgili düzenlenmiş evraka ve elde edilmiş olan delillere erişimi sağlanmıştır. (254) Savunmada 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasında geçen “Soruşturma en geç 6 ay içinde tamamlanır. Gerekli görüldüğü hallerde bir defaya mahsus olmak üzere Kurul tarafından 6 aya kadar ek süre verilebilir” ifadesine aykırı olarak soruşturmanın süresi içinde tamamlanmadığı, soruşturma açılması kararı Kurulun 12.05.2022 tarihli toplantısında verilmiş olup Soruşturma Raporunun 12.05.2023 tarihli olduğu, soruşturma heyetine ek süre verilip verilmediği bilgisinin ULU TARIM ile paylaşılmadığı, süresi içinde tamamlanmayan soruşturmanın hükümsüz olduğu ileri sürülmüştür. (255) Kurulun 22.09.2022 tarihli ve 22-43/632-M sayılı kararıyla; soruşturma süresi, bitiminden itibaren altı ay olmak üzere 12.05.2023 tarihine kadar uzatılmıştır. ULU TARIM ise devam eden soruşturmaya 08.12.2022 tarihli ve 22-54/826-M sayılı Kurul kararıyla, bir başka deyişle süre uzatım kararından sonra eklenmiştir. Kaldı ki, ULU TARIM’a tebliğ edilen 12.05.2023 tarihli ve 2021-2-081/SR sayılı Soruşturma Raporunun 12. paragrafında “Kurulun 22.09.2022 tarihli ve 22-43/632-M sayılı kararıyla soruşturmanın süresi, bitiminden itibaren altı ay olmak üzere, 12.05.2023 tarihine kadar uzatılmıştır.” ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla, hâlihazırda devam eden soruşturmaya sonradan eklenen taraf olan ULU TARIM’a bahse konu soruşturmanın süresinin altı ay uzatılmış olduğu bilgisi teşebbüse, Soruşturma Raporunda iletilmiştir. I.4.5.2. Esasa Yönelik Savunmalar I.4.5.2.1. Ortak Savunmalar (256) ÇORUM YUMURTA, EMEK YEM, GALATA, TEKKELİ, İŞLEK YUMURTA, ÖZLEM YUMURTA, ERCANLAR, ULTRAYUM ve ADA YUMURTA tarafından genel olaral yumurta pazarının çok oyunculu bir yapıda bulunduğu, yumurtanın üretimi durdurulamayan ve çabuk bozulan yapısı nedeniyle stoklanamayan bir ürün olduğu, yumurtacı tavukların yumurta üretiminin mevsimsel olarak değişkenlik gösterdiği, yumurta ürününün fiyatlarının tedarikçiler arasındaki rekabet sonucunda değil pazardaki yüksek alıcı gücüne sahip A101, ŞOK ve BİM gibi zincir marketler tarafından belirlendiği, bu zincir marketlerle yapılan tedarik sözleşmelerinde fiyatların ve fiyatlamaların hangi tarihlerde yapılacağının zincir marketler tarafından önceden tespit edildiği, zincir marketler tarafından belirlenen fiyatlara tedarikçilerin yalnızca itiraz edebildiği, itirazın kabul edilmemesi durumunda zincir marketlerin büyük alıcılar olması ve satış yapılabilecek başka bir alıcının kısa sürede bulunmasının mümkün olmaması sebepleriyle zincir marketlerle tedarik ilişkisinin sonlandırılamadığı, zincir marketlerin tedarikçilerden listeleme ve raf bedeli gibi ek bedeller aldıkları, ödemeleri geciktirdikleri, ilave ve öngörülmeyen maliyetleri tedarikçilere yansıttıkları, Covid-19 salgınının yumurta pazarını olumsuz etkilediği, Türkiye’nin yumurta ihracatında iyi bir konumda bulunmadığı, belirtilen bu sebeplerle yumurta ürününde üreticilerin rakipler arası anlaşma/koordinasyon yoluyla pazara müdahale etmelerinin olası olmadığı ileri sürülmüştür. (257) Hızlı Tüketim Malları (HTM) Perakendeciliği Sektör İncelemesi Nihai Raporu’nda133 da ortaya konulduğu üzere, ulusal zincir marketler önemli derecede alıcı gücüne sahiptir. 133Hızlı Tüketim Malları Perakendeciliği Sektör İncelemesi Nihai Raporu, https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/htm-sektor-nihai-raporu-20230330171447527.pdf, Erişim Tarihi: 03.05.2023
23-50/979-356 89/116 Zincir marketlerin perakende seviyesindeki pazar gücü ve tedarik seviyesinde sahip oldukları alıcı gücü birbirini beslemektedir. Pazar gücü arttıkça perakendeci daha uygun koşullarda alım yapabilmekte, bu ürünler daha düşük fiyatlarla tüketiciye sunulabilmekte ve bu durum pazar gücünün daha da artmasına yol açabilmektedir. (258) Öte yandan, sektördeki alıcı gücünün varlığı yumurta üreticilerinin zincir marketlerle olan ticari koşullarını ortak şekilde belirleyerek piyasayı şeffaflaştırmalarını meşru hale getirmemektedir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle teşebbüsler arasında gerçekleştirilen ve amacı veya etkisi yahut potansiyel etkisi itibarıyla rekabeti sınırlayıcı nitelik taşıyan her türlü anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararı yasaklanmıştır. Dolayısıyla, alıcı gücü, pazarın yapısı ve teşebbüslerin pazar payları ile 4. madde kapsamındaki bir ihlal arasında doğrudan bir ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke genelinde çok fazla sayıda yumurta üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, teşebbüslerin tedarikçisi oldukları zincir marketler özelinde tedarik koşullarını birlikte belirlemeye çalıştığı delillerden net bir şekilde görülmektedir. (259) Bununla birlikte, Ceza Yönetmeliği’nin “Hafifletici unsurlar” başlığı altında temel para cezası oranı belirlendikten sonra para cezasında indirime sebep olabilecek unsurlar tahdidi olmamak üzere sıralanmaktadır. İlgili Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasında i) yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması ii) ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması iii) zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi iv) diğer ihlallere son verilmesi ve v) ihlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi hallerin ispatlanması durumunda temel para cezasında dörtte bir ile beşte üç arasında bir indirime gidilebileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla, pazarın yapısı ve alıcı gücünün varlığı ihlalin varlığını ortadan kaldırmamakta ve fakat hafifletici unsurlar kapsamında ele alınabilmektedir. Sonuç olarak, yumurta alım pazarındaki teşebbüslerin (zincir marketlerin) alıcı gücünün bulunması ve pazarın yapısı ceza tayininde hafifletici unsur olarak dikkate alınmıştır. (260) EMEK YEM’e ve KA-YUM tarafından teşebbüslere tebliğ edilen Soruşturma Raporunda 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, bu bağlamda EMEK YEM’in ve KA-YUM’un ihlal iddialarına konu eylemlerde herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla bu iki teşebbüs hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığı ifade edilmiştir. (261) Soruşturma kapsamında tespit edilen anlaşmaya taraf olduklarına dair somut bilgi ve belge elde edilememiş olması nedeniyle, EMEK YEM ve KA-YUM hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamış ve idari para cezasına karar verilmemiştir. (262) ELAGÖZ, Soruşturma Raporunda yer verilen “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” isimli WhatsApp grubunda mal tedarikinin azaltılmasına yönelik mesajların bulunduğu tarihlerde ticari defterle, kayıtlarla ve ŞOK’a kesilen faturalarla ispatlanabilecek şekilde ŞOK’a standart tedarikine devam ettiğini; GORDO teşebbüsler arasında rekabeti bozucu nitelikte fiyat farkları oluşup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini; ÖZLEM YUMURTA Kurulun Biopharma Logistics134 kararında rekabet karşıtı anlaşmanın varlığının tespit edilmesine rağmen etki analizinin yapıldığını, bu soruşturmada etki analizi yapılmasına gerek görülmemesinin varılan kanaati eksik incelemeye dayandırdığını; TEKKELİ ihlal iddiasına konu anlaşmanın teşebbüsün ticari faaliyetlerine etki edip etmediğine bakılması gerektiğini, bu kapsamda 2019 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları 134 26.05.2022 tarihli ve 22-24/390-161 sayılı Kurul kararı.
23-50/979-356 90/116 için TEKKELİ tarafından yapılan analiz sonucunda gerçekleşen fiyatların büyük kısmının BİM için hesaplanan satış fiyatı formülünün sonucunda ortaya çıkan fiyatların altında kaldığını, buradan BİM’e uygulanan satış fiyatlarında bir artış olmadığının anlaşıldığını, ayrıca analizde BİM’in satış fiyatlarının dikkate alınmış olduğu ve ciro primi de hesaba katıldığında BİM’e yapılan satışlardaki fiyatların daha da düşük olduğunun görüldüğünü, kartelin etkisi ortaya konulmadan amaç bakımından ihlal tespitinde bulunulmasının hatalı olduğunu ve ULU TARIM, soruşturma heyetinin ilgili pazardaki fiyat değişimlerini ve arz talep dengesini araştırmadığını belirten benzer nitelikte savunmalar sunmuştur. (263) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların hukuka aykırı ve yasak olduğu” düzenlenmektedir. Bu hüküm, teşebbüsler arası bütün anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bir başka deyişle diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabet hukuku açısından fiyat tespitine ve bölge paylaşımına yönelik anlaşmalar en ağır rekabete aykırılık halleri arasında değerlendirilmekte ve çok açık bir biçimde yasaklanmaktadır. Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın kendisi veya en azından rekabeti bozucu hükümleri yasaklanmış olup bu durumda anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar için gözden çıkardıkları bir yapı yarattığından sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etki doğurmamış olsa dahi yasaktır.135 (264) Bir dosya kapsamında etki analizinin benimsenmesi, diğer dosyalarda da etki analizi yapılması gibi bir zorunluluk getirmemektedir. Dosya kapsamındaki deliller, 4054 sayılı Kanun ve ilgili ikincil mevzuat kapsamında kartel olarak nitelendirilen davranışları ve bu davranışlarda bulunan tarafların rekabete aykırı amacını net bir biçimde ortaya koymuştur. Bununla birlikte, dosya konusu rekabete aykırı anlaşmanın piyasada doğurduğu etkiler bağlamında bir analizin yapılması ihlalin varlığına dair değerlendirmeyi değiştirmeyecektir. Dosyada yer verilen tüm değerlendirmeler mevzuata ve içtihada uygun olarak yapılmıştır. Bu kapsamda amaç bakımından bir ihlal olan kartellerin ortaya çıkarılmasında etki analizi yapılmaması eksik inceleme olarak nitelendirilemeyecektir. (265) İlaveten ihlal iddiasına konu anlaşmanın teşebbüslerin ticari faaliyetlerine etki edip etmediğine bakılmasına ilişkin bir zorunluluk bulunmamaktadır. Zira teşebbüsler oluşturdukları ortak amaç doğrultusunda hedeflenen gelirleri elde edemeseler dahi rekabet hukuku, rekabete aykırı ortak iradenin kurulmasını yasaklamaktadır. Bu nedenle rekabete aykırı bir anlaşma piyasada uygulanmasa dahi rekabet hukuku o anlaşmaya son vermeyi görev edinmektedir. Bu kapsamda soruşturma tarafları hakkında ileri sürülen iddialara ilişkin değerlendirmelere tekrar değinilmeyecek olup açıklanan nedenlerden ötürü tarafların savunmalarına itibar edilmemiştir. 135 19.01.2011 tarihli ve 11-04/64-26 sayılı Kurul kararı.
23-50/979-356 91/116 I.4.5.2.2. Ayrıksı Savunmalar ÇORUM YUMURTA Tarafından Yapılan Savunmalar (266) Savunmalarda soruşturma dosyasında yer alan bölge/tedarik paylaşımının nasıl yapılacağına dair mutabakat metninin, tedarikçiler ile perakende zincir marketler arasındaki tedarik zincirinin aksamaması ve sözleşme kapsamında taahhüt edilen ürünlerin yerinde ve zamanında üretilmesi için zorunlu olduğu ifade edilmiştir. (267) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde “Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü” rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran örnek haller arasında sayılmıştır. Deliller bütüncül olarak değerlendirildiğinde, soruşturma tarafları arasında bölge paylaşımına dair bir uzlaşının varlığı açık olup bu uzlaşının hangi sebeple yapıldığı ihlalin varlığını ortadan kaldırmamaktadır. (268) Ayrıca, dosya kapsamında gerek ÇORUM YUMURTA gerekse ihlal isnat edilen diğer teşebbüsler bakımından muafiyet değerlendirmesi yapılmıştır. Bu çerçevede, rakipler arasında yapılan fiyat tespitine, bölge ve müşteri paylaşımına yönelik anlaşmaların belirtilen nitelikte anlaşmalar olmasından hareketle, dosya konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyetten yararlanamayacağı değerlendirilmiştir. (269) Savunmalarda ayrıca farklı illerde ve bölgelerde faaliyet gösteren ve bu faaliyetleri sırasında üreticiler birliği toplantılarında bir araya gelen üreticilerin, üretim dışı şahsi münasebetlerini konuşmak için Telegram grubuna geçmeleri konusunda yapılan yazışmanın ihlal olarak değerlendirilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiştir. (270) Delil 18’de yer alan ve “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp grubundaki 17.11.2021 tarihli yazışmalarda MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Kesinlikle aynı fikirdeyim. Ayrıca “Telegram adlı bir uygulama var aynı kullandığımız whatsapp gibi en önemli özelliği yaptığımız yazışmaları karşı kişinin telefonundanda silinebilir olması uygun görürseniz grubu telegramda kuralım böylece tüm mesajları her seferinde silmek zorunda kalmayız” önerisine, ÇORUM YUMURTA ve diğer teşebbüs yetkililerinin onay verdiği, yetkililerin Telegram’ı telefonlarına yüklemeye ilişkin konuşmalar gerçekleştirdiği ve aynı gün Whatsapp grubundan katılımcıların ayrıldığı görülmektedir. (271) Dolayısıyla, Telegram grubunun “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp grubunun devamı niteliğinde olduğu ve deliller bütüncül olarak değerlendirildiğinde bu grupların üretim dışı şahsi münasebetlere ilişkin değil, zincir marketlerle olan ilişkilerde tedarik koşullarını ortak bir şekilde belirlemeye yönelik uzlaşıya ilişkin olduğu aşikârdır. Delil 18’de yer alan Telegram grubuna geçişe dair yazışma ÇORUM YUMURTA bakımından ihlal tespitine temel olan tek belge değildir. Dolayısıyla teşebbüs tarafından yapılan savunma kabul edilmemiştir. (272) “Anadolu Çiftliği Yum. Üret.” isimli WhatsApp grubunda ÇORUM YUMURTA’ya ilişkin herhangi bir yazışmanın bulunmadığı, ÇORUM YUMURTA’nın iddia edilen kartele taraf olmadığı savunması. (273) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmelesi, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bu bilgileri almayı açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması
23-50/979-356 92/116 ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını ya da karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. (274) ÇORUM YUMURTA bakımından ihlal tespitine temel teşkil eden deliller incelendiğinde, ÇORUM YUMURTA’nın “Anadolu Çiftliği Yum. Üret.” WhatsApp grubunun yanı sıra “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp gruplarının da katılımcısı olduğu, aynı zamanda Delil 1’de yer alan fiyat tespiti ve bölge paylaşımı yapıldığını gösteren belgeyi imzalayan taraflar arasında ÇORUM YUMURTA’nın da yer aldığı görülmektedir. Dosya kapsamındaki mevcut delillerden ÇORUM YUMURTA’nın açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (275) Yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik yürütülen 2021-2-081 ve 2022-2-023 dosya numaralı iki soruşturmanın bulunduğu ve ÇORUM YUMURTA’nın her iki dosyada da taraf olduğu, yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüs birliklerine ilişkin yürütülen 2022-2-023 dosya numaralı soruşturma bakımından 11.05.2023 tarihli ve 2022-2-023/SR-01 sayılı Soruşturma Raporunda ÇORUM YUMURTA hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığının ifade edildiği, yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslere ilişkin yürütülen 2021-2-081 numaralı soruşturma dosyası bakımından ise 12.05.2023 tarihli ve 2021-2-081/SR-04 sayılı Soruşturma Raporunda ÇORUM YUMURTA hakkında idari para cezası uygulanmasının talep edildiği, sonuç itibarıyla benzer konuda yürütülen soruşturmalarda ÇORUM YUMURTA hakkında iki farklı raportör görüşünün bulunduğu, bu durumun çelişki yarattığı savunması. (276) 2021-2-081 sayılı dosya kapsamında yürütülen soruşturma yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik iken; 2022-2-023 sayılı dosya kapsamında yürütülen soruşturma temelde yumurta üretici birliklerini konu almaktadır. 2021-2-081 sayılı soruşturmada ÇORUM YUMURTA hakkında ihlal tespitinde bulunulan belgeler diğer soruşturmadan tamamen farklı olup iki farklı soruşturmada farklı sonuçlara varılmasının çelişki yarattığı savunması kabul edilmemiştir. ELAGÖZ Tarafından Yapılan Savunmalar (277) Savunmalarda ELAGÖZ’ün yaklaşık 30 yıldır yumurta üretimi ve satışı pazarında faaliyet gösterdiği, bu süreçte hiçbir cezai müeyyide ile karşılaşmadığı ifade ediliştir. (278) Bir teşebbüsün geçmişte rekabet ihlalinde bulunmaması gelecekte rekabet ihlalinde bulunmayacağına dair bir karine teşkil edemeyeceğinden ve ne 4054 sayılı Kanun ne de ikincil mevzuat böyle bir karineye veya varsayıma izin verdiğinden, savunma kabul edilmemiştir.
23-50/979-356 93/116 (279) Savunmalarda ELAGÖZ yetkilisinin, Soruşturma Raporunda yer verilen “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” isimli WhatsApp grubuna iradesi dışında eklendiği ve yetkilinin grubun mesleki dayanışma ve yardımlaşma amacıyla kurulduğunu düşünerek grupta kaldığı, gruptaki yazışmaların sakıncalı olabileceğini fark edince gruptan ayrıldığı, yetkilinin söz konusu grupta yer alan üç adet mesajının içeriğinin de 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil etmediği kaydedilmiştir. (280) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmesi, toplantı gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bu bilgileri almayı açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını ya da karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. (281) ELAGÖZ bakımından ihlal isnadına temel teşkil eden deliller incelendiğinde, söz konusu teşebbüs tarafından ikinci yazılı savunmada ifade edilenin aksine, ELAGÖZ yetkilisi tarafından “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubuna gönderilen “Bizden herhangi bir ilave bölgeye destek talebi olmadı, olması durumunda da olumlu cevap vermemiz mümkün değil.136”, “Gün içerisinde mail gönderecğim abi.”, “(…..) hanım destek vereceğiz diye mail gönderdi.”, “Bu gün siparişi gönderdik fakat yarın ki siparişi karşılayamayacağız dedik.” şeklinde rekabeti kısıtlayıcı nitelikte mesajlar bulunmaktadır. Bu çerçevede ELAGÖZ’ün açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden ve tarafça bu yönde bir belge de sunulmadığından teşebbüsün ihlalin tarafı olduğu değerlendirilmiş, teşebbüs tarafından yapılan savunmaya itibar edilmemiştir. TEKKELİ Tarafından Yapılan Savunmalar (282) Savunmalarda Delil 1’de belirtilen 29.07.2019 tarihli toplantıya (…..)’nın katılmadığı ve fiziki belgede yer alan imzanın (…..)’ya veya şirketi temsil yetkisine sahip başka herhangi bir kişiye ait olmadığı, nitekim birinci yazılı savunma kapsamında sunulan Ek-1’de (…..)’nın imza sirkülerinin bulunduğu ve farklı dönemlerde imzalanmış belgelerden de görüleceği üzere (…..)’nın imzasının fiziki belgede yer alan imzadan tamamen farklı olduğu, Kurum tarafından yapılan yerinde incelemede incelenen (…..)’nın telefonundaki hattın belirtilen toplantı sırasında hangi konumdan sinyal aldığı bilgisinin TURKCELL’den yazı ile talep edildiği, TURKCELL’in bu bilgiyi hat sahibi ile bile paylaşamayacağını ve savcılığın gerek duyması durumunda Bilgi Teknolojileri Kurumu ile irtibata geçilebileceğini belirttiği, Kurumun resmi kanalla talepte bulunursa bu bilgiye ulaşarak (…..)’nın toplantıya katılmadığını onaylayabileceği öne sürülmüştür. 136 Tüm belgelerdeki yazım yanlışları, belgenin aslının korunması amacıyla olduğu şekilde bırakılmıştır.
23-50/979-356 94/116 (283) Öncelikle, rakip yumurta üreticilerinin bölge paylaşımına dair uzlaşı içinde olduklarını gösteren Delil 1, TEKKELİ’ye ihlal isnat edilmesine neden olan tek belge değildir. Fiziki belgeden hemen sonra Delil 2’nin devamında, GÜRES Satış Pazarlama ve Üretim Genel Müdürü (…..)’in “Dostlar” isimli WhatsApp grubundaki bazı yazışmalarının ekran görüntülerini 13.09.2019 tarihinde GÜRES Yönetim Kurulu Üyesi (…..) ile paylaştığı görülmekte olup ekran görüntülerinde TEKKELİ yetkilisi (…..)’nın da yazışmaları yer almaktadır. (284) Delil 2’de yer alan yazışmalarda, AB GIDA Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’ın “Eskişehir bölgeyi bizden aldılar. Kime geçti acaba… tüm grup arkadaşlarımızdan çok çok rica ediyorum, içimizde kenetlenelim ve bölge kaymalarına kesinlikle müsaade etmeyelim…Duruşumuzu koruyalım. Fiyat artışı için mücadelemiz sonuna kadar devam ediyor. A.B Gıdanın duruşu bellidir… Bizim bölge Eskişehir, hafta ya olan siparişlerini de bizden iptal etti, arkadaşlar iş ciddi…. Satış sorunu olan varsa Bölgenin adedi kadar malı ilgili üretici arkadaştan ben alırım. Ama kimsenin bölgesine rica ediyorum girmeyelim. … Amacımız yumurtanın fiyatını yükseltmek. Beraber hareket edemez isek, netice alamayız.”, MATLI Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’nın “Bizi de Gebze depodan çıkartmışlar…”, GÜRES Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’in “sözlere ve yazılanlara sadık kalınmalı dostlar”, TÜRE yetkilisi (…..)’nın “Türe yumurta olarak (…..) Beyle aynı fikirdeyiz” ve TEKKELİ yetkilisi (…..)’nın “Katılıyorum (…..) Beye” ifadeleri teşebbüslerin faaliyet gösterilen bölgeler konusunda hassas olduklarını ve bölge paylaşımı yapılması yönündeki iradelerinin devam ettiğini göstermekte olup TEKKELİ’nin de bu uzlaşının bir parçası olduğu görülmektedir. (285) Ayrıca, TEKKELİ hem “Dostlar” hem de “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp gruplarının katılımcısıdır. Hatta Delil 18’de “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp grubundaki 17.11.2021 tarihli yazışmalarda MNS Genel Müdür Yardımcısı (…..)’ın “Kesinlikle aynı fikirdeyim. Ayrıca “Telegram adlı bir uygulama var aynı kullandığımız whatsapp gibi en önemli özelliği yaptığımız yazışmaları karşı kişinin telefonundanda silinebilir olması uygun görürseniz grubu telegramda kuralım böylece tüm mesajları her seferinde silmek zorunda kalmayız” önerisine, TEKKELİ yetkilisi (…..)’nın da “Bende akşama düzenleme yapacağım abi” ifadesi ile onay verdiği görülmektedir. Dolayısıyla, teşebbüs tarafından yapılan savunmaya itibar edilmemiştir. (286) Savunmalarda kartelin amaç bakımından ihlal olduğu ve etkilerine bakılmasına gerek bulunmadığı, ancak yukarıda ifade edildiği gibi TEKKELİ’nin fiziki belgede imzasının olmaması ve söz konusu toplantıya katılmaması sebepleriyle ihlalden sorumlu tutulabilmesi için ihlal iddiasına konu anlaşmanın TEKKELİ’nin ticari faaliyetlerine etki edip etmediğine bakılması gerektiği, bu kapsamda 2019 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için yapılan analiz sonucunda gerçekleşen fiyatların büyük kısmının BİM için hesaplanan satış fiyat formülünün sonucunda ortaya çıkan verilerin altında kaldığı, buradan BİM’e yapılan satışların fiyatlarında bir artış olmadığının anlaşıldığı, ayrıca analizde BİM’in satış fiyatlarının dikkate alınmış olduğu ve ciro primi de hesaba katıldığında BİM’e yapılan satışlardaki fiyatların daha da düşük olduğunun görüldüğü belirtilmiştir. (287) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların hukuka aykırı ve yasak olduğu” düzenlenmektedir. Bu hüküm, bütün teşebbüsler arası anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini
23-50/979-356 95/116 tek başına, bir başka deyişle diğerlerinden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabet hukuku açısından fiyat tespitine ve bölge paylaşımına yönelik anlaşmalar en ağır rekabete aykırılık halleri arasında değerlendirilmekte ve çok açık bir biçimde yasaklanmaktadır. Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın kendisi veya en azından rekabeti bozucu hükümleri bir rekabet ihlali oluşturmakta olup bu durumda anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal çerçeve yarattığından sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır137. (288) Savunmalarda dosya kapsamındaki 21 delilin ikisinde “katılıyorum” ve “tamamdır” demek dışında TEKKELİ’nin hiçbir konuşmasının, bilgi paylaşımının, irade beyanının, teşvikinin, yönlendirmesinin ve eyleminin söz konusu olmadığı, TEKKELİ’nin WhatsApp ve Telegram gruplarının katılımcısı olmasının ihlal isnadında bulunulması için yeterli olmadığı, Delil 2’de yer alan ve TEKKELİ yetkilisi tarafından kullanılan “katılıyorum (…..) Beye” ifadesinin fiyat tespitine ve bölge paylaşımına ilişkin olmadığı, söz konusu ifadenin “BİM’in tedarikçilerden zararına yumurta aldığı, bunu da yumurta tedarikçilerini birbirine kırdırarak gerçekleştirdiği” mesajına yönelik olduğu, ilgili ifadeden hareketle ihlal isnadında bulunulmasının hatalı olduğu öne sürülmüştür. (289) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını ya da karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. TEKKELİ’nin açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, savunmaya itibar edilmemiştir. (290) Savunmalarda “Dostlar” ve “Abi-Kardeş” gruplarında bulunan TEKKELİ’nin yapılan yazışmalarının ihlal olduğu söylenebilecekse de gruplarda paylaşılan üç adet ekran görüntüsünde rekabete duyarlı stratejik bilginin yer almadığı, bu bilginin stratejik olduğu kabul edilse dahi Soruşturma Bildiriminde de ifade edildiğinin aksine teşebbüsün bu bilgiyi almasının söz konusu bilgiyi dikkate aldığına karine olarak kabul edilmediği ifade edilmiştir. (291) Bahse konu ekran görüntülerinin yer aldığı Delil 2 bir bütün olarak incelendiğinde teşebbüslerin, paylaşıma konu bölgelerde yaşanan gelişmeleri “Dostlar” isimli WhatsApp grubu vasıtasıyla birbirleri ile paylaştıkları, herhangi bir teşebbüsün paylaşılan bölgeden çıkması durumunda bölgenin yine grup üyesi teşebbüslerde kalması için teşebbüslerin birbirlerini aksiyon almaya yönlendirdikleri, böylelikle 137 19.01.2011 tarihli ve 11-04/64-26 sayılı Kurul kararı.
23-50/979-356 96/116 oluşturulan anlaşmanın sürdürülebilmesi için bir kontrol mekanizmasının geliştirildiği değerlendirilmektedir. (292) Ayrıca, açıkça karşı beyanda bulunma koşuluna ilişkin açıklamalara yukarıda yer verilmiştir. TEKKELİ’nin açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (293) Savunmalarda, Soruşturma Bildiriminde yer alan ve BİM ile soruşturma taraflarının ikili iletişimini gösteren delillerin hiçbirinde TEKKELİ’nin taraf olmadığı, ayrıca BİM tarafından belirlenen düşük fiyata itiraz eden e-postaların paylaşıldığı ekran görüntülerinde de TEKKELİ’nin yazışmalarının bulunmadığı, TEKKELİ’nin soruşturma taraflarınca organize edildiği iddia edilen toplantıların hiçbirine katılmadığı, Delil 5 ve 6’daki çiğ yumurta ve MİGROS özelindeki taraflar arasındaki yazışmalarda TEKKELİ’nin taraf olmadığı belirtilmiştir. (294) TEKKELİ hakkında ihlal tespitine konu belgelere ilgili bölümde ayrıntılı olarak yer verildiğinden bu belgelere burada tekraren değinilmemiştir. GALATA Tarafından Yapılan Savunmalar (295) Savunmalarda “A101 tedarikçileri” ve “özellikliler” isimli WhatsApp gruplarının kurulma amacının aynı piyasada iş yapan teşebbüslerin haberleşmesi ve aralarında bilgi aktarımı olduğu, SET YUMURTA yetkilisinin bazı şüpheli ifadeleri bulunsa da GALATA’nın anılan ifadelere iştirak etmediği, sadece bozulan ekonominin fiyatlandırma politikalarına yansımasından dolayı serzenişte bulunduğu, Anayasa’nın “Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti” başlıklı 26. maddesiyle bu durumun koruma altına alındığı belirtilmiştir. (296) GALATA tarafından “A 101 tedarikçileri” ve “özellikliler” isimli grupta gerçekleştirilen yazışmaların, grup genelindeki diğer yazışmalar ile birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu teşebbüsün rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın tarafı olduğuna işaret ettiği değerlendirilmiştir. Bahse konu gruplardaki yazışmaların rekabeti kısıtlama amacı açık olduğundan teşebbüs tarafından yapılan savunmaya itibar edilmemiştir. (297) Savunmalarda WhatsApp konuşmalarında GALATA yetkilisinin 13.10.2021 tarihinde gittikçe kötüleşen ekonomik koşullar sebebiyle artık çalışmayacaklarını ve kendi tedarikçisi oldukları depoları hemen bırakabileceklerini ifade ettiği, ayrıca 2022 yılı içerisinde GALATA’nın (…..) ₺ zarar ettiği ve bu yüzden yumurta tedarik etmeyi durduracaklarını A101’e ve ŞOK’a e-posta atarak bildirdiği, ilaveten haksız rekabet oluşturma amacında olsaydı, GALATA’nın yukarıda belirtilen zarara uğramadan kendisini ekonomik olarak kalkındıracak biçimde fiyatlama politikası uygulayabileceği ifade edilmiştir. (298) Ceza Yönetmeliği’nin “Hafifletici unsurlar” başlığı altında temel para cezası oranı belirlendikten sonra para cezasında indirime sebep olabilecek unsurlar tahdidi olmamak üzere sıralanmaktadır. İlgili Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasında i) yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması ii) ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması iii) zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi iv) diğer ihlallere son verilmesi ve v) ihlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi hallerin ispatlanması durumunda temel para cezasında dörtte bir ile beşte üç arasında bir indirime gidilebileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla, sektörün durumu, teşebbüsün zarar etmesi gibi hususlar ihlalin varlığını ortadan kaldırmamaktadır.
23-50/979-356 97/116 Ancak yumurta alım pazarının yapısına ve sektöre ilişkin tespitler ceza takdirinde hafifletici unsur olarak dikkate alınmıştır. GORDO Tarafından Yapılan Savunmalar (299) Savunmalarda GORDO’nun “A101 tedarikçileri” ve “özellikliler” isimli WhatsApp gruplarına kendi isteği dışında eklendiği, “A101 tedarikçileri” grubundan diğer üreticilerle temasta olmak istememesi ve gelecekte marketlerle olan ilişkilerini zedeleyeceği düşüncesiyle ayrıldığı, “özellikliler” grubunda ise diğer üreticilerin gözünde problem yaratan firma konumuna düşmemek için bir süre daha kaldığı ileri sürülmüştür. (300) Dosya kapsamında “A101 tedarikçileri” WhatsApp grubunun kurulduğu tarih olan 07.12.2020’de GORDO’nun kendi isteğiyle aynı tarihte gruptan çıkarıldığı tespit edilmiştir. Öte yandan GORDO’nun rekabetçi endişelere yol açan bir diğer WhatsApp grubu olan ve Delil 25’te yer verilen “özellikliler” grubunun katılımcısı olması ve söz konusu grupta yazışmalarının bulunması nedeniyle “A 101 tedarikçileri” isimli gruptan ayrılma iradesine ilişkin olarak ayrıca bir değerlendirmeye ihtiyaç görülmemiştir. (301) GORDO bakımından ihlal süresinin ve kapsamının belirlenmesinde buna bağlı olarak sadece “özellikliler” grubu özelinde elde edilen bilgiler ve belgeler esas alınmıştır. Teşebbüs rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadığını veyahut karşı çıktığını diğer tarafa açıkça ifade etmediği sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edilecektir. GORDO’nun “özellikliler” isimli grupta yazışmalarının bulunması ve rekabet karşıtı amacı açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilememesi nedeniyle teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (302) Savunmalarda “özellikliler” grubunda GORDO’nun tek paylaşımının ŞOK marketin raf görseli olduğu, bu görselde paylaşılan ürünün ve fiyatın herkes tarafından görülebileceği, bu paylaşımdan sonra yazışmaların sürekliliğinden rahatsız olunması nedeni ile grubun pasife alınarak sonraki paylaşımların takip edilmediği ve GORDO’nun başka bir paylaşımda da bulunmadığı, GORDO’nun başka teşebbüslerle iş birliği ve anlaşma içerisinde olduğuna dair bir delilin bulunmadığı, bu çerçevede rekabeti bozucu bir anlaşmanın varlığının kesin olarak ispatlanamadığı, grupta bulunan bazı üyelerin kartel oluşturma niyeti olsa dahi GORDO ile diğer teşebbüsler arasında karşılıklı irade uyuşmasının gerçekleşmediği belirtilmiştir. (303) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. GORDO’nun açıkça karşı beyanda bulunma
23-50/979-356 98/116 koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (304) Savunmalarda GORDO’nun geçmişte rekabet ihlaline işaret eden bir eyleminin bulunmadığı ifade edilmiştir. (305) Bir teşebbüsün geçmişte rekabet ihlalinde bulunmaması gelecekte rekabet ihlalinde bulunmayacağına dair bir karine teşkil edemeyeceğinden ve ne 4054 sayılı Kanun ne de ikincil mevzuat böyle bir karineye veya varsayıma cevaz verdiğinden savunmaya itibar edilmemiştir. İŞLEK YUMURTA Tarafından Yapılan Savunmalar (306) Savunmada “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET.” isimli WhatsApp grubundaki yazışmaları gerçekleştiren (…..)’in hem İŞLEK YUMURTA’nın sahibi hem de AFYON YUMURTA’nın hissedarı ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olduğu, yazışmaların hangi şirket adına yaptığının belirlenmesi gerektiği, yazışmada geçen “Ben işlek olarak 3 hafta önce kestim vermiyorum” ifadesinin nedeninin İŞLEK YUMURTA ile ŞOK arasında yaşanan bir anlaşmazlık sebebiyle 05.10.2020’de tedarik ilişkisinin sona ermesi olduğu, anılan ifadenin rekabet ile alakalı olmadığı ve bu sebeple 19.10.2020’de ve 21.10.2020’de (…..)’in gruba gönderdiği mesajların, tarih uyuşmazlığı nedeniyle İŞLEK YUMURTA ile ilgisinin bulunmadığı, İŞLEK YUMURTA’nın gruba yalnızca ŞOK ile tedarik ilişkisinin sonlandığı bilgisini ilettiği, bu bilginin ileriye dönük fiyat, maliyet gibi stratejik bir bilgi olmadığı ve bu bilgi sonucunda pazarın şeffaflaştığının ve pazardaki rekabetçi belirsizliğin ortadan kalktığının iddia edilemeyeceği ileri sürülmüştür. (307) İŞLEK GIDA’nın söz konusu savunması kapsamında sunduğu belgelerden, yazışma tarihinden yaklaşık bir ay önce İŞLEK GIDA’nın ŞOK’a son siparişini teslim ettiği sonrasında ŞOK’tan bir daha sipariş almadığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda yer alan (…..)’in ilgili grubun özgülendiği teşebbüs olan ŞOK ile ticari faaliyetinin bulunmaması, AFYON YUMURTA’da hissedarlığının ve yöneticiliğinin bulunması gibi nedenlerle rekabet karşıtı eylemlerden sorumlu teşebbüsün AFYON YUMURTA olduğu değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, İŞLEK GIDA hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. KEY ORGANİK Tarafından Yapılan Savunmalar (308) Savunmalarda “A101 Tedarikçileri” isimli WhatsApp grubunda KEY ORGANİK’in hiçbir yazışmasının olmadığı, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” isimli WhatsApp grubunda ve Delil 6’da yer verilen e-postada KEY ORGANİK’in isminin hiçbir şekilde geçmediği, “özellikliler” isimli WhatsApp grubunda ise KEY ORGANİK’in sadece isminin geçtiği, yumurta fiyatlarının belirlenmesi konusunda KEY ORGANİK tarafından müdahalede ve eylemde bulunulmadığı, KEY ORGANİK’in bu gruba isteği dışında eklendiği, zincir marketlerle ticari ilişkileri yüzünden olduğunu tahmin etmekle beraber bu gruba neden eklendiklerini bilmedikleri ifade edilmiştir. (309) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda,
23-50/979-356 99/116 teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. KEY ORGANİK’in açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (310) Savunmalarda 2021 yılının Mayıs ayına kadar KEY ORGANİK’in bütün üretimini URAS Gıda İthalat İhracat Limited Şirketi (URAS GIDA)’ne sattığı, 2021 yılının Haziran ayından itibaren A101’e satış yapmaya başladığı ve fiyatları alıcıların talebinin belirlediği belirtilmiştir. (311) Soruşturma Raporunda, Delil 25’te başta A101 ve ŞOK olmak üzere zincir marketlere özellikli tavuk yumurtası tedarik eden bazı yumurta üreticilerinin “özellikliler” isimli WhatsApp grubu aracılığıyla iletişime geçtiği ve söz konusu grubun kuruluş tarihinin 13.09.2021, son yazışma tarihinin ise 20.01.2022 olduğu tespit edilmiştir. KEY ORGANİK’in “özellikliler” isimli WhatsApp grubuna URAS GIDA’ya satış yapmayı bıraktıktan ve A101’e satış yapmaya başladıktan sonra dâhil olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu savunmaya itibar edilememiştir. ÖZLEM YUMURTA Tarafından Yapılan Savunmalar (312) Savunmalarda ÖZLEM YUMURTA’nın, tüm faaliyet dönemlerinde çok düşük kâr marjıyla çalıştığı ve 2019-2021 yılları arasında zarar ettiği, yumurta üretiminin faaliyetlerinin sadece %(…..)’sini oluşturduğu, pazar payının ise yalnızca %(…..) olduğu, ÖZLEM YUMURTA’nın pazarda söz hakkının bulunmadığı, fiyatları etkileme gücüne sahip olmadığı, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda, grup üyelerinin ortak bir fiyat belirlemediği, grupta ŞOK’un tedarikçilere teklif etmiş olduğu fiyatların paylaşıldığı, grup katılımcıları tarafından ŞOK’a tedarik edilen mal miktarlarının paylaşılmadığı, bu nedenlerle fiyat tespitinden ve arz kontrolünden bahsedilemeyeceği, ayrıca ÖZLEM YUMURTA’nın Türkiye toplam yumurta üretimi içerisindeki %(…..) oranındaki payıyla bu amacı gerçekleştirecek durumda bulunmadığı belirtilmiştir. (313) Pazarın yapısı ve teşebbüslerin pazar payları ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki bir ihlal arasında doğrudan bir ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke genelinde çok sayıda yumurta üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, aralarında ÖZLEM YUMURTA’nın da bulunduğu teşebbüslerin tedarikçisi oldukları zincir marketler özelinde tedarik koşullarını birlikte belirlemeye çalıştığı, kararda yer verilen delillerden net bir şekilde görülmektedir. Dolayısıyla teşebbüsün bu savunması kabul edilmemiştir. (314) Savunmalarda ÖZLEM YUMURTA’nın arzı kısıtlamadığı, 2020 yılında 2019 yılına göre tavuk kapasitesinin artmış görünme nedeninin alacağı karşısında bir borçlusunun çiftliğini bir yıllığına kiralama sözleşmesi olduğu, zincir marketlere mal vermek istemeseydi ÖZLEM YUMURTA’nın tavuk sayısını azaltacağı ve yumurtaları zayi edeceği, hâlbuki ŞOK’tan gelen bütün taleplere olumlu karşılık verdiği ve aralarında anlaşılan fiyatın altında kalsa dahi bütün sipariş taleplerini bölge ayırt etmeksizin karşıladığı, bu durumun ticari defterlerle ve elektronik iletişim kayıtlarıyla sabit olduğu ileri sürülmüştür.
23-50/979-356 100/116 (315) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların hukuka aykırı ve yasak olduğu” düzenlenmektedir. Bu hüküm, bütün teşebbüsler arası anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bir başka deyişle diğerlerinden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabet hukuku açısından fiyat tespitine ve bölge paylaşımına yönelik anlaşmalar en ağır rekabete aykırılık halleri arasında değerlendirilmekte ve çok açık bir biçimde yasaklanmaktadır. Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın kendisi veya rekabeti bozucu hükümleri bir rekabet ihlali oluşturmakta olup bu durumda anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar için gözden çıkardıkları bir yapı yarattığından sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır.138 (316) Savunmalarda, zincir marketlere dönük ticari politikaları ortaklaştırma çabası olarak ifade edilen eyleme ÖZLEM YUMURTA’nın katılımının tek delilinin 13 sözcükten oluşan dört cümle olduğu, buna tamamlanmış eylem değil çaba denildiği, tamamlansaydı uyumlu eylem denilebileceği, ÖZLEM YUMURTA’nın söz konusu WhatsApp grubuna ne zaman veya kendiliğinden dâhil olup olmadığını bilmediği, gruptan çıktığı zaman kendisi hakkında hakaretamiz ve olumsuz yorumlardan duyduğu rahatsızlık sebebiyle tekrar gruba eklendiğinde grupta amaçsızca kaldığı, WhatsApp grubu katılımcılarının hiçbirinin ŞOK’a hangi fiyattan ve ne miktarda ürün vereceği gibi rekabete duyarlı stratejik bilgi paylaşmadığı ifade edilmiştir. (317) ÖZLEM YUMURTA’nın da dâhil olduğu “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” WhatsApp grubu rakip yumurta üreticilerinin bir araya geldiği bir grup olup ÖZLEM YUMURTA’nın “Grubun alacağ tüm kararlara destek veriyorum” ifadesi ile bahse konu WhatsApp grubunda alınan veya alınacak kararları desteklediği görülmüştür. (318) Ayrıca, Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. ÖZLEM YUMURTA’nın açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (319) Savunmalarda, doktrine göre ihlalden sorumlu tutulabilmek için anlaşmanın hayata geçirilmesinin gerekli olmadığı, ancak uyumlu eylem için bu şartın 138 Bkz. 19.01.2011 tarihli ve 11-04/64-26 sayılı Kurul kararı.
23-50/979-356 101/116 aranması gerektiği, Avrupa Birliği Adalet Divanının Boya ve Şeker karteli kararlarında anlaşma ve uyumlu eylem kavramlarını birbirinden ayırdığı, 4054 sayılı Kanun’da böyle bir açıklık olmamasına rağmen iki kavramın aynı kefede değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. (320) Dosyada uyumlu eyleme ilişkin bir değerlendirme bulunmamakta olup dosya bakımından ihlal tespitinin temelini yumurta üreticileri arasındaki anlaşma oluşturmaktadır. Dolayısıyla söz konusu savunmaya itibar edilmemiştir. (321) Savunmalarda, ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubuna SET YUMURTA yetkilisi tarafından gönderilen mesajdaki “Bım market tedarıcılerınde olan birlikteliği aynısını burada kurmayı hedefliyoruz” ifadesinin Soruşturma Raporunda bahsedilen diğer WhatsApp gruplarına dâhil olmayan ÖZLEM YUMURTA ile ilgisinin bulunmadığı, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli grupta geçen ŞOK’un fiyat politikasının değiştirilmesine yönelik mesajlara ÖZLEM YUMURTA yetkilisi tarafından cevap verilmediği, ayrıca bahsedilen politikanın ne olduğunun da belirsiz olduğu, bununla birlikte SET YUMURTA yetkilisinin ilk paylaşımından üç gün sonra gruba gönderdiği “Gruptaki sessizlik iyi değil abi Bu adımı hep beraber atmalıyız” mesajına ÖZLEM YUMURTA yetkilisi dâhil grup üyelerinin cevap vermemesinin ise rekabet karşıtı amacın benimsenmediğini gösterdiği, söz konusu WhatsApp grubunda ŞOK’a e-posta gönderip grupta paylaşan yalnızca üç teşebbüsün bulunduğu ve bu teşebbüslerin de rekabete duyarlı herhangi bir bilgi paylaşımında bulunmadığı, yumurta fiyatlarının soruşturma konusu dönemde haftalık olarak Yumurta Üreticileri Merkez Birliği’nin sitesinde ilan edildiği, dolayısıyla WhatsApp grubunda paylaşılan bilgilerin hâlihazırda oldukça şeffaf olan yumurta pazarındaki şeffaflığı artıramayacağı, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda bulunan ÖZLEM YUMURTA çalışanının; teşebbüsü temsile ve ilzama yetkili olmadığı kaydedilmiştir. (322) Dosyada “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubu katılımcılarına fiyat tespitine yönelik bir anlaşma içerisinde oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca ÖZLEM YUMURTA’nın da dâhil olduğu “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” WhatsApp grubu rakip yumurta üreticilerinin bir araya geldiği bir grup olup ÖZLEM YUMURTA’nın “Grubun alacağ tüm kararlara destek veriyorum” ifadesi ile bahse konu WhatsApp grubunda alınan veya alınacak kararları desteklediği görülmektedir. (323) Ayrıca, Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmesi, toplantı gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bu bilgileri almayı açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. ÖZLEM YUMURTA’nın açıkça karşı
23-50/979-356 102/116 beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (324) İlaveten WhatsApp grubunda yer alan kişinin teşebbüsü temsile ve ilzama yetkili olmadığı savunmasına ilişkin olarak ise grupta bulunan kişilerin ilgili şirketlerinde karar verici veya yetki sahibi bir konumda olup olmadıklarının ihlal tespiti bakımından önemi bulunmamaktadır. Zira her teşebbüsün kendi bünyesinde çalışan personelin eylemlerinden ve davranışlarından rekabet hukuku açısından sorumlu olduğu açıktır. (325) Savunmalarda, bölge paylaşımına yönelik olarak yer verilen “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubundaki SET YUMURTA yetkilisinin gönderdiği “Şuan tek ricamız var abalioğlu nün mal verdiği depoya destek mal göndermeyelim.” mesajında belirtilen deponun ve bu depoya hangi firmaların mal verdiğinin belirsiz olduğu, bölge paylaşımından bahsedilebilmesi için hangi firmanın nereye, ne kadar mal vereceğinin belirli olmasının gerektiği, dolayısıyla bölge paylaşımıyla ilgili olarak bir ihlal isnadında bulunulamayacağı öne sürülmüştür. (326) Delil 26’nın değerlendirildiği ilgili bölümde WhatsApp grubundaki yazışmaların rakipler arasında fiyat tespitine yönelik olduğu belirtilmiş ve rakip teşebbüsler arasında alınacak kararlara ÖZLEM YUMURTA’nın iştirak edeceği yönünde beyanatının olduğu tespitinde bulunulmuştur. Söz konusu gruba ilişkin olarak bölge paylaşımı yapıldığına yönelik bir değerlendirme bulunmamasından ötürü tarafın savunmasına itibar edilmemiştir. ERCANLAR Tarafından Yapılan Savunmalar (327) Savunmalarda ERCANLAR’ın, MERKEZ YUMBİR’e veya herhangi bir yerel birliğe üye olmadığı, bu durumun sektördeki diğer üreticilerle beraber hareket etmediğinin birincil göstergesi olduğu belirtilmiştir. (328) Bir teşebbüsün yerel, ulusal veya sektörel bir birliğe üye olması ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal ortaya çıkması arasında doğrudan bir bağlantı bulunmamaktadır. Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde ele alınan temel husus rakipler arasında olan rekabeti kısıtlayıcı amacı veya etkisi olan bir anlaşmanın, uzlaşının veyahut uyumlu eylemin varlığıdır. Dolayısıyla, sektörel bir birliğe üye olunmamasının ERCANLAR’ın sektördeki diğer üreticilerle beraber hareket etmediğinin birincil göstergesi olduğu yönünde bir savunmanın kabulü mümkün değildir. (329) Savunmalarda ERCANLAR yöneticilerinin “A101 tedarikçileri” isimli WhatsApp grubunun kurucusu veya yöneticileri olmadığı; ERCANLAR Genel Müdürü (…..)’ın kendi rızası olmadan gruba alındığı, (…..)’ın grupta kısa bir süre kalıp gruptan ayrıldığı; ERCANLAR’ın hâlihazırda benzeri başka bir grupta bulunmadığı, Delil 24’te bahsi geçen fiyat baskılama amaçlı gönderilen mesaj sırasında ERCANLAR’ın grupta olmadığı; “özellikliler” isimli WhatsApp grubunda da sadece dört gün bulunulduğu; bu süreçte 13.09.2020 tarihinde bir üçüncü tarafın çevrim içi fiyatının paylaşıldığı, 12.10.2020 tarihinde ŞOK’un politikasının değişmeyeceğinin ifade edildiği, 08.11.2020 tarihinde tutar belirtmeden maliyet kalemlerinin paylaşıldığı ve 14.09.2020 tarihinde ise sabırlı olunması ifade edilerek fiyatın yükseltilmesi fikrine karşı çıkıldığı; ayrıca “özellikliler” grubunun organik yumurtaya ilişkin olduğu, ERCANLAR’ın organik yumurta üretmediği ve bu sebeplerle uyumlu eylem için somut şartların oluşmadığı, ERCANLAR’ın grupta sadece dört gün yazışmalara dâhil olduğu ve
23-50/979-356 103/116 14.12.2020 tarihinde ambalaj kolisi temin etmek amaçlı mesaj attığı; 15.12.2020 tarihinde A101’in satış fiyatının alış fiyatından daha düşük olduğunu belirttiği, 07.12.2020 tarihinde arzı kısıtlama fikrine karşı çıktığı, 09.12.2020 tarihinde tedarikçilere önceden bildirilen A101’in alım fiyatını grupta paylaştığı ve bunların hiçbirinin rekabet kurallarına aykırı bir bilgi değişimi olmadığı ileri sürülmüştür. (330) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. ERCANLAR’ın açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilememesine ek olarak Soruşturma Raporunun ilgili bölümlerinde yer verildiği üzere ERCANLAR yetkilisinin “A101 tedarikçileri” ve “özellikliler” isimli WhatsApp gruplarında yazışmalarının bulunduğu, buna ek olarak “A101 tedarikçileri” grubunda sözcü olarak seçildiği ve bu çerçevede yapmış olduğu paylaşımların olduğu görülmektedir. Dolayısıyla teşebbüs tarafından yapılan savunmaya itibar edilmemiştir. (331) Savunmalarda “A101 tedarikçileri” grubunun omega3, gezen ve organik yumurta tedarikçilerinin olduğu bir grup olduğu, toplam yumurta pazarının %1’ini bile oluşturmayan bu yumurta türlerinin fiyatının konvansiyonel yumurta fiyatlarına endeksli olduğu ve doğrudan bu fiyatlara etki etmenin mümkün olmadığı belirtilmiştir. (332) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların hukuka aykırı ve yasak olduğu” düzenlenmektedir. Bu hüküm, bütün teşebbüsler arası anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bir başka deyişle diğerlerinden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabet hukuku açısından fiyat tespitine ve bölge paylaşımına yönelik anlaşmalar en ağır rekabete aykırılık halleri arasında değerlendirilmekte ve çok açık bir biçimde yasaklanmaktadır. Bir anlaşmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlaşmanın kendisi veya rekabeti bozucu hükümleri rekabet ihlali oluşturmakta olup bu durumda anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal çerçeve yarattığından sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır139. 139 19.01.2011 tarihli ve 11-04/64-26 sayılı Kurul kararı.
23-50/979-356 104/116 (333) Savunmalarda, “A-101 tedarikçileri” grubuna ait ilk yazışma tarihinin 07.12.2020 ve son yazışma tarihinin 21.01.2021 olduğu, “özellikliler” grubuna ait ilk yazışma tarihinin 13.09.2021 ve son yazışma tarihinin 20.01.2022 olarak belirtildiği, ancak Soruşturma Raporunda yer verilenin aksine “özellikliler” grubuna ait son yazışma tarihinin 21.12.2021 olduğu, ERCANLAR bakımından ihlalin süresinin 1-5 yıl arasında olduğunun belirtildiği ancak “A-101 tedarikçileri” grubunun 1,5 ay, “özellikliler” grubunun ise 3-3,5 ay aktif kaldığı, ERCANLAR’ın WhatsApp gruplarında toplam 4-4,5 ay aktif olduğu, dolayısıyla ihlal süresinin 1-5 yıl arasında olmadığı ileri sürülmüştür. (334) ERCANLAR’la ilgili deliller 07.12.2020-21.01.2022 tarih aralığını kapsamaktahdır. Bu hesaplama yapılırken “özellikliler” ve “A-101 tedarikçileri” isimli gruplarda yer alan ilk ve son yazışmaların tarihleri esas alınmıştır. Kurul içtihadına bakıldığında pek çok Kurul kararında ihlal süresinin hesaplanması bakımından dosya kapsamında ihlal tespitine dayanak olan ilk ve son belge tarihlerinin dikkate alındığı görülmektedir.140 (335) ERCANLAR’ın da katılımcı olarak bulunduğu “özellikliler” ve “A-101 tedarikçileri” isimli WhatsApp gruplarındaki yazışmalar kısaltılmış, dolayısıyla ilgili yazışmalara bütünüyle yer verilmemiş olup taraflar 2010/3 sayılı Tebliğ’in 6. ve 8. maddeleri gereğince soruşturma bildiriminin yapılmasından itibaren son yazılı savunma sürelerinin dolmasına kadar dosyaya giriş haklarını kullanarak Kurum içi yazışmalar ve başka teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin ticari sırları ve diğer gizli bilgileri içerenler hariç olmak üzere, Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evraka ve elde edilmiş olan her türlü delile erişebilmektedir. Bu kapsamda usulüne uygun şekilde talep etmeleri halinde, taraflar dosya kapsamındaki belgelere yukarıda belirtilen sınırlar dâhilinde erişim sağlayabilmektedir. ULTRAYUM Tarafından Yapılan Savunmalar (336) Savunmalarda ULTRAYUM’un (…..) adetlik günlük üretimiyle isnat edildiği şekilde piyasadaki rekabeti bozamayacağı, keza pandemi döneminde ayakta zor duracak gücünün olduğu ve diğer üreticilerle toplanıp rekabeti engelleme gibi bir amacının olmadığı ifade edilmiştir. (337) Teşebbüslerin pazar payları veyahut günlük üretim kapasiteleri ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal arasında doğrudan bir ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke genelinde çok fazla sayıda yumurta üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, aralarında ULTRAYUM’un da bulunduğu teşebbüslerin tedarikçisi oldukları zincir marketler özelinde tedarik koşullarını birlikte belirlemeye çalıştığı ilgili bölümlerde yer verilen delillerden net bir şekilde görülmektedir. (338) Savunmalarda ULTRAYUM’un “özellikliler” isimli WhatApp grubuna mevcut piyasa faaliyetleri hakkında bilgi almak için gündelik hayatta kendisi ile görüşülmeyen bir üretici tarafından eklendiği, grubun kuruluş amacının bilinmediği, ULTRAYUM’un grupta bulunduğu süre içerisinde fiyat hakkında konuşmadığı, 28.09.2022 tarihindeki “mail atıyorum” mesajıyla anlatılmak istenenin grupta duyulan farklı alış fiyatları üzerine büyük marketlerin neye göre fiyat yazdığını öğrenmek ve zararına yapılan satışlara karşı sitem etmek olduğu 140 22.12.2022 tarihli ve 22-56/882-365 sayılı Kurul kararı, s.18; 10.11.2022 tarihli ve 22-51/754-313 sayılı Kurul kararı, s. 55; 10.11.2022 tarihli ve 22-51/753-312 sayılı Kurul kararı, s.12; 21.07.2022 tarihli ve 22-33/523-210 sayılı Kurul kararı, s. 16; 30.06.2022 tarihli ve 22-29/488-197 sayılı Kurul kararı, s.47; 30.09.2021 tarihli ve 21-46/671-335 sayılı Kurul kararı, s. 24; 15.04.2021 tarihli ve 21-22/267-117 sayılı Kurul kararı s. 137.
23-50/979-356 105/116 ve ULTRAYUM’da yapılan yerinde incelemede böyle bir e-postanın gönderilmediğinin de muhtemelen tespit edildiği belirtilmiştir. (339) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. ULTRAYUM’un açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin bir tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (340) Ayrıca, delillerin ispat gücünün tespitine ilişkin Kurul kararlarında benimsenen temel prensip, delillerin bütün olarak değerlendirilmesidir. “özellikliler” isimli WhatsApp grubu organik yumurtaya ilişkin olup grup hem A101 hem de ŞOK ile olan çalışma şartlarını konu almaktadır. ULTRAYUM’un “özellikler” isimli WhatsApp grubuna dâhil olduğu ve grupta açıkça karşı beyanda bulunmadığı belgelerle sabittir. Dolayısıyla, “mail atıyorum” mesajından sonra ULTRAYUM tarafından e-posta gönderilip gönderilmediğinin tespiti ile ihlalin varlığı arasında doğrudan bir ilişki bulunmamaktadır. IŞIK YUMURTA Tarafından Yapılan Savunmalar (341) Soruşturmaya dayanak oluşturan GÜRES ve MNS arasındaki konuşmaya IŞIK YUMURTA’nın dâhil olmadığı, soruşturmaya dayanak oluşturan WhatsApp grubuna IŞIK YUMURTA’nın herhangi bir yetkilisinin ve çalışanının katılmadığı, teşebbüsün bu konuşmalardan haberdar olmadığı ve ayrıca, IŞIK YUMURTA’nın BİM ile doğrudan bir ticari ilişkisinin bulunmadığı ifade edilmiştir. (342) Dsoyada yer verildiği üzere, IŞIK YUMURTA’nın ve yetkilisi (…..)’ın tüm yerinde inceleme belgeleri arasında isminin geçtiği tek belgenin Delil 2 olduğu, dosya kapsamında elde edilen imzalı fiziki belgede, WhatsApp gruplarında yapılan yazışmalarda ve diğer yazışmalarda IŞIK YUMURTA’nın isminin geçmediği veya bu yazışmaların tarafı olmadığı görülmüştür. İlaveten, zincir marketlerden gelen cevabi yazılara göre IŞIK YUMURTA’nın ilgili dönemde zincir marketlere ürün tedarik etmediği de anlaşılmaktadır. Dolayısıyla IŞIK YUMURTA’nın soruşturmanın diğer taraflarından ayrıştığı ve dosya kapsamındaki diğer belgelerin de, IŞIK YUMURTA’nın rekabet karşıtı anlaşmaya taraf olduğunun ispatı bakımından yetersiz olduğu değerlendirilmiştir. Bu çerçevede IŞIK YUMURTA hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. KAYTAŞ Tarafından Yapılan Savunmalar (343) Savunmalarda birincil delil olarak ortaya koyulan Delil 1’de soruşturma açılan 17 teşebbüsten 10’unun imzasının bulunduğu, imzası olmadığı belirtilen yedi teşebbüsten beşi için doğrudan ya da dolaylı olarak iletişim delilinin varlığından Soruşturma Bildiriminde bahsedilirken KAYTAŞ hakkında dosya kapsamında
23-50/979-356 106/116 birincil ya da ikincil nitelikte bir delilin söz konusu olmadığı, Soruşturma Bildiriminde ismi en az geçen teşebbüsün KAYTAŞ olduğu, ayrıca KAYTAŞ’ın Soruşturma Bildiriminde belirtilen üç iletişim grubundan sadece “Dostlar” isimli WhatsApp grubunda yer aldığı, rekabeti kısıtlama amacı içinde olsaydı KAYTAŞ’ın “Abi-Kardeş” isimli WhatsApp grubuna ve bu grupta açılması planlanan Telegram grubuna dâhil olacağı, hâlbuki KAYTAŞ’ın isminin bu gruptaki yazışmalarda dahi geçmediği; BİM ile KAYTAŞ arasındaki ticari ilişkiye ilişkin Özel Marka Sözleşmesi ve Satın Alma Çerçeve Sözleşmesi olarak iki farklı sözleşmenin akdedildiği ve iki sözleşmenin de imza tarihinin 03.09.2020 olduğu, sözleşmeler kapsamında kesilen ilk faturanın tarihi 19.10.2020 iken, “Dostlar” isimli WhatsApp grubunda tespit edilen son iletişimin tarihinin 18.03.2020 olduğu, dolayısıyla “Dostlar” isimli WhatsApp grubundaki iletişim sırasında KAYTAŞ ve BİM arasında bir ticari ilişkinin söz konusu olmadığı ve bu yüzden grupta paylaşılan bilgilerin KAYTAŞ için ticari bir öneminin bulunmadığı ifade edilmiştir. (344) Dosya kapsamında elde edilen imzalı fiziki belgede, “Dostlar” WhatsApp grubu dışında kalan WhatsApp gruplarında ve diğer yazışmalarda KAYTAŞ’ın isminin geçmediği veya teşebbüsün yazışmaların tarafı olmadığı görülmektedir. Dolayısıyla, KAYTAŞ’ın dosya konusu anlaşmaya taraf olduğuna dair somut bilgi ve belge elde edilememiş olması nedeniyle teşebbüs hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. KA-YUM Tarafından Yapılan Savunmalar (345) Savunmalarda KA-YUM’un günlük yumurta üretim kapasitesinin Türkiye ortalamasının sadece %(…..)’una tekabül ettiği141, hatta 2022 yılı içerisinde hayvan ölümleri sebebiyle teşebbüsün ortalama kapasitesinin düştüğü, dolayısıyla KA-YUM’un mevcut kapasite oranıyla piyasayı etkileyebilecek bir güce sahip olmadığı, soruşturma tarafı diğer teşebbüslerin kapasitesinin 1-5 milyon adet/gün arasında değişmekte olduğu, KA-YUM’un bu kadar yüksek kapasiteli firmalar ile işbirliği yaparak kartelleşmesinin beklenemeyeceği; KA-YUM’un fiziki belgede imzasının bulunmadığı, KA-YUM’un BİM ile yumurta alışverişine 2019 yılında başladığı, ancak tedarik sorunları ve zarara uğraması sebebiyle 05.10.2022 tarihinde BİM ile tedarik ilişkisini sona erdirdiği, KA-YUM’un kartelleşmeden haberinin olmadığı, hatta kapasite yetersizliğinden BİM’e tedarik ettiği yumurtaların %(…..)’ini dışarıdan yüksek fiyata almak zorunda kaldığı ve bu şekilde KA-YUM’un aynı zamanda piyasada alıcı konumda bulunması nedeniyle bahse konu fiyat artışlarından kendisinin de olumsuz etkilendiği, Soruşturma Raporunda bahsedilen İzmir’deki toplantıya katıldığı daha sonra herhangi bir toplantıya katılmadığı ve herhangi bir görüş belirtmediği, Delil 2’de açık kaynaklardan elde edilen bilgilere göre KA-YUM çalışanı olduğu belirtilen çalışanın KA-YUM çalışanı olmadığı, bu durumun KA-YUM’un ticari defterleri ve kayıtlarıyla ispatlanabileceği ve ayrıca, GÜRES’in terk ettiği beyan edilen Eskişehir bölgesinde KA-YUM tarafından herhangi bir satış yapılmadığı, Kurulun 23.12.2010 tarihli ve 10-80/1687-640 sayılı kararında rekabeti sınırlayıcı bir uzlaşmanın kurulması yahut sürdürülmesi için katkı sağlama hâlinin bulunup bulunmadığı aranarak iletişimin içeriğinin esas alındığı, belgede adı geçen teşebbüslerin anlaşma tarafı olduklarını makul kesinlikle ortaya koyan destekleyici bir belge bulunmadığı için ceza tatbikine yer 141 Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazıda; KA-YUM’un kapasitesinin (…..) adet/gün olup Türkiye kapasitesinin 140.000.000 adet/gün olduğu belirtilmiştir.
23-50/979-356 107/116 olmadığına oybirliği ile karar verildiği; benzer şekilde Kurulun 08.04.2021 tarihli ve 21-20/247-104 sayılı kararında Ekonomik Analiz ve Araştırma Dairesi (EAAD)’nden fiyat paralelliği analizi talep edildiği, EAAD’nin anlaşmayı destekleyici nitelikte analiz bulgusu sunamadığı, dolayısıyla kararda taraf teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna varılamadığı ileri sürülmüştür. (346) “Dostlar” isimli WhatsApp grubu katılımcısı olan KA-YUM’un bahse konu grupta herhangi bir yazışmasına ulaşılamamıştır. Buna ek olarak “Dostlar” WhatsApp grubundaki yazışmaların tamamına ulaşılamadığından KA-YUM’un gruba katılım tarihleriyle ilgili herhangi bir bilgiye erişmek de mümkün olmamıştır. İlaveten, KA-YUM ile ilgili olan bir başka delil “Gönderenler ABgıda-Kumartaşlı-Güres-(…..)-Abalıoğlu-Kayyum-Kula-(…..)” ifadesidir. KA-YUM’da ve diğer teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde konuya ilişkin herhangi bir belge elde edilememiş olup ihlal endişesine sebebiyet veren söz konusu belgenin üçüncü tarafın beyanından ibaret kaldığı görülmektedir. Dolayısıyla, KA-YUM’un dosya konusu anlaşmaya taraf olduğuna dair somut bilgi ve belge elde edilememiş olması nedeniyle teşebbüs hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. EMEK YEM Tarafından Yapılan Savunmalar (347) Savunmalarda “Dostlar” isimli WhatsApp grubunda 16.08.2019-27.12.2019 tarihleri arasında yazışma yapıldığı, ilgili tarih aralığında EMEK YEM’in gruba üye olmadığı, Kurulun 04.03.2021 tarihli ve 21-11/155-64 sayılı İzmir Konteyner Nakliyeciliği kararında benzer bir durumun söz konusu olduğu, teşebbüs tarafından Soruşturma Raporundaki iddia konusu e-postanın kendisine ulaşmadığının belirtildiği ve bahse konu durumun Kurul tarafından tespit edilmesi üzerine teşebbüse idari para cezası verilmediği, EMEK YEM’in BİM’e yumurta satışlarının “Dostlar” grubuna ilişkin son yazışma tarihi olan 27.12.2019’dan üç-dört ay sonra, yani Nisan 2020’de başladığı, Delil 2’de yer alan yazışmanın tarihi dikkate alındığında, 2019 tarihli Delil 1’de EMEK YEM’in isminin geçmemesinin teşebbüsün iddia edilen ihlalde yer almadığını gösterdiği, ilaveten Delil 3’te geçen WhatsApp yazışmasındaki yapılması planlanan toplantı için raporlanan katılımcı teşebbüs isimlerinde de EMEK YEM’in yer almadığı, Soruşturma Bildiriminde EMEK YEM ve GÜRES arasında paylaşıldığı iddia olunan bilginin içeriğine dair bir bilginin veya belgenin bulunmadığı, ayrıca GÜRES ile rekabete hassas nitelikte olabilecek bir belgenin paylaşılmadığı, Delil 12 ile aynı dönemde BİM ile yapılan yazışmalarda EMEK YEM’in BİM’in sunduğu fiyat tekliflerini kabul ettiği, fiyatlarının ticari rakiplerinden farklılaştığı, yalnızca ŞİŞMAN YUMURTA ve GÜRES arasında geçen yazışmanın içinde “Kula” ibaresinin yer almasından yola çıkılarak EMEK YEM aleyhine ihlal isnadında bulunulmasının hukuka uygun olmayacağı, bu kapsamda, Ankara 9. İdare Mahkemesinin 30.05.2022 tarihli ve 2021/2670 E. 2022/1193 K. sayılı kararı incelendiğinde Kurulun 19.11.2020 tarihli ve 20-50/693-304 sayılı kararı kapsamında teşebbüs aleyhinde ortaya konulan belgenin benzer gerekçelerle reddedilip ilgili Kurul kararının iptal edildiği142, EMEK YEM’in ana faaliyetleri 142 “…işleme dayanak alınan Bulgu-1'e ilişkin e-postanın, AK-KİM Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin kendi personellerinin kendi aralarında başka bir belediyenin alüminyum sülfat ihalesine verecekleri teklifte anılan ihale ile ilgili yaklaşık maliyet fiyatını belirlemeye yönelik konuşmaları içeren bir iç yazışma olması ve bu yazışmada davacı şirketin herhangi bir dahlinin bulunmaması, ayrıca bu yazışmanın davacı şirketin anılan firma ile açık iletişimini ortaya koyan hiç bir bilgi içermemesi (…) dikkate alındığında, söz konusu iki bulgunun da davacı şirket ve AK-KİM Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin piyasada rekabeti
23-50/979-356 108/116 içerisinde %(…..) gibi küçük bir oran teşkil eden sofralık yumurta toptan satışı için rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmaya taraf olma motivasyonunun bulunmadığı kaydedilmiştir. (348) “Dostlar” isimli WhatsApp grubu katılımcısı olan EMEK YEM’in bahse konu grupta herhangi bir yazışmasına ulaşılamamıştır. Buna ek olarak “Dostlar” WhatsApp grubundaki yazışmaların tamamına ulaşılamadığından EMEK YEM’in gruba katılım tarihleriyle ilgili herhangi bir bilgiye erişmek de mümkün olmamıştır. İlaveten, EMEK YEM ile ilgili olan bir başka delil “Gönderenler ABgıda-Kumartaşlı-Güres-(…..)-Abalıoğlu-Kayyum-Kula-(…..)” ifadesidir. EMEK YEM’de ve diğer teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde konuya ilişkin herhangi bir belge elde edilememiş olup ihlal endişesine sebebiyet veren söz konusu belgenin üçüncü tarafın beyanından ibaret kaldığı görülmektedir. Dolayısıyla, EMEK YEM’in dosya konusu anlaşmaya taraf olduğuna dair somut bilgi ve belge elde edilememiş olması nedeniyle teşebbüs hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. RANA TAVUKÇULUK Tarafından Yapılan Savunmalar (349) Savunmalarda “Dostlar” isimli WhatsApp grubuna RANA TAVUKÇULUK’un kendi isteği ve arzusuyla, bir başka deyişle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yazılı fiilleri işlemek kastı ile katılmadığı, RANA TAVUKÇULUK’un gruba eklendikten kısa bir süre sonra gruptan çıktığı, bu sürede grupta hiçbir paylaşımda bulunmadığı, yapılan paylaşımlara göre hareket etmediği ve grup üyeleri ile başka hiçbir platformda da iletişime geçmediği, ayrıca RANA TAVUKÇULUK’un BİM ile olan anlaşması gereği BİM’in belirlediği fiyatlar üzerinden BİM’e düzenli olarak yumurta tedarik etmeye devam ettiği iletilmiştir. (350) “Dostlar” grubundaki yazışmaların tamamının elde edilemediği, elde edilen yazışmaların ise sohbetlerin ekran görüntülerinin farklı kişilerle yapılan görüşmelerde paylaşılması sonucu elde edildiği görülmektedir. Söz konusu ekran görüntülerinde de grup katılımcılarından RANA TAVUKÇULUK’un herhangi bir yazışması tespit edilememiştir. İlaveten gruptaki yazışmaların tamamına ulaşılamadığından söz konusu teşebbüsün gruba katılım tarihleriyle ilgili herhangi bir bilgi mevcut değildir. Dolayısıyla, RANA TAVUKÇULUK’un dosya konusu anlaşmaya taraf olduğuna dair somut bilgi ve belge elde edilememiş olması nedeniyle teşebbüs hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. ADA YUMURTA Tarafından Yapılan Savunmalar (351) Savunmalarda ADA YUMURTA’nın sahibi olan (…..)’ın herhangi bir WhatsApp grubuna dâhil olmadığı, Soruşturma Bildiriminde geçen telefon numarasının (…..)’ın eski eşi (…..)’a ait olabileceği, (…..)’ın şirkette hiçbir zaman herhangi bir görev almadığı, (…..)’a sorulduğunda kendisinin WhatsApp grubunu hatırlamadığını, birçok WhatsApp grubuna kendi rızası ve onayı olmadan eklendiğini söylediği belirtilmiştir. engelleme, bozma ya da kısıtlama etkisi doğuran veya bu etkiyi doğurabilecek nitelikte anlaşma ve uyumlu eylem içerisinde bulunduklarını ispatlayacak, piyasaya yönelik kararlarının uyum ve müzakere içinde alındığına dair tespit ve değerlendirmeleri ortaya koyacak nitelikte ve kesinlikte bulunmadığı, dolayısıyla, 4. maddeye aykırılığı ortaya koymaktan uzak bu bulgulardan hareketle 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.”
23-50/979-356 109/116 (352) “özellikliler” isimli WhatsApp grubunun kuruluş tarihinin 13.09.2021, son yazışma tarihinin ise 20.01.2022 olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu grupta gerçekleştirilen yazışmalar incelendiğinde gruba 14.09.2021 tarihinde eklenen ADA YUMURTA’nın grupta herhangi bir yazışması elde edilememiştir. İlaveten, - ADA YUMURTA’dan talep edilen bilgiler kapsamında gönderilen cevabi yazıda, “özellikliler” isimli WhatsApp grubunda “Organik (…..) Ada Yum” olarak kayıtlı kişinin, teşebbüs yetkilisi (…..)’ın 2017 yılında boşandığı eşi (…..) olabileceği, - ADA YUMURTA bakımından ihlal tespitine konu olabilecek tek hususun “Organik (…..) Ada Yum kişisini eklediniz” ifadesinden ibaret olduğu ve “Organik (…..) Ada Yum” olarak kayıtlı kişinin (…..) olduğunun net bir şekilde tespit edilemediği, - İlgili grubun aktif olduğu tarih (13.09.2021-20.01.2022) cevabi yazıda ve yukarıda yer verilen diğer bilgiler ile birlikte göz önüne alındığında (13.09.2021-20.01.2022) göz önüne alındığında, ADA YUMURTA bakımından ihlal tespitinde bulunmak için yeterli bilginin ve belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, teşebbüs hakkında herhangi bir ihlal tespitinde bulunulmamıştır. KESKİNOĞLU Tarafından Yapılan Savunmalar (353) Savunmalarda “A101 Tedarikçileri” isimli WhatsApp grubuna A101’in önemli tedarikçilerinden biri olsa bile KESKİNOĞLU’nun katılmadığı, KESKİNOĞLU’nun “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM. ÜRET” grubuna da katılmadığı, buradaki yazışmaların KESKİNOĞLU ile bağlantısının bulunmadığı, “özellikliler” isimli WhatsApp grubuna şirkette yetkili olmayan KESKİNOĞLU çalışanı (…..)’un dâhil edildiği, şahsın gruba neden eklendiğini bilmediği, (…..)’un grupta hiçbir yazışmaya ve konuşmaya dâhil olmadığı, konuşmaya dâhil olmadığı sürece grupta bulunmaya devam etmesinin herhangi bir sorumluluk getirmeyeceği düşüncesiyle hareket ettiği, ayrıca “özellikliler” grubunda ağırlıklı olarak organik yumurta üretiminin konuşulduğu, KESKİNOĞLU’nun 01.04.2020 tarihinde organik yumurta üretimini durdurmuş olduğu ve gezen yumurta hakkında ise grupta paylaşılan fiyat bilgileri ile KESKİNOĞLU’nun gerçekleşen fiili fiyatlarının birbiriyle uyuşmadığı, KESKİNOĞLU’nun 07.04.2022 ve 20.10.2022 tarihlerinde Kurum tarafından denetlendiği ve rekabeti önleyici, kısıtlayıcı veya engelleyici herhangi bir davranışta bulunmadığının tespit edildiği, özellikli sınıfına giren yumurta üretiminin KESKİNOĞLU’nun toplam üretiminin %(…..)’sini oluşturduğu, basiretli bir tacir olan KESKİNOĞLU’nun bu kadar küçük bir kısım için rekabete aykırı davranışta bulunmasının ticari hayatın olağan akışına ve ticari faydasına ve çıkarlarına aykırı olduğu, hiçbir şekilde kabul etmemekle birlikte haksız rekabet oluşturarak kazanç elde etmek isteseydi KESKİNOĞLU’nun özellikli sınıfına dâhil olmayan diğer yumurta çeşitlerinde bu eylemi gerçekleştireceği, dolayısıyla, %(…..)’lik özellikli yumurta üretiminin piyasayı baskı altına alamayacak kadar düşük bir oran olduğu ve bu çerçevede Kanun’un 41. maddesinde bahsedilen de minimis müessesine göre ihlal teşkil eden bazı eylemlerin piyasadaki etkilerinin hissedilir derecede olmaması halinde soruşturmaya konu edilmemesi gerektiği ifade edilmiştir. (354) Delil 1’deki anlaşmanın uygulanması amacıyla kurulduğu düşünülen “Dostlar” ve “Abi-kardeş” isimli WhatsApp gruplarında KESKİNOĞLU’nun katılımcı olarak tespit edilememesi ve bunun dışında da teşebbüs hakkında başkaca bilgi belge elde
23-50/979-356 110/116 edilememesi nedeniyle KESKİNOĞLU’nun söz konusu anlaşmanın tarafı olup olmadığına yönelik bir tespit yapılmamıştır. İlgili dosya kapsamında KESKİNOĞLU’nun katılımcısı olduğu tek grup olma özelliğini taşıyan “özellikliler” isimli WhatsApp grubunda ise hiçbir yazışmasının bulunmaması diğer bilgiler ile bir arada düşünüldüğünde, KESKİNOĞLU hakkında yeterli bilginin ve belgenin bulunmaması nedeniyle teşebbüs hakkında ihlal tespitinde bulunulmamıştır. ULU TARIM Tarafından Yapılan Savunmalar (355) Savunmada, yumurta fiyatlarının haftalık olarak değişmesi ve üretici firmaların birbirleriyle iletişime ihtiyaç duymaları sebebiyle ULU TARIM’ın “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda yer aldığı, ULU TARIM’ın rekabeti kısıtlayan herhangi bir iç yazışmasının bulunmadığı ifade edilmiştir. (356) Yatay İşbirliği Kılavuzu’nun 46. paragrafında da vurgulandığı üzere, teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmesi, toplantı gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bu bilgileri almayı açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair açık bir karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. İlaveten, Kurulun Biopharma Logistics kararında da vurgulandığı üzere, rekabet hukukunda bir teşebbüsün, yalnızca açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağlaması durumunda rekabet ihlalinden sorumlu tutulmayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle teşebbüsler, somut olaydaki gibi rekabet karşıtı amacı açık olan bir anlaşmaya katılmadıklarını veyahut karşı çıktıklarını diğer tarafa açıkça ifade etmedikleri sürece rekabet ihlalinden sorumlu tutulmaya ve o anlaşmanın tarafı olarak kabul edilmeye devam edecektir. ULU TARIM’ın açıkça karşı beyanda bulunma koşulunu sağladığına dair bir belge tespit edilemediğinden teşebbüsün ihlalin tarafı olduğu değerlendirilmiştir. (357) Savunmalarda ULU TARIM’ın yatay bir anlaşma içerisinde devam eden tek bir ihlale dahil olduğu kanaatine varıldığı, devam eden tek bir ihlal tespitine varılabilmesi için ihlale taraf olan teşebbüslerin tek bir çerçeve anlaşma veya ortak plan dahilinde hareket ettiğinin ortaya konulmasının gerektiği, ancak ULU TARIM sahibi (…..)’nun böyle bir anlaşmadan haberdar olmadığı, “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubundaki “Tanışmış oluruz” iletisinin ULU TARIM sahibi (…..) tarafından gönderilen tek ileti olduğu ve ULU TARIM sahibi (…..)’nun dosyada yer verilen diğer WhatsApp gruplarında yer almadığı, “Şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği ULU TARIM hakkında bir uyumlu eylem karinesinden bahsedilemeyeceği ve bu çerçevede ULU TARIM’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğinin iddia edilemeyeceği savunması. (358) “ANADOLU ÇİFTLİĞİ YUM.ÜRET” isimli WhatsApp grubunda yer alan yazışmalardan bazıları şu şekildedir: “… en kısa sürede tanışmayı ve son ay gerçekleşen şok marketler fiyat politikasını değiştirmeyi hedefliyoruz…”, “arkadaşlar gezen ve oöega 3 yumurtada baskımız sonuç verdi cumartesi fiyatlar değişiyor…”, “onlarla taban fiyat nasıl olmalı diye görüşme gerçekleştirecez…”, “bide taban fiyat ne olmalı bu gruba yazarsanız seviniriz”. İlgili WhatsApp grubu incelendiğinde fiyat tespitine yönelik benzer nitelikte çok sayıda yazışmanın varlığından söz etmek mümkündür. Ayrıca ULU TARIM sahibi (…..) tarafından paylaşılan “İnşallah”, “Tanışma fırsatı”, “olur” iletilerden ULU TARIM’ın grubu takip ettiği ve söz konusu teşebbüsün rakip teşebbüsler arasında alınacak kararlara ilişkin iradesini açıkça ortaya koyduğu değerlendirilmiştir.
23-50/979-356 111/116 (359) İlaveten, dosyada devam eden tek ihlale ilişkin bir değerlendirme yer almamaktadır. İhlal tespiti ise WhatsApp grubunda yer alan ilk ve son yazışma tarihleri ve ilgili teşebbüsün karşı beyanda bulunup bulunmadığı kriterleri çerçevesinde yapılmıştır. ULU TARIM yetkilisinin gruba gönderdiği mesajlardan, grubu aktif olarak takip ettiği ve grupta açıkça karşı beyanda bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda, savunmaya itibar edilmemiştir. (360) Savunmalarda hiçbir şekilde ihlali kabul etmemekle birlikte, ULU TARIM’ın yerinde inceleme esnasında Kurum personeline kolaylık sağlamış olmasının, yumurta üretiminin ve satışının ULU TARIM’ın cirosunun küçük bir kısmını teşkil etmesinin, teşebbüs sahibi (…..)’nun ilgili WhatsApp grubunda bir yıldan kısa bir süre bulunmasının ve ULU TARIM’ın davranışı sonucunda bir zararın ortaya çıkmamasının idari para cezasının belirlenmesinde hafifletici unsur olarak kabul edilebileceği savunması. (361) Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde ilgili hafifletici unsurlar ceza takdirinde dikkate alınmıştır. I.4.6. Ceza Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirme (362) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7’nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmü yer almaktadır. (363) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir. (364) Ceza Yönetmeliği’nin temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin; karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınmaktadır. Temel para cezası belirlenirken ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususlar dikkate alınmaktadır. (365) Ceza Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde kartel; fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma veya uyumlu eylemler olarak tanımlanmaktadır. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler bakımından dosya kapsamındaki deliller, temel itibarıyla yumurta üretimi ve satışı ile iştigal eden rakip teşebbüsler arasında fiyat tespitine, bölge paylaşımına ve ticari politikalarının ortaklaştırılmasına yönelik bir anlaşmanın olduğunu göstermiştir. Bu bağlamda, dosya kapsamında tespit edilen ihlal, Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesine göre karteldir. İhlalin kartel niteliğinde olması ve teşebbüslerin ihlalin oluşumundaki yönlendirici rolleri dikkate alınarak temel para cezası başlangıç oranı; - ERCANLAR, GALATA ve NUREGG için %(.....); - ELAGÖZ, GORDO, NATURAL, ÖZLEM, ULTRAYUM, ÇORUM YUMURTA ve TEKKELİ için %(.....);
23-50/979-356 112/116 - KEY ORGANİK ve ULU TARIM için ise %(.....) olarak belirlenmiştir. (366) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ise ihlalin süresinin temel para cezasının tespitinde dikkate alınacağı öngörülmektedir. Belirtilen hükme göre temel para cezasının miktarı; bir ila beş yıl arasında süren ihlallerde yarısı oranında, beş yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı oranında arttırılmaktadır. Dosya kapsamındaki deliller çerçevesinde soruşturma tarafları bakımından ihlale esas alınanan tarih aralıklarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 52 – Teşebbüslerin İhlal Süreleri Sorumlu Teşebbüsler İlgili Deliller İlk Delil - Son Delil Tarihleri İhlalin Süresi ÇORUM YUMURTA Delil 1-23 ve 26 29.07.2019 - 27.01.2022 1-5 yıl arası ERCANLAR Delil 24-25 07.12.2020 – 20.01.2022 1-5 yıl arası GALATA Delil 24-25 07.12.2020 – 20.01.2022 1-5 yıl arası TEKKELİ Delil 1-23 29.07.2019 – 27.01.2022 1-5 yıl arası ELAGÖZ Delil 26 13.10.2020 – 20.01.2021 1 yıldan kısa GORDO143 Delil 25 13.09.2021 – 20.01.2022 1 yıldan kısa KEY ORGANİK Delil 25 13.09.2021 – 20.01.2022 1 yıldan kısa NATURAL YUMURTA Delil 25 13.09.2021 – 20.01.2022 1 yıldan kısa NUREGG Delil 26 13.10.2020 – 20.01.2021 1 yıldan kısa ÖZLEM YUMURTA Delil 26 13.10.2020 – 20.01.2021 1 yıldan kısa ULTRAYUM Delil 25 13.09.2021 – 20.01.2022 1 yıldan kısa ULU TARIM Delil 26 13.10.2020 – 20.01.2021 1 yıldan kısa (367) Bu kapsamda temel para cezası oranı; - ERCANLAR ve GALATA bakımından ihlalin süresinin bir yıldan uzun beş yıldan kısa sürdüğü değerlendirildiğinden belirlenen temel para cezasının Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca yarısı oranında arttırılarak %(.....) olarak belirlenmesine, - ÇORUM YUMURTA ve TEKKELİ bakımından ihlalin süresinin bir yıldan uzun beş yıldan kısa sürdüğü değerlendirildiğinden belirlenen temel para cezasının Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca yarısı oranında arttırılarak %(.....) olarak belirlenmesine, - ELAGÖZ, GORDO, KEY ORGANİK, NATURAL YUMURTA, NUREGG, ÖZLEM YUMURTA, ULTRAYUM ve ULU TARIM bakımından ihlalin süresinin bir yıldan kısa sürdüğü değerlendirildiğinden anılan teşebbüsler bakımından belirlenen temel para cezasında herhangi bir değişiklik yapılmamasına karar verilmiştir. (368) Son olarak, Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinde ağırlaştırıcı unsurlar; 7. maddesinde ise hafifletici unsurlar sayılmaktadır. Belirlenen temel para cezası üzerinden öncelikle varsa ağırlaştırıcı unsurlar uygulanarak ceza arttırılabilmekte; ardından hafifletici unsurların varlığı hâlinde ceza indirilebilmektedir. Dosya kapsamında ağırlaştrıcı unsur bulunmamaktadır. Ceza Yönetmeliği’nin “Hafifletici unsurlar” başlığı altında temel para cezası oranı belirlendikten sonra para cezasında indirime sebep olabilecek unsurlar tahdidi olmamak üzere sıralanmaktadır. Bu kapsamda Ceza Yönetmeliği’nin 7. 143 İlgili bölümlerde yer verildiği üzere GORDO başlangıçta “A101 Tedarikçileri” isimli WhatsApp grubunun katılımcılarından biri olsa da sonrasında kendi isteği ile gruptan çıkarıldığına işaret eden belgeler elde edilmiştir. Bu nedenle söz konusu tablonun hazırlanmasında GORDO bakımından ilk ve son delil tarihlerinin belirlenmesinde “özellikler” isimli WhatsApp grubundaki yazışmalar esas alınmıştır.
23-50/979-356 113/116 maddesinin birinci fıkrasında i) yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması ii) ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması iii) zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi iv) diğer ihlallere son verilmesi ve v) ihlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi hallerin ispatlanması durumunda temel para cezasında dörtte bir ile beşte üç arasında bir indirime gidilebileceği düzenlenmiştir. (369) Türkiye’de yumurta üreticilerinin sayısının fazla olmasına karşın, alım pazarı yoğunlaşmış bir yapıdadır. Bu duruma Kurumun yayımlamış olduğu 2022 Yılı Türkiye HTM Perakendeciliği Sektör İncelemesi Nihai Raporu (HTM Sektör Nihai Raporu)’nda da değinilmektedir. HTM Sektör Nihai Raporunda yapılan çalışmalarda da vurgulandığı üzere, yumurta ürün kategorisinde ilk dört tedarikçinin ve ilk dört perakendecinin payları aşağıdaki şekildedir: Tablo 53 - Yumurta Kategorisinde İlk Dört Tedarikçinin ve İlk Dört Perakendecinin Payları (%) İlk Dört Tedarikçinin Payı (CR4) İlk Dört Perakendecinin Payı (CR4) 2010 2015 2019 2020 2021 2010 2015 2019 2020 2021 Yumurta 9 10 6 5 4 11 24 31 39 33 Kaynak: 2022 HTM Sektör Nihai Raporu (370) Yukarıdaki tablonun sol tarafında ürün kategorileri bazında en büyük dört tedarikçi firmanın payları toplamlarına, sağ taraftaki sütunlarda ise ilgili kategorideki perakende kanalında ilk dört perakende zincirinin payları toplamına yer verilmektedir. Yumurta kategorisinde ilk dört tedarikçinin payı 2010 yılında %9 iken, bu oran 2021 yılında %4’e düşmüştür. İlk dört perakendecinin yumurta pazarındaki payı 2010 yılında %11 iken bu pay 2021 yılında %33’e yükselmiştir. (371) İlaveten, mevcut dosya kapsamında Kurul tarafından 22.09.2022 tarihinde 22-43/629-262 sayıyla; 29.09.2022 tarihinde 22-44/644-270, 22-44/644-271, 22-44/644-272, 22-44/644-273, 22-44/644-274, 22-44/644-275, 22-44/644-276 ve 22-44/644-277 sayılarla; 26.01.2023 tarihinde 23-06/88-27 ve 23-06/89-28 sayılarla; 09.02.2023 tarihinde 23-07/101-31 ve 23-07/104-32 sayılarla ve 23.02.2023 tarihinde 23-10/165-151 sayı ile alınmış uzlaşma nihai kararlarında da yumurta alım pazarındaki teşebbüslerin (zincir marketlerin) alıcı gücünün bulunduğu ve alım pazarının yoğunlaşmış bir yapı arz ettiği tespit edilerek anılan uzlaşma nihai kararları bakımından idari para cezalarının tayininde bu durum Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesi uyarınca hafifletici unsur olarak dikkate alınmıştır. (372) Bu kapsamda Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde aynı hafifletici unsurlar dikkate alınarak ceza oranı beşte iki oranında indirilerek nihai ceza oranının; - ERCANLAR ve GALATA bakımıdan %(.....); - ÇORUM YUMURTA bakımından %(.....); - NUREGG bakımından %(.....); - ELAGÖZ, GORDO, NATURAL YUMURTA, NUREGG ve ULTRAYUM bakımından %(.....) ve - KEY ORGANİK ve ULU TARIM bakımından %(.....) olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
23-50/979-356 114/116 (373) Alım pazarındaki teşebbüslerin alıcı gücüne ek olarak ÖZLEM YUMURTA ve TEKKELİ’nin yumurta üretimi faaliyetinin yıllık gayri safi gelirleri içerisindeki payının çok düşük olması da dikkate alınarak Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde ceza oranı beşte üç oranında indirilerek nihai ceza oranının, - ÖZLEM YUMURTA bakımından %(.....), - TEKKELİ bakımından ise %(.....) olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
23-50/979-356 115/116 J. SONUÇ (374) Rekabet Kurulunun 12.05.2022 tarihli ve 22-21/355-M sayılı, 08.12.2022 tarihli ve 22-54/826-M sayılı, 09.02.2023 tarihli ve 23-07/103-M sayılı kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre, a) Haklarında soruşturma yürütülen, Çorum Yumurta Üretim Pazarlama AŞ, Düzce Natural Gıda San. Ltd. Şti., Ege Sarrafiye Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Elagöz Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Ercanlar Yumurta Yarka Yem Gıda İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret AŞ, Galata Deniz Ürünleri Gıda Hayvancılık Dış Ticaret Ltd. Şti., Key Tavukçuluk Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ltd. Şti., Nuregg Pazarlama Danışmanlık Yem Enerji Madencilik Besi Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ, Özlem Tarım Ürünleri AŞ, Tekinler Tarım İşletmesi Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Tekkeli Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti. ve Ulu Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Pazarlama Ltd. Şti. unvanlı teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine ve soruşturma konusu eylemlerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyetten yararlanamayacağına OYBİRLİĞİ ile, b) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası ile i. 7. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uyarınca 2022 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, o %(.....)’i oranında olmak üzere Elagöz Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.ye 37.012,33-TL; o %(.....)’i oranında olmak üzere Tekinler Tarım İşletmesi Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.ye 2.751.837,75-TL; o %(.....)’si oranında olmak üzere Key Tavukçuluk Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ltd. Şti.ye 336.597,61-TL; o %(.....)’i oranında olmak üzere Düzce Natural Gıda San. Ltd. Şti.ye 48.747,52-TL; o %(.....)’i oranında olmak üzere Özlem Tarım Ürünleri AŞ’ye 14.118.288,87-TL; o %(.....)’i oranında olmak üzere Ege Sarrafiye Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.ye 702.399,56-TL; o %(.....)’si oranında olmak üzere Ulu Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Pazarlama Ltd. Şti.ye 2.346.139,79-TL; ii. 7. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uyarınca 2021 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %(.....)’i oranında olmak üzere Nuregg Pazarlama Danışmanlık Yem Enerji Madencilik Besi Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ’ye 1.225.332,95-TL; iii. üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uyarınca 2022 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren,
23-50/979-356 116/116 o %(.....)’i oranında olmak üzere Çorum Yumurta Üretim Pazarlama AŞ.ye 17.069.253,58-TL; o %(.....)’si oranında olmak üzere Ercanlar Yumurta Yarka Yem Gıda İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret AŞ’ye 9.334.293,27-TL; o %(.....)’si oranında olmak üzere Galata Deniz Ürünleri Gıda Hayvancılık Dış Ticaret Ltd. Şti.ye 287.872,04-TL; o %(.....)’i oranında olmak üzere Tekkeli Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.ye 18.096.939,31-TL; idari para cezası verilmesine Kurul Üyeleri Hasan Hüseyin ÜNLÜ ve Berat UZUN’un farklı gerekçeleri ve OYBİRLİĞİ ile; c) Ada Yumurta Üretim Gıda Pazarlama Paketleme ve Satış Gürcan Karayılan, Işık Yumurta Gıda Sanayi Ticaret AŞ, Kaytaş Kayseri Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret AŞ, İşlek Gıda Sanayi Ticaret ve Pazarlama Ltd. Şti., Ka-Yum Gıda-Hayvancılık-Tarım Ürünleri ve İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi Ticaret AŞ, Kula Yağ ve Emek Yem Sanayi Ticaret AŞ ve Rana Tarım Hayvancılık Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiğine yönelik bulguya ulaşılamadığından, ilgili teşebbüsler hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.
1 26.10.2023 tarih, 23-50/979-356 sayılı Karara ilişkin farklı gerekçe Yumurta üretimi alanında faaliyet gösteren bazı teşebbüslere soruşturma süreci sonunda, ihracat rakamı hariç tutularak hesaplanan ciro üzerinden idari para cezası uygulamasına karar verilmiştir. Diğer hususlara katılmakla birlikte, aşağıda yer alan gerekçelerle ihracat cirosunun idari para cezası hesabında dışarda bırakılmasına katılmamaktayız. 4054 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafında saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir” hükmü yer almaktadır. Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik)’in tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinin (f) fıkrasında ise; “Yıllık gayri safi gelir: Tek düzen hesap planındaki net satışları veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa, Kurul tarafından saptanacak olan, net satışlara en yakın geliri (teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden olağan gelir veya karlar gibi net satışların hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedeller de yıllık gayr, safi gelir saptanırken dikkate alınır)” tanımı yer almaktadır. Görüldüğü üzere ne Kanun ne de bu konudaki ikincil düzenlemeler, ihracatın ceza hesabında dışarıda bırakılmasına yönelik herhangi bir düzenleme içermemekte, bilakis teşebbüsün toplam ekonomik gücü üzerinden cezalandırılmasını hedeflediğinden yıllık gayri safi gelirler üzerinden cezalandırılmasını emretmektedir. Esasen teşebbüsün ekonomik gücünün tam olarak hedeflenebilmesi ve bazı farklı muhasebe teknik ve kayıtları nedeniyle zafiyet oluşmaması için çok yakın zamanda yukarıda yer alan Yönetmeliğe “(teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden olağan gelir veya karlar gibi net satışların hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedeller de yıllık gayri safi gelir saptanırken dikkate alınır)” kısmı eklenmiştir. Birkaç istisnai karar bulunmakla birlikte, Kurul’un yaygın uygulaması da ihracat rakamları çıkarılmadan cezada toplam cironun esas alınması yönündedir. Bazı dosyalarda ihracat rakamlarının cezaya esas ciroya dahil edilmemesi gerektiği Teşebbüs vekillerince ileri sürülmüş, bu husus çeşitli davlara ve mahkeme kararlarına da konu olmuştur. (Danıştay 13. Daire’nin 09.05.2012 tarihli, 2008/8485 E., 2012/968 K. No’lu Hes Hacılar Elektrik Sanayi ve Ticaret A. Ş. Kararı; Danıştay 10. Daire’nin 28.11.2002 tarihli, 2000/6064 E., 2002/4541 K. No’lu Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A.Ş. Kararı; Danıştay 13. Daire’nin 02.04.2013 tarihli, 2009/2586 E., 2013/898 K. No’lu Toprak Seniteri ve Turizm işletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı).
2 “Net satışlardan, “yurtdışı satışların çıkarılması ile bulunan cezaya esas rakamda bir diğer sorun ise; net bir rakamdan brüt bir rakamın çıkarılmasıdır. Şöyle ki, tek düze muhasebe sisteminde gelir tablosunda, yurtiçi satışlar ve yurtdışı satışlar (ve diğer gelirler) ayrı ayrı olmak üzere brüt satış kalemin altında muhasebeleştirilmektedir. Daha sonra satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler alt başlıklarında satış indirimleri yer almaktadır. Buna göre satış indirimlerinin (satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler ), ne kadarının yurtiçi satışlar, yurtdışı satışlar veya diğer gelirler üzerinden düşünüldüğü detayı bulunmamakta, bu kalemler toplam brüt gelir üzerinden düşülerek net satışlar elde edilmektedir. Dolayısıyla net olan bir rakamdan brüt olan bir rakam çıkarılarak (en düşük rakamdan en yüksek rakam çıkarılmakta) hesaplama yapılmış olmaktadır. Bu durum da mahkeme kararlarında ifade edilen “teşebbüsün Pazar içindeki gücünü esas alan yaklaşım” anlayışıyla çelişmektedir. Yukarıda yer alan açıklamalarımız, açık mahkeme kararları, ilgili Kanun maddeleri ve ikincil düzenlemeler ile yerleşik Kurul uygulamaları dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun uyarınca uygulanacak idari para cezalarında, ihracat rakamlarının ceza hesabında dışarda bırakılmasının doğru olmadığı, toplam ciro üzerinden para cezasının hesaplanması gerektiği düşüncesiyle, bu husustaki Kurul’un çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır. Hasan Hüseyin ÜNLÜ Berat UZUN Kurul Üyesi Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy