T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/774 Esas
KARAR NO : 2024/869
DAVA : Alacak (Ticari Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/09/2024
KARAR TARİHİ : 23/10/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Ticari Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
İDDİA VE TALEP:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; TCDD İşletmesi İzmir 3. Bölge Müdürlüğü sorumluluğundaki “Köprü ve Menfezlerde Debuşe ve Mecra Temizliğinin Yapılması” işi ile ilgili 21.10.2021 tarihinde yapılan ...İhale kayıt No'lu kamu ihalesi, davacı müvekkil tarafından kazanılmış ve ihaleye ilişkin sözleşme 475.001,00 TL bedel ile 01.11.2021 tarihinde davalı ve müvekkil tarafından imzalandığı ve 16.11.2021 tarihinde yer teslimi yapıldığı, işin süresinin 90 gün olduğu, davalının işin yapımı sürecinde müvekkilden kaynaklanmayan nedenlerle değişik tarihlerde olmak üzere toplam 180 gün cezasız süre uzatımı verdiği ve işin bitirileceği tarihin 13.08.2022 olarak belirlendiği, sözleşme konusu işin tamamının 07.07.2022 tarihinde müvekkil tarafından bitirildiği ve 09.08.2022 onay tarihli Hizmet İşleri Kabul Tutanağının davalı tarafından düzenlendiği, sözleşmenin 15.2. ve 15.3. maddelerinde fiyat farkı ödeneceğine dair çok açık hükümler bulunması nedeni ile müvekkilinin 22.12.2021 tarihinde davalıya verdiği dilekçe ile 1 nolu hakedişin sözleşmenin 15.2. ve 15.3. maddelerine göre fiyat farkı hesaplanarak ödenmesi için talepte bulunduğu, ancak sözleşmede çok açık hükümler bulunmasına rağmen müvekkilinin bu talebinin davalı tarafından dikkate alınmadığı ve işin yapım sürecinde düzenlenen toplam yedi adet hak edişte sözleşmeye aykırı davranarak fiyat farkının müvekkile ödenmediğini belirterek şimdilik davalı tarafından sözleşme ve mevzuata aykırı bir şekilde ödenmeyen 10.000-TL sözleşmeden kaynaklanan fiyat farkının ilk talep tarihi olan 22.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idare tarafından yapılan ihalede "TCDD 3.Bölge Müdürlüğü Mıntıkasındaki Köprü Ve Menfezlerin Debuşe Ve Mecra Temizliği İçin İş Makinesi Kiralanması İşi" davacı şirket uhdesinde kaldığı ve 01.11.2021 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmenin 15.1. Maddesinde: "Yüklenici, varsa süre uzatımı da dahil olmak üzere sözleşme süresince, sözleşmenin tamamen ifasına kadar vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz." hükmü bulunduğu, sözleşme eki Özel Teknik Şartnamenin 9. Maddesinde de: "Kiralanan makinelerin, her türlü bakım, onarım, akaryakıt, ceza, vergi, operatör ve diğer masrafları yükleniciye aittir. Yüklenici akaryakıtın zamlanmasından dolayı herhangi bir fiyat farkı talep edemez." denilmekle, akaryakıt zamları nedeniyle fiyat farkı talep edilemeyeceği, şekilde belirlendiği ve davacı şirketin de bu hükmü kabul edip imzaladığı, dolayısıyla, Bakanlar Kurulu Karamnamesi uyarınca fiyat farkı verilmesi gerektiğine yönelik davacı iddiaları mesnetsiz olduğu, davacı yükleniciye 16.11.2021 tarihinde yer teslimi yapıldığı, sözleşmeye göre işin süresi 90 gün, işin bitirilmesi gereken tarihin ise 14.02.2022 olduğu, ancak, davacı şirketin yer teslimi yapılmasına rağmen onaylı iş programına uymadığı ve işe süresinde başlamadığı, üstelik Teknik Şartname uyarınca 3 ayrı DBM mıntıkasında eş zamanlı çalışacak 3 ayrı ekip olması gerekirken sadece 1 ekiple çalışmalarını sürdürdüğü, bu nedenle iş programının gerisinde kaldığı, dolayısıyla davacı şirket iş programına göre çalışmalarını sürdürmüş olsa idi zaten akaryakıt fiyatlarına gelen artışlardan etkilenmeyeceği, bu bakımdan da fiyat farkı talep edemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVA:
Dava, ticari hizmet sözleşmesi kapsamında fiyat farkı alacağı istemine ilişkindir.
DELİLLER:
-TCDD 3. Bölge Müdürlüğünün 26/12/2023 tarihli yazısı ve eki,
-Bilirkişi ... ile ...n 08/07/2024 tarihli raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davacının, davalı ile aralarında "Köprü ve Menfezlerde debuşe ve mecra temizliğinin yapılması" işine ilişkin ticari hizmet sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşmede iş süresinin 90 gün olarak kararlaştırıldığı, daha sonra davalı tarafından 180 gün cezasız şekilde süre uzatımı yapıldığı ve iş kabulünün yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 15.2 ve 15.3 maddelerinde fiyat farkı ödeneceğine dair hükümler bulunduğu, hakedişlerde fiyat farkına yer verilmediği ve ödemesi yapılmadığı iddiası ile iş bu davayı ikame ettiği, davalının ise sözleşmenin 15.1 maddesi uyarınca davacının fiyat farkı talep edemeyeceği, davacının iş programına uygun hareket etmediği, istenilen sayıda personel ve ekipman bulundurmadığı, işin uzamasına kendi eylemi ile sebebiyet verdiği, yapılan işin niteliği ve ihale sürecinin tekrarlanmasının zaman kaybına sebebiyet vereceği dikkate alınarak davacıya süre uzatımının verildiği, iş programına uygun hareket edilmemesi nedeniyle davacının fiyat artışı talep edemeyeceği, ayrıca 4735 sayılı yasanın geçici 5.maddesi uyarınca davacıya iki kez fiyat farkı ödemesi yapıldığını savunduğu, taraflar arasında ticari hizmet sözleşmesi ilişkisi bulunduğu ihtilafsız olup, davacının fiyat farkı talep edip edemeyeceği, talep edebilecek ise talep edebileceği miktarın ne kadar olduğu hususunda ihtilaf bulunduğu anlaşılmıştır.
Her iki tarafı tacir olan, tarafların ticari işletmesini ilgilendiren ve ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan nispi ticari dava niteliğindeki somut uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce dava konusu sözleşme ile sözleşmenin dayanağı olan ilgili mevzuat hükümleri ve davalı idare savunması dikkate alınmak suretiyle, dava konusu işte sözleşme süresinin ne kadar olduğu, davacının süre uzatım talepleri olup olmadığı, süre uzatım taleplerinin hangi nedenlerden kaynaklandığı, davalı idarece süre uzatım taleplerinin kabul edilip edilmediği, davacıya yapılan fiyat farkı ödemesi olup olmadığı, davacının bakiye fiyat farkı talep edip edemeyeceği, talep edebilecek ise talep edebileceği miktarın ne olduğu hususlarında dosyanın inşaat mühendisi ve kamu ihale mevzuatı konusunda uzman nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyetinin 08/07/2024 tarihli raporunda, ... ihale kayıt numaralı ihale dosyası incelendiğinde dosya içeriğine göre “Köprü ve Menfezlerde Debuşe ve Mecra Temizliği için İş Makinesi Kiralanması” işi ile ilgili 21.10.2021 tarihinde yapılan... İhale kayıt No'lu kamu ihalesinin, davacı ... Mimarlık Müş. İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından kazanıldığı, sözleşmenin 5. Maddesinde işin TCDD 3. Bölge Müdürlüğü Mıntıkasındaki Köprü ve Menfezlerin Debuşe ve Mecra Temizliği için İş Makinesi Kiralanması olarak belirtildiği, ihaleye konusu sözleşme bedelinin 475.001,00 TL olduğu, sözleşmenin 01.11.2021 tarihinde imzalandığı, davacı şirkete yer tesliminin 16/11/2021 tarihinde yapıldığı, sözleşmenin 11.maddesinde işin teslim süresinin 90 gün olarak belirlendiği, davacı tarafa cezasız 180 gün ek süre verilerek işin teslim tarihinin 13.08.2022 olarak belirlendiği, sözleşmenin 15. Maddesinin fiyat farkı ile ilgili olduğu, dava konusu işte 7 adet hak ediş ile fiyat farkına ilişkin 2 ayrı hak ediş düzenlendiği, bunlardan sadece 7 nolu hak edişe itirazı kayıt konulduğu, davacının sözleşme süresine göre 29/01/2022 tarihinde işi teslim etmesi gerekirken yağış gerekçesi ile süre uzatım talebinde bulunduğu, davacı tarafa iki seferde toplam 127.927,39-TL fiyat farkı ödendiği, ancak yapılan fiyat farkı ödemesinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 5. Maddesi gereği verilen fiyat farkı olduğu, Sözleşmenin 15. Maddesi gereği verilen fiyat farkı olmadığı, ek süre verilmesi ve geç teslim dolayısıyla fiyat farkı verilebilmesinin, geç teslimin idarenin bir kusuru nedeniyle veya mücbir sebeplerin oluşması nedeniyle yapılamaması hallerinde söz konusu olabileceği, iş sahasının batak ve balçık dolayısıyla çalışmaya uygun olmadığı iddiasının basiretli hareket etmesi gereken bir tacire dair mücbir sebep teşkil etmesi için yağışların ve hava şartlarının öngörülemeyecek şekilde mevsim normalleri dışında olması gerektiği, buna karşın idarenin ek süre kararlarında balçık zeminin iş makinelerinin çalışmasını yavaşlattığı, bazı günler menfezlere girilemediği gibi gerekçeler ile ek süre verildiği, son ek sürede ise poz çalışması ile çakışma dolayısıyla ek süre verildiği, davacının süre uzatım talebinde bulunduğu tarih itibariyle işin %55,29'luk seviyede olduğu, ilk süre uzatım talebinin özel bir engel sebebi ile değil işin seviyesi itibariyle talep edildiği, davacı tarafa tanınan ilk iki ek sürenin, davalının etkisi veya mücbir sebeple oluşmuş olmadığı, üçüncü poz işi ile çakışma dolayısıyla uzatmanın da, davalı idarenin, daha önceden davacının talep edebileceği uzatmaları ve buna göre gerçekleşen yeni iş tarihlerini ve buna göre oluşabilecek çakışmaları tahmin edemeyeceği, dolayısıyla yeni 3. takvimde çakışma dolayısıyla da davalı idarenin etken sorumlu olmadığı, bu durumda davalı etkisine bağlı bir durum veya mücbir sebep bulunmadığı, ilave süre sebebiyle davacının fiyat farkı talep edemeyeceği yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; Dava konusu uyuşmazlıkta davacının fiyat farkı isteminde bulunduğu, fiyat farkı isteminin dayanağı olarak dava dilekçesinde herhangi bir somut neden (süre uzatımı, personel veya akaryakıt maliyetlerinde yaşanan artış v.s) bildirilmediği, sadece sözleşmenin 15.2 ve 15.3 maddesi gereğince fiyat farkı ödenmesi gerektiğinin ileri sürüldüğü, dava konusu işte davalı tarafından yer tesliminin 16/11/2021 tarihinde yapıldığı, sözleşmenin 10.maddesine göre iş süresinin 90 gün olduğu, buna göre davacı tarafından işin tamamlanıp teslim edilmesi gereken tarihin 14/02/2022 olduğu, ancak davacının ilki 11/02/2022 tarihinde olacak şekilde 3 kez süre uzatım tarihinde bulunduğu, davacıya 75, 45 ve 60 günlük ilave süreler verildiği, iş tesliminin 06/08/2022 tarihinde gerçekleştiği, davalı tarafından 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 5. maddesi gereğince davacıya 2 kez fiyat farkı ödendiği, mahkememizce alınan bilirkişi heyet raporuna göre 3 kez süre uzatım kararı alınmasının davacıdan kaynaklandığı, ilk iki seferde yer teslim tarihi itibariyle iş programını ve organizasyonunu düzenlemesi ve yine mevsim koşullarını dikkate alması gereken davacının basiretli davranmadığı, üçüncü kez süre uzatımında da her ne kadar davalı idarece çakışma dolayısı ile süre uzatım verilmiş ise de bu durumun davacının ilk iki süre uzatım talebi nedeniyle işin uzaması, takvimin sarkması ve davalı idarece yapılan diğer işlerle çakışmasından kaynaklandığı, her üç durumda da idarenin kusurundan kaynaklanan herhangi bir neden bulunmadığı ve bu durumların mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca davacı vekilinin söz konusu rapora karşı sunmuş olduğu 23/07/2024 tarihli beyan dilekçesinde süre uzatım, maliyet artışı veya akaryakıt farkı gibi nedenlere dayalı fiyat farkı taleplerinin olmadığını beyan ettiği, davacının davalı idarece düzenlenen 7 adet hak edişten sadece 1 tanesine ihtirazı kayıt koyduğu, bu hak edişin 7 nolu hak ediş olduğu, bu ihtirazı kaydın da 16/08/2022 tarihli dilekçeye dayandığı, davacının ihtirazi kayıt koymadığı 6 hak ediş yönünden fiyat farkı talep edemeyeceği, 7 nolu hak ediş yönünden ise de süre uzatım kararlarının davacıdan kaynaklandığı, davacı vekilinin açıkça süre uzatımdan kaynaklı fiyat farkı taleplerinin olmadığını beyan etmesi karşısında salt sözleşmenin 15.2 ve 15.3 maddesinde matbu şekilde fiyat farkı düzenlemesine yer verilmesinin davacının fiyat farkı isteminde bulunması sonucu doğurmayacağı, fiyat farkı isteminde bulunabilmesi için somut nedenlerin oluşması gerektiği değerlendirilmekle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Mahkememizce bu yargılama nedeniyle yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. maddesi uyarınca takdir edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,
6-Karşıyaka Arabuluculuk Bürosu'nun ... sayılı arabuluculuk dosyasında suçüstünden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A. maddesi uyarınca davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/10/2024
Katip ... Hakim ...
E-İMZA E-İMZA