T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2015/1044 Esas
KARAR NO : 2025/445
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/11/2015
KARAR TARİHİ : 06/05/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; Müvekkili ...Pastacılık Şekerleme ve Gıda Mad. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'nin gıda alım satımı ile iştigal eden iş hacmi cirosu yüksek bir firmadır. Bayisi olduğu ve ürünlerini sattığı...Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ye olan borcun ödenmesi amacıyla anılan şirketin Beylikdüzü Büyükçekmece / İstanbul adresine Yurt içi kargo aracılığı ile toplam 53 adet ve 1.200.112.000-TL bedelli çekleri gönderdiğini, Kargo tesellüm fişinde görüleceği üzere varış yeri Yurt İçi kargo'nun Beykent şubesi olduğunu, ancak...Kargo Beykent Şubesinin dağıtım aracında, kargo dağıtımı sırasında araç içinden yapılan hırsızlık sebebiyle anılan kargonun çalındığını, bunun üzerine çalınan tüm çekler için zayi nedeniyle İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile iptal davası açılmış olup 81.000-TL teminat yatırılıp söz konusu çeklerle ilgili olarak ödeme yasağı kararı verilmiştir. Anılan ödeme yasağı ilgili tüm bankalara bildirildiğini, davaya konu çekin de bu çeklerden bir tanesi olduğunu, ayrıca suça konu olayla ilgili olarak müvekkili şirket yetkilisi ...'in Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'na... soruşturma numaralı dosyası ile şikayette bulunmuş olup anılan soruşturma dosyasının halen devam ettiğini, davalı... Tekstil Plastik San. Ve Tic. Ltd. Şti... Katılım Bankası aracılığı ile davaya konu çeki ibraz ettiğini ve banka ödeme yasağı kararı nedeniyle ödeme yapmadığını, Müvekkili ile çekte cirosu olan... Turizm Loknta Cafe Tütün Mam. Eğlence Or. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti. Ve ... Tekstil Ürün. San, Tic. Ltd. Şti. İsimli şirketler ile aralarında hiç bir ticari ilişki bulunmadığını, Müvekkili firma ile Çek keşidecisi... Turizm ve Tic. A.Ş arasında ticari ilişki mevcut olup bu ticaretten dolayı müvekkilinir firma çeki aldığını, Müvekkili davacı firmanın, çekte cirosu olan diğer iki firma ile hiç ticari ilişkisi olmadığını ve çeki keşideciden aldığı yapılacak bilirkişi incelemesinde de ortaya çıkacağını, aynı zamanda çekte cirosu olan ...Turizm Loknta Cafe Tütün Mam. Eğlence Or. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti. Ve... Tekstil Ürün. San. Tic. Ltd. Şti'nin kayıtları ve vergi dairesi kayıtları incelendiğinde söz konusu çek ile ilgili hiç bir kaydın olmadığı, bu iki şirket arasında dahi ticari ilişki olmadığının ortaya çıkacağını, davalı ile çekte cirosu olan ...Tekstil Ürün. San. Tic. Ltd. Şti arasında da hiç bir ticari ilişki bulunmadığını, bütün cirantaların defter ve vergi dairesi kayıtları incelendiğinde durumun apaçık ortaya çıkacağını, bu şirket ile müvekkili şirket arasında suça konu başka çek hakkında İstanbul ... Asliye TicaretMahkemesi... Esas sayılı dava ile de istirdat davası bulunduğunu, durum böyle olunca davalının kötüni yetinin apaçık ortada olduğunu, davalı ile bağlantılı olan açılan diğer davalar ve diğer çeklerle ilgili ayrıntılı beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, davalı şirkete suça konu başkaca çeklerden daha önce İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile de istirdat davası açılmış olup tarafımızca açılan tüm istirdat davalarına konu olan çeklerdeki cirolarda birbirine benzerlik göstemekle birlikte tüm davalara ilişkin birleşme ve her türlü beyan haklarımızı saklı tuttuğumuzu bildirir, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile tarafımıza davaya konu çek ile ilgili olarak istirdat davası açmak için süre verilmiş olduğundan; iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu beyan ettiklerini, çeklerin çalıntı olduğu Finansal Kurumlar Birliği'ne ve de Bankalar Birliği'ne de bildirildiğini, tedbir tarihi olan 21/01/2015 tarihinden sonra hangi banka ve finans kuruluşu bankalar arası çek sorgulama sisteminden bakıldığında çeklerin çalıntı olduğu ve çekler hakkında ödeme yasağı kararı olduğunun görüleceğini, ancak davalı şirketin tedbir karını hiçe sayıp çalıntı çekleri kabul ettiği için kusurlu olup iyi niyetli olduğundan söz edilemeyeceğini, Davalının hamili olduğu Keşidecisi Keşidecisi... Turizm ve Tic. A.Ş. olan... Bankası A.Ş. ... Marmaris Muğla Şubesine ait... nolu 12/08/2015 keşide tarihli 6.000-TL bedelli çekin istirdadı ile müvekkili keşideciden sonraki haklı hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı tarafa dava dilekçesinin tebliğ edildiği, ancak davaya cevap vermedikleri görülmüştür.
DELİLLER: Bakırköy... İcra Dairesinin ... İflas sayılı dosyası, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının... Soruşturma sayılı doyası delil olarak değerlendirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, rıza dışı elden çıkan çekin istirdadı davasıdır.
2-Davacı vekili dava dilekçesinde, dava konusu olan keşidecisi dava dışı...Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi olan, ... Bankası A.Ş. Uzunyalı/Marmaris Şubesi'ne bağlı çek hesabından keşide edilen, 12/08/2015 keşide tarihli 6.000,00-TL bedelli çekin, kargo taşıması sırasında 53 adet çekle birlikte çalındığını, çeklerin çalınmasıyla ilgili soruşturmanın sürdüğünü, dava konusu çekte davacı cirosundan sonra sırasıyla...Turizm Lokanta Cafe Tütün Mam.Eğlence Org.İnş.ve Tic.Ltd.Şti. Ve ... Tekstil Ürünleri San.Tic.Ltd.Şti.'nin cirosuyla davalıya geçtiği, davacı şirketin çekte cirosu bulunan şirketlerle ticari ilişkisinin bulunmadığını, davalı şirketin çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğini ve davacıda iadesi gerektiğini ileri sürerek çekin davacıya ait olduğunun tespiti ve istirdadını talep etmiştir.
Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmediği görülmüştür.
3-6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup, davacı, zikredilen madde gereği üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir.
4-Somut uyuşmazlıkta davacı tarafça delil olarak ceza soruşturması dosyası, vergi kayıtları ve ticari defter ve kayıtlara dayanılmıştır.
Dava konusu çekin çalınmasına ilişkin Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı soruşturma dosyası üzerinden soruşturma yürütüldüğü görülmüş ise de, mezkur soruşturma dosyasından verilen 18/09/2021 tarihli takipsizlik kararıyla davalı şirket yetkilileri...hakkında takipsizlik kararı verildiği ve kararın kesinleştiği, takipsizlik kararı ve Uyap üzerinden yapılan soruşturma dosyası incelemelerinde dava konusu çekler üzerinde yer alan cirolardaki imzaların davalı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği görülmüştür.
5-Mahkememizce davalı şirket ticari defterleri ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması için talimat yazılmış ise de Bakırköy...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasına ticari defterlerin incelenmek üzere ibraz edilmediği ve bu nedenle davalı ticari defterlerinin incelenemediği görülmüştür.
6-Davacı tarafça davalı şirketin çeki ağır kusur veya kötü niyetle iktisap ettiğine dair ispat külfetinin yerine getirilip getirilmediği noktasında yapılan incelemede, her ne kadar davalı şirket tarafından ticari defterler ibraz edilmemiş ise de Yargıtay...Hukuk Dairesi'nin ... Karar sayılı 06/10/2022 tarihli onama kararında;
"Mahkemece, bozma ilamına uyularak, belirlenen inceleme gününde taraflar ticari defterlerini ibraz etmediğinden inceleme yapılamadığı, dava konusu çek kambiyo senedi olup ticari defterlere kaydı zorunlu olmadığından ticari defter deliline itibar edilmediği, çekteki ciro silsilesi düzgün olup davacının çekin iradesi dışında elinden çıktığını ve çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığını ispat edemediği, davalının çeki iktisapta ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğuna dair delil bulunmadığı gerekçesiyle menfi tespit ve istirdat davasının reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir."
Şeklinde belirtildiği üzere ticari defterlerin ibraz edilmemiş olmasının tek başına kötü niyeti veya çekin ağır kusurlu olarak iktisap edildiğini ispata yeterli olmadığı, zira çekin ticari defterlere kaydedilmesinin zorunlu olmadığı, davalı şirketin ticari defterlerini ibraz etmiş ve çekin kayıtlı olmadığı anlaşılmış olsaydı veya çekin kaydedildiği anlaşılmış olsaydı dahi bu hususların kötü niyet veya ağır kusuru ispat edemeyeceği, davacının kötü niyet veya ağır kusuru başkaca yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Buna göre gerek soruşturma dosyasında yer alan takipsizlik kararı ve yine soruşturma aşamasında davalı şirket yetkililerine ait imza incelemelerinde davacı şirketten sonra gelen ilk 2 ciranta imzalarının davalı şirket yetkililerine ait olmadığının anlaşılması, gerekse davalı şirketin çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak elde ettiklerine dair başkaca bir yazılı delil bulunmadığı, çekte ödeme yasağı uygulandığı ve davalı şirketin çeki almadan önce bu hususu araştırması gerektiği ileri sürülmüş ise de davalı şirketin çeki ödeme yasağı kararının uygulanmasından sonra iktisap ettiğine dair somut bir delilin bulunmadığı hususları dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin olarak alınan 102,47-TL harcın mahsubu mahsubu ile bakiye 512,93-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda, dava değerinin 6100 Sayılı HMK'nın 341/2. Maddesinde gösterilen İstinaf kanun yolu başvuru sınırının altında kalması nedeniyle kesin nitelikte olduğu ve kanun yoluna başvurulamayacağı açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır