Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-179 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-56/1091-413
Karar Tarihi : 26.8.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Nur Seda KÖKTÜRK
C. BİLDİRİMDE : - Holdham
BULUNAN Temsilcisi: Av. Melih SİSA
Cumhuriyet Cad. No:235/4 Çelik Ap. Harbiye 34367 İstanbul
D. TARAFLAR : - Holdham 20
17, rue de l’Academie, 14000, Caen, FRANSA
- Yusuf KOHEN
İstoç 26. Ada No.170/6 Bağcılar 34200 İstanbul
- Selim KOHEN
İstoç 26. Ada No.170/6 Bağcılar 34200 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Yusuf KOHEN ve Selim KOHEN’e ait Derya Büro
Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. (Derya A.Ş.) hisselerinin Holdham şirketi
tarafından devralınarak kontrolün el değiştirmesi işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.7.2010 tarih, 6027 sayı ile intikal eden
ve eksiklikleri en son 11.8.2010 tarih ve 6363 sayıyla tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 19.8.2010 tarih ve 2010-2-179/Öİ-10-151.İA
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 20.8.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-120/391
sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan devralma işleminin 4054 sayılı
Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve 40
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi anlamında
hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim durumu daha da güçlendiren ve bunun
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
10-56/1091-413
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı 50
Derya A.Ş. hissedarları Yusuf KOHEN ve Selim KOHEN ile Holdham şirketi arasında
24.6.2010 tarihinde imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca, Derya
A.Ş. hisselerinin, kapanış tarihi itibarıyla %70’inin, 2013 yılı itibarıyla ise geri kalan
%30’unun Holdham şirketine devri söz konusudur. Aynı taraflar arasında bir
Hissedarlar Anlaşması ile Garanti Anlaşması da imzalanmıştır.
Verilen bilgiye göre Holdham’ın kontrolünü elinde bulunduran ve Türkiye harici
yurtdışı pazarlarda büro sarf malzemeleri alanında faaliyet gösteren Group Hamelin,
Derya A.Ş.’nin devralınması ile Türkiye pazarına girmeyi amaçlamaktadır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan: Holdham 60
Fransa kanunları uyarınca kurulmuş ve Caen ticaret ve şirket siciline kayıtlı Holdham,
Avrupa ve Avrupa dışında, kırtasiye kağıt ürünleri (zarflar, defterler, bloknot ve dosya
ürünleri gibi) ve ofis sarf malzemeleri üreten ve satan şirketler grubu Group Hamelin
tarafından kontrol edilen bir şirkettir. Group Hamelin bünyesinde üretimi ve ticareti
yapılan başlıca ürün grupları; dosyalama, defter ve notluk, zarf ve karton/kağıt
ürünleridir.
Holdham’ın 2009 yılına ait cirosu (……) Avro olarak belirtilmiştir. Söz konusu cironun,
Türkiye dışı faaliyetler sonucu elde edildiği ifade edilmiştir.
H.2.2. Devredenler
Yusuf KOHEN ve Selim KOHEN devre konu olan Derya A.Ş.’nin ilgili işlemden önce 70
hissedarı olan gerçek kişilerdir.
H.2.3. Devredilen: Derya A.Ş.
Yapılan incelemeye göre Derya A.Ş.’nin, fotokopi makinesi, faks gibi ofis ekipmanları
haricindeki ofis malzemelerinin üretimi ve satışı alanında, pazarda Noki markası ile
faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.
Derya A.Ş.’nin üretim ve/veya satışını yaptığı ürünleri aşağıdaki şekilde
gruplandırılmıştır:
1. Ofis Sarf Malzemeleri
1.1. Dosyalama grubu
1.2. Tüketim malzemeleri
1.3. Zımba ve Delgeç grubu
1.4. Medya ve elektronik grubu
1.5. Kağıt ürünleri
2. Yazı gereçleri
2.1. Tükenmez ve roller büro kalemleri
2.2. Mekanik kurşun kalemler
2.3. Fosforlu kalemler
2.4. Kalıcı markörler
2.5. Ağaç cidarlı kurşun kalemler
2.6. Keçe uçlu fineliner ve benzeri kalemler
10-56/1091-413
3
3. Okul Gereçleri
3.1. Plastikten Mamul
3.2. Boyalar
3.3. Kağıttan mamul
4. Diğer
Alınan bilgiye göre Derya A.Ş. yalnızca dosyalama grubunda kaplık, klasör, L
dosyalar, poşet dosya, separatör ve telli doya gibi ürünlerin üretimini
gerçekleştirmekte, geri kalan ürün gruplarında ise ürünlerin ticaretini 80
gerçekleştirmektedir.
Derya A.Ş.’nin hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Derya A.Ş. Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Hisse Oranı (%)
Yusuf KOHEN (……)
Selim KOHEN (……)
Diğer (……)
Toplam 100
Derya A.Ş.’nin 2009 yılı toplam cirosunun (……) TL olduğu, söz konusu cironun
(……) TL’lik kısmının yurt içi satışlardan elde edildiği ifade edilmiştir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Holdham veya Holdham’ın kontrolünü elinde bulunduran Group Hamelin’in Türkiye
pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Derya A.Ş. ise ofis malzemeleri
olarak adlandırılabilecek bir alanda faaliyet göstermektedir. 90
Rekabet Kurulu, 20.6.2002 tarih ve 02-39/434-184 sayılı JW Childs Equity Partners
III L.P. tarafından Esselte AB'ye ait tüm hisselerin devralınması işlemine izin
verilmesine yönelik kararında, devre konu şirketin büro malzemeleri üretimi alanında
faaliyet göstermesinden hareketle büro malzemeleri pazarını şu şekilde ayırmıştır:
1. Dosyalama ve Organizasyon Sistemleri: Klasörler, telli dosyalar, poşet dosyalar,
separatörler, sunum dosyaları, imza dosyaları, depolama ve arşivleme dosya ve
üniteleri, sıkıştırmalı, lastikli, çıtçıtlı ve halkalı dosyalar.
2. Etiketleme Sistemleri: Ev, ofis ve endüstriyel ortamlarda kullanılan kisisel,
masaüstü ve mekanik gibi çeşitleri olan etiketleme makinaları ile bunların şeritleri.
3. Çalışma Ortamı Ürünleri: Zımbalar, delgeçler (perforatörler), tel sökücüler, evrak 100
rafları ve benzeri ürünler.
4. Ciltleme ve Laminasyon Ürünleri: Ciltleme ve laminasyon makina ve aksesuarları,
spiraller ve benzeri ürünler.
5. Bilgisayar Sarf Malzemeleri: Kağıtlar, asetatlar, etiketler ve benzeri ürünler.
6. Diğerleri: Yukarıdaki sınıflara kesin olarak girmemekle beraber büro malzemeleri
içinde yer alan (makaslar, yapışkanlı not kağıtları, silgiler, yazı enstrümanları vb)
ürünler.
Yukarıda yer verilen ayrım yapıldıktan sonra ise ilgili ürün pazarı “büro malzemeleri
pazarı ve bu pazarın alt pazarları” olarak tanımlanmıştır.
10-56/1091-413
4
Öte yandan 23.12.2009 tarih ve 09-60/1476-392 sayılı Rekabet Kurulu kararında, 110
tarafların faaliyetlerinin zımba, zımba teli, zımba çıkarıcı ve delgeç pazarlarında
çakıştığı ifade edildikten sonra işlem en geniş haliyle ‘çalışma ortamı ürünleri pazarı’
açısından, en dar haliyle ‘ürün bazında’ (zımba pazarı, delgec pazarı vb.), ve
farklılaşan müşteri niteliklerinin olası etkilerini algılayabilmek adına “geleneksel
kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri satışı” ve “modern kanaldan yapılan
çalışma ortamı ürünleri satışı” olmak üzere alternatif pazar tanımları altında
değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Ancak benimsenecek pazar tanımının işlemin
piyasadaki rekabet ortamı üzerindeki etkisinin tahlilinde belirleyici olmayacağından
ötürü kararda herhangi bir pazar tanımı yapılmamıştır.
Taraflardan alınan bilgiler ve geçmiş Kurul kararları ışığında, ilgili ürün pazarı en 120
geniş haliyle “çalışma ortamı ürünleri pazarı” olarak değerlendirilmekle birlikte, gerekli
görülmesi halinde yukarıda yer verilen, anılan şirketin üretim/satışını yaptığı ürün
gruplarına yönelik, alt pazarlar açısından da değerlendirmeye tabi tutulacaktır.
Ancak, ilerleyen bölümlerde de görüleceği üzere, ilgili ürün pazarının işbu işlemin
değerlendirilmesinde herhangi bir etkisi olmayacağından, ilgili dosya kapsamında
kesin bir pazar tanımına gidilmemiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet
koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet
koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi 130
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Yapılan Değerlendirme
Yukarıda da belirtildiği gibi işlem esas olarak, Derya A.Ş. hisselerinin tamamının
Holdham tarafından devralınmasına ilişkindir. Söz konusu işlem, kapanış tarihinde
hisselerin %70’inin, 2013 yılında ise geri kalan %30’unun devri şeklinde
gerçekleşecektir. Bu noktada hisselerin %70’inin devri gerçekleştiğinde (ilk aşama),
ve daha sonrasında geri kalan %30’unun devri gerçekleştiğinde (ikinci aşama) Derya
A.Ş.’nin kontrol yapısının ne şekilde olacağını değerlendirilmesi gerekmektedir.
140
(………TİCARİ SIR……….)
Hissedarlar Anlaşması’nın ilgili maddelerinden anlaşıldığı üzere, kilit öneme sahip
kararların alınabilmesi için çoğunluk hissedarı tarafından önerilen adaylar arasından
seçilen üyenin katılımı ve olumlu oyunun yanında, diğer üç yönetim kurulu üyesinin
de olumlu oyları gerekmektedir. Bir başka deyişle, hem çoğunluk hissedarı tarafından 150
hem de azınlık hissedarı tarafından önerilen adaylar arasından seçilen üyelerin, kritik
öneme sahip kararları veto etmesi ve böylece Derya A.Ş. üzerinde belirleyici etkiye
sahip olmaları mümkündür. Dolayısıyla her ne kadar çoğunluk hissedarının payı
10-56/1091-413
5
%70, azınlık hissedarlarının payı %30 olsa da, Derya A.Ş., devir işleminin ilk
aşamasında, Yusuf ve Selim KOHEN ile Holdham’ın ortak kontrolüne geçecektir.
Derya A.Ş. hisselerinin geri kalan %30’unun Holdham’a devrini içeren işlemin ikinci
aşamasının tamamlanması ile, Holdham, Derya A.Ş.’yi tek başına kontrol etmeye
başlayacaktır. Bu çerçevede, işlemin ilk aşamasıyla ortak kontrolün Yusuf ve Selim
KOHEN ile Holdham’a (ve dolayısıyla Group Hamelin’e), geçecek olmasından ve
ikinci aşamasıyla da mutlak kontrolün Holdham’a geçecek olmasından dolayı, bildirim 160
konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi
olduğu sonucuna varılmıştır.
İşlemin, aynı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlıklı 4. maddesinin;
“Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş milyon Türk
Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü
uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşikleri açısından incelenmesi
gerekmektedir. 170
Taraflardan alınan bilgilere göre, Derya A.Ş.’nin 2009 yılı yurtiçi satışlarından elde
ettiği cirosunun (……) TL olduğu ve Holdham ile Group Hamelin’in mevcut durumda
Türkiye cirosunun bulunmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla incelemeye konu devralma
işleminde, çalışma ortamı ürünleri pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen 25
milyon TL ciro eşiğinin aşıldığı ve işlemin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma
işlemi olduğu kanaatine varılmıştır.
H.4.2. 4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi Açısından Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak 180
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” demek suretiyle hakim durum
doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.
Devralan taraf Holdham veya onu kontrol eden Group Hamelin, Türkiye’de çalışma
ortamı ürünleri pazarında veya onun alt pazarlarında faaliyet göstermemektedir.
Dolayısıyla çalışma ortamı ürünleri pazarında faaliyet gösteren Derya A.Ş.’nin
devralınması işlemi, piyasada yoğunlaşma düzeyini değiştiren bir işlem olarak değil, 190
yalnızca bir şirketin varlığının el değiştirmesi işlemi olarak ortaya çıkmaktadır. Bunun
yanında, Group Hamelin’in yurtdışında dosyalama, defter ve notluk, zarf ile kâğıt ve
karton gruplarında üretim ve satış yaptığı göz önüne alındığında, devralma işleminin
pazardaki rekabet üzerinde etkisinin anlaşılabilmesi için Derya A.Ş.’nin pazar payı ve
pazara giriş koşulları da incelenmiştir.
Çalışma ortamı ürünleri pazarı ile ilgili olarak Türkiye’de pazar paylarına dair
herhangi ciddi bir çalışma bulunmadığı ancak tahminen Derya A.Ş.’nin %(……)-
(……) pazar payına sahip olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, pazarda çok dağınık ve
10-56/1091-413
6
genellikle küçük işletme şeklinde faaliyet gösteren birçok şirketin bulunduğu, pazarın
kayıt dışı faaliyetlere ve ithalata açık olduğu ifade edilmiştir1. 200
Pazara giriş koşulları incelendiğinde ise, pazara giriş önünde teknik veya hukuki
herhangi bir engel bulunmadığı ve son 5 yıl içerisinde Kraf Dosyalama Sanayi, İstaş
Kırtasiye San. Tic. Ltd. Şti., Tekniker Kırtasiye Malz. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. gibi
şirketlerin pazarda faaliyete başladığı görülmektedir. Sonuç olarak, çalışma ortamı
ürünleri pazarında (veya spesifik olarak bu pazarın alt pazarlarında) faaliyet gösteren
Derya A.Ş.’nin Group Hamelin tarafından devralınması işleminin, devralan
teşebbüsün Türkiye pazarında faaliyet göstermemesinden dolayı pazardaki
yoğunlaşma düzeyini arttırıcı bir işlem olmamasının yanı sıra, Derya A.Ş.’nin söz
konusu pazardaki payı ve pazar giriş koşulları da değerlendirildiğinde, herhangi bir
rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmayacağı anlaşılmıştır. 210
H.4.3. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi
Taraflar arasında imzalanmış olan (………TİCARİ SIR……….)
şu şekildedir:
“(………TİCARİ SIR……….)”
220
Bilindiği gibi rekabet hukuku uygulamalarında, rekabet yasakları devredilen
malvarlığının değerinin korunması gereğinden ortaya çıkmıştır ve alıcıların yaptıkları
yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının bir aracı olarak görülmektedir. Genel
olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak değerlendirilmesi için yoğunlaşma
ile doğrudan ilgili ve gerekli olması, sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olması ve
orantılı olması gerekmektedir. Bu kapsamda, söz konusu sınırlamaların işlemin
gerçekleştirilmesine yardımcı unsur olarak düzenlenmiş olması, yoğunlaşmanın daha
kısa sürede daha az maliyetle ve daha rahat bir şekilde sonuca ulaşması bakımından 230
gerekli olması, üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönünün
bulunmaması, kısıtlamanın nitelik, süre ve kapsam bakımından da işlemin
yürütülmesi için gerekli olandan fazla sınırlama getirmemiş olması gerekmektedir.
Yukarıda bahsi geçen koşullar çerçevesinde, sözleşmede düzenlenen rekabet yasağı
hükmü değerlendirildiğinde, söz konusu hükmün süresi, muhatabı, kapsamı
bakımından devralma işleminin gerçekleşmesi için gerekli olandan daha fazla bir
kısıtlama içermediği, dolayısıyla makul olduğu, Rekabet Kurulu’nun önceki kararları
1 Pazarda faaliyet gösteren yaklaşık 20 teşebbüsün bulunduğu ve bunlardan 3 tanesinin pazar
paylarının Derya’dan yüksek, 2 tanesinin ise aynı seviyelerde olduğunun tahmin edildiği ifade
edilmiştir.
10-56/1091-413
7
ile uyum içinde olduğu ve yan sınırlama olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
I. SONUÇ 240
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy