T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/714
KARAR NO: 2025/634
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 29/07/2025
KARAR TARİHİ: 09/09/2025
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı sigortalı ...Restoran Gıda Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından davalı ...'den 37.500-TL değerinde bir adet Pide Lahmacun Fırını satın alındığını, satın alınan Pide Lahmacun Fırınının içerisindeki ısıyı kontrolsüzce dış alana savurması neticesinde sigortalı işletmede patlama ve yangın meydana gelmiş olup bu yangın sebebiyle ağır hasar meydana geldiğini, meydana gelen hasara davalı tarafından ayıplı olarak satılan fırın sebebiyet verdiğini, sigortalı tarafından fırının 20-25 Nisan 2024 tarihleri arasında kurulumunun yapıldığı, ilk kurulumdan sonra 26 Nisan 2024 tarihinde fırından dışarıya dumanlar çıkması sebebiyle davalıya durumun haber verildiği, davalı tarafından sözde onarım işlemleri yapıldıktan sonra 18 Haziran 2024 tarihinde yangın olayının yaşandığı, söz konusu fırın dava dışı sigortalı tarafından Nisan ayında teslim alınmış, üründe ayıp olduğu satıcıya bildirilmiş, bu kapsamda davalı satıcı tarafından sözde onarım yapılmasına karşın 18/06/2024 tarihinde riziko gerçekleştiğini, davalının ayıplı ürün nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olduğu,...oran Gıda Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti. Müvekkil nezdinde... numaralı poliçe ile ...aket Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, müvekkil sigorta şirketi sigortalı nezdinde yangın nedeniyle meydana gelen hasarı, Restoran Yangın Paket Sigorta Poliçesi gereğince ve alınan ekspertiz raporu doğrultusunda sigortalısına 07/02/2025 tarihinde 204.111,21-TL olarak ödediğini, rizikonun meydana gelmesinde kusur davalı ...'e ait olduğundan davalı aleyhine icra takibine geçildiğini, Hem dava dışı sigortalı hem de davalı tacir olup işbu dava bakımından görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu bu kapsamda işbu itirazın iptali davası açılmadan önce, 6102 sayılı TTK'nın 5/A maddesi uyarınca dava şartı arabuluculuğa başvurulduğu, yapılan görüşme neticesinde düzenlenen 20/05/2025 tarihli ve... arabuluculuk numaralı son tutanak ile sabit olduğu üzere taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmesine karşın davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanunu'un 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun aksine görev ilişkisi olduğu açıktır. Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev alanının TTK’de ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı olduğu kuşkusuzdur.
Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı anlaşılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler.
Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır.
Sigorta rücu davalarının TTK'nun 1472. maddesi hükmünden kaynaklanması nedeniyle TTK'nın uygulanmasından bahisle, aynı yasanın 4. maddesi uyarınca bu tür davaların Ticaret Mahkemesinin görev alanında olduğu düşünülebilir ise de, davanın TTK 1472. maddeden kaynaklanmış olması, halefiyet ilkesi dikkate alındığında, davanın sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki ilişkiye göre, davada Ticaret Mahkemesinin görevli olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerek doktrinde gerekse de uygulamada çekişmesiz bir şekilde kabul edilmektedir. Bir başka deyişle, sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki dava, ticari dava niteliğinde ise davaya Ticaret Mahkemesinde bakılacak, böyle değilse yani esas uyuşmazlık ticari nitelikte değilse böyle bir dava da Ticaret Mahkemesi görevli olmayacaktır.
Nitekim Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 22.03.1944 tarihli 37 Esas ve 9 Karar sayılı ilamında bu husus "Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak, sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur." şeklinde vurgulanmaktadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 3. maddesinin ilk fıkrasında ise, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; 18.06.2024 tarihinde davacı sigorta kooperatifinin sigortalısı olan dava dışı ...Restoran Gıda Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti.ne ait işletmede yangın meydana geldiği, yangın sebebiyle dava dışı işletmeye ait fırında ağır hasar meydana geldiği, davacı sigorta şirketinin poliçesi kapsamında dava dışı sigortalısının hasarını karşıladığı, söz konusu hasar bedelinin hasara sebebiyet verdiği iddia olunan davalı tarafından karşılanması gerektiği iddiası ile davalı aleyhinde takip yaptığı, davalı tarafından takibe itiraz edilmesi üzerine halefiyete dayalı rücu istemli olarak iş bu davanın ikame edildiği, davalı hakkında tacir araştırması yapıldığı, dava konusu uyuşmazlıkta davacı sigorta şirketi, bu davayı sigortalısının halefi olarak açtığına göre, görevli mahkemenin tayininde dava dışı sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyetinin nazara alınması gerektiği, taraflar arasında sigorta poliçesinin imzalanmadığı, dava konusu hukuki ilişkinin dava dışı 3.kişi ile davalı arasındaki ayıplı fırın satımı sebebiyle meydana gelen haksız fiilden olduğu, tacir araştırması neticesinde mahkememize gönderilen yazı cevaplarında davalının tacir olmadığının tespit edildiği, her iki tarafın tacir olması şartı gerçekleşmediğinden mahkememizin görevli olmadığı, haksız fiilden doğan davada genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca görev hususunun dava şartı olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-)Davanın DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN USULDEN REDDİNE,
2-)Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
3-)Görevli mahkemenin İZMİR ASLİYE HUKUK MAHKEMELERİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
4-)6100 sayılı yasanın 20.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde talep halinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine, aksi takdirde davanın açılmamış sayılacağının ihtarına,
5-)Yargılama giderlerinin görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair, 6100 sayılı yasanın 343. ve 345. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize yahut mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile istinaf yasa yolu açık olmak üzere tarafların yokluğunda karar verildi.09/09/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır