T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/299 Esas
KARAR NO : 2025/20
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 16/05/2023
KARAR TARİHİ : 08/01/2025
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
İDDİA VE TALEP:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin Güvenlik Hizmeti aldığı ... Güvenlik Hizmetleri San ve Tic Ltd Şti çalışanları ... ve...ın işçilik alacakları için müvekkil şirket tarafından ödenmek zorunda kalınan 88.294,58-TL nin rücuen ve sözleşme gereği davalı şirketten tahsili gerektiğini, Şöyle ki, Davalı ... Güvenlik San ve Tic Ltd Şti ile müvekkil şirket arasında “3. Bölge Özel Güvenlik Hizmeti Alımı Sözleşmeleri ” akdedilmiş olup bu sözleşme kapsamında davalı şirketten Özel Güvenlik hizmeti alındığını, 22 Haziran 2015 tarihinde davalı firma ile imzalanan sözleşmenin 13. Maddesinde Yüklenicinin Personeli İle İlgili Yükümlülükleri başlıklı maddesinin 1. fıkrasındaki ‘(...Personelin İş kanunu, Sosyal Güvenlik Kanunu, Borçlar Kanunu ve ilgili diğer mevzuattan doğacak ücret, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, yıllık izi ücreti, fazla mesai ücreti, prim ve vergi borçları gibi hak, borç ve mükellefiyetleri ile Personeli'in ve/veya üçüncü bir şahsın uğrayabileceği kaza, yaralanma, mesleki hastalık, maluliyet ve benzeri durumlardan veya bunun neticesi olarak ortaya çıkan zarar ziyandan veya kanunen ödenmesi gereken tazminat ve masraflar ile Bölge Çalışma Müdürlüğü, SGK, Sağlık Bakanlığı Teşkilatı ve sair yetkili kuruluşlarla olan ilişkilerinden ve mevzuattan kaynaklanan hukuki, cezai ve mali yükümlülükleri yerine getirmeyi ve ...un talebi halinde ilgili yükümlülüklerini yerine getirdiğini belgelemeyi...) kabul , beyan ve taahhüt eder ’ İfadesinden de açıkça anlaşılacağı üzere firma personellerine yapılacak ödemelerden davalı şirketin münhasıran sorumlu olduğunu, yine 22 Haziran 2015 tarihinde davalı firma ile imzalanan sözleşmenin eki olan "Özel Güvenlik Hizmetleri Teknik Şartnamesi"nin 7. Maddesi ile düzenlenen Yüklenicinin Sorumlulukları başlıklı bölümün 7.2-d bendinde " Yüklenici 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanununda, özle güvenlik görevlilerine tanınan hakları, işe alma ve işten çıkarma ile ilgili tüm yükümlülükleri titizlikle yerine getirecek,...'un herhangi bir sorumluluğu olmayacaktır" demekle taraflar arası imzalanan sözleşmeler gereğince davalı Şirket personelinin mali sosyal ve özlük haklarının yerine getirilmesinden ... Güvenlik Hizmetleri San ve Tic Ltd Şti sorumlu olduğundan davalı Şirket işçilerinin müvekkili şirket ve davalı şirket aleyhine açmış olduğu dava neticesinde icra dosyalarına müvekkili şirket tarafından yapılan toplam 88.294,58-TL ödemenin rücuen tahsili için işbu davayı açma durumu hasıl olduğunu belirterek; Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkil şirket tarafından ödenen 88.294,58 TL'nin, İsa Duran için İzmir... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası için ödenen paranın stopaj kesintisi ile birlikte 47.752,35-TL 'nin ödeme tarihinden (07.06.2022) itibaren,... için İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosyası için stopaj kesintisi ile birlikte 40.542,23 TL'nin ödeme tarihlerinden (16.06.2022) itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil ile davacı arasındaki hizmet ilişkisi kapsamında, davacıya ait projelerde bahsi geçen işçi ve diğer işçiler çalıştığı, davalı yanın bahsettiği taraflar arasında akdedilen sözleşmede, işe iade davalarının sonuçlarından müvekkil şirketin sorumlu olacağına dair bir madde bulunmadığı, bu bakımdan projede çalışmış olan işçilerin, işe iade davası sonucunda davacılar lehine hükmedilen işçilik alacaklarından müvekkili şirketin sorumlu olmadığını beyanda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVA:
Dava güvenlik hizmet alım sözleşmesi kapsamında dava dışı işçilere ödeme yapan iş sahibi davacının yüklenici olan davalıdan yapmış olduğu ödemeyi rücuen istemine ilişkindir.
DELİLLER:
-İzmir ... ATM'nin ... esas sayılı dosyaları,
-İzmir ... İş Mahkemesinin ...esas sayılı dosyası,
-İzmir ... İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyaları,
-İzmir ... İş Mahkemesinin... esas sayılı dosyası,
-SGK'nun 02/08/2023 tarihli yazısı ve eki,
-Bilirkişi ...ın 22/08/2024 tarihli raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davacının, davalı ile aralarında güvenlik hizmeti alım sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşme kapsamında istihdam edilen ... isimli işçilerin işçilik alacalarının kendisi tarafından ödendiği, ancak taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince yapılan bu ödemelerden davalının sorumlu olduğu iddiası ile eldeki davayı ikame ettiği, davalının ise söz konusu alacaklardan kendisinin sorumlu olmadığı, davacının almış olduğu karar doğrultusunda dava dışı işçilerin iş akdine son verildiği, bu alacaklardan davacının sorumlu olduğunu savunduğu, taraflar arasında güvenlik hizmet alım sözleşmesi kapsamında dava dışı işçilere ödeme yapan iş sahibi davacının yüklenici olan davalıdan yapmış olduğu ödemeyi rücuen talep edip edemeyeceği, talep edebilecek ise talep edebileceği miktarın ne kadar olduğu hususlarında uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmıştır.
Her iki tarafı tacir olan ve tarafların ticari işletmesini ilgilendiren tacirler arası hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan nispi ticari dava niteliğindeki uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.
İzmir... ATM'nin...esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının ... A.Ş, davalısının ...Güvenlik Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd Şti, dava konusunun rücuen tazminat istemine ilişkin olduğu, 04/11/2021 tarih ... karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne 3.669,37 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair kesin olmak üzere karar verildiği görülmüştür.
İzmir... ATM'nin... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının ... A.Ş, davalısının ...Güvenlik Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd Şti, dava konusunun rücuen tazminat istemine ilişkin olduğu, 30/11/2021 tarih ... karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne 3.505,39 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair kesin olmak üzere karar verildiği görülmüştür.
İzmir...İş Mahkemesinin... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacının ..., davalısının... Güvenlik Hizmetleri Sanayi Ve Tic. Ltd Şti ve... A.Ş, dava konusunun boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı ile noter ihtarname masraflarına ilişkin yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı davalıların kanun yoluna müracaat ettiği, istinaf incelemesi neticesinde İzmir BAM ... H.D'nin 01/06/2022 tarih ve ... karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, anılan kararın aynı tarihte kesinleştiği görülmüştür.
İzmir ... İş Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacının..., davalısının ... Güvenlik Hizmetleri Sanayi Ve Tic. Ltd Şti ve ... A.Ş, dava konusunun işe iade davası sonrasında mahkemece hükmedilen boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı ile noter ihtarname masraflarına ilişkin yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verildiği, karara karşı davalıların kanun yoluna müracaat ettiği, istinaf incelemesi neticesinde İzmir BAM... H.D'nin 25/05/2022 tarih ve ... karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun kabulüne, kararın ortadan kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisine, davanın kabulü ile itirazın iptaline, icra inkar tazminatı talebinin reddine dair kesin olarak karar verildiği görülmüştür.
İzmir ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ... borçlusunun ... Güvenlik Hizmetleri Sanayi Ve Tic. Ltd Şti ve ...21 TL asıl alacak 94,73 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 19.274,94 TL alacak olduğu, itiraz üzerine takibin durduğu, açılan itirazın iptali davasına ilişkin İzmir .... İş Mahkemesinin... karar sayılı ilamı ile takibin devam ettiği, borçlu...A.Ş tarafından icra dosyasının 16/06/2022 tarihinde 39.277,80 TL ödeme yapıldığı, dosyanın infazen kapatılmış olduğu görülmüştür.
İzmir... İcra Dairesinin... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının..., borçlusunun ...Güvenlik Hizmetleri Sanayi Ve Tic. Ltd Şti ve... A.Ş, takip konusunun 21.203,55 TL asıl alacak 150,35 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 21.353,90 TL alacak olduğu, itiraz üzerine takibin durduğu, açılan itirazın iptali davasına ilişkin İzmir BAM... H.D'nin 25/05/2022 tarih ve... karar sayılı ilamı takibin devam ettiği, borçlu ... A.Ş tarafından icra dosyasının 07/06/2022 tarihinde 46.326,15 TL ödeme yapıldığı, dosyanın infazen kapatılmış olduğu görülmüştür.
Mahkememizce taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunup bulunmadığı, ilişki var ise bu ilişkinin hangi tarihler arasında gerçekleştiği, dava dışı işçilerin bu hizmet alım sözleşmesi dönemi içerisinde çalışıp çalışmadığı, çalışmış iseler çalışmış oldukları sürelerin ne olduğu, dava dışı işçiler tarafından davacıdan tahsil edilen alacakların miktarı ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde söz konusu alacaklardan davalının sorumlu olup olmadığına ilişkin düzenleme bulunup bulunmadığı hususunda rapor düzenlenmesi için dosyanın nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişinin 22/08/2024 tarihli raporunda, davacı vekili dava dilekçesinde "22 Haziran 2015 tarihinde davalı firma ile imzalanan sözleşmenin eki olan "Özel Güvenlik Hizmetleri Teknik Şartnamesi"nin 7. Maddesi ile düzenlenen Yüklenicinin Sorumlulukları başlıklı bölümün 7.2-d bendinde "Yüklenici 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanununda, özle güvenlik görevlilerine tanınan hakları, işe alma ve işten çıkarma ile ilgili tüm yükümlülükleri titizlikle yerine getirecek,... herhangi bir sorumluluğu olmayacaktır" hükmü yer aldığı(İş Mahkemesi dosyası içinde mevcuttur), sözleşmenin 13.maddesinde yeralan hüküm gereği davalı işçilerin tüm işçilik alacakları ve işten çıkarılmaları halinde ödenecek tazminatlardan ve boşta geçen süreye ilişkin ödenmesi gereken tazminattan, işe iade tazminatından... adlı işçilerin son alt işvereni olduğu İzmir...İş Mahkemesi E.... ve İzmir...İş Mahkemesi E....sayılı kesinleşmiş kararları ile sabit olan davalı ... Güvenlik Hizmetleri San.ve Tic. Ltd. Şti. sorumlu olduğu, davacının söz konusu icra dosyalarına yapmış olduğu ödemeler ile stopaj ödemelerini davalıdan talep edebileceği yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;Dava dışı üçüncü kişi durumunda olan ve davalı firmada değişik dönemlerde çalışan işçilerin açmış olduğu karara bağlanıp kesinleşen işe iade davaları neticesinde söz konusu işçilerin davalı işverene müracaat ettiği, davalı işveren tarafından işe başlatılmamaları üzerine anılan işçilerin boşta geçen süre ve işe başlatmama tazminat alacaklarına ilişkin olarak davacı ve davalı aleyhinde İzmir ... İcra Müdürlüğünün ...msız takip başlattığı, itiraz üzerine takiplerin durduğu ve yine bu işçilerce açılan itirazın iptali davası neticesinde itirazın iptali ile takiplerin devamına karar verildiği, bu kararların da kesinleştiği, davacı üst işverenin bu ilamlar doğrultusunda anılan icra dosyalarına ödeme yaptığı ve bu hususlarda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmıştır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
Taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı ile sunulan hizmet alım sözleşmesi değerlendirildiğinde, davacı idare ile davalı arasındaki sözleşmenin yapılan ihaleler sonucu düzenlenen hizmet alım sözleşmesi niteliğinde bulunduğu ve dava dışı üçüncü kişi olan işçilerin bu sözleşmeler uyarınca alt işveren durumunda bulunan davalı tarafından değişik sürelerde çalıştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalının husumet itirazı yerinde görülmemiştir.
Çekişme, dava dışı üçüncü kişi durumundaki işçilere mahkeme ilamı doğrultusunda ödeme yapan davacı idarenin yapmış olduğu bu ödeme miktarı üzerinden bu bedellerin davalıdan talep edip edemeyeceği, başka bir anlatımla ödenen bu bedellerde sorumluluğun hangi tarafta olduğu hususunda toplanmaktadır. Taraflar arasında yapılan sözleşme ve şartnamelerde yüklenici olan davalı alt işveren tarafından çalıştırılacak olan işçilerin işten çıkartılmaları halinde sözleşmenin 7 ve 13.maddeleri uyarınca bunlara ödenecek olan kıdem tazminatı, yıllık izin ücretleri ve boşta geçen süre ile işe başlatma tazminatı gibi işçilik alacaklarının davalı alt işverenin sorumlu tutulacağının taraflarca kararlaştırıldığı görülmektedir. Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinde davalı hizmet veren sıfatında olup sözleşme gereğince davacıya hizmet ifa etmekle yükümlüdür. Aynı zamanda dava dışı işçiler gibi diğer işçilerin hizmet veren sıfatındaki davalı tarafından çalıştırılarak bu hizmetin verildiği açıktır.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin dava dışı işçiyi çalıştıran davalı yükleniciden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Bu bakımdan davacı tarafça ödenmek durumunda kalınan ve ihtilaf konusu bulunmayan rücu bedelleri üzerinden herhangi bir indirim yapılmadan dava dilekçesi gözetilerek davalı şirketin sorumlu olduğu dönemler üzerinden hesaplama yapan dosya kapsamına uygun, gerekçeli ve denetime elverişli bilirkişi ...'ın 22/08/2024 tarihli raporunda belirtildiği üzere davacı tarafından İzmir ... İcra Dairesinin...sayılı dosyasında 16/06/2022 tarihinde yapılan 39.277,80 TL ödeme ile İzmir ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında 07/06/2022 tarihinde yapılan 46.326,15 TL ödeme ve bu ödemelerin vekalet ücretine ilişkin olarak 20/09/2024 tarihli dilekçe ekinde sunulan belgelere göre 1.426,20 TL ile 1.264,43 TL'lik stopaj ödemelerinin toplam tutarı olan 88.294,58 TL'den davalının sorumlu olduğunun kabulü gerektiği, davalının ödeme tarihi itibariyle temerrüde düştüğü ve tarafların tacir olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta uygulanması gereken faiz oranının avans faizi olduğu, mahkememizce alınan bilirkişi raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile 88.294,58 TL'nin 47.752,35 TL'sinin 07/06/2022, bakiye 40.542,23 TL'sinin ise 16/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
2-Alınması gerekli 6.031,40 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 1.507,86 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.523,54 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvuru harcı, 1.507,86 TL peşin harç, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 189,25 TL müzekkere-tebligat-posta giderinden oluşan toplam 4.877,01 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili davacıya ÖDENMESİNE,
4-Davacı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. maddesi uyarınca takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,
6-İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun... sayılı arabuluculuk dosyasında suçüstünden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-11-13. maddesi uyarınca davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
7-Kararın kesinleşmesinden sonra İzmir ... ATM'nin ...esas, İzmir ... İş Mahkemesinin...esas, İzmir... İcra Dairesinin ... esas ve İzmir ... İş Mahkemesinin... esas sayılı dosyalarının kararın kesinleşmesinden sonra mercilerine İADESİNE,
Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/01/2025
Katip... Hakim ...
E-İMZA E-İMZA