T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2015/588
KARAR NO : 2024/638
DAVA : Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ : 27/05/2015 - 24/06/2015
KARAR TARİHİ : 04/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Mahkememize verdiği 27/05/2015 tarihli dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı taraf arasında akdedilen "Doğalgaz Alt Yapı Yapım Sözleşmesi" ile davalı tarafın müvekkili şirketin "Ankara Asfaltı 45.KM ... mevkii ...Kemalpaşa İzmir" adresindeki tesisine Botaş'a ait yüksek basınç doğalgaz hat bağlantısı, boru hattı imalatı, A Tipi basınç düşürme ve ölçüm istasyonu (RMS A ) ve B Tipi Basınç düşürme ve ölçüm istasyonu (RMS B) temini ve yapım işini toplam 450.000 Euro karşılığında üstlendiğini, sözleşmede işin teslim tarihinin 31/06/2012 olarak kararlaştırıldığını ancak davalının sözleşme ile yükümlenmiş olduğu iş ve edimlerini tamamlamadığı ve eksik ifada bulunduğunu, davalı tarafından yapılmamış iş ve edimlerle ilgili gaz dağıtım şirketi İzmir Doğalgaz AŞ. tarafından ...... Otomasyon Ölçüm Elektrik işleri Hizmet Alım Şartnamesi ile Mekanik işler Hizmet Alım Şartnamesi tanzim edilmiş olup bu konuda İzmir Doğalgaz AŞ. kayıt ve belgelerine dayanıldığını, sözleşmenin gecikme başlıklı 6. Maddesinde davalının müvekkili şirkete gecikilen gün başına 1.500,00 TL ceza ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, davalı tarafın sözleşme ile üstlenmiş olduğu edimi eksik ve gecikmeli olarak ifa ettiğini, bu nedenle davalı şirketin sözleşme ile üstlenmiş olup da yapmamış olduğu iş ve edimlerinin bu yapılmamış olan işler karşılığı bedellerinin eksik kalan işlerin ne kadar süre içerisinde tamamlanabileceğinin, karşı yanın gecikmesi nedeniyle işin bitmesi gereken tarihten tamamlanabileceği tarihe kadar sözleşmenin 6.maddesi gereği işlemiş ve işleyecek ceza tutarının tespiti için İzmir ... ATM ...D.İş sayılı dosyasında delil tespiti yaptırıldığını, alınan bilirkişi raporu ile eksikliklerin tamamlanabilmesi için 40.000 USD +KDV masraf gerekeceği, eksikliklerin 60 günde tamamlanabileceği, sözleşmenin gecikme başlıklı 6.maddesi gereği günlük 1.500,00 TL den toplam 90.000,00 TL gecikme bedeli uygulanabileceği, sözleşmenin bitim tarihi olan 31/06/2012 tarihinden 60 günlük tamamlama süresinin sonu olan 01/03/2015 tarihine kadar 1004 gün için 1.506.000,00 TL gecikme bedeli hesaplandığının belirtildiğini , davalı tarafça yapılmamış işlerin tamamlanması için alınan teklifte de 40.000 USD+KDV masraf gerekeceğinin belirtildiğini, bu husustaki "İzmir Gaz ... ... İstasyon Eksikliklerini Tamamlanması Teklifi" nin dilekçe ekinde sunulduğunu, davalı tarafın sözleşmeye aykırı hareket etmesi nedeniyle eksik iş bedeli ile gecikme nedeniyle sözleşmede kararlaştırılmış gecikme cezasının tahsili için dava açma zorunluluğu hasıl olduğunu belirtmiş, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 40.000 USD+KDV=46.000 USD eksik iş bedeli alacağının 31/06/2012 tarihinden itibaren kamu bankalarınca USD üzerinden açılan 1 yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan döviz faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının 90.000,00 TL gecikme bedelinin 31/06/2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili Mahkememize verdiği 21/06/2015 tarihli cevap aynı zamanda karşı dava dilekçesinde; davacı şirketin, Mahkememizin esasında kayıtlı bulunan eldeki davasıyla, müvekkili şirketin sözleşeme ile üstlenmiş olduğu edimi eksik ve gecikmeli olarak ifa ettiğini ileri sürerek eksik işi bedeli ile gecikme nedeniyle sözleşmede kararlaştırılmış gecikme cezasının müvekkili şirketten tahsilini talep ettiğini ancak, davacın tarafın iddiaları her ne kadar İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin... sayılı D. İş dosyasında sunulan bilirkişi raporuna dayandırılmış olsa da bu raporun hukuka uygun bir rapor olmayıp rapora karşı itiraz ettiklerini, davacı tarafın, müvekkili şirketin sözleşme ile üstlenmiş olduğu işleri eksik ve geç ifa ettiğini ileri sürmüş ise de bu iddiaların kabulünün mümkün olmadığını, taraflar arasında yapılan sözleşme gereği işin başlaması için uygun şartların hazırlanması davacı tarafın sorumluluğunda olmasına rağmen davacı yükümlülüklerini yerine getirmeyerek işin geç başlamasına neden olduğunu, müvekkili şirketin bu gecikmelerden dolayı ciddi zararlara uğradığını, davacı tarafın kendi davranışları nedeniyle meydana gelen sıkıntılardan müvekkili şirketi sorumlu tutma çabası içerisinde olduğunu, davacı tarafın dilekçesindeki iddiaların, davayı haklı çıkararak müvekkilini kusurlu göstermek adına tamamen gerçekleri saptırarak kendi kusurlarıyla sebebiyet verdikleri olaylardan müvekkili sorumlu tutma çabaları olduğunu, öncelikle, eldeki asılsız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, belirtilen koşullar altında, müvekkili şirkete yöneltilen iddiaların, asılsız olmalarının yanı sıra, müvekkili şirketin davacı şirketten olan alacaklarının ve uğramış olduğu zararların tahsili nedeniyle, davacı şirkete karşı aşağıda ayrıntılarını sundukları karşılık davayı açmanın zorunlu hale geldiğini, müvekkili şirket ile davacı karşı davalı ... Yem Soya Ve Tekstil San. A.Ş. arasında 26.12.2012 tarihinde Doğalgaz Altyapı Yapım Sözleşmesi tanzim edilerek imzalandığını, bu sözleşme uyarınca yapılacak işin ; “ Botaş ‘a ait doğalgaz hattı bağlantısı, boru hattı imalatı, A tipi Basınç düşürme ve ölçüm istasyonu ve B tip basınç düşürme ve ölçüm istasyonu temini yapmak üzere gaz arzı sağlanması “ olarak tanımlandığını, yine sözleşmenin 5. Maddesi uyarınca işin yapılma süresinin taraflarca 6 ay olarak belirlendiğini, taraflar 16.08.2012 tarihinde bir araya gelerek bu kez ...stasyon Malzeme Tedarik Sözleşmesini imzaladıklarını, yapılması için mutabık kalınan Endüstriyel doğalgaz işi, müteahhidin sahada müşavir kontrolünde imalatların yapıldığını, iş başlama dosyalarının onay sonrası gerekli saha izinlerinin resmi yetkili kurum olan BOTAŞ tarafından alınmasıyla sahada imalatın başladığını ve yine müşavir kontrolünde tamamlandığını, geçici kabul ile istasyonun gazlanabildiğini, geçici kabul eksikleri için verilen sürede bu eksiklerin tamamlanabildiği bir süreçte yapıldığını, bu süreçte onaylar, yazışmalar, resmi olarak yapılmakta olup dolayısıyla izinler, takipler ve bildirimler de resmi yazışmalarla yapıldığını, sözleşmenin içeriğinden de anlaşılacağı üzere yapılacak işle ilgili inşaat ve elektrik işleri davalı şirket tarafından, mekanik ve otomasyon işleri ise müvekkili şirket tarafından taahhüt edildiğini, ana sözleşmenin 15. Maddesine göre davacı karşı davalı şirket, anlaşma tarihini takip eden 7 gün içerisinde müvekkili şirkete ve müvekkili şirketin belirleyeceği kişi ve kurumlara şantiyeye girme hakkı tanımak ayrıca müvekkili şirketin yapacağı işler için gerekli olan çalışma izinleri, geçiş izinleri ve onaylar dahil olmak üzere tüm muvafakatlardan kendi yetkisi dahilinde olanları zamanında vermeyi üstlendiğini, ana sözleşmenin 5. Maddesine göre de işin teslim süresinin 30.06.2012 tarihi olarak belirlendiğini , bu sürenin davalı şirket sorumluluğunda olan... inşaat işlerinin, işin tamamlanmasından en az 60 takvim günü önceden hazır olması halinde geçerli sayıldığını , bu sürede yaşanan gecikme/gecikmelerin işin teslim süresine aynen ekleneceğinin kabul edildiğini, bu maddelerin içeriğinden anlaşılacağı üzere taraflar arasında akdedilen sözleşmenin yalnız başına müvekkili şirkete yükümlülükler yüklemediğini, sözleşmenin aynı zamanda davacı karşı davalı şirkete de yükümlükler yüklediğini, üstelik davacı karşı davalı şirketin yükümlüklerinin bir kısmının yerine getirilmemesinin, müvekkili şirketin yüklendiği işlere başlamasını ve işleri tamamlamasını doğrudan geciktirebilecek nitelikte olduğunu, gerek sözleşme hükümleri gerekse de teamüller gereği davacı karşı davalı şirketin asli görevi işin yapılması için gereken alt yapı ve tesisatı oluşturarak şantiyeyi müvekkili şirketin işe başlamasına uygun hale getirdiğini, zaten müvekkili şirketin sözleşme ile üstlendiği işlere başlayabilmesinin de tek yolunun bu olduğunu ayrıca ana sözleşmenin 6. Maddesine göre montaj ve devreye alma sürelerinin müvekkili şirket kaynaklı olmayan, davalı şirket kaynaklı nedenlerle uzaması durumunda montaj ve devreye alma ekibinin sahada bulunduğu her gün için müşteri ile mutabık kalınarak ek hizmet bedeli ödeneceği kararlaştırıldığını, davacı karşı davalı ... Yem Soya Ve Tekstil San. A.Ş. nin çeşitli aşamalarda yaşamış olduğu hukuki ve fiziksel engeller taraflar arasında kararlaştırılan işe geç başlanılmasına sebebiyet verdiğini, bunlardan ilkinin kamulaştırma sürecinde yaşanılan sıkıntılar olduğunu ,... isimli şahsın Botaş Doğalgaz Hattının kendi arazisinden geçtiği sebebiyle kamulaştırma işleminin iptali konusunda davalı şirkete karşı dava açtığını, yine doğalgaz hattı bağlantı güzergahında kamulaştırma işlemlerinden kaynaklanan değişiklikler olduğunu, kamulaştırma davalarının yanı sıra; inşaat imalatlarının gecikmesi, davacı karşı davalı ... şirketi tarafından bağlantı anlaşmalarının geç yapılıp buna bağlı olan dosya onayının alınamaması, Karayolları Genel Müdürlüğü ' nden izinlerin alınamaması saha çalışmalarına geç başlanabilmesine ve işlerin geç tamamlanması, davacı karşı davalı şirketten kaynaklanan etkenler olduğunu, bu noktada yaşanan hukuksal sıkıntıların, davacı karşı davalı şirket tarafından inşaat dosyasının hazırlanmasının geciktirdiğini ,bu durumun da müvekkil şirketin işe başlama zamanına yansıdığını, yine müvekkili ile davacı karşı davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin 16. Maddesi “ ... işlerde kullanılmak üzere şantiyeye gerekli veya Atom ‘ un bildirdiği nitelik ve çapta elektrik , su ve diğer benzeri tutanakla belirtilen ihtiyaçları bedelsiz olarak sağlamakla yükümlüdür. “ şeklinde olduğunu , 04.09.2012 tarihi itibariyle davacı karşı davalı şirket çalışanı ... tarafından çekilen fotoğraflardan anlaşılacağı üzere davacı karşı davalının tamamlamakla yükümlü olduğu inşaat tamamlanmadığı ,sözleşmeyle yüklenilen işe başlanılmasına olanak tanımayan, iş yeri güvenliği şartları sağlanamayacak nitelikte olduğunu, bu noktadaki izahlar çerçevesinde davacı karşı davalı tarafın sözleşmeyle yükümlü olduğu edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle işe başlanılmasının ve sözleşmede belirtilen sürede tamamlanmasının olanaksız olduğunu, davacı karşı davalı şirket 14.01.2013 tarihinde BOTAŞ ‘ın ve Karayolları Genel Müdürlüğünün tesisin inşasına ilişkin onay yazılarını müvekkili şirkete ilettiğin, ancak bu tarih itibariyle davacı karşı davalı şirketin kamulaştırma işlemlerine ilişkin davaları halihazırda devam ettiğini, 07.02.2013 tarihi itibariyle ise müvekkili şirketin üstlenmiş olduğu işin % 70 ini teşkil eden ...ına indirildiğini ancak davacı karşı davalı şirketin inşaat işlerini tamamlayamaması nedeniyle istasyonun montaj işlemi gerçekleştirilemediğini, müvekkili şirketin, istasyonun iş sahasına indirilmiş olmasına rağmen işe başlanılamaması sebebiyle geçen süreye ilişkin ek ödeme talebinin bu süreçte davacı karşı davalı şirkete iletildiğini, 10.02.2013 tarihinde davacı karşı davalı şirketin iş sahası güvenliğinin sağlayamaması nedeniyle müvekkili şirket tarafından iş sahasına getirilmiş olan malzeme ve teçhizatların çalındığını, davacı karşı davalı şirket, beton ve tel çitle çevirmek suretiyle iş sahası güvenliğini sağalamayarak müvekkili şirketin malzemelerinin çalınmasına sebebiyet verdiğini, bu husus da 10.02.2013 tarihli Bağyurdu/Kemalpaşa Jandarma Karakol Komutanlığının olay tespit tutanağı ile sabit durumda olduğunu, tüm yaşanan aksiliklere ve davacı karşı davalı şirketin ihmallerine rağmen 18.04.2013 tarihi itibariyle müvekkili şirket iş sahasında üzerine düşen imalatları tamamladığını, bu tarih itibariyle İzmirgaz Doğalgaz Dağıtım A.Ş. tarafından BOTAŞ ‘a yazılan yazıda “... istasyonu bağlantı iletim hattı inşaat çalışmaları tamamlanmış olup, Ekteki yazıda hot-tap operasyonunun 30.04.2013 tarihine kadar planlanması müşteri tarafından talep edilmektedir.”ifadeleriyle kayda geçtiğini ,İzmirgaz’ ın yazısında değinildiği üzere hot-tap operasyonu aşamasına geçilmesi ; iş sahasında doğalgaz arzına ilişkin imalatların tamamlandığını, sahanın geçici kabule ve gaz arzı sağlamaya hazır olduğunu gösterdiğini, iş bitirme dosyası içerisinde yer alan 29.04.2013 tarihli müşavir formları ; sahadaki imalatların müşavir kontrolünde günü gününe tespit edildiğini gösterir resmi evraklar olduğunu, bu noktada izah edilen tüm kurumlar arası resmi yazışma kayıtlarından anlaşılacağı üzere müvekkili şirketin resmi izinlerin ardından 14.02.2013 tarihi itibariyle başladığı işi 18.04.2013 tarihi öncesinde tamamladığını, müvekkili şirketin, yükümlü olduğu üzere 2 aydan kısa bir süre içerisinde sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, 16.08.2013 tarihli ve tüm taraflarca imzalanmış tutanaktan anlaşılacağı üzere bu tarih itibariyle hot – tap operasyonun sorunsuz bir şekilde yapıldığı kayda geçirildiğini, 22.01.2014 tarihi itibariyle ise BOTAŞ tarafından olur komisyonu oluşturularak incelemelere başlanıldığını, kurum merkezinin Ankara ‘ da bulunması nedeni ile heyet, kişi, tespit ve yazışma işlemleri zaman alabildiğini, 12.02.2014 tarihinde BOTAŞ, müşavir, mütahit ve İzmirgaz’ dan oluşan taraflar bir araya gelmiş ve tesise ilişkin geçici kabul eksiklikleri tespit edildiğini, geçici kabul tutanağının aynı tarihte taraflarca imzalandığını ve hatta gaz arzı sağlandığını, geçici kabul ile birlikte; sahada inşaat, otomasyon ve mekanik tesisat eksiklikleri tespit edildiğini, söz konusu eksikliklerden sözleşme çerçevesinde müvekkili şirket tarafından yükümlenilmiş olanlarının giderilmesi amacıyla iş sahasına defalarca kez gidildiğini ve eksikliklerin yerinde ve zamanında yapılan müdahalelerle giderildiğini ancak geçici kabul eksikliklerinin tamamlanması esnasında İzmirgaz tarafından sürekli yeni talepler yöneltildiğini ve işin tamamlanmasının geciktirilmeye çalışıldığını, örneğin, geçici kabul listesinde ve BOTAŞ şartnamesinde sayılmadığı halde kompanzasyon panosunun tamamlanmasının İzmirgaz tarafından talep edildiğini, müvekkili şirketçe eksikliklerin giderilmesine ilişkin müdahalelere devam edilmekte iken, yapılacak işlemler bölge gaz dağıtım firması tarafından devralınmak istendiğini, yapılması gereken işlerin bedeli düşük bir tutara tekabül etmekte iken; İzmirgaz‘ın da sahibi bulunan ...Grubuna bağlı otomasyon firması olan... Teknolojileri tarafından 40.000$+KDV. Tutar karşılığında eksikliklerin giderilmesi üstlenildiğini,... Teknolojileri firması tarafından işler üstlenilirken hazırlanan listede yer alan eksikliklerin bir çoğu mevcut olmayan eksiklikler iken yine bir kısmı davacı karşı davalı şirkete bir kısmı da müteahhit firmanın üstüne düşen eksiklikler olduğunu, davacı karşı davalı şirketin eksikliğini müvekkili şirkete yüklemeye çalıştığı işler olan; İstasyon tel çit üzerinde bulunan açıklıklar, Kazan dairesi ve shelter üzerinde binasına ait havalandırma noktalarının ve açıklıkların tel fens ile kapatılması, Mutfakta bulunana kalorifer tesisatının düzenlenmesi ve mutfak dolabının sabitlenmesi , Kontrol binasına uygun ölçülerde jaluzi perde temin edilmesi, Aydınlatma direklerinde armatürlerin tek noktadan montajından kaynaklanan eksiklik, Rtu panosunun üzerine yerleştirilmiş olan klimanın yerinin değiştirilmesi veya panoların üzerine su damlamasının önlenmesi, Bina ve pano kablo giriş noktaları su haşere girmeyecek şekilde kapatılması , kablo düzensizlikleri giderilmesi ve kablo tava kapakları takılması, Kazan dairesi aydınlatma anahtarının duvara sağlam monte edilmemesinin davacı karşı davalı şirketin üzerine düşen eksiklikler olduğunu, yine davacı karşı davalı şirketin eksiklik olarak kayda geçirdiği aşağıdaki hususların da müvekkili şirket tarafından defaten giderildiğini, İzolasyon eksiği kalmış durumda olduğunu, Gaz kramotograf tesisatındaki kaçağın giderilmesi, Kazan hattı üzerinde termometre ve manometre eksiği olmadığını, Baca yoğuşma gideri kullanıma uygun şekilde dışarı kadar çekildiğini, İnvertöre ait aküler BOTAŞ şartnamesine uygun halde olduğunu, FM200 için çekilen kablolara dair eksiklikler ve kablo korumaları tamamlandığını, Kompanzasyon panosu temin edilmesi işi ise sözleşme kapsamında müvekkili şirket tarafından üstlenilmiş işlerden olmadığını, 16.09.2014 tarihinde İzmirgaz tarafından hazırlanan “ ... Lezita ... Mekanik İşler Hizmet Alım Şartnamesi “ ve 25.11.2014 tarihli... Teknolojileri tarafından hazırlanan “ ... ...İstasyon Eksiklikleri Tamamlama Teklifi “ raporu birbirine paralellik arz ettiğini, bu noktadaki paralelliğin , İzmirgaz ile... Teknolojileri firmalarının sahibinin aynı şahsı olmasından kaynaklandığını, söz konusu firmaların dosyada olduğu gibi kamu gücü tarafından kendisine devredilen yetkileri kötüye kullanarak davalı ... Yem Soya Ve Tekstil San. A.Ş gibi şirket ve şahıslara eksiklik izafe ederek, aslında olmayan eksiklikleri tamamlamaya yönlendirdiğini; ardından yine fahiş fiyatlarda teklifler sunarak şirketlerin ve şahısların zararına sebep olduğunu, şartname içeriğinde kayda geçen birçok eksiğin kabul edilmediğini bildirmekle birlikte bu eksikliklerin gerçekten mevcut ise dahi bedellerinin 40.000 $ a ulaşmasının olanaksız olduğunu, davacı karşı davalı taleplerini İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin... D. İş sayılı 26.02.2015 tarihli bilirkişi raporuna dayandırdığını, bu raporun hukuka uygun olarak hazırlanmış bir rapor olmayıp, taraflarınca eksik ve hatalı yönlerine karşı itiraz ettikleri bir rapor olduğunu belirtmiş , müvekkili şirkete karşı açılmış bulunan asıl davanın reddine, karşılık davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklanan şimdilik 500 €’nun hak ediş alacağı ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı karşı davalı şirketin sözleşme yükümlülüklerine uymaması nedeniyle müvekkili şirketin uğramış olduğu şimdilik 500€’nun zararın alacakların muaccel olduğu 30.06.2012 tarihinden itibaren davacı karşı davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
İzmir... ATM ...D.iş sayılı dosyasının incelemesinde; tespit isteyenin ... Yem Soya Ve Tekstil San. AŞ., aleyhine tespit istenenin ...Sistemleri Boru İml. En. İnş. Tur. İth. İhr. Taah. San. Ve Tic. Ltd Şti, tespit konusunun eksik yapılan iş ve iş bedelinin tespiti olduğu, mahkemece iki makine mühendisi bilirkişiden oluşturulan bilirkişi kurulu ile keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi kurulu raporunda tespite konu İzmir-Kemalpaşa...Asfaltı 45 km. ... mevkiinde faaliyette bulunan tespit isteyen ... Yem Soya ve Tek. San. AŞ.nin karşı firma ile yaptığı "Doğalgaz Alt Yapı Yapım Sözleşmesi" ile yapımını üstlendiği Doğalgaz Altyapı Tesisatı ile ilgili yapılan inceleme sonunda rapor içerisinde belirtilen mekanik, elektrik ve otomasyon sistemleri ile ilgili eksiklerin yapılmamış olduğu, bu eksiklerin tamamlanabilmesi için 40.000 USD+KDV masraf gerektiği, eksiklerin 60 günde tamamlanabileceği, bu süre için sözleşmenin 6. Maddesine göre günlük 1.500,00 TL olmak üzere 90.000,00 TL gecikme bedeli uygulanabileceği, sözleşmenin bitim tarihinden itibaren gecikme bedeli talep edilmesi halinde sözleşmeye göre işin teslim tarihinin 31/06/2012 olduğu, 60 günlük tamamlama süresinin 1 Mart 2015 tarihinde dolduğu kabul edildiğinde geçen 1004 gün için 1.506.000,00 TL gecikme bedeli hesaplandığı görüş ve kanaatine varıldığının belirtildiği, raporun taraflara tebliğ edildiği, aleyhine tespit istenen tarafından rapora itiraz dilekçesi sunulduğu belirlenmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında yine taraflar arasındaki ticari ilişkinin davacı şirkete ait ticari defterlere ne şekilde yansıdığı, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafça davalıya ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise hangi tarihte ve miktarda ödeme yapıldığı sonuç olarak taraflar arasındaki sözleşme kapsamında belirtilen yıllara ilişkin davacı defterlerinde ne gibi kayıtların bulunduğunun belirlenmesine yönelik talimat mahkemesi vasıtasıyla davacı şirkete ait 2014 yılı ve öncesi ticari defterler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan 06/02/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda; davacı ... Yem Soya Ve Tekstil San. AŞ. nin 2011-2012-2013 yıllarına ait ticari defter açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığı, ticari defterlerin kendi içerisinde birbirini teyit eder nitelikte olduğu ve defterlerin sahibi lehine delil teşkil edebileceği, davacı defterlerine göre 23/11/2011 tarihinde imzalanan sözleşme gereği incelenen dönemler içerisinde davacı yanın davalı yana 549.000 Euro ödeme yaptığı, davacı defterlerine göre incelenen dönemler içerisinde davalı yanın davacı yana 501.500 Euro tutarında fatura kestiği, 31/03/2013 tarihi itibariyle davacı yanın 47.500 Euro alacaklı olduğu, bu tutarın 2014 senesine devrettiğinin tespit edildiği ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler, dosya içerisinde bulunan değişik iş dosyası, celp edilen belgeler, Mahkememizce oluşturulan 03.01.2019 tarihli inceleme ara kararı doğrultusunda talimatla davacı şirkete ait 2014 yılı öncesi ticari defter ve kayıtları ile ilgili olarak alınan rapor değerlendirilmek ve davacı tarafın 2014 yılı ticari defter ve kayıtları ile davalı şirkete ait ilgili yıllara ilişkin tüm ticari defter ve kayıtlar incelenmek suretiyle esas dava açısından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalının sözleşme gereği edimlerini ifa edip etmediği, eksik ve gecikmeli ifanın söz konusu olup olmadığı, gecikme varsa bu gecikmede davalı tarafça savunulduğu üzere davacı tarafın kusurunun bunup bulunmadığı ayrıca sözleşme gereği davalı tarafça üstlenen işlerde eksiklik varsa bu eksikliğin giderilmesi için ne miktar masraf yapılmasının gerektiği ve eksikliklerin giderilmesi işi için ne kadarlık bir sürenin gerektiği ayrıca davacı tarafın ticari defterleri incelenerek davacı tarafça eksik işin giderilmesi için İzmir Doğalgaz AŞ. tarafından davacı şirkete kesilen faturalar ve ödemeler ile ilgili olarak ne gibi kayıtların bulunduğu, sonuç olarak esas dava açısından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafın eksik işler bedeli ile cezai şarta ilişkin isteminin yerinde olup olmadığı, yine davacı tarafça 90.000,00 TL cezai şart talep edildiğinden bu cezai şartın davalı şirketin iktisaden mahfına sebebiyet verecek nitelikte olup olmadığının tespiti açısından davalı şirketin 2012 yılından davanın açıldığı 2015 yılına kadar olan ticari defteleri de incelenmek kaydıyla davalı şirketin iktisadi yapısı kar ve zarar durumunun belirlenmesine, yine karşı dava açısından davalı tarafın sözleşme kapsamında hakediş ve uğradığını iddia ettiği zarara ilişkin taleplerinin yerinde olup olmadığının tespiti açısından keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış , keşif sonucu alınan 12/07/2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda; asıl dava yönünden ; davacı ... ile davalı ...arasında 26/12/2012 tarihinde sözleşme imzalandığı, işin bitim tarihinin 31/06/2012 olduğu, davalı ...firmasının işi 31/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar işi bitirip tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, tesisteki eksikliklerin %10 mertebesinde olduğu, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeye göre işin toplam yapım bedelinin 450.000 Euro olduğu, eksik yapılan %10 iş bedelinin ise 45.000 Euro ya tekabül ettiği, oysa İzmir Gaz tarafından eksikliğin giderildiği ve bedelinin 40.000 Dolar olduğu, bu meyanda yaptırılan işin fazla olmadığı, eksik işlerin tamamlanabilmesi için 60 güne ihtiyaç olduğu ,davacının talep edebileceği 60 günlük gecikme bedelinin 90.000 TL olduğu, karşı dava yönünden davalı karşı davacı ...Sistemlerinin 2015 yılı yasal ticari defterleri ile cari hesap ekstrelerinin dosyaya sunulmamış olması karşısında 500 Euro hak ediş alacağı ile cevap/karşı dava dilekçesinde talep olunan zararın maddi kaynaklarının açık ve net olarak izah edilmemesi bağlamında 500 Euro zarar iddiasının ispata muhtaç kaldığı görüş ve kanaate varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
Rapora taraflarca itiraz edildiğinden Mahkememizce daha önce oluşturulan inceleme ara kararı gereğince davacı-karşı davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlar HMK 278/4.maddesi gereğince yerinde incelenmek kaydıyla her iki taraf vekilinin rapora beyan ve itirazları ayrı ayrı ve tek tek değerlendirilmek kaydıyla ve yine daha önce oluşturulan 19.03.2019 tarihli inceleme ara kararında davacının cezai şart istemine esas olmak üzere bu cezai şartın davalı şirketin iktisaden affına sebebiyet verecek nitelikte olup olmadığının tespiti açısından davalı şirketin 2012 yılından davanın açıldığı 2015 yılına kadar ticari defterleri de incelenmek kaydıyla iktisadi yapısı, kar ve zarar durumunun incelenmesine karar verilmiş olmasına rağmen kök raporda bu yönde bir değerlendirmenin yapılmamış olduğu görülmekle bu hususta değerlendirilmek kaydıyla önceki bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş, alınan 12/06/2020 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda; asıl dava yönünden davacı ... AŞ. ile davalı ...Ltd. arasında 23/12/2011 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 31/06/2012 olduğu, (30/06/2012) davalı ...Ltd. firmasının üstlendiği işleri 30/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar taahhütlerini tamamlayıp tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, tesisteki eksikliklerin %10 mertebesinde olduğu, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeye göre işin yapım bedelinin 450.000 Euro olduğu, eksik yapılan %10 iş bedelinin 45.000 Euro yaptığı oysa İzmir Gaz firması tarafından eksikliğin giderilme işinin 40.000 Euro+KDV ile yaptırıldığı ve 122.847,74 TL bedelli fatura kesildiği, haricen yaptırılan noksan işin bedelinin piyasa rayiç değerler içerisinde olduğu , eksik işlerin tamamlanması için 60 güne ihtiyaç olduğu, 60 günlük gecikme bedelinin 90.000,00 TL olduğu yönündeki kanaatlerin halen devam ettiği, cezai şartın davalı ...Ltd nin iktisaden mahvına sebep olup olmayacağı hususunda davalı vekilinin e posta adresine gönderilen ve davalı şirketin 31/12/2013-31/12/2014-31/12/2015 tarihli ayrıntılı bilançoları, ayrıntılı gelir tabloları, bakiyeli bakiyesiz hesap mizanlarının incelenmek üzere tevdinin talep edildiği ancak söz konusu belgelerin davalı yanca sunulmadığı ve hesaplanan 90.000,00 TL cezai şartın davalı ...Ltd Şti nin ekonomik açıdan mahvına sebep olup olmayacağı konusunda herhangi bir görüş bildirilemediği, karşı dava yönünden davalı karşı davacı ...Sistemlerinin 500 Euro hak ediş alacağı ile ilgili her iki tarafın ticari defter ve kayıtları ile teyit edilen/edilmeyen fatura ve ödemelerin tablo halinde gösterildiği, tabloda her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olup birbirinden farklı olan ödeme rakamlarının banka havale masraflarından kaynaklandığı, 23/12/2011 tarihli sözleşmede banka havale masrafının kime ait olacağı açıklanmadığından piyasa teamüllerine uyularak davalı karşı davacı ...Ltd nin ticari defterlerindeki ödeme rakamlarına itibar edildiği, durum söyle iken davalı ...Ltd nin ticari defterlerinde kayıtlı olmayan 315.090,00 TL ve 180.815,40 TL lik ödeme kalemlerinin davacı ...AŞ. ce belgelenemediği takdirde karşı davacı ...Ltd Şti'nden 423.529,50 TL karşı davalı ... AŞ. den hesaplanmış hak ediş / cari hesap alacağı bulunduğu ancak bahis konusu 315.090,00 TL ve 188.815,40 TL lik ödeme rakamlarının kayıtlanması durumunda hesap sonucunun menfi 80.100,65 TL olarak tecelli ettiğinden karşı davacı ...Ltd Şti nin karşı davalı ... AŞ. den herhangi bir hak ediş/cari hesap alacağı bulunmadığının mütaala edildiği, cevap/karşı dava dilekçesinde talep olunan zararın maddi kaynaklarının açık ve net olarak izah edilememesi bağlamında 500 Euro zarar iddiasının ispata muhtaç kaldığı yönündeki önceki görüş ve kanaatin aynen devam ettiği belirtilmiştir.
Davalı karşı davacı vekiline raporda belirtilen belgeleri sunmak üzere Mahkememizin 13/10/2020 tarihli celsesinde bir aylık kesin süre verilmiş, davalı vekilince belgeler sunularak dosya içerisine alınmıştır.
Davacı vekiline de Mahkememizin 13/10/2020 tarihli celsesinde yine bilirkişi raporunda belirtilen 315.090,00 TL lik ve 180.815,40 TL lik ödemeler ile ilgili dekontları sunmak üzere süre verilmiş, davacı tarafça dekont örnekleri sunularak dosya içerisine alınmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sırasında 13.10.2020 tarihli celsede oluşturulan 1 nolu ara kararı gereğince davalı-karşı davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 12.10.2020 tarihli dilekçe içeriği ve ekleriyle 13.10.2020 tarihli celsenin 2 nolu bendi gereğince davacı-karşı davalı vekili tarafından sunulan 15.10.2020 tarihli dilekçe içeriği ve bu dilekçe kapsamında ... Bankası'na yazılan yazıya verilen 22.10.2020 tarihli cevabi yazı ile tüm dosya kapsamı belgeler birlikte değerlendirilmek ve yine ek rapora karşı davacı-karşı davalı vekilince sunulan yazılı beyan ve itirazlar değerlendirilmek ve davalı-karşı davacı vekili tarafından dosyaya sunulan daha önceki rapora beyan ve itirazların dosyaya yeni eklenen belgeler kapsamında yeniden değerlendirilmek kaydıyla 05.11.2019 tarihli duruşmanın 1 nolu ara kararı gereğince oluşturulan inceleme ara kararı doğrultusunda ek rapor tanzim edilmesi için daha önce rapor düzenleyen bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş , alınan 16/03/2021 tarihli bilirkişi kurulu 2.ek raporunda; asıl dava dosyası yönünden ; davacı ... AŞ. ile davalı ...Ltd. arasında 23/12/2011 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 31/06/2012 olduğu, (30/06/2012) davalı ...Ltd. firmasının üstlendiği işleri 30/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar taahhütlerini tamamlayıp tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, tesisteki eksikliklerin %10 mertebesinde olduğu, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeye göre işin yapım bedelinin 450.000 Euro olduğu, eksik yapılan %10 iş bedelinin 45.000 Euro yaptığı oysa İzmir Gaz firması tarafından eksikliğin giderilme işinin 40.000 Euro+KDV ile yaptırıldığı ve 122.847,74 TL bedelli fatura kesildiği, haricen yaptırılan noksan işin bedelinin piyasa rayiç değerler içerisinde olduğu eksik işlerin tamamlanması için 60 güne ihtiyaç olduğu, 60 günlük gecikme bedelinin 90.000,00 TL olduğu yönündeki kanaatlerin halen devam ettiği, cezai şartın davalı ...Ltd Şti'nin iktisaden mahvına sebep olup olmayacağı hususunda bu defa davalı karşı davacı vekilinin 12/10/2020 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunulan davalı ...Ltd Şti'ne ait 31/12/2014-31/12/2015 tarihli gelir tabloları ve 31/12/2014 ve 31/12/2015 tarihli dönem sonu bilançoları incelendiğinde davalı firmanın mali/ticari hacmi ve oransal mukayeseler topluca dikkate alındığında hesaplanan 90.000,00 TL lik olası gecikme bedelinin davalının iktisaden yıkımına yol açacak büyüklükte olmadığı lakin davalı şirketin kar oranlarının düşüklüğü dikkate alındığında bu tutardan %50 oranında tenzilat yapılmasının hakkaniyete uygun olacağının mütalaa edildiği, karşı dava yönünden davalı karşı davacı ...Sistemlerinin 500 Euro hak ediş alacağı ile ilgili olarak davacı vekilinin 15/10/2020 tarihli beyanı ekinde sunduğu ve ... Bankası Genel Müdürlüğünün 27/10/2020 tarih,... sayılı yazısı ve eki banka dekontlarına göre davacı ... AŞ. nin Pınarbaşı İzmir şubesindeki...numaralı hesabından davalı ...Ltd. nin İzmit şubesindeki ... numaralı hesabına 27/01/2012 tarihinde 135.000 Euro ve 25/02/2013 tarihinde 76.500 Euro tutarlı havalelerin gönderilmiş olduğu anlaşılmakla davalı ...Ltd Şti'nin ticari defterlerinde yer almayan bahis mevzu iki kalem ödemenin gerçekleşmiş olduğunun sübuta erdiği, bu minvalde yeniden yapılan hesaplamaya göre taraflar arasındaki cari hesap vaziyetinin davacı tarafça yapılan ödemeler toplamının 1.259.937,90 TL, davalı ...Ltd nin imalat faturaları toplamı 1.187.552,00 TL olmak üzere menfi 72.385,90 TL olduğu, karşı davacı ...Ltd Şti'nin davalı ... AŞ den herhangi bir hak ediş/cari hesap alacağının bulunmadığının mütalaa edildiği, cevap/karşı dava dilekçesinde talep olunan zararın maddi kaynaklarının açık ve net olarak kanıtlanması bağlamında davalı karşı davacı tarafça dosyaya herhangi bir kaşıt yada belge sunulmamış olduğundan zarar iddiasının ispata muhtaç kaldığına dair önceki görüş ve kanaatlerinin aynen devam ettiği belirtilmiştir.
Dosya daha önce rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi edilmek suretiyle davacı şirkete ait 2014 yılı öncesine ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde talimat ile yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde alınan rapor ve ekleri incelenmek ve yine gerektiğinde davacı şirkete ait 2014 yılı sonrası ticari defter ve kayıtlar ile davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlar HMK 278/4.maddesi gereğince yerinde incelenmek ve tüm dosya kapsamı belgeler birlikte değerlendirilmek suretiyle; Mahkememizce oluşturulan ara kararı kapsamında davalı vekili tarafından 10.01.2022 tarihli dilekçe ekinde sunulan 16.08.2012 tarihli sözleşme ve ekleriyle daha önce dosyaya sureti sunulduğu ve bilirkişilerce incelendiği anlaşılan 26.12.2012 tarihli her iki sözleşme dosya kapsamı belgelerle birlikte değerlendirilmek kaydıyla; götürü bedelli sözleşmelerde Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin yerleşmiş içtihatları kapsamında taraflar arasındaki sözleşmeler kapsamında öncelikli olarak yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalatların eksik ve ayıplarda dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilmesi, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle yüklenici alacağının belirlenmesi ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemelerin düşülmesi gerektiğinden, esas davaya konu sözleşme kapsamında işin ne oranda tamamlandığı, davacı tarafça yapılan ödemelerin hangi sözleşme kapsamında yapılan ödemeler olduğu, dava dilekçesi içeriğinde belirtilen ve davalı-karşı davacı tarafça eksik bırakıldığı ve bu nedenle dava dışı firmaya tamamlatıldığı belirtilen eksik işlerin taraflar arasındaki hangi sözleşme kapsamındaki işlerden olduğu, eksik bırakıldığından dava dışı 3.firmaya tamamlatıldığı iddia edilen işlerin taraflar arasındaki 26.12.2012 tarihli sözleşme kapsamındaki işlerden olduğunun tespit edilmesi halinde bu sözleşme kapsamında davacı tarafça sözleşme bedelinin tamamının ödenip ödenmediği, yine bu sözleşme kapsamındaki işin tamamlanmasına göre bulunacak fiziki oranının sözleşmedeki götürü iş bedeline uygulanması suretiyle belirlenecek olan yüklenici alacağının, davacı tarafça yapılan ödemeler dikkate alındığında tamamen ödenip ödenmediği, ayrıca her iki sözleşme bedeli "Euro" olarak kararlaştırılmış olduğundan sözleşme bedeli ve yapılan ödemelerin "Euro" bazında hesaplanması ve yine dava dışı 3.firmaya tamamlatılan işler nedeniyle dava dışı İzmirgaz A.Ş tarafından davacı adına düzenlenen 10.03.2015 tarihli ve KDV dahil 123.163,68 TL'lik faturanın ve fatura karşılığı yapılan ödemelerin davacı şirket defterlerinde "Euro" veya "TL" bazında kayda alınıp alınmadığı hususu da incelenerek raporda gösterilmek suretiyle taraf vekillerince en son düzenlenen ek rapordan sonra dosyaya davalı-karşı davacı vekili tarafından 02.04.2021 tarihli ve davacı-karşı davalı vekili tarafından dosyaya sunulan 30.03.2021 tarihli rapora beyan ve itirazlar ile 2.ek rapordan sonra dosyaya kazandırılan tüm beyan ve belgeler incelenmek suretiyle daha önce oluşturulan inceleme ara kararları kapsamında esas ve karşı dava yönünden taraf taleplerinin yerinde olup olmadığı hususunda Yüksek Yargı ve taraf denetimine uygun şekilde ek rapor düzenlenmesi için dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş , alınan 14/11/2022 tarihli bilirkişi kurulu 3.ek raporunda; asıl dava dosyası kapsamında davacı ... AŞ. ile davalı ...Ltd arasında 23/12/2011 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 31/06/2012 olduğu, (30/06/2012) davalı ...Ltd. firmasının üstlendiği işleri 30/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar taahhütlerini tamamlayıp tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, tesisteki eksikliklerin %10 mertebesinde olduğu, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeye göre işin yapım bedelinin 450.000 Euro olduğu, eksik yapılan %10 iş bedelinin 45.000 Euro yaptığı, oysa ki İzmir Gaz firması tarafından eksikliğin giderilme işinin 40.000 Euro+KDV ile yaptırıldığı ve otomasyon ölçüm ve elektrik işlerinden kaynaklı noksanlıkların İzmir Gaz tarafından... Teknolojileri AŞ. ye tamamlattırıldığı,... Teknolojileri AŞ. nin 40.000 USD+KDV bedel karşılığında o günkü kur üzerinden İzmir Gaz'a 09/03/2015 tarihli KDV dahil 122.847,74 TL lik fatura düzenlediği, İzmir Gaz firmasının da rücuen 10/03/2015 tarihli KDV dahil 123.163,68 TL lik faturayı davacı ... AŞ. adına keşide ettiği haricen yaptırılan noksan işin bedelinin piyasa rayiç değerler içerisinde olduğu buna göre fatura edilen noksan iş tamamlatma bedeli KDV dahil 123.163,68 TL nin havale tarihi 24/04/2015 deki döviz kuru dikkate alındığında davacı karşı davalı ... AŞ nin KDV dahil 45.166,18 USD, davalı karşı davacı ...Ltd Şti'nden alacaklı olduğu, davalı firmanın üstlendiği işleri 30/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar taahhütlerini tamamlayıp tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, eksik işlerin tamamlanması için 60 güne ihtiyaç olduğu, 60 günlük gecikme bedelinin 90.000,00 TL olabileceği, cezai şartın davalı ...Ltd Şti'nin iktisaden mahvına sebep olup olmayacağı hususunda davalı karşı davacı ...Ltd Şti'ne ait 31/12/2014-31/12/2015 tarihli dönem sonu bilançoları ve gelir tablolarına göre davalı firmanın mali/ticari hacmi ve oransal mukayeseler ve 31/12/2015 tarihi itibariyle 8.994.653,22 TL olan aktif büyüklüğü göz önüne alındığında hesaplanan 90.000,00 TL lik olası gecikme bedelinin davalının iktisaden yıkımına yol açacak büyüklükte olmadığı lakin davacı ... AŞ vekilinin önceki raporda belirtilen davalı şirketin kar oranlarının düşüklüğü dikkate alındığında bu tutardan %50 oranında tenzilat yapılmasının hakkaniyete uygun olacağına ilişkin mütalaaya yapmış olduğu itirazın değerlendirmesinin mahkemeye ait olduğu, karşı dava yönünden davalı karşı davacı ...Sistemlerinin 500 Euro hak ediş alacağı ile ilgili olarak taraf vekillerince dosyaya sunulan yeni belge ve mahkemeye sunulan yazılı beyanlar ışığında taraflar arasındaki açık hesap vaziyetinin tablo halinde belirtildiği, buna göre davalı karşı davacı ...Ltd'nin açık hesap alacağının 17.100 Euro tutarında bulunduğu, mamafif noksan işler tamamlanma bedeli 41.600 Euro (45.166,18 USD) asıl davadaki alacak hesabına dahil edildiğinden karşı davada tekrar hesaba katılmasının mükerrerliğe yok açacağı dikkate alındığında karşı davacı ...Ltd Şti'nin 58.700 Euro karşı davalı ... Ltd Şti'den hak ediş alacağının bulunduğu, davalı karşı davacı ...şirketince cevap/karşı dava dilekçesinde talep olunan 500 Euro zararın maddi kaynaklarının açık ve net olarak ispatı meyanında davalı karşı davacı tarafça dosyaya herhangi bir kayıt yada belge sunulmamış olduğundan zarar iddiasının kanıtlanmadığı görüş ve kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
En son sunulan ek raporun Mahkememizce 31.05.2022 tarihli duruşmada oluşturulan ek inceleme ara kararını tam olarak karşılamadığı görülmekle; en son dosyaya sunulan 14.11.2022 tarihli ek rapordan sonra Mahkememizce oluşturulan ara kararı kapsamında ek rapordan sonra Mahkememizce 27.12.2022 tarihli duruşmada oluşturulan "1" nolu ara kararı gereğince davalı-karşı davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 10.01.2023, yine 07.02.2023 tarihli celsede oluşturulan ara kararları uyarınca davacı-karşı davalı vekili tarafından sunulan 21.02.2023, davalı-karşı davacı vekili tarafından sunulan 20.02.2023 tarihli dilekçe içerikleri ve yine Mahkememizce oluşturulan ara kararı gereğince BOTAŞ'tan gelen 09.03.2023 tarihli cevabi yazı ve her iki taraf vekilince sunulan 14.03.2023 tarihli yazılı beyan dilekçeleri içerikleri de tek tek değerlendirilmek ve yine her iki taraf vekilince en son düzenlenen 14.11.2022 tarihli ek rapora karşı sunulan yazılı beyan ve itirazlarda değerlendirilmek kaydıyla Mahkememizce oluşturulan 31.05.2022 tarihli duruşmadaki ek inceleme ara kararına uygun olarak Mahkememiz, Yüksek Yargı ve taraf denetimine uygun şekilde ek rapor düzenlenmesi için dosya bir kez daha bilirkişi kuruluna tevdi edilmiş, alınan 06/06/2023 tarihli bilirkişi kurulu 4. ek raporunda; asıl dava dosyası kapsamında davacı ... AŞ ile davalı ...Ltd. arasında 23/12/2011 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 31/06/2012 olduğu, (30/06/2012) davalı ...Ltd firmasının üstlendiği işleri 30/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar taahhütlerini tamamlayıp tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, tesisteki eksikliklerin %10 mertebesinde olduğu, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeye göre işin yapım bedelinin 450.000 Euro olduğu, eksik yapılan %10 iş bedelinin 45.000 Euro yaptığı, oysa ki İzmir Gaz firması tarafından eksikliğin giderilme işinin 40.000 Euro+KDV ile yaptırıldığı ve otomasyon ölçüm ve elektrik işlerinden kaynaklı noksanlıkların İzmir Gaz tarafından... Teknolojileri AŞ. ye tamamlattırıldığı,... Teknolojileri AŞ. nin 40.000 USD+KDV bedel karşılığında o günkü kur üzerinden İzmir Gaz'a 09/03/2015 tarihli KDV dahil 122.847,74 TL lik fatura düzenlediği, İzmir Gaz firmasının da rücuen 10/03/2015 tarihli KDV dahil 123.163,68 TL lik faturayı davacı ... AŞ. adına keşide ettiği haricen yaptırılan noksan işin bedelinin piyasa rayiç değerler içerisinde olduğu , buna göre fatura edilen noksan iş tamamlatma bedeli KDV dahil 123.163,68 TL nin havale tarihi 24/04/2015 deki döviz kuru dikkate alındığında davacı karşı davalı ... AŞ. nin KDV dahil 45.166,18 USD, davalı karşı davacı ...Ltd Şti'nden alacaklı olduğu, davalı firmanın üstlendiği işleri 30/06/2012 tarihinde bitirmesi gerekirken 29/08/2014 tarihine kadar taahhütlerini tamamlayıp tesisi çalışır vaziyette teslim edemediği, eksik işlerin tamamlanması için 60 güne ihtiyaç olduğu, 60 günlük gecikme bedelinin 90.000,00 TL olabileceği, cezai şartın davalı ...Ltd Şti'nin iktisaden mahvına sebep olup olmayacağı hususunda davalı karşı davacı ...Ltd Şti'ne ait 31/12/2014-31/12/2015 tarihli dönem sonu bilançoları ve gelir tablolarına göre davalı firmanın mali/ticari hacmi ve oransal mukayeseler ve 31/12/2015 tarihi itibariyle 8.994.653,22 TL olan aktif büyüklüğü göz önüne alındığında hesaplanan 90.000,00 TL lik olası gecikme bedelinin davalının iktisaden yıkımına yol açacak büyüklükte olmadığı lakin davacı ... AŞ vekilinin önceki raporda belirtilen davalı şirketin kar oranlarının düşüklüğü dikkate alındığında bu tutardan %50 oranında tenzilat yapılmasının hakkaniyete uygun olacağına ilişkin mütalaaya yapmış olduğu itirazın değerlendirmesinin mahkemeye ait olduğu hususundaki önceki görüş ve kanaatlerinin aynen devam ettiği, karşı dava yönünden davalı karşı davacı ...Sistemlerinin 500 Euro hak ediş alacağı ile ilgili olarak taraf vekillerince dosyaya sunulan yeni belge ve mahkemeye sunulan yazılı beyanlar ışığında taraflar arasındaki açık hesap vaziyetinin tablo halinde belirtildiği, buna göre davalı karşı davacı ...Ltd'nin açık hesap alacağının 9.169,18 Euro tutarında bulunduğu, asıl ve karşı davadaki açık/cari hesap alacakları birbirine mahsup edildiğinde hesaplanan açık (cari) hesap alacağı olduğu, mamafif noksan işler tamamlanma bedeli 41.600 Euro (45.166,18 USD) asıl davadaki alacak hesabına dahil edildiğinden karşı davada tekrar hesaba katılmasının mükerrerliğe yok açacağı dikkate alındığında karşı davacı ...Ltd Şti'nin 50.769,18 Euro karşı davalı ... Ltd Şti'den hak ediş alacağının bulunduğu , davalı karşı davacı ...şirketince cevap/karşı dava dilekçesinde talep olunan 500 Euro zararın maddi kaynaklarının açık ve net olarak ispatı meyanında davalı karşı davacı tarafça dosyaya herhangi bir kayıt yada belge sunulmamış olduğundan bu zarar iddiasının ispata muhtaç kaldığı görüş ve kanaatlerinde olunduğu ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.
Bilirkişi ek raporunun alınmasından sonra davalı karşı davacı ...Sistemleri Boru İml, End. İnş. Tur. İth. İhr. Taah. San. Ve Tic. Ltd Şti tarafından 05/03/2024 tarihli ıslah dilekçesi sunulmuş, ıslah dilekçesinde alacağa karşılık 50.769,18 Euro'nun (1.737.315,00 TL) ıslah tarihinden itibaren kamu bankalarınca Euro üzerinden açılman 1 yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan döviz faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının davacı şirketten tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.
Davacı karşı davalı vekili ıslah dilekçesine karşı Mahkememize verdiği 25/03/2024 tarihli dilekçesinde; karşı davacı ...firmasının alacak davasını kısmi olarak 500 Euro üzerinden ikame ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmelerin 2011 ve 2012 tarihli olup davalı karşı davacı tarafından cevap/karşı dava dilekçesindeki beyanına göre alacağın muacceliyet tarihinin 30/06/2012 olarak gösterilmiş olup davalı karşı davacının iddia ettiği bakiye alacağının zamanaşımına uğradığını, ıslah talebinin zaman aşımı nedeniyle reddinin gerektiğini, karşı taraf yüklenici ...tarafından faturalandırılmış bedellerin ödendiğini, sözleşmesel alacakların doğmasının karşılıklı edimlerin ifa edilmiş olmasına bağlı olduğunu, davalı tarafından sözleşmedeki edimlerin ifa edilmiş olduğu hususunun ispatlanmadığını, buna karşılık davalının sözleşmeye konu işleri eksik yapmış olduğu ve davacının alacaklı olduğunun ispatlandığını belirtmiş, ıslan dilekçesindeki taleplerin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Karşı dava ıslah edilmiş olup harcı da ikmal edildiğinden dosya heyete tevdi edilmiş, yargılamaya heyetçe devam olunmuştur.
Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda davacı tarafça taraflar arasında imza altına alınan işin eksik ve gecikmeli olarak yerine getirildiğinden bahisle eksik iş bedeli ile gecikme bedelinin tahsiline yönelik olarak davalı hakkında Mahkememize dava açıldığı, davalı tarafça da sözleşmeye dayalı hak ediş alacağı bulunduğu ve ayrıca davacı tarafın sözleşmenin kendisine yüklediği edimleri yerine getirmemesinden kaynaklı davalı zararı oluştuğundan bahisle hak ediş alacanın tahsili ile oluşan zararın giderilmesine yönelik olarak karşı dava açıldığı,
Taraflar arasında 23/12/2011 tarihli davacı şirketin Ankara ...45.km ... Mevkii ...Kemalpaşa İzmir adresindeki tesisine Botaş'a ait yüksek basınç doğalgaz hat bağlantısı, boru hattı imalatı, A Tipi basınç düşürme ve ölçüm istasyonu (... ) ve B Tipi Basınç düşürme ve ölçüm istasyonu (...) temini ve yapım işi ile ilgili "Doğalgaz Alt Yapı Yapım Sözleşmesi" nin imza altına alındığı , sözleşmede işin bedelinin 450.000 Euro olarak kararlaştırıldığı ,sözleşmede işin bitim tarihinin 30/06/2012 olarak belirtildiği , davalı tarafça işin 29/08/2014 tarihinde gecikmeli olarak tamamlandığı , davalı tarafça eksik bırakılan işlerin dava dışı İzmir Gaz tarafından yine dava dışı... Teknolojileri AŞ. ye tamamlatıldığı, eksik iş bedelinin KDV dahil 45.166,18 USD tutarında bulunduğu, dava konusu edilen sözleşme ile ilgili davalının toplam hak edişinin 607.700 Euro tutarında bulunduğu, davacı ... AŞ. tarafından toplam 549.000 Euro ödeme yapıldığı, davacı tarafça sözleşmede eksik bırakılan işlerin tamamlanması için İzmir Gaz AŞ ye toplam 41.600,00 Euro ödeme yapıldığı , eksik iş bedelinin Usd cinsinden karşılığının 45.166,18 USD olduğu, asıl dava dosyası kapsamında belirlenen bu bedelin davalıdan tahsilinin gerektiği , eksik işin 60 günlük sürede tamamlanabileceği , Sözleşmenin 6. Maddesinde gecikilen gün başına 1.500,00 TL ödenmesinin kararlaştırıldığı , sözleşme hükmü göz önüne alındığında davacı tarafça talep edilebilecek gecikme bedelinin 90.000,00 TL tutarında bulunduğu ve bedelin davalıdan tahsilinin gerektiği , cezai şart niteliğindeki bu bedelin ödenmesinin davalının iktisaden mahvına sebeb olmayacağı bu yüzden söz konusu bedelden herhangi bir indirim yapılmasına yer olmadığı ,
Karşı dava yönünden karşı davada hak ediş alacağı ile ilgili 500 Euro luk kısmi dava açıldığı ,davalı karşı davacının bilirkişi kurulu 4. Raporunda da belirtildiği üzere karşı dava kapsamında davacı/ karşı davalıdan 50.769,80 Euro tutarında cari hesap alacağının bulunduğu, davalı karşı davacı tarafça cari hesap alacağı yönünden davanın 05/03/2024 tarihli dilekçe ile ıslah edilerek 50.769,18 Euro karşı dava alacağının tahsilinin talep edildiği, karşı dava yönünden dava konusu edilen alacağın eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davası niteliğinde olduğu, alacağın niteliği göz önüne alındığından uygulanacak zamanaşımı türesinin TBK 147/6 .maddesindeki 5 yılık süre olduğu, hak ediş alacağının muacceliyet tarihinin 30/06/2012 olup, hak ediş alacağının 500 Euro luk bölümü üzerinde kalan bölümü üzerinden 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu, davalı tarafça ıslaha karşı cevap dilekçesinde usulüne uygun olarak ve yasal süre içerisinde zaman aşımı definin ileri sürüldüğü, karşı dava hak ediş alacağı yönünden karşı dava dilekçesinde talep 500 Euro dışında kalan bölüm yönünden hak ediş alacağının zamanaşımına uğradığı ve karşı davadaki hak ediş alacağının 500 Euro yönünden kısmen kabulünün gerektiği, karşı davadaki diğer talepler ile ilgili karşı davacının alacağın varlığı ve miktarını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığı, karşı davadaki diğer taleplerin de bu gerekçeyle reddinin gerektiği, incelenen tüm dosya kapsamından anlaşılmış, dava ve karşı davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,
45.166,18 USD eksik iş bedeli alacağının dava tarihi olan 18/05/2015 tarihinden itibaren işletilecek 3095 Sayılı Yasanın 4.maddesi uyarınca devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına uyguladığı en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ,
90.000,00 TL gecikme bedeli alacağının dava tarihi olan 18/05/2015 itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ,
Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Alınması gerekli 14.156,42-TL harç peşin alınan 3.576,07 TL harcın mahsubu ile bakiye 10.580,35 TL harcın davalı tarafça tamamlanmasına,
3-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 33.085,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 2.164,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafça yapılan 16 davetiye bedeli 165,00 TL , posta masrafı 28,40 TL , keşif ve bilirkişi inceleme ücretleri 4.881,62 TL olmak üzere toplam 5.075,02-TL yargılama giderinin red ve kabule göre 5.023,00-TL' lik bölümünün davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan bölümünün davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça yatırılan 3.607,87-TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN:
1-Karşı davanın KISMEN KABULÜ ile, 500,00 EURO hak ediş alacağının davacı / karşı davalıdan alınarak davalı / karşı davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Peşin alınan ve daha sonra tamamlanan harç fazla olduğundan 29.292,64 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davalı/ karşı davacıya iadesine ,
3-Davalı/ karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 1.500,00 TL vekalet ücretinin davacı / karşı davalıdan alınarak davalı / karşı davacıya verilmesine,
4-Davacı / karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 210.865,00 TL vekalet ücretinin davalı / karşı davacıdan alınarak davacı / karşı davalıya verilmesine,
5-Davalı/ karşı davacı tarafça yapılan 18 davetiye bedeli 96,00 TL , posta masrafı 50,58 TL , bilirkişi inceleme ücretleri 2.100,00 TL olmak üzere toplam 2.246,58-TL yargılama giderinin red ve kabule göre 22,00-TL' lik bölümünün davacı / karşı davalıdan alınarak davalı / karşı davacıya verilmesine, kalan bölümünün davalı/ karşı davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça yatırılan 485,30 TL harç giderinin davacı / karşı davalıdan alınarak davalı / karşı davacıya verilmesine,
Dair tebliğden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar davacı karşı davalı vekili Av...ile davalı karşı davcı vekili Av....ın yüzüne karşı, açıkça okunup anlatıldı.04/07/2024
Başkan ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Katip ...
E-imzalıdır