T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/541 Esas
KARAR NO : 2024/190
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/07/2023
KARAR TARİHİ : 28/02/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
İDDİA VE TALEP:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, İzmir...İş Mahkemesinin... K.sayılı kararına istinaden ... isimli işçinin başlattığı İzmir ...İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına ... TL ödeme yapılarak dosya borcunun asıl alacak ve ferileri ile birlikte ödendiğini, davalı ile imzalanan Hizmet Alım Sözleşmeleri hükümleri gereğince ödediği meblağın davalılardan rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dışı personelin asıl işvereninin davacı olduğunu, 6552 sayılı Torba Kanunun 8.maddesi gereği kıdem tazminatı ödemelerinin asıl işveren davacı tarafından yapılması gerektiğini, işçilerin kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları açısından müvekkili şirkete müracaat hakkının bulunmadığını, taraflar arasında akdedilen Sözleşmede işçilik alacaklarının rücu edilebileceğine ilişkin hüküm olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'ne dava dilekçesi tebliğ edilmiş, davalı davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamıştır.
DAVA:
Dava, davacı üst işverenin davalı şirketler ile ardarda ihale yapılması suretiyle akdedilmiş bulunan hizmet alım sözleşmeleri uyarınca davalı şirketlerce değişik tarihlerde çalıştırılan dava dışı işçinin iş akdinin sona ermesi üzerine dava açarak mahkeme ilamı gereğince icra takibine konu ettiği kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağı şeklindeki işçi alacaklarının ödeyen davacı üst işverenin ödediği bu bedelin, dava dışı işçinin davalılarda çalıştığı dönemlere denk gelen kısımları yönünden belirlenen bedelin rücuen bu davalılardan tahsili istemine ilişkindir.
DELİLLER:
-İzmir... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası,
-İhale Sözleşmesi ve ekleri,
-İzmir ... İş Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası
-Bilirkişi ...'ın 14/01/2024 tarihli raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava dışı üçüncü kişi durumunda olan ve davalı firmalarda değişik dönemlerde çalışan işçinin açmış olduğu karara bağlanıp kesinleşe... İş Mahkemesinin ... Karar sayılı dosyasında, üst işveren davacı idare ile alt işverenlerden ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti,...Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazlar ve Sistemler Ticaret Ltd Şti'nin...ım gösterilip kararın bu şekilde kesinleştiği ve bu ilamın İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasında takibe konulduğu, takip sonucunda takibe konu bedellerin davacı idare tarafından ödendiği belirlenmiş olup anılan bu hususlarda taraflar arasında bir ihtilaf yaşanmamıştır. Aynı şekilde dava dışı üçüncü kişi konumundaki işçinin, davalı şirketlerde 01/12/2009-08/04/2016 tarihleri arasında çalıştığı hususlarında da bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
Taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı ile sunulan hizmet alım sözleşmesi değerlendirildiğinde, davacı idare ile davalılar arasındaki sözleşmelerin yapılan ihaleler sonucu düzenlenen hizmet alım sözleşmesi niteliğinde bulunduğu ve dava dışı üçüncü kişi olan işçinin bu sözleşmeler uyarınca alt işveren durumunda bulunan davalılar tarafından değişik sürelerde çalıştırıldığı anlaşılmaktadır.
Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesi ile zamanaşımı definde bulunmuş ise de, davacı tarafından davaya konu edilen icra dosyasına 29/09/2020, 01/08/2022 ve 02/09/2022 tarihlerinde yapılan ödemelerin nakdi teminat olduğu, bunun üzerine icranın geri bırakılmasına ilişkin kararı getirmek üzere davacıya mehil verildiği, icra müdürlüğünce takip alacaklısı olan işçiye 21/07/2022 tarihinde ödeme yapıldığı, bu halde dava dışı işçiye ödeme yapılan 21/07/2022 tarihi itibariyle 2 yıllık zamanaşımı süresinin işlemeye başladığı, davanın ise 05/07/2023 tarihinde 2 yıllık zamanaşımı süresinin içinde ikame edildiği dikkate alındığında bir kısım davalılar vekilinin zamanaşımı definin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. (Bkz. Yargıtay... H.D'nin 20/02/2017 tarih, ... karar sayılı ilamı)
