T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/386
KARAR NO: 2022/307
DAVA: İtirazın İptali (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 09/07/2018
KARAR TARİHİ: 30/03/2022
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in emlak danışmanı olduğunu, kendisine ait "... Gayrimenkul & Değerleme" adı altındaki iş yerinde faaliyetlerini yürüten müvekkilinin, faaliyet alanı çerçevesinde gayrimenkul alım, satım ve kiralanması için sözleşme yapma iradesinde olan tarafları bir araya getirerek sözleşmelerin kurulmasına aracılık etmekte olduğunu, müvekkilinin 01/04/2018 tarihinde davalı ...'a değeri 18.000 TL+KDV olan, ".../... sok. No: .../... ... .../İzmir" adresinde bulunan işyeri vasfındaki kiralık taşınmazı gösterdiğini, taşınmazın gösterilmesinin ardından taraflar arasında "Gayrimenkul Gösterme Tutanağı" adı altında sözleşme düzenlenerek imzalandığını, bahse konu tutanağın 3. Maddesine göre "akdin karşı tarafı olan kişinin taşınmazlardan birini, akdin tanzim tarihinden itibaren 6 ay içinde bizzat kiralaması veya satın alması, taşınmazın bu kişinin yukarıda sayılan akraba veya yakınları tarafından kiralanması ya da satın alınması halinde ödenecek olan komisyon miktarı gerçekleşen bedelin 1 aylık kira bedeli olacaktır." hükmünün bulunduğu, müvekkilinin faaliyetleri sonucu kira sözleşmesinin kurulmasının ardından davalı ... tarafından müvekkiline 01/04/2018 tarihli sözleşmede kararlaştırılan komisyon ücretine mahsuben bir kısım ödemeler gerçekleştirilmiş ise de davalının sonrasında kalan borcunu ödemediğini, bunun üzerine davalı borçlu aleyhine İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün .../... E. sayılı dosyası ile (davalı tarafından borç da ödenmediğinden 01/04/2018 tarihli sözleşmenin 2. maddesi ile kararlaştırılan aylık %5 faiz oranı uygulanmak suretiyle) takibi başlatıldığını, ancak davalı borçlunun, takibe ve borca itiraz ederek takibin durmasına sebep olduğunu beyan ederek müvekkilinin alacağının sonuçsuz kalmaması için davalı ...'ın menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine borca yeter oranda ihtiyati haciz konulmasına, davanın kabulü ile davalı borçlunun icra takibine yapmış olduğu haksız ve kötüniyetli itirazının iptali ile İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün .../... E. sayılı dosyasına konu takibin devamına, davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında kanunun aradığı sıhhat ve şekil şartlarını taşıyan herhangi bir yazılı sözleşme bulunmadığını, davacının taraflar arasındaki sözlü görüşmelere aykırı bir biçimde davalı müvekkili hakkında haksız ve kötü niyetli bir biçimde icra takibine başladığını, Türk Borçlar Kanunu'nun simsarlık sözleşmesi kenar başlıklı 520. Maddesi ; "Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir. Simsarlık sözleşmesine, kural olarak vekâlete ilişkin hükümler uygulanır. Taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz." hükmünün bulunduğunu, hükümden açıkça anlaşılabileceği üzere sözleşmenin "Simsarlık Sözleşmesi" olarak kabul görebilmesi için tarafların bu husustaki iradelerini yazılı ve sarih bir şekilde ifade etmeleri gerektiğini, Yargıtay Kararında da sarih olduğu üzere müvekkili ile davacının arasında imzalanan sözleşmenin Tellallık Sözleşmesi olarak nitelendirilmesinin maddi gerçeğe ve hukuka uygun olmadığını, bu nedenler ile davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin yaptığı ödemelerin davacı ile arasında gerçekleşen sözlü görüşmelerden kaynaklanmakta olup, müvekkilinin gerçekleştirilen görüşmeler çerçevesinde yapması gereken ödemeleri yaptığını, herhangi bir borcu bulunmayan müvekkili hakkında açılan davanın reddi gerektiğini, gerek açılan icra takibinde ve gerek ise işbu davada davacının iyiniyetinden söz edebilmenin mümkün olmadığını beyan ederek İİK madde 67/II uyarınca haksız ve kötüniyetli davacının % 20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini ve davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE : Dava itirazın iptali davasıdır.
İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı dosyası dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
27.12.2021 Tarihli SMMM ...'nun Bilirkişi Raporunda; Komisyonculuk hizmetlerinin Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan indirim listelerinde yer almadığı ve davacı ...'in yaptığı hizmetinin mülk sahibi ... ile davalı ... arasında işyerinin kiralanmasına aracılık hizmeti olduğu için bu hizmetlerin genel orana yani %18 KDV'ye tabi olduğu ve davacı tarafından düzenlenen 01/05/2018 tarih, 392946 sıra no'lu hizmet faturasının KDV hariç 18.000,00 TL tutarında olması nedeniyle faturada yer alan KDV miktarının 3.240 TL olması gerektiği, davacının KDV dahil 21.240,00 TL olan faturası karşılığında davalının da haricen 5.000 TL ödeme yaptığı anlaşıldığından davacının net alacak miktarının 16.240 TL olduğu tespit edilmiştir.
2004 sayılı yasanın 67. Maddesinde itirazın iptali aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
İtirazın iptali
Madde 67 – (Değişik: 18/2/1965-538/37 md.)
(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır.
6100 sayılı yasanın 27. Maddesinde hukuki dinlenilme hakkı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
Hukuki dinlenilme hakkı
MADDE 27- Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.
Bu hak;
a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,
b) Açıklama ve ispat hakkını,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir.
6100 sayılı yasanın ispat hakkı ve ispat yüküne ilişkin hükümleri aşağıdaki gibidir.
İspat hakkı
MADDE 189- Taraflar, kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak ispat hakkına sahiptir.
Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.
Kanunun belirli delillerle ispatını emrettiği hususlar, başka delillerle ispat olunamaz.
Bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkemece karar verilir.
İspat yükü
MADDE 190- İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.
Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.
Hukuki dinlenilme hakkı, çekişmeli veya çekişmesiz bütün yargılama işlemleri ve icra ve iflas takipleri, tahkim , geçici hukuki korumalar, alternatif uyuşmazlık çözüm yolları ve benzeri bütün iş ve işlemler bakımından geçerli bir ilkedir. 6100 sayılı yasada adil yargılanma hakkının ve hukuki dinlenilme hakkının bir gereği olarak ispat hakkı sınırlarıyla birlikte düzenlenmiştir. İspat hakkı, iddia ve savunmanın delillendirilmesini ve mahkemenin, yasal engel bulunmadıkça bu delilleri inceleyerek değerlendirmesi zorunluluğunu içerir. İspatın konusu vakıalardır. Vakıalar dışındaki hususlar ispatın konusu olamaz. Delilin, o vakıa hakkında dinlenebilir delil olup olmadığına Hakim karar verir. İspatın konusunu oluşturan vakıalar, uyuşmazlığı çözümünde etkili olabilecek, tarafların üzerinde anlaşamadıkları, çekişmeli vakıalar olmalıdır. Herkesçe bilinen vakıalar ile ikrar edilmiş vakıalar çekişmeli sayılmaz. Çekişmeli sayılmadıkları için de ispata konu edilemezler. Her davada olduğu gibi, itirazın iptali davalarında da ispat yükü büyük önem taşır. Kendisine ispat yükü düşen taraf bunu yerine getirmezse, açtığı ya da aleyhine açılan davayı kaybeder. 4721 sayılı yasanın 6. Maddesine göre; ”kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. İtirazın iptali davalarında, davacının davalı ile aralarında mevcut olduğunu iddia ettiği hukuki ilişkiyi ve buna dayanarak borcun varlığını ispat etmesi bu yönde delil göstererek ispat hakkını kullanması gerekir. Bu davalarda davalı ise borcunun olmadığını yahut ödediğini, borcu bulunmakla birlikte maddi hukuka ilişkin ya da usul hukukuna ilişkin sebeplerden dolayı borcu ödeme zorunluluğunun bulunmadığını, kendisinin, davacının iddia ettiği ilgili hukuki ilişkinin tarafı olmadığı gibi hususları ispat etmek bu yönde savunmalarını delillendirmek zorundadır.
2004 sayılı yasanın 67. Maddesi gereğince itirazın mahkemede iptali için alacaklının adi(ilamsız genel) haciz yoluyla takibe veya kambiyo senetlerine dayanan haciz yoluyla takibe ya da taşınır yahut taşınmaz rehninin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takibe girişmiş olması gerekir.
İtirazın iptali davası ancak para alacağına ilişkin ilamsız takiplerde açılabilir.
İtirazın iptali davası, borçlunun itiraz etmiş olduğu takip konusu alacağın tahsiline yönelik bir eda davasıdır. Mahkemenin dava sonucunda vereceği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil eder. Bundan dolayı davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi, davanın kabulü halinde borçlu da alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır. Mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek, borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır.
Borçlu, ödeme emrine itiraz ederken bildirmediği, itiraz sebeplerini de itirazın iptali davasında ileri sürebilir.
İtirazın iptali davasının açılacağı; itirazın alacaklıya tebliğ tarihinden itibaren 1 yıllık süre, dava şartlarından ve hak düşürücü süre niteliğinde olup, resen dikkate alınması ve 2004 sayılı yasanın 19. Maddesi hükmüne göre hesaplanması gerekir.
İtirazın iptali davasında davalı borçlu dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde vereceği cevap dilekçesinde evvelce ödeme emrine itiraz ederken ileri sürdüğü itiraz sebepleri ile bağlı değildir. Davalı, ödeme emrine itiraz ederken mevcut olduğu halde ileri sürmediği itiraz sebeplerini de ilk defa itirazın iptali davasında verdiği cevap dilekçesinde ileri sürebilir.
İtirazın iptali davasında, ispat yükü kural olarak davayı açan alacaklıda olup, davacı alacaklı, davalı borçlu tarafından itiraz edilen takip konusu alacağının varlığını ve miktarını genel hükümlere göre ispatla yükümlüdür. İtirazın iptali davasında; takip talebinde gösterilen borç ve borcun sebebi ile bağlılık asıl olup, takip dayanağı belgelerden başka belgelere dayanılamaz. Diğer bir deyişle takip dayanağı yapılabilecek güçte olup da takipte dayanılamayan belge, itirazın iptali davasında ispat vasıtası olarak kullanılamaz.
Takibe etkili olan itirazın iptali davasında ispat davasında ispat edilecek olanın takibe ve borçlunun itirazına konu olan alacak olduğu, bu alacağın sebebinin değiştirilme olanağının itirazın iptali davası için bulunmadığında kuşku bulunmamaktadır.
İtirazın iptali davasında yapılan yargılama sonunda: takip tarihindeki duruma göre karar verilir.
İtirazın iptali davasında alacak, icra takip tarihi itibarıyla belirlenir. Ancak dava tarihine kadar bir ödeme yapılmış ise, yapılan ödeme düşüldükten sonra kalan alacak yönünden itirazın iptali davası açılmalıdır. Dava tarihinden sonra yapılan ödemeler ise icra müdürlüğünce dikkate alınır.
İtirazın iptali sonunda, dava konusu alacağın varlığı ve miktarı sabit olursa mahkeme davayı kabul ve itirazı iptal eder. Ayrıca mahkeme, davacının dava dilekçesinde tazminat da talep etmiş olması halinde, davalı borçluyu hüküm altına alınan alacağın %20’ sinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkum eder. İcra inkar tazminatı, anapara üzerinden hesaplanır. Davalı borçlunun, ödeme emrinin tebliği üzerine evvelce itiraz ettiği alacağı, ilk duruşmada kabul etmiş olması, icra inkar tazminatına mahkumiyetten kurtulmasını gerektirmez.
Dava sonunda hükmedilen alacağın %20’si oranındaki tazminata karar verilebilmesi için davacı alacaklının zararının varlığı ve miktarını ispat etmesi gerekmez. Kanun koyucu, davalı borçlunun itirazının iptali halinde, itiraz sebebiyle davacı alacaklının zarara uğramış olduğunu kabul ederek, davacının dava dilekçesinde sadece talep etmiş olmasını davalı borçlunun hükmedilen meblağın en az %20’ si oranında bir tazminata mahkum edilebilmesi için yeterli görmüştür.
Davacı alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun usulüne uygun bir şekilde borca itiraz etmek suretiyle takibin durmuş olması yeterli olup, borcu itiraz sebebi önemli değildir. Yine davacı alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için 2004 sayılı yasanın 67. Maddesi gereği süresinde itirazın iptali davası açılmış olması, davacı alacaklının dava dilekçesinde talep sonucunda icra inkar tazminatını istemiş olması, davanın alacaklı lehine kabulüne karar verilmiş olması, davalı borçlunun takip tarihi itibarıyla itirazında haksız olması gerekir. İtirazın iptal edilmiş olması, itirazın haksız olduğunu göstermez. İtiraz iptal edilmiş olmasına rağmen davalı borçlu haklı ise tazminata mahkum edilmez. Hem itiraz iptal edilmiş ve hem de itirazın haksız olduğu sonucuna varılmışsa, diğer yukarıda anılı şartlarında varlığı halinde icra inkar tazminatına hükmedilir. İtirazın haksız sayılabilmesi için, takip konusu alacağın doğduğu anda varlığı ve miktarı itibarıyla taraflar arasında likit olması gerekir. Takip konusu alacağın varlığı, miktarının belirlenmesi hakim kararını gerektirmemeli muhtacı muhakeme olmamalıdır. Takip konusu alacak yapılacak basit bir hesaplama ile belirli bir hale gelebilecek ise bu alacak da likit sayılır. Dava açıldıktan sonra takibe konu edilen borcun ödenmiş olması hali, borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine engel değildir. Son olarak davacı alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun kötü niyetli olması gerekmez.
İtirazın iptali davasının reddi halinde ise, davalı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için, davalının cevap dilekçesinin talep sonucunda icra inkar tazminatı talep etmeli, davacının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğunun sabit olması gerekir. Davacının haksız ve kötü niyetli olmasından kasıt ise bir alacağı olmadığını bildiği halde, icra takibine girişmiş olmasıdır.
Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; her iki tarafın tacir oldukları, taraflar arasındaki gayrimenkul yer göstermeye ilişkin uyuşmazlığın her iki tarafında ticari işletmesinden kaynaklandığı, bu haliyle mahkememizin görevli olduğunun anlaşıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin ve sözleşmede belirlenen bedelin bilirkişilerce incelenmesi neticesinde davacının davalıdan dava dilekçesinde yazılı olan miktar kadar borçlu olduğunun tespit edildiği, davalı tarafça borcun olmadığını yönelik iddianın ispat edilemediği, sözleşmede belirlenen şekliyle alacağın likit olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne ve icra inkar tazminatına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davanın KABULÜNE,
2-İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı dosyasına yapılan İTİRAZIN İPTALİ İLE TAKİBİN DEVAMINA,
3-Hüküm altına alınan alacağının %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Alınması gerekli toplam 1.109,35-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 188,97-TL nin mahsubu ile 920,38-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davacı tarafından yatırılan 279,27-TL toplam harç, 500-TL bilirkişi ücreti, 384,60-TL müzekkere-tebligat giderinden oluşan toplam 1.163,87-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi madde 13/2 ye göre 5.100,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,
Dair kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin ve davalı asilin yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/04/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır