T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/292 Esas
KARAR NO: 2022/1051
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/04/2021
KARAR TARİHİ: 23/11/2022
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
İDDİA VE TALEP:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının kendisine ait olan ... plakalı aracı ile seyir halinde ilerlerken, davalı ... idaresindeki ... plakalı aracın müvekkiline ait olan araca çarpması ile maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, ... plakalı araç sürücüsü ...'in asli kusurlu olarak kazaya sebebiyet verdiğini, davalı sigorta şirketi kazada kusurlu olan ... plakalı aracın zmms poliçesini tanzim eden şirket olup müvekkile ait olan araçta meydana gelen değer kaybından poliçe limiti ile sorumlu olduğunu, davalı sigortanın müvekkiline 5.858,94 TL değer kaybı bedeli olarak ödeme yaptığını, müvekkili aracının yeni model olup kaza tarihinde km düşük olduğunu, hasar sebebiyle müvekkili aracında oluşan değer kaybının daha fazla olup karşılanmadığını, karşılanmayan değer kaybı bedelinin davalıdan tahsili gerektiğini, davacı aracında oluşan hasara bağlı olarak değer kaybı ve ikame araç bedeli alacağının tahsili için işbu davanın ikamesinin zorunlu olduğunu, araçta oluşan bakiye değer kaybı zararına mahsuben 50,00 TL'nin davalı ... ve işleten ...'tan kaza tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketinden temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 50,00 TL ikame araç bedelinin kaza tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalı ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı ... Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; aracın onarım bedeli ile değer kaybına ilişkin ödeme yapıldığı, dava konusu kaza nedeniyle poliçe teminat limitinin tükendiği, sorumluluklarının bulunmadığı, aksi halde davacının zararının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarına ilişkin kusur ve tazminat yönünden bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ve ...'un davaya cevap vermediği, duruşmalardaki beyanlarında kusurlarının bulunmadığı ve davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DAVA:
Dava, 6098 Sayılı TBK'nın 71 ve 2918 Sayılı KTK'nın 85 ve devamı maddeleri uyarınca motorlu araç işletilmesinden kaynaklanan maddi zararın (değer kaybı, ikame araç bedeli) karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortacısı ve sürücü ile işleten tarafından tazmini isteğine ilişkindir.
DELİLLER:
-Kaza tespit tutanağı,
-İzmir İl Emniyet Müdürlüğünün 04/05/2021 tarihli yazısı ve eki,
-İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün 04/05/2021 tarihli yazısı ve eki,
-Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin 10/05/2021 tarihli yazısı ve eki,
-... Sigorta A.Ş'nin 10/05/2021, 20/08/2021 tarihli yazısı ve eki poliçe ve hasar
dosyası,
-... Sigorta A.Ş'nin 22/06/2022 tarihli yazısı ve eki,
-Bilirkişi ...'in 11/10/2021 tarihli kusur raporu,
-Hesap bilirkişi ...'ın 22/07/2022 tarihli raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
TBK'nın 49. maddesine göre, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Haksız fiile dayalı bir borcun doğabilmesi için, hukuka aykırı bir fiil bulunmalı, fiili işleyenin kusuru olmalı, sonuçta bir zarar doğmalı, zarar ile işlenen fiil arasında da uygun nedensellik bağı bulunması gerekir.
Haksız eylem faili, ihtar ve ihbara gerek olmaksızın, zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylem tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Dolayısıyla, zarar gören, gerek kısmi davaya, gerekse sonradan açtığı ek davaya veya ıslaha konu ettiği kısma ilişkin olarak haksız eylem tarihinden itibaren temerrüt faizi isteme hakkına sahiptir.
Aracın onarıldıktan sonra mübadele (rayiç) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Çünkü tamamen onarılmış olsa bile bu araba tahribatın izlerini taşımaktadır. Onarılmış durumdaki değeri, ne kadar iyi onarılmış olursa olsun kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür ve bu da cari değerinden kaybettirmektedir.
Öncelikle, değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında gözönüne alınmalıdır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin(Kapatılan) kökleşmiş ilke ve uygulamalarına göre trafik kazalarına dayalı araç değer kaybı tazminatı, hasarlı aracın, hasara uğramadan önceki ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki ikinci el piyasa değerinin saptanması ve karşılaştırılması suretiyle belirlenir. Aradaki fark meydana gelen değer kaybıdır. Ancak aracın tamiri ekonomik değilse yani araç pert total ise değer kaybı talep edilemez(Bu yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 28/12/2017 tarih ve 2015/6486 Esas, 2017/12264 Karar; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 11/10/2018 tarih ve 2015/16180 Esas, 2018/8981 Karar sayılı ilamları.).
Aracın makul tamir süresi ile aynı vasıftaki aracın kiralanması için gerekli olan bedel ve davacının aracını kullanamadığı döneme ilişkin olarak bakım giderleri, amortisman vs. gibi tasarruf ettiği miktarlar da düşülmek suretiyle araç mahrumiyet bedeli bedeli belirlenir. Ancak aracın tamiri ekonomik değilse yani araç pert total ise zarara uğrayan araçla aynı vasıfta ikame aracın satın alınması için geçecek makul süre üzerinden araç mahrumiyet bedelinin belirlenmesi gerekir. (Bu yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/7867 Esas, 2017/1668 Karar sayılı ilamı ve benzer kararları).
6100 Sayılı HMK'nın 266 ve devamı maddelerine göre çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda ihtisas sahibi kimselerin dinlenmesi ve rapor alınması gerekir.
Kaza sonucu hasara uğrayan aracın değer kaybı ile hasarının ne kadar sürede tamir edileceği, bu süre içinde ikame araç kiralama bedelinin (yakıt v.s gibi zorunlu giderlerin mahsubundan sonra) tespitinin konusunda uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi gerekir(Bu yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2015/11175 Esas, 2016/1082 Karar sayılı İlamı ve benzer kararları).
Yukarıda yapılan açıklamalar ve dosya kapsamında toplanan tüm deliller bir arada değerlendirildiğinde; 26/09/2020 tarihinde ... ve ... plakalı araçların karıştığı çift taraflı, maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, taraflarca trafik kazasına ilişkin olarak maddi hasarlı trafik kaza tespit tutanağı düzenlendiği, davacının iş bu dava ile ... plakalı araca ilişkin olarak değer kaybı ve ikame araç bedeli talebinde bulunduğu ve zararın ... plakalı aracın zmss sigortacısı olan davalı sigorta şirketi ile haksız fiil faili olan sürücü davalı ... ve işleten ...'tan tazminini istediği, davalı sigortanın sorumluluğunun poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğu, poliçe teminatının tükendiği ve başkaca sorumluluğunun bulunmadığını savunduğu, diğer davalıların ise davaya cevap vermediği, davacının iddialarını inkar etmiş sayıldığı ve duruşmalardaki beyanında kusursuz olduklarını ve sorumluluklarının bulunmadığını savunduğu, taraflar arasında davacının değer kaybı ve ikame araç bedeline ilişkin zararının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının ne olduğu ve davalıların sorumlu olup olmadığı hususlarında ihtilaf bulunduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında doğrudan sözleşme ilişkisi bulunmaması, sorumluluk sigortalarının TTK'da düzenlenmesi, taraflar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunması ve usul ekonomisi gereği davaların birlikte yürütülmesi gerektiği anlaşılmakla mutlak ticari dava niteliğindeki somut uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmiştir.
Mahkememizce davacıya ait aracın sicil ve geçmiş hasar kayıtları ile dava konusu kaza nedeniyle görmüş olduğu onarım işlemlerine ilişkin kayıtların ilgili kurumlardan istenildiği, davacının dava konusu olay nedeniyle zararının bulunup bulunmadığı, var ise miktarının ne olduğu ve davalıların kusur ve sorumluluğuna ilişkin mahkememizce dosyanın trafik bilirkişi ve makine mühendisi bilirkişiye ayrı ayrı tevdi edildiği, trafik bilirkişinin 11/10/2021 tarihli raporunda, davaya konu kazanın kontrolsüz kavşakta meydana geldiği, kavşak kollarını birbirinden üstün kılan herhangi bir trafik işaret ve levhası bulunmadığı, davalı sürücünün sağdan gelmekle olan davacıya geçiş üstünlüğü tanıması gerektiği, bu kurala riayet etmediği, kazanın meydana gelmesinde asli %75 kusurlu olduğu, davacının ise kavşağa yaklaşırken hızını yavaşlatmadığı, gereken tedbiri almadığı tali %25 kusurlu olduğu, makine mühendisi bilirkişinin raporunda ise, dava konusu kazada davacı aracının ön kısımlarından darbe aldığı, sol ön çamurluk ve motor kaputunun zarar gördüğü, davacı aracının kaza öncesi serbest piyasa rayiçlerine göre bedelinin 400.000,00 TL olduğu, aracın onarımı yapıldıktan sonraki rayiç değerinin ise 387.000,00 TL olduğu, (Kapatılan) Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin gerçek zarar, aracın kaza öncesi rayici ile (400.000,00 TL) onarım sonrası rayici (387.000,00TL) arasındaki farktır kararları göz önüne alındığında ve değerlendirildiğinde aracın piyasa koşullarında değer kaybının 13.000,00 TL olduğu, davalı sürücünün %75 kusurlu olmasına göre talep edilebilecek değer kaybı zararının 9.750,00 TL olduğu, ancak davalı sigorta tarafından dava öncesinde davacıya 5.858,94 TL ödeme yapıldığı, buna göre davacının bakiye 3.891,06 TL değer kaybı zararının bulunduğu, aracın makul tamir süresinin ise 10 iş günü olduğu, aynı vasıftaki aracın kiralanması için gerekli olan bedel ve davacının aracını kullanamadığı döneme ilişkin olarak bakım giderleri, amortisman vs. gibi tasarruf ettiği miktarlar da düşülmek suretiyle araç mahrumiyet bedelinin -ikame araç bedelinin kaza tarihi itibariyle 4.000,00TL olduğu (10x400=4.000,00TL), davalı sürücünün %75 kusurlu olmasına göre talep edilebilecek ikame araç zararının 3.000,00 TL olarak hesaplandığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Dava konusu kazada davacıya ait aracın ön kısım ve çamurluklarından hasarlandığı ve hasarlanan parçaların niteliğine ilişkin taraflar arasında uyuşmazlık bulunmayıp, uyuşmazlığın taraflar sürücülerinin kusur durumu ile davacı aracında kaza nedeniyle değer kaybı meydana gelip gelmediği, davalı sigorta tarafından davacıya yapılan değer kaybı ödemesinin yeterli olup olmadığı ve davacının aracının onarımı sürecinde ikame araç zararının oluşup oluşmadığı ve zarar var ise bu zararın miktarının ne olduğu ve davalıların bu zarardan sorumlu olup olmadığı hususlarında olduğu, taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanağına göre olay tarihinde davaya konu kazanın kontrolsüz kavşakta meydana geldiği, çarpma neticesinde davacı aracının ön kısımlarından hasar aldığı, davalının kontrolsüz kavşakta sağdan gelmekle olan davacı aracına geçiş üstünlüğü tanıması gerekirken bu kurala riayet etmediği, davacının ise kavşağa yaklaşırken hızını yavaşlatmadığı ve kazanın meydana gelmesinde tali kusurlu olduğu, davalının kazanın meydana gelmesinde asli %75 kusurlu olduğu, davacının ise tali %25 kusurlu olduğu, mahkememizce dava konusu olayda bilirkişinin kusur değerlendirmesinin hakkaniyete uygun görüldüğü, Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih ve 2019/40 esas 2020/40 karar sayılı kararı ile; KTK'nun 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verildiği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının derdest dosyalar yönünden uygulanmasının zorunlu olduğu, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının usuli kazanılmış hakların istisnasını teşkil ettiği, Anayasa Mahkemesince bir kanun hükmünün iptal edildiği bilindiği halde görülmekte olan davaların anayasa aykırılığı saptanan kurallara göre görülüp çözümlenmesinin Anayasanın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği, bu kapsamda iş bu davada Türk Borçlar Kanunun haksız fiile ilişkin hükümleri, KTK hükümleri ile genel şartların bunlara aykırı olmayan hükümleri ile bu doğrultuda yeni genel şartlarla çeliştiği durumda Yargıtayın genel şartlarının yürürlüğe girmesinden önceki yerleşmiş içtihatları doğrultusunda uygulama yapılması gerektiği, bu nedenle değer kaybı ve ikame araç bedeli talebi yönünden tazminat hesaplamasında davacının taleplerinin genel hükümlere ve serbest piyasa rayiçlerine göre değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca aracı hasara uğrayan kimsenin tamir süresince aracını kullanamayacağı ve bu nedenle zarara uğrayacağı, bunun için ayrıca aynı süreçte araç kiralamış olmasının zorunlu olmadığı, davacının aracının onarım süresince aracını kullanamamasından kaynaklı olarak zarara uğradığının sabit olduğu, bilirkişi tarafından dava konusu aracın değer kaybının 13.000,00 TL ve ikame araç bedeli zararının ise 4.000,00 TL olarak hesaplandığı, davalı dava konusu kazada %75 kusurlu olduğuna göre davacının davalılardan talep edebileceği değer kaybı zararının 9.750,00 TL, ikame araç bedeli zararının ise 3.000,00 TL olduğu, davalı sigorta tarafından davacıya dava öncesinde 5.858,94 TL değer kaybı ödemesi yapılmakla davacının karşılanmayan değer kaybı zararının 3.891,06 TL olduğu, bilirkişi tarafından tespit edilen bakiye değer kaybı ve ikame araç bedeline ilişkin zararların kaza tarihi itibariyle dava konusu aracın niteliği, özellikleri, kullanım şekli ve ülkemizin ekonomik koşullarına göre makul olduğu, davacının uğradığı bu zararları haksız fiil faili sürücü davalı ... ile işleten olan davalı ... ve diğer sorumlulardan talep edebileceğinin kabulü gerektiği, davalı ...'in araç sürücüsü ve haksız fiil faili, davalı ...'un araç işleteni olarak ikame araç bedeli ile bakiye değer kaybına ilişkin zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, her ne kadar davacı tarafından davalı sigortaya zmms sigortacısı olarak husumet yöneltilmiş ve tazminat talep edilmiş ise de, davaya konu kazanın 2020 yılında meydana geldiği, kaza tarihi itibariyle maddi hasarlarda poliçe teminat limitinin 41.000,00 TL olduğu, davalı sigorta tarafından dava öncesinde davalıya hasar bedeline ilişkin 35.141,06 TL ile 5.858,94 TL değer kaybı ödemesi yapılmakla birlikte poliçe teminatının tamamının tüketildiği, bu halde davalı sigortanın bakiye zarardan sorumluluğunun bulunmadığı, davalı sürücü ve işletenin ise haksız fiil hükümleri uyarınca kaza tarihi olan 26/09/2020 tarihinde temerrüde düştüğü, dava konusu aracın niteliği ve davacının sıfatına göre somut uyuşmazlıkta uygulanması gereken faizin yasal faiz olduğu, davacının belirsiz olarak ikame ettiği iş bu davada dava değerini 20/09/2022 tarihli dilekçesi ile arttırdığı, değer arttırım dilekçesinin davalılara tebliğ edildiği, bu ilke ve açıklamalar uyarınca somut uyuşmazlıkta zarar gören davacıya ait aracın bakiye değer kaybı ve ikame araç bedeline ilişkin hesaplama yapan mahkememizce alınan bilirkişi raporu ile kusur raporunun kaza tarihi itibariyle serbest piyasa rayiçleri ile dosya kapsamı ile usul ve yasaya uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu anlaşılmakla davacının bakiye değer kaybı ve ikame araç bedeli taleplerinin davalılar ... ve ... yönünden kabulüne davalı ... Sigorta A.Ş yönünden ise davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:
DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE,
1-Davacının değer kaybı talebinin KABULÜ ile, 3.891,06 TL'nin 26/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
2-Davacının değer kaybı talebinin davalı ... Sigorta A.Ş yönünden REDDİNE,
3-Davacının ikame araç bedeli talebinin KABULÜ ile, 3.000,00 TL'nin 26/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
4-Alınması gerekli 470,72 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 59,30 TL peşin harç, 115,96 TL ıslah harcı toplamı olan 175,26 TL harcın mahsubu ile bakiye 295,46 TL'nin davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDEDİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan 59,30 TL başvurma harcı, 59,30 TL peşin harç, 115,96 ıslah harcı, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti, 278,35 TL müzekkere-tebligat giderinden oluşan toplam 1.512,91 TL yargılama giderinin davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, ... Sigorta A.Ş yönünden yapılan bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. fıkrası uyarınca 6.891,06 TL vekalet ücretinin davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
7-Davalı ... Sigorta A.Ş dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. fıkrası uyarınca 50,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... Sigorta A.Ş'ye ÖDENMESİNE,
8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya İADESİNE,
9-Davanın davalılar ... ve ... yönünden dava şartı zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı ve davalı ... Sigorta A.Ş yönünden reddedildiği gözetilerek, İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun .../... sayılı arabuluculuk dosyasında suçüstünden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-11-13. maddesi uyarınca davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 341 vd. Maddeleri uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere davacı vekili ile davalı ...'ın yüzüne karşı, diğer davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/11/2022
Katip ...
E İMZA
Hakim ...
E İMZA