Mahkememizce davacı tarafından davalılardan talep edilebilecek alacağın belirlenmesine yönelik bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından düzenlenen 15/01/2024 tarihli raporda, dava dışı işçinin 01.12.2009-31.07.2011 tarihleri arasında ... Özel Güvenlik Ltd.Şti ve ... Güvenlik Ltd.Şti.İş Ortaklığı, 01.08.2011-30.09.2014 tarihleri arasında ... Özel Güvenlik Danış.Eğt. Alarm Cih. Ltd.Şti, 01.10.2014-31.01.2015 tarihleri arasında ... Özel Güv.Dan.Eğt.San.Tic.Ltd. Şti. ve Stk Güv. Sis. Özel Güv. Tic. Ltd. Şti. Ortaklığı, 01.02.2015-28.02.2015 tarihleri arasında... Özel Güvenlik Danış.Eğt. Alarm Cih. Ltd.Şti, 01.03.2015-08.04.2016 tarihleri arasında... Özel Güvenlik Danış.Eğt. Alarm Cih. Ltd.Şt ve ...Özel Güv.hizm. Ltd.Şti. İş Ortaklığında çalıştığının belirlendiği, kıdem tazminatı, mahkeme ve icra masraf ve yargılama giderlerinin tüm alt işverenler yönünden dava dışı işçinin çalıştırdığı dönemlerle orantılı olarak, ihbar tazminatının ise son alt işverenler olan... Özel Güvenlik Danış.Eğt. Alarm Cih. Ltd.Şt ve ...Özel Güv.Hizm. Ltd.Şti. İş Ortaklığının sorumlu olduğu dikkate alınarak İzmir .. .İcra Müdürlüğünün... sayılı dosyasına ödenen 65594,95 TL'den davalılar ... Özel Güv.Dan.Eğ.Alarm Cih. San.Tic. Ltd.Şti. ve ... Güvenlik Hiz.Ltd.Şti'nin 13.843,24 TL'den müştereken ve müteselsilen, ... Özel Güv.Dan.Eğ.Alarm Cih. San.Tic. Ltd.Şti'nin 27.002,30 TL'den,... Özel Güv.Dan.Eğ.Alarm Cih. San.Tic. Ltd.Şti. ve ...Güv.Sis.Özel Güv.Tic.Ltd.Şti'nin 2.805,14 TL'den,... Özel Güv.Dan.Eğ.Alarm Cih. San.Tic. Ltd.Şti. Ve...Özel Güv.Hiz.Ltd.Şti'nin 21.944,28 TL'den sorumlu oldukları yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Çekişme, dava dışı üçüncü kişi durumundaki işçiye mahkeme ilamı doğrultusunda ödeme yapan davacı idarenin yapmış olduğu bu ödeme miktarı üzerinden bu bedellerin davalılardan talep edip edemeyeceği, başka bir anlatımla ödenen bu bedellerde sorumluluğun hangi tarafta olduğu hususunda toplanmaktadır. Taraflar arasında yapılan sözleşme ve şartnamelerde yüklenici olan alt işverenler tarafından çalıştırılacak olan işçilerin işten ayrılmaları halinde bunlara ödenecek olan kıdem tazminatı gibi işçilik alacaklarının üst işveren mi yoksa alt işveren mi tarafından ödeneceği konusunda açık bir düzenleme bulunmadığı görülmektedir. Konuyu düzenleyen 4857 sayılı İş Kanununun 2/7. maddesinde bu konulardaki sorumluluk hususunda idarenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu hükmü düzenlenmiştir. Ancak bu düzenleme dava dışı işçilerin ücret ve diğer hakları yönünden bu haklarının korunmasına yönelik bir düzenleme olup alt işveren ile üst işveren arasındaki rücuen taleplere yönelik bir düzenleme olmadığı açıktır. Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinde davalı taraflar hizmet veren sıfatında olup sözleşme gereğince davacıya hizmet ifa etmekle yükümlüdürler. Aynı zamanda dava dışı işçi gibi diğer işçilerin hizmet veren sıfatındaki davalı şirketler tarafından çalıştırılarak bu hizmetin verildiği açıktır.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin dava dışı işçiyi çalıştıran davalı yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
Dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak davalı yükleniciler davacı işverene karşı sorumludurlar.
Dava dışı işçinin sözleşmesini feshedenin son yüklenici olduğu ihbar tazminatından davalı son yükleniciler olan... Özel Güvenlik Ltd Şti ve...Özel Güvenlik Ltd Şti sorumlu olacaktır.
Davacı asıl işveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla davalı yüklenicilerden talep edilebilecektir.
Mahkememizce alınan 15/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda bir kısım davalıların iş ortaklığı olarak alt işveren sıfatı ile dava konusu işi üstlendikleri dönemler yönünden davacı tarafından yapılan ödemeler sebebi ile dava dışı işçinin alacaklarından müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları şeklinde değerlendirme ve hesaplama yapılmış ise de(... Özel Güvenlik Ltd Şti ve ... Güvenlik Ltd Şti'nin davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen 13.843,24 TL'den müştereken sorumlu olduğu görüşü gibi) dava konusu uyuşmazlığın rücuen tazminat isteğine ilişkin olduğu, davanın niteliği gereği her bir davalının sorumlu olduğu tutarın ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği, buna göre davalı... Özel Güvenlik Ltd Şti'nin diğer davalılar ... Güvenlik Ltd Şti, STK Güvenlik Sistemleri Ltd Şti ve...Özel Güvenlik Ltd Şti ile iş ortaklığı kurmak suretiyle dava konusu işi üstlendiği dönemler yönünden her bir ortağın dava dışı işçinin ilgili döneme ait alacaklarından eşit şekilde sorumlu olduğu, buna göre 01.12.2009-31.07.2011 tarihleri arasındaki dönem yönünden... Özel Güvenlik Ltd. Şti ve ... Güvenlik Ltd.Şti'nin bilirkişi tarafından belirlenen 13.843,24 TL'den, 01.10.2014-31.01.2015 tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Özel Güv.Dan.Eğt.San.Tic.Ltd. Şti. ve Stk Güv. Sis. Özel Güv. Tic. Ltd. Şti'nin 2.805,14 TL'den, 01.03.2015-08.04.2016 tarihleri arasındaki dönem yönünden... Özel Güvenlik Danış.Eğt. Alarm Cih. Ltd.Şti ve ...Özel Güv.hizm. Ltd. Şti'nin ise 21.944,28 TL'den eşit şekilde sorumlu oldukları, bunlar haricinde... Özel Güvenlik Danış.Eğt. Alarm Cih. Ltd.Şti'nin 01.08.2011-30.09.2014 ve 01.02.2015-28.02.2015 tarihleri arasındaki dönem yönünden ise tek başına sorumlu olduğu, böylece davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen 65.594,95 TL'nin 6.921,62 TL'sinden (13.843,24/2) davalı ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti, 65.594,95 TL'nin 1.402,57 TL'sinden (2.805,14/2) davalı ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti, 65.594,95 TL'nin 10.972,14 TL'sinden (21.944,28/2) davalı...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti, 65.594,95 TL'nin 46.298,62 TL'sinden(13.843,24/2+2.805,14/2+21.944,28/2+27.002,30) davalı... Özel Güvenlik Sistemleri Ticaret Ltd Şti'nin sorumlu olduğu, davalıların dava ile temerrüde düştüğü ve tarafların tacir olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta uygulanması gereken faiz oranının avans faizi olduğu, müteselsil borçlu olan ve aralarında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmayan davalı alt yükleniciler yönünden teselsül hükümlerinin uygulanamayacağı ve her bir davalı yönünden sorumlu olduğu miktarın ayrı ayrı hüküm altına alınması gerektiği anlaşılmakla davacı tarafça ödenmek durumunda kalınan ve ihtilaf konusu bulunmayan rücu bedelleri üzerinden herhangi bir indirim yapılmadan davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Bkz.Yargıtay ... H.D'nin 02/07/2020 tarih ve ...karar sayılı ilamı)
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davanın KABULÜ ile,
65.594,95 TL'nin 6.921,62 TL'sinin dava tarihi olan 05/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
65.594,95 TL'nin 1.402,57 TL'sinin dava tarihi olan 05/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
65.594,95 TL'nin 10.972,14 TL'sinin dava tarihi olan 05/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
65.594,95 TL'nin 46.298,62 TL'sinin dava tarihi olan 05/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı... Özel Güvenlik Sistemleri Ticaret Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Alınması gerekli 4.480,79 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 1.120,20 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 3.360,59 TL karar ve ilam harcının davalılar ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 352,86 TL'sinin, ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti'den 70,57 TL'sinin,...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 561,21 TL'sinin,... Özel Güvenlik Sistemleri Ticaret Ltd Şti'den ise 2.375,95 TL'sinin tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvuru harcı, 1.120,20 TL peşin harç, 1.500,00 TL bilirkişi ücreti, 761,75 TL müzekkere-tebligat-posta giderinden oluşan toplam 3.561,85 TL yargılama giderinin davalılar ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 373,99 TL'sinin, .... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti'den 74,79 TL'sinin,...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 594,82 TL'sinin,... Özel Güvenlik Sistemleri Ticaret Ltd Şti'den ise 2.518,25 TL'sinin tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
4-Davacı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. maddesi uyarınca 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 1.704,76 TL'sinin, ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti'den 375,90 TL'sinin,...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 2.989,30 TL'sinin,... Özel Güvenlik Sistemleri Ticaret Ltd Şti'den ise 12.830,04 TL'sinin tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,
6-İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun ...sayılı arabuluculuk dosyasında suçüstünden karşılanan 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-11-13. maddesi uyarınca davalılardan ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 336,00 TL'sinin, ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti'den 67,20 TL'sinin,...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'den 534,40 TL'sinin,... Özel Güvenlik Sistemleri Ticaret Ltd Şti'den ise 2.262,40 TL'sinin tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda açıkça okunup usulen anlatıldı.28/02/2024
Katip ... Hakim...
E-İMZA E-İMZA