T.C
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2001/1209
KARAR NO : 2024/637
MAHKEMEMİZİN 2001/1209 E. SAYILI ANA DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 11/09/2001
MAHKEMEMİZ DOSYASI İLE BİRLEŞE... 3. ATM' NİN 2004/46 ESAS 2005/499 KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 16/01/2004
MAHKEMEMİZ DOSYASI İLE BİRLEŞE 1. ATM' NİN 2006/209 ESAS 2007/479 KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 19/04/2006
KARAR TARİHİ : 04/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Mahkememize verdiği 11/09/2001 tarihli dava dilekçesinde; davalıların müvekkili kooperatifin kuruluşundan 31/03/2001 tarihine kadar değişik tarihlerde kooperatifte görev ve sorumluluk aldıklarını, davalılardan ...'ın başkan, ...'ün üye ve ...'ın da üye olarak davacı kooperatifin yönetim kurulu üyeliği ve aynı zamanda emanet komisyonu üyeliğini, davalılardan ... ve...ın davalı kooperatifin denetim kurulu üyeliğini, davalılardan ..., ... ve ...'ın davacı kooperatifte mali müşavirlik görevini, davalı ...'ın da kooperatifin şantiye kontrol şefliği görevini yaptığını, davalıların davacı kooperatifi kooperatifler kanunu ön gördüğü kooperatifçilik anlayışından tamamen uzak, keyfi ve haksız şekilde yönettiklerini ve davacı kooperatife zarara sokan fiil ve işlemlerde bulunduklarını, bu nedenle kooperatifin 31/03/2001 tarihli genel kurulunda ibra edilmediklerini, bu tarihte yapılan kooperatif genel kurulunda kooperatifin durumu ve o tarihe kadar yapılan işlemler ile ilgili detaylı bir araştırmanın gerekliliğine inandığını ve bu amaçla hesap tetkik komisyonu kurulmasına karar verildiğini, hesap tetkik komisyonunun kooperatifin defter bilgi ve belgelerini toplayarak kendi alanlarında uzman iki ayrı bilirkişi ile kooperatifin geçmiş yönetim kurulu ve denetçileri ile yetkililerin görevlerini yasal çerçevede yapıp yapmadıklarını incelenmesi, tespiti ve bu hususlara ilişkin rapor alınması konusunda anlaşmaya vardığını, bu bilirkişilerden... İnş. Elk. Müh. Turz. Gıda Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti'nden kooperatifin hali hazırdaki inşaat durumunun yapılan inşaat ve imalatların değerinin yüklenici firmalarla yapılan inşaat sözleşmelerinin adil ve piyasa rayiç bedellerine uygun olup olmadığının hak ediş raporlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığının, bu işlerden dolayı kooperatifin zarara uğrayıp uğramadığının, zarara uğramışsa yöneticilerin ve yetkililerin herhangi bir sorumluluğunun olup olmadığının tespitinin istendiğini, ikinci bilirkişi ...'den ise kooperatifin mali kayıtlarının düzenli tutulup tutulmadığının, alınan yönetim kurulu kararlarının geçerli olup olmadığının, kongrelerde sunulan bilançoların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının, SSK, Vergi Dairesi,... gibi kurumlar ile ilişkilerin son durumu ve bu işlerden dolayı kooperatifin bir zarara uğrayıp uğramadığının, zarara uğramış ise yöneticilerin ve yetkililerin herhangi bir sorumluluğunun olup olmadığının tespitinin istendiğini, bilirkişilerin gerekli çalışmaları yaptığını ve raporu kooperatife sunduklarını, ... İnş. Elk. Müh. Turz. Gıda Mad. Taah. San. Ve Tic. Ltd Şti raporuna göre kooperatif yönetiminin şantiye amir ve sorumluları, kooperatife iş yapan müteahhit firmalar ile işe başlanırken işe başlama tutanağı, iş bitirilirken geçici kabul tutanağı düzenlenmediği, bu tutanakların düzenlenmemesinin kooperatife hangi müteahhit firmanın ne kadar imalatta bulunduğunun tam olarak tespit edilmemesine, karışıklığa ve dolayısıyla mükerrer tahakkuk ödemelere sebep olduğu, kooperatif yönetiminin yaptırılan işlere karşılık hiç bir müteahhitten hiç bir teminat almadığı, müteahhitlere yapılan sözleşmelerde müteahhitlerin hak edişlerinden belirli oranda teminat kesilmesi öngörülmüş ise de yetkililerin hiç bir hak edişten bu kesintileri kesmediği, müteahhitler tarafından yapılan eksik, kusurlu ve hatalı işlerin akdedilen sözleşmelerde bu işlerini yapanlar tarafından ayıbın giderilmesi hususu öngörülmesine rağmen buna uyulmadığı ve bu ayıplı işlerin bedeli ödenerek yeniden yaptırıldığı ve bu işlerin tamirat olarak gösterilmek suretiyle kooperatifin maddi kayıplara uğratıldığı, yapılan incelemelerde hesap ve metraj hatlarına rastlanıldığı, müteahhitlere yaptırılan inşaat ve imalatların piyasa rayiçleri ile Bayındırlık Bakanlığı ' nın birim fiyatlarının çok üstünde şişirme fahiş fiyatlarla sözleşme düzenlendiği, dolayısıyla kooperatifin çok büyük zararlara uğratıldığının tespit edildiğini, bilirkişi ...'in hazırladığı rapora göre kooperatifin karar ve pay defterlerinin usulüne uygun olarak tutulmadığı, kimi kararlarda karar yeter sayısı olmadığı halde bu kararların uygulamaya konulduğu, kimi sözleşmelerin yazılı olması gerekirken sözlü şekilde düzenlendiği, dolayısıyla denetimden uzaklaşıldığı, açıklık ilkesinin uygulanmadığı, gereğinden fazla eleman (özellikle ...-...-...'ın üçünün aynı dönemde mali müşavir olarak ayrıca bu müşavirlere bağlı olarak dört elemanın) çalıştırılarak kooperatifin mali zarara uğratıldığı, naylon üyelik diye tabir edilen gerçek amacı genel kurulda oylamaya katılıp sonuca etkili olmak fakat gerçekte üyelik vecibelerini yerine getirmeyen üyelerin üye olarak kabul edildikleri, kooperatifin SSK ya 105.161.671.007 TL borcu bulunduğu, gerçekte bu borcun kooperatifin işlerini yöneten müteahhitler tarafından ödenmesi gereken primlerden kaynaklandığının tespit edildiği, davalı yöneticiler ve yetkililerin söz konusu primlerin müteahhitlerce yatırılıp yatırılmadığını araştırmadığı, (eğer araştırılsa ve müteahhitlerin primleri ödemediği tespit edilse idi bu meblağların müteahhitlerin hak edişlerinden kesilebileceği) bu nedenle söz konusu primlerin kooperatifin borcu olarak tahakkuk ettiği ve SSK nın bu alacağından dolayı kooperatifin tüm araçları ile taşınmazları üzerine haciz şerhi uyguladığı, kooperatifin 09/06/1996 tarihli olağan genel kurul toplantısında inşaatların emanet usulleriyle yapılmasının kararlaştırıldığı, 18/05/1997 tarihli genel kurulda emanet komisyon üyelerine %4 oranında ücret ödenmesinin kabul edildiği aynı zamanda emanet komisyonu olarak görev yapan yönetim kurulu üyeleri ..., ... ve ...'ün 96.449.538.756 TL ücret aldıkları, oysa ki kooperatif mizanlarının tetkikinde 31/03/2001 tarihli mizandan inşaat hesabına 870.185.127.510 TL lik imalat yapıldığı, henüz faturaya dönüşmemiş... hesap nolu şantiye imalatları ile aktarıldığında toplam olarak 1.559.129.309.742 TL üzerinden %4 oranında ücret almaları gerektiği, bunun da 62.365.172.389 TL ye karşılık geldiği, davalı üyelere 34.084.366.367 TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiği, kooperatifin taşeronlarla yaptığı sözleşmelerde kooperatifin aleyhinde çok ağır hükümlerin yer aldığı, kooperatifin müteahhitlere bağımlı kılındığının belirlendiği, kooperatif yönetim kurulunun 31/03/2001 tarihinde yapılan genel kurulda bilanço kayıtlarına göre kasada bulunması gereken 4.124.579.725 TL paranın yeni yönetim kuruluna verilmediğinin tespit edildiği, kooperatifin emlak vergisi borcunun (ana para ve faizleri ile birlikte) 33.000.000.000 TL civarında olduğu, kooperatifin... faizleri ile birlikte) 15.000.000.000 TL civarında , ... AŞ ye (ana para ve faizleri ile birlikte) 1.470.000.000 TL civarında borcunun olduğunun tespit edildiği, bu borçların kamu borçları olması ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilmesi nedeniyle gerçekte çok az olan ana para borçlarının faizler sayesinde katlandığı, burada önemli olan hususun emanet komisyonu olarak da çalışan yönetim kurulunun kasasında para varken bu borçlarını ödememiş olması ve kendi alacaklarını kasadaki bu paradan tahsil ederek borcun katlanmasına sebep olmaları olduğunu, raporların ve kooperatife ilişkin defter ve kayıtların incelenmesinden de anlaşılacağı üzere davalıların görevlerini ve yetkilerini yasalar, kooperatif ana sözleşmesi ve hakkaniyete uygun olmayan bir şekilde TTK nın aradığı basiretli bir iş adamı ölçüsünde özen ve titizlik göstermedikleri, keza vergi usul kanununa uymadıkları, defter kayıtlarını açık ve net olarak tutmadıkları, yapılan hizmetler karşılığı fatura almadıkları, bunun sonucunda kooperatife ödenen aidatların hesapsızca ve usulüne uygun olmaksızın harcanması neticesinde kooperatifin tıkanma aşamasına geldiğini ve icra takiplerine maruz kaldığını, davalılardan ...'ün emanet komisyonu ve yönetim kurulu üyesi olması nedeniyle kooperatifte yönetim kurulu üyesi olduğu dönemde kooperatiften güya alacağına karşılık 5.000 DEM (Alman Markı) tutarında bir senedin o dönemdeki yönetim kurulunca düzenlendiğini ve ;... ' e verildiğini , gerçekten kooperatiften alacaklı olmayan hatta verdiği zararlardan dolayı kooperatife borçlu olan davalı ...'in lehdar olduğu bu senetten dolayı da borçlu olunmadığının tespitini eldeki davada talep etmeyi usul ekonomisi ve vakaların birliği sebeplerine dayanarak uygun gördüklerini, eldeki davada iddianın sabit olması halinde söz konusu senedin bedelsiz kalacağını bu nedenlerle TTK nın aradığı şartlara uygun olarak gerekli özen denetim ve titizliği göstermeyen yasalara ve usule aykırı yönetimleri neticesinde davacı kooperatifi ciddi anlamda zarara uğratan kooperatifin hukuki vecibelerini yerine getiremeyecek ölçüde tıkanmasına yol açan davalılar hakkında dava açılmak zorunda kalındığını belirtmiş, fazlaya ilişkin hak ve talepler saklı kalmak kaydıyla davalıların davacı kooperatife vermiş oldukları 200.000.000.000 TL (İkiyizmilyarlira) tutarındaki zararların , zararın verildiği tarihten itibaren müteselsilen yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile halen kooperatif üyesi olan davalıların ortaklık paylarının devrini önlemek amacıyla dava sonuçlanıncaya kadar üyelik haklarına ihtiyati tedbir konulmasına, ayrıca davalılardan ...'ün kooperatif mizanında 1.611.000.000 TL karşılığı olarak yer olan 5.000 DEM lik senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve dava sonuçlanıncaya kadar ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili Mahkememize verdiği 02/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; davanın kooperatif denetim kurulu adına açıldığını, kooperatifler yasasına göre denetim kurulunun ancak yönetim kurulu ve denetim kurulu eski üyeleri adına dava açabileceğini, diğer şahıslar aleyhine dava açma yetkisinin kooperatif yönetim kuruluna ait olduğunu, müvekkilinin davacı kooperatifte ne yönetim kurulu üyeliği ne de denetçilik yaptığını, sadece üç ay gibi kısa süren bir süre kooperatif mali müşavirlik görevinde bulunduğunu, bu nedenle açılan davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, müvekkilinin yaptığı iş ve kestiği fatura bedelinin açık olduğunu, müvekkilinin sadece sözleşme ile belirtilen işi belirlenen ücret karşılığında yaptığını, müvekkilinin davanın kooperatif yönetim kurulu eski üyeleri ve eski denetçileri ile birlikte dava arkadaşı olarak kabul edilmesi ve davanın birlikte görülmesinin ne usul ekonomisi ne de davanın seyri bakımından faydası bulunmadığını, bu sebeple müvekkili bakımından davanın ayrılarak görülmesinin talep edildiğini, davaya dayanak olarak gösterilen hesap tetkik komisyonu raporu ve diğer dava dilekçesi eklerinin müvekkiline gönderilen dava dilekçesi içinden çıkmadığını, söz konusu ekler ellerine ulaşmadan esasa ilişkin bir cevap verilmesinin mümkün olmadığını, ek olarak belirtilen raporların ve diğer dava dilekçesi eklerinin gösterilmesinden sonra esasa ilişkin cevapların verilebileceğini belirtmiş, husumet yönünden yanlış açılmış olan davanın reddine, bu olmadığı takdirde dava arkadaşlığı şartları oluşmadığından diğer davalılardan ayrılmasına, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili Mahkememize verdiği 05/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; davacı kooperatifin davaya dayanak olarak hesap tetkik komisyonu raporu ve bilirkişi raporunu gösterdiğini, kurulan hesap tetkik komisyonu üyelerinin seçiminin usule aykırı olduğunu, kooperatif bünyesinde bu işi layıkıyla yapacak mali müşavir, avukat gibi bir çok üye bulunmasına rağmen üyeliğe bir ev hanımı ve iki işçi emeklisinin seçildiğini, alınan raporun kooperatifin kendisinin belirlendiği bilirkişi tarafından hazırlanmış rapor olduğu, böylece kooperatifçe açılacak davaya yasal dayanak hazırlanmaya çalışıldığını, raporların kabulünün mümkün olmadığını, buna rağmen davaya dayanak olarak gösterilen hesap tetkik komisyon raporu ve diğer dava dilekçesi eklerinin gönderilen dava dilekçesi içinden çıkmadığını, söz konusu belgeler incelenmeden esasa ilişkin bir cevap verebilmenin mümkün olmadığını, dava dilekçesinde iptali istenen bononun müvekkilinin davacı kooperatife kooperatifin çeklerini ödemeleri için elden verdiği borç para karşılığı davacı kooperatif yetkili yönetim kurulunca da imzalanarak müvekkiline verilen bono olduğunu, ilgili kayıtların kooperatif muhasebe kayıtlarında ve mizanda mevcut olduğunu, müvekkili ile davacı kooperatifin ikili ilişkisinden kaynaklanan ve kooperatifin elden aldığı borç karşılığı müvekkiline verilen bononun iptali talebinin haksız ve hukuka aykırı olmakla birlikte mevcut davalı ile birlikte açılmasının usul ekonomisi bakımından da bir faydası bulunmadığını, bilakis davaların birlikte görülmesinin olayları ve davayı daha karmaşık hale getirebileceği gibi müvekkilin haklarını gayet karmaşık olan ve kısa zamanda bitmesi mümkün gözükmeyen alacak davasının sonucunu bağlayabilmek ve müvekkilinin hakkını elde etmesini engelleyebilmenin amaçlandığını belirtmiş, ihtiyati tedbir talebinin reddine, haksız ve hukuka aykırı olarak yapılan iptal talebinin ayrılarak görülmesine ve iptal talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... ve ... vekili Mahkememize verdiği 05/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; davacı kooperatifin davaya dayanak olarak hesap tetkik komisyonu raporu ve bilirkişi raporunu gösterdiğini, kurulan hesap tetkik komisyonu üyelerinin seçiminin usule aykırı olduğunu, kooperatif bünyesinde bu işi layıkıyla yapacak mali müşavir, avukat gibi bir çok üye bulunmasına rağmen üyeliğe bir ev hanımı ve iki işçi emeklisinin seçildiğini, alınan raporun kooperatifin kendisinin belirlendiği bilirkişi tarafından hazırlanmış rapor olduğunu, böylece kooperatifçe açılacak davaya yasal dayanak hazırlanmaya çalışıldığını, raporların kabulünün mümkün olmadığını, buna rağmen davaya dayanak olarak gösterilen hesap tetkik komisyon raporu ve diğer dava dilekçesi eklerinin gönderilen dava dilekçesi içinden çıkmadığını, söz konusu belgeler incelenmeden esasa ilişkin bir cevap verebilmenin mümkün olmadığını, belirtilen raporların ve diğer dava dilekçesinin gönderilmesinden sonra esasa ilişkin cevapların verileceğini belirtmiştir.
Davalılar ... ve ... vekili Mahkememize verdiği 05/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; davacı kooperatifin davaya dayanak olarak hesap tetkik komisyonu raporu ve bilirkişi raporunu gösterdiğini, kurulan hesap tetkik komisyonu üyelerinin seçiminin usule aykırı olduğunu, kooperatif bünyesinde bu işi layıkıyla yapacak mali müşavir, avukat gibi bir çok üye bulunmasına rağmen üyeliğe bir ev hanımı ve iki işçi emeklisinin seçildiğini, alınan raporun kooperatifin kendisinin belirlendiği bilirkişi tarafından hazırlanmış rapor olduğunu, böylece kooperatifçe açılacak davaya yasal dayanak hazırlanmaya çalışıldığını, raporların kabulünün mümkün olmadığını, buna rağmen davaya dayanak olarak gösterilen hesap tetkik komisyon raporu ve diğer dava dilekçesi eklerinin gönderilen dava dilekçesi içinden çıkmadığını, söz konusu belgeler incelenmeden esasa ilişkin bir cevap verebilmenin mümkün olmadığını, belirtilen raporların ve diğer dava dilekçesinin gönderilmesinden sonra esasa ilişkin cevapların verileceğini belirtmiştir.
Davalı ... Mahkememize verdiği 12/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; dava edilen kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile aynı statüde olmadığını, kendisinin dava edilen yönetim kurulunun tayin etmiş olduğu ücret ile çalışan teknik bir eleman olduğunu, birlikte dava edilmesinin yanlış olduğu kanaatinde olduğunu, davanın bu nedenle reddinin gerektiğini, 15/06/1997-30/11/1999 tarihleri arasında şantiye amiri olarak belli bir ücret karşılığında çalıştığını, 30/11/1999 tarihinde davalı yönetim kurulunun ihbar tazminatını ödeyerek işine son verdiğini, çalıştığı zaman içerisinde yönetim kurulunun verdiği iş programına teknik olarak uygulamanın haricinde parasal hiç bir konu ile ilgisi olmadığı için dava konusu ile alakası olmadığını, davaya dayanak olarak gösterilen bilirkişi raporları tarafına ulaştırılmadığı için teknik konularda kendisine ait kusurların olup olmadığına cevap veremediğini belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili Mahkememize verdiği 17/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; davanın kooperatif denetim kurulu adına açıldığını, kooperatifler yasasına göre denetim kurulunun ancak yönetim kurulu ve denetim kurulu eski üyeleri adına dava açabileceğini, diğer şahıslar aleyhine dava açma yetkisinin kooperatif yönetim kuruluna ait olduğunu, müvekkilinin davacı kooperatifte ne yönetim kurulu üyeliği ne de denetçilik yaptığını, 15/04/1999-15/10/2000 tarihleri arasında kooperatifin muhasebe hizmeti görevinde bulunduğunu, bu nedenle açılan davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, müvekkilinin sadece davacı kooperatifin 3 yıl 8 ay muhasebe hizmeti görevini yaptığını müvekkilinin sadece sözleşme ile belirtilen hizmetleri fatura karşılığında almış olduğu ücretler karşılığında yaptığını, yaptığı muhasebe hizmetine karşılık kestiği faturaların bedellerinin listesinin dilekçe ekinde sunulduğunu, müvekkilinin davanın kooperatif yönetim kurulu eski üyeleri ve eski denetçileri ile birlikte dava arkadaşı olarak kabul edilmesi ve davanın birlikte görülmesinin ne usul ekonomisi ne de davanın seyri bakımından faydası bulunmadığını, bu sebeple müvekkili bakımından davanın ayrılarak görülmesinin talep edildiğini, davaya dayanak olarak gösterilen hesap tetkik komisyonu raporu ve diğer dava dilekçesi eklerinin müvekkiline gönderilen dava dilekçesi içinden çıkmadığını, söz konusu ekler ellerine ulaşmadan esasa ilişkin bir cevap verilmesinin mümkün olmadığını, ek olarak belirtilen raporların ve diğer dava dilekçesi eklerinin gösterilmesinden sonra esasa ilişkin cevapların verilebileceğini belirtmiş, husumet yönünden yanlış açılmış olan davanın reddine, bu olmadığı takdirde dava arkadaşlığı şartları oluşmadığından diğer davalılardan ayrılmasına, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili Mahkememize verdiği 23/10/2001 tarihli cevap dilekçesinde; davanın kooperatif denetim kurulu adına açıldığını, kooperatifler yasasına göre denetim kurulunun ancak yönetim kurulu ve denetim kurulu eski üyeleri aleyhine dava açabileceğini, diğer şahıslar aleyhine dava açma yetkisinin kooperatif yönetim kuruluna ait olduğunu, müvekkilinin davacı kooperatifte ne yönetim kurulu üyeliği ne de denetçilik yaptığını, sadece kooperatifin muhasebe hizmetinde bulunduğunu, bu nedenle açılan davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, müvekkilinin sadece davacı kooperatifin muhasebe hizmetlerini sözleşme ile belirtilen ücretler karşılığında yaptığını, aldığı ücretin muhasebe kayıtlarında mevcut olduğunu, müvekkilinin davanın kooperatif yönetim kurulu eski üyeleri ve eski denetçileri ile birlikte dava arkadaşı olarak kabul edilmesi ve davanın birlikte görülmesinin ne usul ekonomisi ne de davanın seyri bakımından faydası bulunmadığını, bu sebeple müvekkili bakımından davanın ayrılarak görülmesinin talep edildiğini, davaya dayanak olarak gösterilen hesap tetkik komisyonu raporu ve diğer dava dilekçesi eklerinin müvekkiline gönderilen dava dilekçesi içinden çıkmadığını, söz konusu ekler ellerine ulaşmadan esasa ilişkin bir cevap verilmesinin mümkün olmadığını, ek olarak belirtilen raporların ve diğer dava dilekçesi eklerinin gösterilmesinden sonra esasa ilişkin cevapların verilebileceğini belirtmiş, husumet yönünden yanlış açılmış olan davanın reddine, bu olmadığı takdirde dava arkadaşlığı şartları oluşmadığından diğer davalılardan ayrılmasına, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İzmir .... Sulh Hukuk Mahkemesi ' nin... D.İş sayılı dosyasının incelemesinde; tespit isteyenin SS. Seferihisar...Konut Yapı Koop. tespit konusunun inşaat maliyetlerinin tespiti olduğu, mahkemece talep doğrultusunda bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, alınan 31/07/2000 tarihli bilirkişi raporunda; kooperatifin tespit tarihine kadar harcamış olduğu imalat bedelinin 5.869.869.817.000 TL, mevcut kurlarla yaklaşık 19.700.000 Alman Markı, inşaatların tamamlanması için yapılacak harcama tutarının ise 6.590.101.183.000 TL, mevcut kurlarla ise 22.115.000 Alman Markı civarında olmasının gerekeceğinin hesaplandığı, bir başka anlatımla yapılmış ve yapılması gereken harcama tutarının 41.815.000 DM civarında olması gerekeceği, tüm ortakların tamamlanması halinde yapılması gereken harcamalar tutarının bir ortağa isabet eden maliyet bedelinin 71.970 Alman Markı olması gerekeceği, yani bir ortağa isabet eden maliyet bedelinin yaklaşık TL karşılığının 21.600.000.000 TL civarında olması gerekeceğinin hesaplandığı belirtilmiştir.
Seferihisar Sulh Hukuk Mahkemesi ' nin ... D.iş sayılı dosyasının incelemesinde; tespit isteyenin ..., ... ve ..., aleyhine tespit istenenin SS. Seferihisar ...Konut Yapı Koop., tespit konusunun tespit isteyenlerin işi bıraktıkları tarih itibariyle ... Mah. ... Mevki,..., Seferihisar İzmir adresinde yapılmış olan ... ada da bulunan binaların hali hazır durumunun belirtilen binaların 31/03/2001 tarihindeki Bayındırlık Birim Fiyatları ile KDV dahil maliyetlerinin tespit edilecek maliyetin 31/03/201 tarihi itibariyle DM olarak tutarının tespiti talebi olduğu, mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, alınan 25/11/2002 tarihli bilirkişi kurulu raporunda;... ada da bulunan (henüz teslim edilmemiş ve teslim edilerek oturulmakta olan) tamamlanmış 16+35=51 adet dubleks binanın 31/03/2001 tarihinde KDV li olarak değerinin 635.323.000.000 TL olarak saptandığının belirtildiği, raporun aleyhine tespit istenene tebliğ edildiği belirlenmiştir.
Seferihisar Sulh Hukuk Mahkemesi ' nin... D.iş sayılı dosyasının incelemesinde; tespit isteyenin ..., ... ve ..., aleyhine tespit istenenin SS. Seferihisar... Konut Yapı Koop., tespit konusunun tespit isteyenlerin hak ettikleri emanet komisyon ücretlerinin reel olarak belirlenebilmesi ve açılacak alacak davasına delil tespit etmek üzere ... Mah. ...Mevki,..., Seferihisar İzmir adresinde yapılmış olan ve halen inşaatı devam etmekte olan binaların hali hazır durumunun belirtilen binaların 31/03/2001 tarihindeki Bayındırlık Birim Fiyatları ile KDV dahil maliyetlerinin tespiti talebi olduğu, mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, alınan 25/11/2002 tarihli bilirkişi kurulu raporunda; devam etmekte olan ve görülen rapor içerisinde hesaplanmış bulunan... adada ... adet, ... ada da... adet, ...ada d... adet,...a... adet,... ada da 1 adet olmak üzere toplam 52 bina ve bir bekçi kulübesi olan tüm binaların KDV dahil değerinin 308.683.000.000 TL olarak bulunduğunun belirtildiği, bilirkişi raporunun aleyhine tespit istenene tebliğ edildiği belirlenmiştir.
Davacı SS. Seferihisar... Konut Yapı Kooperatifinin sicil dosyası ve ekleri celb edilmiş , kooperatifin 03/10/1995 tarihinde yapılan kurucular genel kurul toplantısında yönetim kurulu asil üyeliklerine 4 yıllığına ... ve ... ' ün... , ... ve...' ın seçildiği, 09/06/1996 tarihinde yapılan 1995 yılı olağan genel kurul toplantısında yönetim kurulu asil üyeliklerine 4 yıllığına ..., ... ve ... ' ın denetim kurulu asil üyeliklerine ..., ...'ın seçildiği, 14/12/1997 tarihinde yapılan 1996 yılı olağanüstü genel kurul toplantısında ...'in denetim kurulu asil üyesi olduğunun belirtildiği, Kooperatifin 18/05/1997 tarihinde yapılan 1996 yılı olağan genel kurul toplantısında gündemin 4.maddesinde yönetim kurulu ve denetim kurulu üyelerinin ayrı ayrı oy birliği ile ibra edildiği, Kooperatifin 28/06/1998 tarihinde yapılan 1997 yılı olağan genel kurul toplantısında yönetim ve denetim kurulu üyelerin oy birliği ile ibra edildiği ,Kooperatifin 26/06/1999 tarihinde yapılan 1998 yılı olağan genel kurul toplantısında; yönetim kurulu ve denetim kurulu üyelerinin oy çokluğu ile ibra edildiği , Kooperatifin 06/08/2000 tarihinde yapılan 1999 yılı olağan genel kurul toplantısında yönetim kurulu asıl üyeliklerine ..., ..., İ..., ... ve ...'ün, denetim kurulu asil üyeliklerine ..., ... ve ...'ın seçildiği aynı genel kurulda yönetim kurulu ve denetim kurulunun oy çokluğu ile ibra edildiklerinin belirtildiği ,2000 yılına ilişkin 31/03/2001 tarihinde yapılan genel kurul toplantısının 5.maddesinde yönetim kurulunun ibrasının oya sunulduğu, 8 kabul oyu ve oy çokluğu ile ibranın kabul edilmediği, denetim kurulunun ibrasının oya sunulduğu, 8 kabul oyu ve oy çokluğu ile denetim kurulu üyelerinin ibralarının oy çokluğuyla kabul edilmediği yeni aynı genel kurulda 6.maddede hesap tetkik komisyonu kurulmasına oy çokluğu ile karar verildiği, söz konusu genel kurulda yönetim kurulu asil üyeliklerine ... , ... ve ...nin denetim kurulu asil üyeliklerine ise İ...ve...n seçildiği, Kooperatifin 2001 yılına ilişkin 05/08/2001 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısında ibra edilmeyen yönetim ve denetim kurulları için C.Savcılığına suç duyurusunda bulunulması ayrıca kooperatifin uğradığı zarar ve ziyanın kendilerinden rücu edilmesi ve bu konularda dava açılması için yönetim kuruluna yetki verildiği belirlenmiştir.
İddia ve savunma doğrultusunda dosyaya ibraz edilen tüm deliller ve belgeler de incelenmek suretiyle ve ayrıca kooperatife ait defter kayıt ve belgeler de incelenmek suretiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak rapor düzenlenmesi için Seferihisar Asliye Hukuk Mahkemesi ' ne talimat yazılmış, talimat mahkemesince yapılan keşif sonucu alınan 30/09/2005 tarihli bilirkişi kurulu raporunda ; davalılardan ..., ... ve ...'ın yönetim kurulu üyesi ve emanet komitesi üyesi olarak raporun B bölümünde açıklanan usulsüz işlemlerden ve ortaklardan tahsil edilen aidatları kooperatifi aktarmamaktan dolayı 609.632,52 TL zarara uğrattıkları, davalılardan ... ve ...'ın kooperatif denetçisi olarak denetim görevlerini yerine getirmeyerek zararın oluşmasına sebep oldukları bu davalıların zararın tamamından ayrı ayrı sorumlu olmaları gerektiği, davacının zararının talep gereği 200.000.000.000 lira (200.000 YTL) olacağının hesap ve tespit edildiği, davalılardan ... ile ...'ın yönetim kurulu tarafından görevlendirilmiş olmaları nedeniyle kendilerine ödeme yapılması ve olaylarda bir katkılarının bulunmaması nedeniyle davacı zararından sorumlu olamayacakları, davalı ...'in muhasebeci ve mali müşavir olarak ortaklık hesabına fazla geçirdiği paralar ile müteahhit olarak noksan yaptığı işler nedeniyle kooperatif zararının 13.571.814.398 lirasından sorumlu olmasının gerektiği, davalı ...'ın şantiye şefi olarak yaptığı, görev sırasında zararın oluşmasında payının bulunup bulunmadığının çok detaylı bir çalışmayı gerektiği bu nedenle sorumluluğunun tespitinin yapılamadığı görüş ve kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
Davacılar ..., ... ve ... vekili İzmir ... ATM' nin... Esas sayılı dosyasına verdiği 16/01/2004 tarihli dava dilekçesinde; müvekkili ...'ın davalı kooperatifin 1996/2001 yılları arasında yönetim kurulu başkanlığı, diğer müvekkilleri ... ile ...'ın ise yönetim kurulu üyeliği görevini yürüttüğünü, kooperatifin 1996 yılı genel kurulunda kooperatifin faaliyet konusu olarak belirlenen Seferihisar'daki konutlarının yaptırılması işinin emanet usulü ile inşaat bedelinin %4'ü karşılığı yönetim kuruluna bırakıldığını, müvekkillerinin 31/03/2003 tarihinde yönetim kurulu başkanlığı ve üyeliklerinden ayrıldıklarını, ayrıldıkları tarihe kadar yapılmış olan inşaat bedellerinin Seferihisar Sulh Hukuk Mahkemesi ' nin... D.iş sayılı dosyasına konu inşaatların bedelinin 635.323.000.000 TL, Seferihisar Sulh Hukuk Mahkemesi 'nin... D.iş sayılı dosyasına konu inşaatların inşaat bedelinin 308.683.000.000 TL, Seferihisar Asliye Hukuk Mahkemesi ' nin... D.iş sayılı dosyasına konu inşaatların inşaat bedelinin 2.206.801.000.000 TL, Seferihisar Asliye Hukuk Mahkemesi ' nin...D.iş sayılı dosyasına konu inşaatların inşaat bedelinin 1.260.777.000.000 TL olarak belirlendiğini, müvekkillerinin yönetimde bulundukları sürede kooperatife ait inşaat alanında 281 adet binanın inşaat çalışmasının yapıldığını, binaların yarısından fazlasının üyelere teslim edildiğini, kalan kısmının da büyük oranda kaba inşaatının bitirildiğini, alt yapı çalışmalarının tamamlandığını, büyük orandaki inşaat çalışmasının maliyetinin arsa bedeli, imar inşaat ruhsat ve harçları hariç olmak üzere müvekkillerinin işten ayrılma tarihi olan 31/03/201 tarihine göre toplam 4.357.584.000.000 TL olduğunu, kooperatif genel kurulunda alınan karara ve yapılan sözleşmeye göre bu bedelin %4'ünün müvekkillerine ödenmesinin gerektiğini, kooperatifte tüm üyelik bedelleri ve aidatlar da dahil olmak üzere tüm hesapların Alman Markı üzerinden görüldüğünü, 30/03/2003 tarihli TC Merkez Bankası Alman Markının Efektif satışının 463.531 TL olduğunu, bu durumda emanet komisyon ücreti olarak müvekkillerine ödenmesi gereken bedelin 376.033 Alman Markına tekabül ettiğini ayrıca kooperatifin faaliyet konusu olan ... Mah. ... mevki ...Seferihisar İzmir adresindeki arsanın emlak vergisi ödemesinde arsa vergisi olarak tahakkuk eden 14.786 DM nin 5.641 DM sinin o tarihte kooperatif kasasında para bulunmaması nedeniyle müvekkili ... tarafından ödendiğini, ödenen bu paranın kooperatifin 31/03/2001 alt hesaplar mizanında ... da kayıtlı olup 2.298.416.232 TL olarak müvekkili ...'ın alacağı olarak gözüktüğünü, belirtilen kayıtta üye numarası bulunmadığını, bu miktarın müvekkilinin alacağı olarak doğrudan kayda girdiğini, bu durumda müvekkillerinin emanet komisyonu ücreti ve şahsi alacaklarının toplamının 381.674 DM = 195.146 Euro olduğunu, müvekkillerinin ücret alacaklarına mahsuben kooperatif tarafından çeşitli tarihlerde bazen nakit bazen de üyelik borçlarının ödenmesi karşılığında ödemelerde bulunulduğunu, bu ödemelerin muhasebe kayıtlarında mevcut olduğunu, bu miktarın 30/03/2001 tarihi itibariyle 86.529.000.000 TL = 186.674 DM olduğu, bu miktarın toplam alacaktan düşülmesi halinde müvekkillerinin bakiye alacaklarının 195.000 DM = 99.701 Euro olduğunu ayrıca Seferihisar Asliye Hukuk Mahkemesi ' nin ... D.iş sayılı tespit dosyasında da belirtildiği üzerine kooperatif inşaat maliyetleri olduğu halde kooperatif içinden geçen enerji nakit hattının arazi dışına deplase edilmesi için ödenen bedel ve yapılan inşaatlar ile ilgili olarak imar planı tasdik harcı, inşaat ruhsatı harcı, temel üstü ruhsa harcı, belediye, tapu sicil müdürlüğü, kadastro müdürlüğü ile ilgili kurumlara ödenen vergi, resim ve parçalar ile tüm proje bedelleri ve proje tasdik harçlarının tespit bedeli içine alınmadığını, belirtilen tüm harcamaların kooperatif kayıtlarında mevcut olduğunu, bu harcamaların tespiti ile harcamaların yapıldıkları tarih itibariyle TC Merkez Bankası Efektif satış kuru üzerinden DM/Euro cinsine tahvil edilerek gerçek miktarlarının tespit edilmesini ve bu miktarın %4'ünün de hak ediş alacağı olarak ödenmesinin talep edildiğini belirtmiş, tespit raporlarında belirtilen inşaat maliyetlerinin toplamı olan miktarın %4'ü ile dilekçenin açıklamalar kısmında belirtilen diğer miktarların eklenmesi ile bulunacak toplam alacaktan müvekkillerinin almış olduğu kısmın mahsup edilerek kalan bakiye alacaktan fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000 Eronun davalıdan tahsiline, hükmedilecek miktara Merkez Bankasının dövize uyguladığı faiz oranının uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Kooperatif vekili İzmir ... ATM' nin... Esas sayılı dosyasına verdiği 16/03/2004 tarihli cevap dilekçesinde; davacıların davalı kooperatifi kooperatifler kanunun ön gördüğü kooperatifçilik anlaşımından tamamen uzak keyfi ve haksız şekilde yönettiklerini ve müvekkili kooperatifi zarara sokan fiili işlemlerde bulunduklarını, bu nedenle kooperatifin 31/03/2001 tarihli genel kurulunda ibra edilmediklerini, bu tarihte yapılan kooperatif genel kurulunda kooperatifin durumu ve o tarihe kadar yapılan işlemler ile ilgili detaylı bir araştırmanın gerekliliğine inanıldığını ve bu amaçla hesap tetkik komisyonu kurulmasına karar verildiğini, hesap tetkik komisyonunun kooperatifin defter bilgi ve belgelerini toplayarak kendi alanlarında uzman iki ayrı bilirkişi ile kooperatifin geçmiş yönetim kurulu ve denetçileri ile yetkililerin görevlerini yasal çerçevede yapıp yapmadıklarını incelenmesi, tespiti ve bu hususlara ilişkin rapor alınması konusunda anlaşmaya vardığını, bu bilirkişilerden... İnş. Elk. Müh. Turz. Gıda Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti'nden kooperatifin hali hazırdaki inşaat durumunun yapılan inşaat ve imalatların değerinin yüklenici firmalarla yapılan inşaat sözleşmelerinin adil ve piyasa rayiç bedellerine uygun olup olmadığının hak ediş raporlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığının, bu işlerden dolayı kooperatifin zarara uğrayıp uğramadığının, zarara uğramışsa yöneticilerin ve yetkililerin herhangi bir sorumluluğunun olup olmadığının tespitinin istendiğini, ikinci bilirkişi...'ten ise kooperatifin mali kayıtlarının düzenli tutulup tutulmadığının, alınan yönetim kurulu kararlarının geçerli olup olmadığının, kongrelerde sunulan bilançoların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının, SSK, Vergi Dairesi, ... gibi kurumlar ile ilişkilerin son durumu ve bu işlerden dolayı kooperatifin bir zarara uğrayıp uğramadığının, zarara uğramış ise yöneticilerin ve yetkililerin herhangi bir sorumluluğunun olup olmadığının tespitinin istendiğini, bilirkişilerin gerekli çalışmaları yaptığını ve raporu kooperatife sunduklarını, ... İnş. Elk. Müh. Turz. Gıda Mad. Taah. San. Ve Tic. Ltd Şti raporuna göre kooperatif yönetimi şantiye amir ve sorumluları, kooperatife iş yapan müteahhit firmalar ile işe başlanırken işe başlama tutanağı, iş bitirilirken geçici kabul tutanağı düzenlenmediği, bu tutanakların düzenlenmemesinin kooperatife hangi müteahhit firmanın ne kadar imalatta bulunduğunun tam olarak tespit edilmemesine, karaşıklığa ve dolayısıyla mükerrer tahakkuk ödemelere sebep olduğu, kooperatif yönetiminin yaptırılan işlere karşılık hiç bir müteahhitten hiç bir teminat almadığı, müteahhitlere yapılan sözleşmelerde müteahhitlerin hak edişlerinden belirli oranda teminat kesilmesi öngörülmüş ise de yetkililerin hiç bir hak edişten bu kesintileri kesmediği, müteahhitler tarafından yapılan eksik, kusurlu ve hatalı işlerin akdedilen sözleşmelerde bu işlerini yapanlar tarafından ayıbın giderilmesi hususu öngörülmesine rağmen buna uyulmadığı ve bu ayıplı işlerin bedeli ödenerek yeniden yaptırıldığı ve bu işlerin tamirat olarak gösterilmek suretiyle kooperatifin maddi kayıplara uğratıldığı, yapılan incelemelerde hesap ve metraj hatlarına rastlanıldığı, müteahhitlere yaptırılan inşaat ve imalatların piyasa rayiçleri ile Bayındırlık Bakanlığının birim fiyatlarının çok üstünde şişirme fahiş fiyatlarla sözleşme düzenlendiği, dolayısıyla kooperatifin çok büyük zararlara uğratıldığının tespit edildiğini, bilirkişi ...in hazırladığı rapora göre kooperatifin karar ve pay defterlerinin usulüne uygun olarak tutulmadığı, kimi kararlarda karar yeter sayısı olmadığı halde bu kararların uygulamaya konulduğu, kimi sözleşmelerin yazılı olması gerekirken sözlü şekilde düzenlendiği, dolayısıyla denetimden uzaklaşıldığı, açıklık ilkesinin uygulanmadığı, gereğinden fazla eleman (özellikle ...-...-...'ın üçünün aynı dönemde mali müşavir olarak ayrıca bu müşavirlere bağlı olarak dört elemanın ) çalıştırılarak kooperatifin mali zarara uğratıldığı, naylon üyelik diye tabir edilen gerçek amacı genel kurulda oylamaya katılıp sonuca etkili olmak fakat gerçekte üyelik vecibelerini yerine getirmeyen üyelerin üye olarak kabul edildikleri, kooperatifin SSK ya 105.161.671.007 TL borcu bulunduğu, gerçekte bu borcun kooperatifin işlerini yöneten müteahhitler tarafından ödenmesi gereken primlerden kaynaklandığının tespit edildiği, davacı yöneticiler ve yetkililerin söz konusu primlerin müteahhitlerce yatırılıp yatırılmadığını araştırmadığı, (eğer araştırılsa ve müteahhitlerin primleri ödemediği tespit edilse idi bu meblağların müteahhitlerin hak edişlerinden kesilebileceği) bu nedenle söz konusu primlerin kooperatifin borcu olarak tahakkuk ettiği ve SSK nın bu alacağından dolayı kooperatifin tüm araçları ile taşınmazları üzerine haciz şerhi uyguladığı, kooperatifin 09/06/1996 tarihli olağan genel kurul toplantısında inşaatların emanet usulleriyle yapılmasının kararlaştırıldığı, 18/05/1997 tarihli genel kurulda emanet komisyon üyelerine %4 oranında ücret ödenmesinin kabul edildiği, aynı zamanda emanet komisyonu olarak görev yapan yönetim kurulu üyeleri ..., ... ve ...'ün 96.449.538.756 TL ücret aldıkları, oysa ki kooperatif mizanlarının tetkikinde 31/03/2001 tarihli mizandan inşaat hesabına 870.185.127.510 TL lik imalat yapıldığı, henüz faturaya dönüşmemiş 258/2 hesap nolu şantiye imalatları ile aktarıldığında toplam olarak 1.559.129.309.742 TL üzerinden %4 oranında ücret almaları gerektiği, bunun da 62.365.172.389 TL ye karşılık geldiği, davacı üyelere 34.084.366.367 fazla ödeme yapıldığının tespit edildiği, kooperatifin taşeronlarla yaptığı sözleşmelerde kooperatifin aleyhinde çok ağır hükümlerin yer aldığı, kooperatifin müteahhitlere bağımlı kılındığının belirlendiği, kooperatif yönetim kurulunun 31/03/2001 tarihinde yapılan genel kurulda bilanço kayıtlarına göre kasada bulunması gereken 4.124.579.725 TL paranın yeni yönetim kuruluna verilmediğinin tespit edildiği, kooperatifin emlak vergisi borcunun (ana para ve faizleri ile birlikte) 33.000.000.000 TL civarında olduğu, kooperatifin ...'a (ana para ve faizleri ile birlikte) 15.000.000.000 TL civarında , ... AŞ ye (ana para ve faizleri ile birlikte) 1.470.000.000 TL civarında borcunun olduğunun tespit edildiği, bu borçların kamu borçları olması ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilmesi nedeniyle gerçekte çok az olan ana para borçlarının faizler sayesinde katlandığı, burada önemli olan hususun emanet komisyonu olarak da çalışan yönetim kurulunun kasasında para varken bu borçlarını ödememiş olması ve kendi alacaklarını kasadaki bu paradan tahsil ederek borcun katlanmasına sebep olmaları olduğunu, raporların ve kooperatife ilişkin defter ve kayıtların incelenmesinden de anlaşılacağı üzere davacıların görevlerini ve yetkilerini yasalar, kooperatif ana sözleşmesi ve hakkaniyete uygun olmayan bir şekilde TTK nın aradığı basiretli bir iş adamı ölçüsünde özen ve titizlik göstermedikleri, keza vergi usul kanununa uymadıkları, defter kayıtlarını açık ve net olarak tutmadıkları, yapılan hizmetler karşılığı fatura almadıkları, bunun sonucunda kooperatife ödenen aidatların hesapsızca ve usulüne uygun olmaksızın harcanması neticesinde kooperatifin tıkanma aşamasına geldiğini ve icra takiplerine maruz kaldığını, bu sebeplerle davalılar hakkında , İzmir ... ATM ... E sayılı dosyası ile ve İzmir .... Ağır Ceza Mahkemesi ' nin ... sayılı dosyası ile kamu davası açıldığını, dava dilekçesinde belirtilen tespit dosyalarının 2002 yılına ait olduğunu, davacıların yönetimden uzaklaştırıldıkları 2001 yılı başlarından sonra da kooperatifte inşaatların devam ettiğini, bu nedenle davacıların kooperatif yönetiminden uzaklaştırıldıktan 1,5 sonuna değin yapılan inşaatların kendi dönemlerinde yapılmış gibi tespiti talep edip bu inşaatların bedelini de abartılı olarak tespit etmeleri, ayıplı eksik bir şekilde yapılan inşaatların ayıplı imalat yapan müteahhitlere bedelsiz olarak yaptırma hakkına sahip iken bu şekilde davranmayıp mükerrer ödeme yapan, bu mükerrer ödemeleri inşaat maliyeti olarak gösterip gerçeği aykırı abartılı ve fahiş olarak tespit edilen inşaat seviye ve maliyetinden emanet komisyonu olarak ücret talep etmelerinin en hafif değeri ile kurnazlık olduğunu, davacıların emanet komisyonu olarak görev yaptığı dönemde kooperatifte yapılan işlerin Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine, İller Bankası, Tedaş standartlarına uygun olmayıp standartların altında olduğunu, yapılan işin piyasa rayiçlerine göre yaptırıldığını, bu nedenle yapılan işin bedelinin Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine göre değil işin kalitesi de nazara alınarak yapıldığı yıla ait piyasa rayiçlerine göre değerlendirilmesi gerektiği ve hesaplama yapılması gerekirken Bayındırlık Birim fiyatlarının ölçü alınamayacağını, bu nedenle davacıların yaptırdıkları tespitlerdeki bilirkişi raporlarının herhangi bir değeri olmadığını, emanet komisyonunun görev yaptığı 1997-1998-1999 yıllarında 1996 yılından devir üye aidatları, repo gelirleri, kur farkları olarak toplam kooperatif kasasına 1.574.672.871.395 TL girdiği, bu paranın 1.232.580.706.396 TL sinin inşaat hesabına aktarıldığının hesaplandığını, böylece emanet komisyonuna ödenmesi gereken %4 miktarının 49.303.228.256 TL olması gerektiğini, oysa emanet komisyonuna net 90.380.258.368 TL ödendiğini, bu durumda 41.077.030.112 TL fazla ödeme yapıldığının görüldüğünü, bu hususta inşaat kalitesinin düşük olması, mükerrer tahakkuk ve ödemeler, taşeronlara ayıplı imalatlardaki eksiklikler giderilmeden yapılan ödemeler ayrıca bazı taşeronlara yaptığı imalattan daha fazla ödeme veya senet verilmiş olması, haksız menfaat sağlanması, yer tespitinin işe başlama, geçici kabul, kesin kabul işlemlerinin eksik olmasının da nazara alınması gerektiğini, dava dilekçesinde ...'ın kooperatiften 5.641 DM alacaklı olduğunun beyan edildiğini, bu iddianın kabul edilmediğini, dikkat edilmesi halinde söz konusu tarihin davacıların yönetimden uzaklaştırıldıkları tarih olduğunu, davacı tarafın kendi lehine sonuçlar ihdas etmek üzere kayıtlarla oynadığını, davacı tarafın emanet komisyonu ücretlerini Euro bazında talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, emanet komisyonunun görev yaptığı dönemde Euro'nun henüz tedavüle germediğini belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İzmir 3. ATM ce dosyanın dosyamız ile aradaki hukuki ve fiili irtibat nedeniyle birleştirilmesine karar verilmiş, dosya dosyamız içerine alınarak yargılamaya Mahkememizce devam edilmiştir.
Ana dosyada alınan rapora davalı tarafça itiraz edildiğinden ve birleştirilen dosya yönünden de inceleme yapılması gerektiğinden asıl dosyada davalı vekillerinin rapora vaki itirazları yönünden ve birleştirilen... ATM nin...E sayılı dosyasında daha önce hiç bilirkişi incelemesi yaptırılmamış olması göz önüne alınarak iddia ve savunma doğrultusunda asıl dosyada keşfen tespit edilen donelerden ve dosyaya ibraz olunan tüm bilgi ve belgelerden faydalanmak suretiyle ek rapor düzenlenmek üzere dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş alınan, 30/05/2007 havale tarihli bilirkişi kurulu raporunda; asıl dosya kapsamında davalılar vekilinin rapora itirazlarının ayrı ayrı incelendiği ve sonuçlarının rapor içerisinde açıklandığı, incelemeler sonunda itirazların haklı olmadığı ve raporda değişiklik yapılması gerek ve sonucuna varılmadığı , birleşen dosya yönünden davacıların yönetimleri döneminde yapılan işlerin ayrıldıktan sonraki tarihe göre yeniden rayiçlendirilmesi suretiyle bulunacak değer üzerinden ücret istemelerinin mümkün olmadığı ancak davalı kooperatifin kayıtlarına göre ... tarafından 2000 yılında emlak vergilerinin ödendiği ve 2.298.030.000 liranın adı geçenin alacağı olarak görüldüğü sonuç ve kanısına varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
Davacı S.S. Seferihisar... Konut Yapı Koop. vekili İzmir ... ATM' nin ... Esas sayılı dosyasına verdiği 19/04/2006 tarihli dava dilekçesinde; müvekkili kooperatifin 31/03/2001 tarihli genel kurul toplantısında eski yönetimin ibra edilmeyerek hesap tetkik komisyonu kurulmasına karar verildiğini, eski yönetimin ibra edilmeme ve hesap tetkik komisyonu kurulmasına sebep olan hususun eski yönetimin basiretsiz ve TTK anlamında bir tacir gibi davranmamaları sonucunda kooperatife zarar verdiklerine olan inanç olduğunu, genel kurulun oluşturulmasına karar verdiği hesap tetkik komisyonunun kooperatif yönetimi ve denetleme kurulu ile içlerinde davalının da bulunduğu bir çok müteahhit firmanın kooperatifle yapmış olduğu sözleşmeleri, yaptığı işleri, hak ediş raporları ile bu firmalara yapılan ödemeleri inceleyerek eksiklikler ve usulsüzlükler tespit ettiğini, davalı yönelik hukuka aykırı işlemlerin davalıya haksızca para ödendiği, müteahhit olan davalının yaptığı işlerden dolayı ödemesi gereken SSK pirim parçlarının ödenmemiş olması nedeniyle kooperatifçe ödendiği ve kooperatifin hem üyesi hem de mali müşaviri olan davalının aldığı ücret ile ödemesi gereken aidat borcunu haksızca hesaplama yöntemi ile zarara uğrattığı şeklinde olduğunu, yapılan usulsüzlükler nedeniyle eski yöneticiler ve davalı aleyhine İzmir... ATM ...sayılı dosyası ile dava ikame edildiğini, davada fazlaya ilişkin hak ve taleplerin saklı tutulduğunu, davanın açılmasından sonra yapılan incelemede davalının kooperatife verdiği zararların dava dilekçesinde yer alan zararlarla sınırlı olmadığının anlaşıldığını, bu nedenle tahsilde tekerrür olmamak üzere İzmir ... ATM nin... Esas sayılı davasında hüküm altına alınmayan zararlardan davalı ile müvekkili kooperatif arasında yapılan sözleşmelerde sosyal sigortalar primlerinin zamanında yatırılması öngörülmesine rağmen davalının üzerine düşeni yapmadığını, pirim borçlarını ödemediğini, bu borçların kooperatif tarafından ödendiğini, davalının işçi pirim borçlarının tutarı olan 1.576.286.333 TL yi kooperatifin SSK ya faizleri ile birlikte ödemek zorunda kaldığını, davalının yapmış olduğu hak edişlerin toplam meblağın 34.570,50 YTL olduğu halde muhasebe kayıtlarının incelemesinde davalıya 47.622,90 YTL ödeme yapıldığının tespit edildiğini bu durumda davalıya hak edişin dışında 13.052,40 YTL fazla ödeme yapıldığını, davalıya kooperatiften fazla tahsil ettiği ve uğrattığı zararlar karşılığında paranın ödenmesi için İzmir.... Noterliği ' nin 24/02/2005 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinin keşide edildiğini, ihtarnamenin 01/03/2005 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının ihtarname tebliğine rağmen herhangi bir ödeme yapmadığını belirtmiş, davalının davacı kooperatife olan 14.628,20 YTL ana para borcunun zararın gerçekleştiği tarihten itibaren reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... İzmir... ATM' nin... Esas sayılı dosyasına verdiği 10/07/2006 tarihli cevap dilekçesinde; davacı kooperatif tarafından dava açılmadan önce İzmir .... Noterliği ' nin ihtarnamesinin keşide edildiğini, dava dilekçesinde bahsi geçen SSK primlerinin geç ödendiği iddiasının ihtarnamede yer aldığını, yine dava dilekçesinde bahsedilen fazla ödeme iddiasının rakam farklılığı ile ihtarnamede yer aldığını, ihtarnameye karşı İzmir.... Noterliği ' nin 07/03/2005 tarih... yevmiye nolu ihtarnamesinin çekildiğini, ilk dava dilekçesinde bahsi geçen ihtarnamede gecikme faizleri dahil olmak üzere 1.576.278.333 SSK borcunun kooperatifçe ödendiğinin iddia edildiğini, SSK dan kooperatife gönderilen 17/07/2001 tarihli ... sayılı yazıda taşeron ...'e ait pirim borcunun gecikme faizi de dahil olmak üzere toplam 1.576.286.333 TL olduğunun gözüktüğünü, kooperatif kayıtlarında mevcut olan İzmir SSK Müdürlüğü ' nün 02/06/1999 tarih... sayılı yazısında dönem ve miktarları belirtilen SSK pirim borçlarının 98 Mart dönemi için 73.002.289 TL lik SSK priminin yasal süre içerisinde yatırıldığını, 1998 Ekim dönemi 43.963.598 TL lik SSK priminin yasal süresi içinde yatırıldığını, 1999 Mart dönemi 63.975.367 TL lik SSK priminin yasal süresi içeresinde yatırıldığını, yazının hemen akabinde ödeme miktar ve dekontlarının hem kooperatife hem de ilgili SSK müdürlüğüne sunulduğunu, SSK Müdürlüğünün tahsil aşamasında hata yaptığını, kooperatif yönetiminde kendisi ile irtibat kurulmadığı ve bilgi talep edilmediği için fazla ödeme yapıldığını, diğer kalan 29.000.915 TL 1998 dönemi Şubat SSK primi, 88.838.840 TL Kasam 1998 SSK primi ve 67.394.691 TL Şubat 1999 dönemi SSK primlerinin ilgili dönemlerdeki tarafınca taşeron olarak kesilen faturalardan kalan alacak bakiyelerinden mahsup edilerek kooperatifçe yatırılması gerektiğini, bu rakamların hesaplamalarda ...'in taşeronluk cari hesabından düşürüldüğünü ancak mahsup işlemine rağmen kooperatif tarafından bu rakamların yatırılıp yatırılmadığının bilinmediğini, dava dilekçesinde 8 hak ediş toplamı olan 34.570,70 YTL lik meblağın hak edişlerine rağmen çıktığı ancak fazla ödeme yapıldığının bildirildiğini, 13.052,40 YTL lik ödemenin fazla ödeme olmadığını, kooperatif ile 06/05/1997 tarihinde Sıhhi Tesisat Yapım Sözleşmesi, Bina Çatılarını Galvaniz Saç Kaplama İşleri ve Bina Elektrik Yapım Sözleşmeleri yapıldığını, sözleşmelere göre kooperatif inşaat alanında sözleşme konusu işler yapılırken yeni adalardaki şantiye oluşumları, trafo bağlantıları, şantiye sahasındaki demir doğrama atölyesi ile yaz tatiline gelen kooperatif ortaklarının kaldıkları konutlarda ekstra işlerinin yapılması işlerinin ortaya çıktığını, firmalarına ait malzeme ve işçilerin inşaat sahasında çalıştığı için hızlı, pratik ve daha az maliyetle bu işlerin yapılması için kooperatif yönetiminin bu işlerin yapılmasını kendilerinden istediğini, bunun için faturalar ile yapılan sözleşmeler ve bu sözleşmelere bağlı 06/05/1998 tarihli ek sözleşmelerin dışında da başka işler yapıldığını, sözleşmelerin dışında yapılan emanet usulü perakende yapılmış olan işler ve fatura miktarlarının 29/11/1997 tarihli 920.000.000 TL lik ... nolu fatura, 06/02/1998 tarihli 1.666.500.000 TL lik ... nolu fatura, 06/06/1998 tarihli 2.939.100.000 TL lik... nolu fatura, 31/12/1998 tarihli 7.356.800.000 TL lik ...nolu fatura, 13/03/1999 tarihli 300.000.000 TL lik ... nolu faturalar olduğunu, bu işlerin sözleşme dışı yapılan işler olduğundan hak ediş düzenlenmediğini, hak edişlere bağlı olmayan 13.182,40 YTL alacak tahakkuk ettiğini, bu tahakkukun fatura tarihleri itibariyle merkez bankası efektif satış kuruna göre DM olarak karşılığının 82.248 DM olduğunu, fazla ödeme olmadığı gibi iddia edilen 13.052,40 YTL lik ödemenin ödeme tarihi itibariyle yine merkez bankası efektif satış kuruna göre DM karşılığı bulunarak belirtilen rakamdan mahsup edildiğinde faturalardan dolayı ne kadar alacaklı olduğunun ortaya çıkacağını, ödemelerin TL olarak kabul edilse dahi itiraz edilmeyerek kesinleşen faturalar karşılığı alacağı olan 13.182,40 YTL nin daha tamamının ödenmediğini, fatura tarihleri itibariyle halen 130 YTL alacağı bulunduğunu belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce dosyalar arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğundan bahisle dosyaların birleştirilmesine karar verilmiş, birleşen dosya Mahkememiz ana dosyası içerisine alınarak yargılamaya Mahkememizce devam olunmuştur.
Davalılardan...in yargılamanın devamı aşamasında vefat ettiği belirlenmiş, ...'in veraset ilamı alınarak mirasçıları davaya dahil edilmiş ve yargılamaya devam olunmuştur.
İlk alınan bilirkişi kurulu raporunda müteahhit tarafından ödenmeyen SSK prim borçları ile ilgili talep yönünden değerlendirme yapılmadığı ve raporun 9. Sayfasında bu konunun SSK dosyalarını inceleyebilecek bir bilirkişiye inceletilmesinin ve mükellefin sorumlu olacağı ana para ve gecikme zamlarının ayrı ayrı belirlenmesinin uygun olacağı kanaatinin bildirildiği ancak bu hususta daha sonra herhangi bir ek rapor alınmadığı ayrıca Mahkememiz dosyası ile birleşen İzmir ... ATM ... Esas ve İzmir ... ATM... sayılı dosyalar yönünden bilirkişi kurulundan ek rapor alınmadığı belirlendiğinden , müteahhit tarafından ödenmeyen SGK prim borçları ile ilgili davacı talebi yönünden heyete SGK uzmanı bilirkişi eklenerek bilirkişi heyetinden ek rapor istenilmesine ayrıca bilirkişi heyetinden Mahkememiz dosyası ile birleşen ... ATM ... ve... sayılı dosyaları yönünden de ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine, ek rapor düzenlenirken dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile ceza dosyasının göz önüne alınmasına ilişkin ara karar oluşturularak dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, alınan SGK BaşMüfettişi bilirkişinin 29/06/2020 tarihli raporunda; Sosyal Güvenlik Kurumu İzmir il Müdürlüğü ' nden İzmir İli Seferihisar ilçesi ...Mah. Gemisuyu mevkinde kain tapunun ... Parsel ,... Parsel de kayıtlı arazi üzerine kurulu işveren S.S. Seferihisar...i Konut Yapı Kooperatifine ait bina inşaatı işveren dosyasının ayrıca işveren S.S. Seferihisar... Konut yapı Kooperatifi bina inşaatı işyerinin 506 sayılı kanun kapsamına alındığı tarihten 31/12/2005 tarihine kadar kuruma verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgelerine istinaden tahakkuk ve tahsil edilmiş sigorta prim tutarlarını gösteren işveren H/C listesinin talep edilmesi gerektiği belirtilmiş ,SGK Baş Müfettişi Bilirkişi Mahkememize verdiği 24/08/2020 tarihli raporunda da ; mahkemece verilen görevin yerine getirilebilmesi için mahkemece çıkarılacak bir müzekkere ile... Kooperatifi Başkanlığından inceleme dönemi için kayıt ve belgelerin talep edilmesi ve ibraz olunacak kayıt ve belgelerin dizi pusulası ekinde kendisine tevdi edilmesi, bunun mümkün olmaması halinde görevden affedilmesi hususu belirtilmiştir.
Müteahhit tarafından ödenmeyen SGK prim borçları ile ilgili davacı talep yönünden ek rapor düzenlenmesi ayrıca Mahkememiz dosyası ile birleşen...aTM ... ATM ... sayılı dosyaları yönünden de dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile ceza dosyası da göz önüne alınarak ek rapor düzenlenmesi için dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bu esnada SGK Baş Müfettişi...'ın bilirkişiden çekilme talebinde bulunduğu belirlenmiş, talep kabul edilerek bilirkişi olarak SGK uzmanı...ın seçilmesine karar verilmiş ve dosya SGK bilirkişisi...a tevdi edilmiş, alınan 18/01/2022 havale tarihli SGK bilirkişisi raporunda; davalıların kooperatif yöneticisi olarak inşaat işi yaptırdıkları taşeronlarca ödenmesi gerektiği halde davacı kooperatifçe ödenmek zorunda kalınan SGK primleri ve gecikme zamlarından kaynaklanabilecek sorumluluklarına ait dönemin 1997/5-2001/2 ayları arası olduğu, davacı kooperatifi ait SGK da tescilli işyeri dosyalarına göre 1997/5-2001/2 arası dönemde davalılarca taşeronlara yaptırılan inşaat işleri nedeniyle davacı kooperatifçe 40.408,78 TL sigorta primi ve 9.774,19 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 49.912,94 TL ödenmek zorunda kalındığı, tespiti yapılan tutarların 5510 sayılı yasanın 12 ve 87.maddeleri gereğince esasen taşeronun ödeme yükümlüsü olduğu ve davacı kooperatifin de müteselsilen sorumlu olduğu borç niteliği taşıdığı, bu primler ve gecikme zamlarının kooperatifçe ödenmek zorunda kalınsa bile rücu hükümlerine göre taşeronlardan alınabileceğinden dosyada davacı kooperatif yönetil kurulunca tespiti yapılan prim ve gecikme zamlarının taşeronlardan tahsili için işlem yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi bulunmaması nedeniyle takdiri mahkemeye ait olmak üzere tespiti yapılan primler ve gecikme zamlarının ödeme yükümlüsü olan taşeronlardan alınmaması halinde davalıların sorumlu tutulabileceği görüş ve kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
Bilirkişi raporunda Mahkememizin 12/09/2019 tarihli ara karar doğrultusunda gerekli incelemenin yapılmadığı, ara kararında birleşen ... ATM...E sayılı dosya yönünden de ek rapor düzenlenmesinin istenildiği halde bilirkişi raporunda söz konusu dosyanın değerlendirilmediği ayrıca dosyanın heyete tevdi edilmiş olmasına rağmen bilirkişi raporunun tüm heyet tarafından düzenlenip imzalanmadığı belirlendiğinden bu hususlarda ek rapor düzenlenmesi için dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, alınan 26/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda; İzmir...Ağır Ceza Mahkemesi... sayılı dosyası içerisinde yer alan 22.06.2006 tarihli bilirkişi raporunun tetkikinde; dosya içeriği belgeler ve bilgilerin incelenmesi neticesinde 4.124.58.YTL kasa açığı veya yeni yönetime devredilmeyen para konusunun incelenmesi ve tespitinde 4.124,58.YTL zimmetten doğan 11.075,90.YTL faiz zararı ve hakkedişten fazla 164.028,69.YTL kooperatifin uğradığı zararlardan sorumluluğun sanık yönetim kurulu üyeleri ..., ... ve ...’e ait olacağı, kooperatif mali müşaviri ...’in muhasebeci ve mali müşavir olarak ortaklık hesabına fazla geçirdiği paralar ile müteahhit olarak noksan yaptığı işler nedeniyle 13.571.814.398.TL (13.571.81.YTL) kooperatif zararından sorumlu olması gerektiği, kooperatif muhasebecilik ve mali müşavirlik görevini kötüye kullanmak ve şahsi çıkarı için kooperatifi zarara sokmak fiilinden sorumlu olduğu kanaatine varıldığı, 07.06.2007 Tarihli Bilirkişi Raporunun Tetkikinde : (Ankara..Ağır Ceza Mahkemesi... Talimat Sayılı dosyası içerisinde yer alan) sanıklara 23.10.1997 tarihinde brüt olarak 9.602.21.052.TL, 31.10.1998 tarihinde brüt olarak 7.792.358.703.TL, 31.12.2000 tarihinde brüt olarak 79.132.337.351.TL olmak üzere toplam 96.527.117.106.TL brüt ücret ödendiği, bu durumda sanıkların rapor içeriğinde yapılan hesaplamalara göre brüt fazla ücret aldıkları hesaplandığından kooperatiften alamadıkları veya alacaklı oldukları herhangi bir ücret alacaklarının bulunmadığı, sanıkları müdafilerin 2001 yılı ve diğer yıllarda emanet komisyonu ücretinin ödenmediği yönündeki iddialarının doğru olmadığı, birleşen ...Asliye Ticaret Mahkemesi ...Sayılı Dosyası Yönünden Yapılan İncelemeler: davacıların yönetimleri döneminde yapılan işlerin ayrıldıktan sonraki tarihe göre yeniden rayiçlendirilmesi suretiyle bulunacak değer üzerinden ücret istemlerinin mümkün olmadığı, ancak davalı kooperatifin kayıtlarına göre ... tarafından 2000 yılında emlak vergilerinin ödendiği ve 2.298.030.000.TL lık tutarın adı geçenin alacağı olarak göründüğü tespit edilmiş olup buradan hareketle: davacılardan ...’ın birleşen dosya kapsamında dava tarihi itibarıyla 2.298.030.000.TL tutarında davalı kooperatiften alacaklı olduğu, birleşen...Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas Sayılı Dosyası Yönünden Yapılan İncelemeler: 18.01.2022 Havale Tarihli Bilirkişi Raporunun Tetkiki: davalıların sözleşme imzaladıkları taşeronlara yaptırdıkları işler nedeniyle davacı kooperatif yönetimince mühendis bilirkişiye düzenletilen tespit raporundaki imalatlar esas alınarak yapılan SGK’na bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarına göre hesaplanan prim tutarının 16.181.826,549,15.TL ile davacı kooperatifin inşaatlarını işlem gördüğü SGK işyeri dosyalarında tespiti yapılan, taşeronlarca yapılan işlere ait dönemlerdeki prim tutarı olan 40.408.750.000.TL arasında oluşan farkın tespit raporunda metrajı bulunmayan tamir tadilat işleri, teknik bilgi bulunmadığından prim hesabı yapılmayan trafolar ve tespit raporundaki imalatların fiili duruma göre eksik olmasından kaynaklanması olasılık dahilinde olduğu, davacı kooperatifin yapı kullanma izni alabilmesi için gerekli olan ilişiksizlik belgesi, SGK işyeri dosyasındaki prim tahakkuk ve tahsilatlarına göre yapılan asgari işçilik hesabına dayalı olduğundan davalılar tarafından sözleşme ile iş yaptırılan ve SGK’na bildirimleri yapılmadığından ve taşeronların hakkedişlerinden kesilmediğinden davacı kooperatif tarafından ödenmek zorunda kalınan prim ve gecikme zammı tutarı olarak SGK işyeri kayıtlarındaki tutarların esas alınması gerekmekte olup buna göre davalıların sorumlu olabilecekleri tutarın sigorta primi 40.408.750.000.TL ve gecikme zammı 9.774.190.000.TL olmak üzere toplam 49.912.940.000.TL tespit edildiği, tespiti yapılan sigorta primi ve gecikme cezalarının davalı yöneticilerin görevlerinin sona erdiği tarih itibariyle sorumlulukları olabilecek 1997/5 – 2001/2 arası dönemde inşaat işlerini yapan taşeronlarla birlikte asıl işveren sıfatıyla davacı kooperatifin de sorumluluğu olan primler ve bunların geç ödenmesinden kaynaklanan gecikme zamları olup 5510 sayılı yasanın 12. ve 87.maddeleri gereğince esasen taşeronun ödeme yükümlüsü olduğu ve davacı kooperatifin de müteselsilen sorumlu durumda olduğu primler nedeniyle bu primler ve gecikme zamlarının kooperatifçe ödenmek zorunda kalınması durumunda bile rücu hükümlerine göre taşeronlardan alınabileceğinden dosyada davacı kooperatif yönetim kurulunca tespiti yapılan prim ve gecikme zamlarının taşeronlardan tahsili için işlem yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi bulunmaması nedeniyle tespiti yapılan primler ve gecikme zamlarının ödeme yükümlüsü olan taşeronlardan alınmaması halinde davalıların sorumlu tutulabileceği görüş ve kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
İzmir ... Ağır Ceza Mahkemesi ' nin... Esas sayılı dosyasının incelemesinde; katılanın S.S. Seferihisar ...Konut Yapı Koop. Denetleme Kurulu, sanıkların ..., ..., ..., suçun zimmet, suç tarihinin 31/03/2001 tarihi ve öncesi olduğu, mahkemece 23/05/2016 tarihinde sanıklar ..., ... ve ... haklarında zimmet suçundan mahkemeye kamu davası açılmış ise de; zamanaşımı yönünden lehe olan 765 sayılı TCK'nun 102/3 ve 104/2 maddeleri gereğince suç tarihinden bu yana olağanüstü dava zamanaşımı süresi olan 15 yıllık zamanaşımı süresinin dosyada gerçekleşmiş olduğu anlaşılmakla sanıklar hakkında açılan kamu davasının 765 sayılı TCK'nun 102/3 ve 104/2 maddeleri gereğince ortadan kaldırılmasına, karar verildiği, kararın Yargıtay... Ceza Dairesi'nin 08/12/2022 tarih, ... Karar sayılı ilamı ile onandığı ve 08/12/2022 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.
Davalılardan ...'ün vefat ettiği ayrıca vefat eden davalı ... mirasçılarından ...'in de vefat ettiği belirlenmiş, ... ve ...'ün veraset ilamı celp edilerek mirasçılarına tebligatlar yapılmış, taraf teşkili sağlanarak duruşmaya devam olunmuştur.
Ana dava dosyasında davanın denetim kurulu tarafından açıldığı ancak davayı takip eden davacı vekiline verilen vekaletnamenin kooperatif yöneticileri tarafından verilmiş olduğu, denetim kurulu üyelerinden alınacak vekaletnamenin ibrazının gerektiği belirlenmiş, davacı vekiline Mahkememizin 11/01/2024 tarihli celsesinde denetçilerden alınacak vekaletnameyi sunmak üzere süre verilmiş, davacı vekili denetçilerden alınan vekaletnameyi dosyaya ibraz etmiştir.
Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda davacı tarafça, TTK nın aradığı şartlara uygun olarak gerekli özen denetim ve titizliği göstermeyerek yasalara ve usule aykırı yönetimleri neticesinde davacı kooperatifi ciddi anlamda zarara uğrattıkları, kooperatifin hukuki vecibelerini yerine getiremeyecek ölçüde tıkanmasına yol açtıklarından bahisle davalılar hakkında kooperatife verilen zararın, zararın verildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline ve ayrıca davalılardan ...' e karşı kooperatif mizanında 1.611.000.000 TL karşılığı olarak yer olan 5.000 DEM lik senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesine yönelik olarak Mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında dava açıldığı, ana dosya davalılarından ..., ... ve ... ' ün ana dosya davacısı kooperatif aleyhine emanet komisyonu üyeliğinden kaynaklanan eksik ödemenin tahsili ile ... tarafından kooperatif adına yapılan emlak vergisi ödemesinin tahsiline yönelik olarak İzmir... ATM nin ...Esas sayılı dosyasında dava açıldığı, İzmir... ATM tarafından dosyanın dosyamız ile arasında hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu gerekçesiyle birleştirilmesine karar verildiği, birleşen dosya yönünden yargılamanın Mahkememizce sürdürüldüğü, ana dosya davacısı kooperatifin, davalı ... aleyhine kooperatif tarafından ödenen SSK primleri ile davalıya hak edişlerinden fazla ödenen bedelin davalıdan tahsiline yönelik olarak Mahkememizin... Esas sayılı dosyasında dava açıldığı, Mahkememizce her iki dosya arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu gerekçesiyle dosyanın dosyamız ile birleştirilmesine karar verildiği, birleşen söz konusu bu dosya yönünden de yargılamanın Mahkememizce sürdürüldüğü,
Ana dosya yönünden davanın kooperatif yöneticilerinin sorumluluğundan kaynaklanan dava niteliğinde olduğu, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 'nda sorumluluk davasına ilişkin düzenleme yapılmadığı, uyuşmazlığın, 1163 sayılı yasanın 98. Maddesi yollamasıyla dava tarihi itibariyle uygulanması gereken 6762 sayılı TTK' nin anonim ortaklıkta yönetim kurulu üyeleri ve müdürlerin sorumluluğuna ilişkin 336 vd. 340 ve 342. maddenin yollaması ile 309. maddesine tabi olduğu,
Kural olarak, yönetim kurulu başkan üyelerinin şirket adına yaptıkları işlemlerden dolayı kişisel olarak sorumlu tutulamayacakları ancak 6762 sayılı TTK’ nin 336. maddesinde belirtilen hallerde ortaklığa ve ortaklık alacaklılarına karşı kusursuz olduklarını ispat etmedikçe tüm yöneticilerin oluşan zarardan müteselsilen sorumlu olacakları, yönetim kurulu üyelerinin görevlerini ifaları sırasında bir zarar oluşmuşsa, bu zararın üyelerin kusurlu eylemi sonucunda meydana geldiğinin kabulünün gerektiği, Türk Ticaret Kanunu' nun yönetim kurulu üyeleri için ispat yükü ters çevrilmiş kusur esasına dayanan bir sorumluluk öngördüğü ve yönetim kurulu üyeleri aleyhine kusur karinesi kabul ettiği, TTK’ nin 338. maddesinde; yönetim kurulu üyelerinin kusur ve sorumluluklarının bulunmadığını ispat edemedikleri takdirde zarardan sorumlu olduklarının düzenlendiği,
Sorumluluk davasının açılabilmesi için 6762 sayılı TTK' nin 341. Maddesi gereğince genel kurulca yönetim kurulu üyeleri aleyhine sorumluluk davası açılmasına karar verilmesi ayrıca 6762 sayılı TTK' nin 380. maddesi gereğince yönetim kurulu üyeleri ve müdürler hakkında banka genel kurulu tarafından açık veya bilançonun tasdiki suretiyle zımni ibra kararı alınmamış olması gerektiği, davacı Kooperatifin 2001 yılına ilişkin 05/08/2001 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısında ibra edilmeyen yönetim ve denetim kurulları için kooperatifin uğradığı zarar ve ziyanın kendilerinden rücu edilmesi ve bu konularda dava açılması için yönetim kuruluna yetki verildiği, verilen yetki doğrultusunda davanın denetim kurulu tarafından açıldığı ,
6762 sayılı TTK' nin 380. maddesine göre ibranın geçerli olabilmesi için; davaya konu işlemlerin genel kurula sunulan şirket bilançolarında yer alması gerektiği, ibranın sadece genel kurulun bilgisine sunulan işlemleri içereceği, açıklanmamış, belgeye dayandırılmamış ve vasat yetenekli bir ortağın anlayamayacağı konulardaki ibranın yok sayılmasının gerektiği, bütün bu hususların genel kurulda ortaya konulup görüşüldükten sonra yöneticilerin sorumluluk halleri ve ortaklığa verdikleri zarar açıkça saptanıldığı halde genel kurulca sorumluluk davası açılmasına yer olmadığına ve ibraya karar verildiği takdirde böyle bir ibraya geçerlilik tanınabileceği, olayda bu anlamda bir ibranın olmadığı, davalıların ibralarının gerçekleşmediği ve sorumluluk davasının diğer koşulu olan ibra edilmemiş olmak koşulunun gerçekleşmiş olduğu,
Davalılardan ..., ... ve ...' ın 09/06/1996-31/03/2001 tarihleri arasında yönetim kurulu başkan ve asil üyeleri, davalılar ... ve ...'in denetim kurulu asil üyesi oldukları, davalıların görevde bulundukları dönem itibariyle davacı kooperatifin iş ilişkisinde bulunduğu müteahhitler ile olan ilişkilerde kooperatifin yararlarını gözetmeden işlemler yaptığı, müteahhitlere yaptırılan işler için ihale açılmadığı, piyasa araştırması yapılmadığı, işlerin bir bölümü ile ilgili yönetim kurulu kararının dahi alınmadığı, müteahhitlere yaptırılan işlerin fiyatları ve yaptığı işlerin tespitinin sonradan belirlendiği,... İnşaat ile 21/10/1997 tarihinde seramik işleri için sözleşme imzalandığı halde gerekçesi gösterilmeden sözleşme fesih edilerek bu işler için çok daha yüksek fiyatla 01/01/1998 tarihinde ... firması ile yeni bir sözleşme imzalandığı, ... firmasına yaptırılan sıva işinde sözleşmede belirlenen fiyat arttırımı için bir karar alınmadığı halde hak edişlerin fazla fiyatla düzenlenmesinin kabul edildiği, yine... firmasına ait 14 nolu hak ediş taşeron firmanın hatalarından dolayı 2.700,00 TL nefaset farkı kesilmesi kararlaştırıldığı halde hak ediş tutarının tamamının ödendiği, ... ile muhasebeci ve mali müşavir olarak sözleşme imzalandığı, bu kişiyle ayrıca sıhhi tesisat, elektrik, yapım gibi işler için müteahhitlik sözleşmesi imzalandığı, bu kişinin dışında ayrıca iki ayrı mali müşavir ile sözleşme imzalanarak gereksiz harcamalara sebep olunduğu, birden çok muhasebeci ve mali müşavir istihdam etmeyi gerektirir çapta ve miktarda iş olmadığı halde bu konuda çok sayıda kişiden hizmet alınmasının kooperatifi zarara sokma niteliğinde olduğu, müteahhitlere yaptıkları işlerin çok üzerinden avans verildiği, zaman zaman nakit olarak geri alınmalar yapıldığı, müteahhitlere yaptıkları işlerin çok üzerinde verilen paraların kapatılması için piyasa araştırması yapılmadan çok sonra malzeme alınarak müteahhitlerin avans borçlarının kapatıldığı, bunun yanında kooperatifin emlak vergileri, SSK primleri ve telefon ücretleri ödenmeyerek cezalı ödenmelerine sebep olunduğu, müteahhitlerden sözleşmelerde hüküm bulunmasına rağmen teminat alınmadığı, ödenen istihkaklardan teminat kesintisi yapıldığı ve bu sebeplerle kooperatiflerin zarara uğratıldığı, zarar miktarının bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ... firması ile ilgili işlemlerden 20.887, 80 TL , ...'e ait işlerden 13.571,81 TL, ...İnşaata yaptırılan işlerden 1.474,00 TL, Emanet komisyonuna yapılan fazla ödemelerden 30.498,35 TL,... ' a yapılan fazla ödeme nedeniyle 4.760,00 TL, Telekom'a ödenen gecikeme cezasından 28,62 TL, emlak vergisi cezasından 14.136, 08 TL, elektrik ücreti gecikme zammından 6.873,45 TL, gereksiz ve fazla müşavir eleman çalıştırılmasından 17.216,39 TL, kasa açığından 4.124,60 TL olmak üzere toplam 113.571,11 TL tutarında olduğu davalı yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile denetim kurulu üyelerinin TTK nun 336. Maddesi kapsamında oluşan zarardan dolayı kooperatife karşı kusursuz olduklarını ispat etmedikleri ve tüm yöneticilerin oluşan zarardan müteselsilen sorumlu olacakları,
Davalılardan ... ' in yönetim veya denetim kurulu üyesi olmadığı bu yüzden sorumluluk davasının söz konusu davalı yönünden olmayacağı ancak bilirkişi kurulu rapor ve ek raporlarında da belirtildiği üzere davalı ...'e müteahhit olarak yaptığı işlerden dolayı 13.571,81 TL fazla ödeme yapıldığı ve söz konusu ödemenin davalıdan tahsilinin gerektiği,
Davalılar ... ve ... ' ın kooperatifin muhasebeci ve mali müşaviri olarak görev yaptıkları, söz konusu davalılar yönünden de sorumluluk davasının söz konusu olmayacağı gibi davalılar ... ile ...'ın yönetim kurulu tarafından görevlendirilmiş olmaları nedeniyle kendilerine ödeme yapıldığı ve zarara konu olaylarda bir katkılarının bulunduğu hususunun davacı tarafça iddia ve ispat edilemediği yine davalı ... ' ın da kooperatifte şantiye şefi olarak göre yaptığı , bu davalı yönünden de sorumluluk davasının söz konusu olmayacağı gibi davalının zarara konu olaylarda bir katkısının bulunduğu ve zarardan sorumlu tutulması gerektiği hususunun davacı tarafça iddia ve ispat edilemediği,
Davacı kooperatifin 5.000 DEM lik senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine yönelik menfi tespit talebi yönünden bilirkişi kurulu raporunda da belirtildiği üzere davacı kooperatifin davalı ... ' e söz konusu senetten dolayı herhangi bir borcunun bulunmadığı davacı kooperatifin menfi tespit talebinin kabulünün gerektiği ,
Birleşen... ATM... Esas sayılı dava dosyayı yönünden davacılar ..., ... ve ... ' ün emanet komisyonu üyeliğinden kaynaklanan alacakları bulunduğu iddiasının ispat edilemediği ancak davacılardan ... ' ın kooperatif adına yaptığı emlak vergisi ödemesinden dolayı davalı kooperatiften 2.298,03 TL alacağının bulunduğu , birleşen dosya yönünden davacı ... ' ın davasının kısmen kabulüne , diğer davacıların davalarının reddine karar verilmesinin gerektiği,
Birleşen ... ATM...Esas sayılı dava dosyayı yönünden davacı kooperatifin davalı ... ' ten ana dosyada belirlendiği üzere müteahhit olarak yaptığı işlerden dolayı dava dilekçesindeki talep gözetilerek 13.052,31 TL fazla ödeme alacağı ile 1.576,29 TL prim ödeme alacağı olmak üzere toplam 14.628,60 TL alacaklı olduğu bu miktar üzerinden birleşen davanın kabulünün gerektiği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, ana dava dosyası yönünden davanın davalılar ..., ... ve ... yönünden reddine, davalılar ..., ... , ..., ..., ... Mirasçıları, ... mirasçıları yönünden kısmen kabulüne, davacının Menfi tespit talebinin kabulüne, birleşen .. ATM...Esas sayılı dosya yönünden davacı ...'ın davasının kısmen kabulüne, davacılar ... ve ... mirasçılarının davalarının reddine, birleşen .. ATM...Esas sayılı dosya yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-MAHKEMEMİZİN 2001/1209 E. SAYILI ANA DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davanın davalılar ... , ... ve ... yönünden REDDİNE,
2-Davanın davalılar ... , ... , ... , ... , ... Mirasçıları , ... mirasçıları yönünden KISMEN KABULÜ ile, 113.571,11 TL' nin dava tarihi olan 11/09/2001 tarihinden işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı ... ' in sorumluluğunun 13.571,82 TL ile sınırlandırılmasına ,
Alacak talebi ile ilgili fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
3-Davacının Menfi tespit talebinin Kabulü ile lehdarı ... borçlusu davacı kooperatif olan 5.000 DEM bedelli senet dolayısıyla davacının davalı ... ' e borçlu olmadığının TESPİTİNE,
4-Alınması gerekli 7.980,56-TL harçtan peşin alınan 2.700,00 TL mahsubu ile bakiye 5.280,56 harcın davalı tarafça tamamlanmasına ,
5-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 18.693,00-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-... ve ... dışında diğer davalılar kendilerini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 17.900,00-TL tek vekalet ücretinin davacıdan alınarak ... ve ... dışındaki davalılara verilmesine,
7-Davacı tarafça davalılar ... , ... ve ... dışındaki davalılar yönünden yapılan 46 davetiye bedeli 1.168,50 TL , keşif ve bilirkişi inceleme ücretleri 4.763,50 TL olmak üzere toplam 5.932,00 TL yargılama giderinin red ve kabule göre 3.410,00 TL lik bölümünün davalılar ... , ... , ... , ... , ... Mirasçıları ve ... mirasçıların dan alınarak davacıya verilmesine, kalan bölümünün davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça davalılar ... , ... ve ... yönünden yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ,
Davacı tarafça yatırılan 2.703,84-TL harç giderinin ... , ... ve ... dışındaki davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
B- MAHKEMEMİZ DOSYASI İLE BİRLEŞE... 3. ATM' NİN 2004/46 ESAS 2005/499 KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davacı ... ' ın davasının KISMEN KABULÜ ile 2.298,03 TL nin dava tarihi olan 16/01/2004 tarihinden işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ... ' a verilmesine,
Davacı ... ' ın fazlaya ilişkin isteğinin REDDİNE,
2- Davacılar ... ve ... mirasçılarının davalarının REDDİNE ,
3-Peşin alınan harç fazla olduğundan 720,24 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davalı tarafa iadesine
4-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 2.299,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı ... ' verilmesine,
5-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 2 davetiye bedeli 7,00 TL yargılama giderinin red ve kabule göre 1,00 TL lik bölümünün davalıdan alınarak davacıya verilmesine , kalan bölümünün davacılar üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça yatırılan 439,50-TL harç giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
C- MAHKEMEMİZ DOSYASI İLE BİRLEŞE... 1. ATM' NİN 2006/209 ESAS 2007/479 KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davanın KABULÜ ile 14.628,60 TL nin dava tarihi olan 19/04/2006 tarihinden işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 999,28 TL harçtan peşin alınan 197,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 801,78 TL harcın davalı tarafça tamamlanmasına ,
3-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 14.629,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 2 davetiye bedeli 7,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine ,
Davacı tarafça yatırılan 211,80-TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dair tebliğden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar davacı vekili Av. ..., bir kısım davalılar vekili Av. ..., davalı ... mirasçısı ...vekili Av... ile davalı asil ...'ın yüzüne karşı diğerlerinin yokluğunda açıkça okunup anlatıldı.04/07/2024
Başkan ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Katip ...
E-imzalıdır