T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO : 2016/997 Esas
KARAR NO : 2025/492
DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 26/07/2016
KARAR TARİHİ : 20/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) Davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
İDDİA : Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde; “...Müvekkili...A.Ş. ile davalı arasında, 21.0...2005 tarihli LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiiliği Sözleşmesi ve 21.0...2005 tarihli LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiiliği Ek Sözleşmesi imzalanmıştır. Davalının otogaz istasyonunda yapılan olağan stok kontrollerinde, 02.10.2009 ile 06.03.2010 tarihleri arasındaki 1...838.- kg stok fazlası tesbit edilmiştir. (EK tesbit tutanakları). Bu stok fazlasının tek bir açıklaması olabilir; davalının başka dağıtım şirketinden LPG almış olmasıdır. Müvekkil şirket tarafından satılan LPG den fazla LPG satımı yapıldığının tesbiti üzerine şirket elemanları durumdan emin olmak için 18.03.2010 ve 20.03.2010 tarihlerinde tekrar kontrol yapmışlar ve sırayla 27.663 KG ve 6818 kg stok fazlası tesbit edilmiştir. Bu kontrollerde de dışarıdan alım yapıldığı belli olmuştur. Bu durum 5307 sayılı LPG Piyasası Kanunu ve bayilik sözleşmesine aykırılık teşkil etmektedir. Durum , müvekkil şirketçe İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D.işl. sayılı dosyası ile tesbit edilmiş, davalı defter ve belgelerini ibrazdan kaçınmış , davalıca tek yanlı düzenlenen bir satış belgesinde bile alım satım rakamlarında farklılık bulunduğu saptanmıştır. Ancak davalı bu tesbitin yapılmasının akabinde aynı gün noter e giderek sözleşmeyi fesih ettiğini dair ihtarnameyi müvekkile göndermiştir. 5307 sayılı LPG Piyasası Kanunu'nun 7/1 maddesine göre otogaz bayiisi, " tek bir dağıtıcı ile sözleşme yapmak ve istasyonunda sadece sözleşmeli olduğu dağıtım şirketince ikmal edilen LPG 'yi satmak" zorundadır. Davalının sözleşmeyi feshi haksız ve Bayilik Sözleşmesine aykırı olup sözleşmenin 32 ve 33. maddelerine göre cezai şart ve hak kaybı talep haklarımız doğmuştur. Bu kapsamda , müvekkilim... A.Ş. tarafından kar kaybı ve cezai şart'a ilişkin olarak(Kapatılan) İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı davası derdest edilmiş , buna mukabil de davalı tarafça İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı menfi tesbit davası ikame olunmuştur. Her iki dava dosyası İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyada birleşerek dava ve karşı dava olarak bu mahkemede derdest kılınmıştır. Bu tarihlerde Asliye Ticaret Mahkemelerindeki sttatü değişikliği sebebi ile dava dosyası İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dava dosyası olarak devam etmiş ve yargılamasına devam olunmuştur. Bu dava dosyasında yapılan yargılama , alınan bilirkişi raporu neticesinde İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyasında verine 12.12.2013 tarihli karar ile; asıl davacı (...Petrol İnşaat Gıda Turizm San ve Tic Ltd.Şti) nın davasının reddine; birleşen dava davacısı (... A.Ş.) nin davasının kısmen kabulü ile ilk talep olan 20.000 ve ıslah edilen miktar olan 185.651,89-TL kâr mahrumiyeti tutarının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, cezai şart'a dair taleplerin reddine karar vermiştir. İşbu karar her iki tarafça da süresinde temyiz olunmuştur. Temyiz sonucunda dosyası temyizen inceleyen Yargıtay 1... Hukuk Dairesi, 05.06.2014 tarih ve...Karar sayılı ilamı ile, asıl dava davacısının temyiz itirazlarını reddetmiş sadece talep aşımı yönünden verilen hükmü bozmuş, birleşen dava yönünden ise "BİRLEŞEN DAVA DAVACISI VEKİLİNCE KÂR MAHRUMİYETİ DIŞINDA AYRICA CEZAİ ŞART DA TALEP EDİLMİŞ OLUP, TARAFLAR ARASINDAKİ SÖZLEŞMENİN 33. MADDESİNE GÖRE SÖZLEŞMEYE AYKIRILIK HALİNDE CEZAİ ŞART İSTENEBİLECEĞİ HÜKME BAĞLANDIĞINDAN, MAHKEMECE BİRLEŞEN DAVANIN DAVALISININ SÖZLEŞMEYİ FESİHTE HAKSIZ OLDUĞU KABUL EDİLDİĞİNE GÖRE BU DURUM SÖZLEŞMEYE AYKIRILIK OLARAK DEĞERLENDİRİLİP, TALEP EDİLEBİLECEK CEZAİ ŞART MİKTARI BİLİRKİŞİYE HESAPLATTIRILARAK VARILACAK SONUÇ DAİRESİNDE BİR KARAR VERİLMESİ GEREKİRKEN BU YÖNDEKİ TALEBİN REDDİNDE İSABET GÖRÜLMEMİŞTİR" şeklinde hüküm ile BOZULARAK geri gönderilmiştir. Yargıtay bozma kararı sonrası davanın esasının kaydedildiği İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi... Esas sayılı davada, Sayın Mahkemece, Yargıtay bozma ilamına UYULMASI yönünde karar verilerek yargılamaya devam olunmuştur. Mahkemesince, Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda yapılan bilirkişi incelemesinde, dosyaya sunulan 11.01.2016 tarihli bilirkişi (ek) raporu'na göre; "Davalı- karşı davacının 15.07.2010 tarihli dava dilekçesi ekinde sunduğu Eylül 20005 ile Mart 2010 tarihleri arasında yapılan LPG satış miktarlarına bakıldığında, en yüksek miktarın 140.592 kg ile Haziran 2009 dönemine ait olduğunun görüldüğü ve fesih tarihindeki satış fiyatı olarak ta 2,04-TL beyan edildiği, bu tutarın 2...03.2010 tarihindeki tutardan düşük olduğu, davalı-karşı davacının beyanının 2,04 olması sebebiyle bu tutar kabul edildiğinde cezai şart bedelinin 140.592 x 2,04 = 286.807,68 TL olduğu tesbit edilmiştir. " Gerek Yargıtay 1... HD kararı gerekse dosyada yapılan ve Mahkemece kabul olunarak hükme esas olan bilirkişi raporu ve gerekse de İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin kararında da gösterildiği şekilde , taraflar arasındaki LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiiliği Sözleşmesi'nin 33. m. hükmü gereğince; müvekkilimin davalıdan sözleşmenin davalı tarafından fesih tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte 286.807,68-TL cezai şart yönünden alacaklı bulunduğu , bu meblağın 20.000,00 TL sı talep bağlılık gereği Mahkemece hüküm altına alındığından, kalan meblağ olan 266.807,68-TL nın haksız fesih tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkilim davacıya ödenmesini talep etmek mecburiyeti doğmuştur.” Şeklindeki beyanları ile birlikte “Davalının taraflar arasındaki LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiiliği Sözleşmesi ve ek sözleşmesini 02.04.2010 tarihinde haksız feshi sebebi ile sözleşmenin 33. maddesi hükmüne aykırı davranışı , gerek Yargıtay 1...HD. ilamı gerekse İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası ve kapsamındaki bilirkişi raporları ile sabit olmakla; fazlaya dair haklarımız mahfuz olmak üzere; Fesih tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren işlemiş reeskont avans faizi ile birlikte 266.807,68-TL CEZAİ ŞART ALACAĞININ davalıdan tahsili ile davacı müvekkilime ödenmesine, Dava tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar da reeskont avans faizi uygulanmasının hüküm altına alınmasına, Sözleşmeye veya alacağa dair sair haklarımızın mahfuziyetine, Yargılama giderleri ve AAÜT gereği yasal vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
SAVUNMA : Davalı vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde Davanın zamanaşımına uğradığını bu nedenle evvelemirde zamanaşımı nedeniyle davanın reddini talep ettiklerini, Davacının davalıya sözleşmeden dönmesi için mobbing uyguladığını, davacının iddiasının aksine davalının başka bir sağlayıcıdan ürün almasının mümkün olmadığını tüm LPG dağıtım şirketlerinin ikmal aparatlarının farklı olduğunu bu nedenle davalının farklı bir dağıtıcıdan ikmal yapmasının imkansız olduğunu, davacının stok fazlalığı iddiasını kabul etmediklerini kendi envanter kaydına göre tek taraflı bir tutanak tutulduğunu, yapılan haksız uygulamalar neticesinde sözleşme feshedildiğinden cezai şart talebinin tümden reddinin gerektiğini, Kabule göre de evvelce bir talep ve davalının temerrüt olgusu gerçekleşmediğinden sözleşmenin feshi tarihinden itibaren işlemiş faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu ancak dava tarihinden itibaren faiz talep edilebileceğini, Dava konusu olayda müvekkilinin iradesi dışında aylık mal alımlarının düştüğünü bu durumunda mücbir sebep kapsamında olduğunu, Davacının, davalının yakınındaki bir başka kişiye bayilik verdiğini bu nedenle davalının satışlarının azaldığını, Sayın mahkemece somut olayı bir bütün olarak değerlendirilip, cezai şart talebinin davalının iktisaden mahvına sebep olup olmayacağı yönünde bilirkişi raporu aldırılmasını ve buna göre cezai şart talebinin reddine karar verilmesini, şayet cezai şartın ödenmesine dair karar verilecek olursa da miktarda indirim yapılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
GEREKÇE :
> Dava; taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin ihlali nedeniyle cezai şart bedelinin ödenmesine ilişkin Alacak Davasıdır.
> Uyuşmazlık ise ön inceleme duruşmasında; "İzmir ... ATM'nin ... K sayılı kararında hüküm altına alınan cezai şart bedelinin hüküm altına alınan kısım dışındaki fazlaya ilişkin cezai şart isteminin yerinde olup olmadığı, davalının zaman aşımı def'inin yerinde olup olmadığı..." şeklinde belirlenmiştir.
> Taraflar arasında 21.0...2005 tarihli LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi ve 21.0...2005 tarihli LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiliği Ek Sözleşmesi imzalandığı anlaşılmaktadır.
- İşbu protokollerden kaynaklanan nedenlerle... Petrol İnş. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından İpragaz AŞ'ye karşı 05.05.2010 tarihinde İzmir... ATM'nin... Esas sayılı dosyasında "Bedelsiz kalmış 25.000,00-TL tutarındaki teminat mektubundan ötürü borçlu olmadıklarına dair Menfi Tespit Davası" açılmış olduğu,
-... AŞ tarafından... Petrol İnş. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti.'ne karşı 15.07.2010 tarihinde İstanbul ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyasında Cezai Şart ve Kâr Mahrumiyeti talebine ilişkin dava açılmış olduğu, Mahkemesinin 26.12.2011 tarihli kararı ile İzmir... ATM'nin...Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği görülmüştür.
- İzmir ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamaya devam edilirken Asliye Ticaret Mahkemelerindeki statü değişikliği sebebi ile dosyanın İzmir ... ATM'ye devrolunarak ... Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamaya devam olunduğu görülmüştür.
- İzmir ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden Asıl ve Birleşen Davalar yönünden verilen kararın Yargıtay 1... HD'nin... K sayılı kararı ile birleşen davaya (Cezai Şart / Kar Mahrumiyeti) ilişkin verilen kararın bozulduğu anlaşılmıştır.
- Dosyanın bu kez İzmir ... ATM'nin... Esas sayısı ile kaydolunduğu, yapılan yargılama neticesinde 20.000,00-TL Cezai Şart Bedeli talebi ile, 185.651,89-TL Kar Mahrumiyeti Tazminatının kabul edildiği ve bu kararın Yargıtay 1... HD'nin ... K sayılı kararı ile ONANDIĞI, ancak yapılan KARAR DÜZELTME BAŞVURUSU üzerine Yargıtay ... HD'nin ...K sayılı kararı ile ONAMA KARARI KALDIRILARAK yerel mahkeme kararının BOZULMASINA KARAR VERİLDİĞİ,
- Akabinde dosyanın İzmir ... ATM'nin...Esas sayısı ile yeniden kaydolunduğu, yapılan yargılama neticesinde... K sayılı karar ile 20.000,00-TL Cezai Şart Bedeli talebi ile, 185.651,89-TL Kar Mahrumiyeti Tazminatının kabul edildiği ve işbu kararın Yargıtay.... HD'nin ... K sayılı kararı ile ONANDIĞI görülmüştür.
> İzmir ... ATM'nin... K sayılı kararında her ne kadar taleple bağlı kalınarak 20.000,00-TL tutarındaki Cezai Şart Bedeli talebinin kabulüne karar verilmiş ise de mahkememizce benimsenen bilirkişi raporunda toplam Cezai Şart miktarının 286.807,68-TL olduğu görülmektedir.
> Mahkememizin eldeki ... Esas nolu dosyasındaki talebi ise BAKİYE CEZAİ ŞART MİKTARI OLAN (286.807,68 - 20.000,00) = 266.807,68-TL'nin davalıdan tahsiline ilişkindir.
> Tarafların iddia ve savunmaları kapsamında ileri sürmüş oldukları delilleri mahkememizce toplanmıştır.
Mahkememizce aldırılan 15/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda;
- Sözleşme tarihi itibariyle:
Detayları raporumuzun inceleme ve değerlendirmeler başlıklı bölümünde açıklandığı üzere, 2005 Dönemi itibariyle davalı şirket bilançosu incelendiğinde, dönen varlıkların 496.174,84 TL duran varlıkların 82.656,79 TL olmak üzere Aktif toplamının 578.831,63 TL olduğu,
Yabancı kaynaklar toplamının 585.200,78-TL olduğu, ödenmiş sermayesinin 50.000,00 TL olduğu, Özkaynaklarının negatife döndüğü - 6.369,15-TL olduğu,
2005 Dönemi itibariyle davalı şirket gelir tablosu incelendiğinde şirketin net satışlarının 703.899,64 TL, satılan ticari mallar maliyetinin 65...185,56 TL, brüt satış karının 44.714,08 TL olduğu,
44.714,08 TL brüt satış karından 101.083,23 TL faaliyet giderleri düşüldüğünde şirketin 2005 dönemi net zararının 56.369,15 TL olduğu görülmekle birlikte,
Davalının 2005 yılı Özkaynaklarının negatife düşmesi (– 6.369,15 TL olması), brüt satış karının 44.714,08 TL ve dönem zararının 56.369,15 TL olması hususları birlikte değerlendirildiğinde 286.807,68 TL cezai şart miktarının sözleşme tarihi olan 2005 yılı itibariyle davalının ekonomik mahvına sebebiyet vereceği kanaatine varılmıştır.
- Rapor tarihi itibariyle:
Rapor tarihi itibariyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şart miktarının ödenmesi halinde, iş bu miktarın davalının ekonomik mahvına sebebiyet verip vermeyeceğinin incelenebilmesi için dava dosyası içeriğinde davalıya ait 2023 yılı mali verilerinin bulunmamasından ötürü, davalının 2023 yılı kurumlar vergisi beyannamesi ve eklerinin davalının bağlı bulunduğu vergi dairesinden celp edilmesi gerekliliği, Sayın Mahkeme’nizin takdir etmesi durumunda ilgili vergi dairesinden davalıya ait 2023 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin istenmesi durumunda rapor tarihi itibariyle inceleme ve tespitlerin bilirkişiliğimizce yapılabileceği hususunu arz ederim. Sayın mahkemenizin takdirlerine saygılarımla arz ederim." şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Mahkememizce aldırılan 12/11/2024 tarihli bilirkişi Ek raporunda ise;
2023 Dönemi itibariyle davalı şirket bilançosu incelendiğinde, dönen varlıkların 13.580.824,57 TL duran varlıkların 3...242.294,20 TL olmak üzere Aktif toplamının 52.823.118,77 TL olduğu,
Yabancı kaynakları toplamının 25.53...905,16 TL olduğu, ödenmiş sermayesinin 1...511.509,50 TL olduğu, Özkaynaklarının +27.283.213,61 TL olduğu,
2023 Dönemi itibariyle davalı şirket gelir tablosu incelendiğinde şirketin net satışlarının 184.541.411,54 TL, satılan ticari mallar maliyetinin 163.24...970,18 TL, brüt satış karının 16.270.315,94 TL olduğu,
16.270.315,94 TL brüt satış karından şirketin giderleri düşüldüğünde şirketin 2023 dönemi net karının 202.516,08 TL olduğu görülmekle birlikte,
Davalının 2023 yılı Özkaynaklarının 27.283.213,61-TL, brüt satış karının 16.270.315,94-TL ve dönem net karının 202.516,08-TL olması hususları birlikte değerlendirildiğinde 286.807,68-TL cezai şart miktarının 2023 yılı itibariyle davalının ekonomik mahvına sebebiyet vermeyeceği kanaatine varılmıştır, şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
> Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Mahkememizin... E sayılı dosyasının 11.01.2016 tarihli bilirkişi heyet raporunda ve de eldeki işbu davada (... E) mahkememizce aldırılan 15.07.2024 tarihli bilirkişi raporu ile 12.11.2024 tarihli ek raporda cezai şart bedeli toplamının 286.807,68-TL olduğu tespit olunmuştur.
Mahkememizin ... K sayılı dosyasında davacının talebiyle bağlılık ilkesi gereği 20.000,00-TL cezai şart bedelinin kabulüne karar verilmiş olduğu; Eldeki davanın ise Mahkememizin ... K sayılı kararında gerekçenin dayandırıldığı bilirkişi raporunda tespit olunan 286.807,68-TL tutarındaki cezai şart bedelinden anılı dosyada kabul yönünde karar bağlanan 20.000,00-TL'lik kısmı düşüldükten sonra bakiye cezai şart bedeli olan 266.807,68-TL'nin davalıdan tahsili talebine ilişkindir.
Mahkememizin ... E sayılı dosyasında ve de ... E sayılı işbu dosyada bakiye cezai şart miktarının 266.807,68-TL olduğu, her ne kadar 15.07.2024 tarihli bilirkişi raporu ile sözleşme tarihi itibariyle işbu cezai şart miktarının davalının ekonomik mahvına sebebiyet vereceği belirtilmiş ise de değişen ekonomik koşullar nazara alınarak söz geçen meblağın rapor tarihi itibariyle petrol sektörü ile iştigal eden davalı firma için ekonomik açıdan olumsuz bir tesirinin olmayacağı kanaati ile rapor tarihi ve karar tarihi nazara alınarak talep olunan cezai şart bedelinin kabulü yönünde aşağıdaki karara hükmolunmuştur.
> Denetime elverişli ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu değerlendirilen12.11.2024 tarihli bilirkişi raporu Mahkememizce de benimsenerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-.Davanın KABULÜ ile; 266.807,68-TL Cezai Şart Bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, alacak miktarına fesih tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren Avans Faizi işletilmesine,
2- Karar tarihinde Yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 18.225,63-TL harçtan peşin alınan 4.556,41-TL'nin mahsubu ile bakiye 13.669,22-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3- Davacı tarafından yatırılan Başvurma Harcı, Peşin Harç ve Vekalet Harcından oluşan toplam 4.589,91-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 42.689,23-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Davacı tarafından yapılan 2.800,00-TL bilirkişi ücretinin ve 147,20-TL tebligat ve posta ücreti olmak üzere toplam 2.947,20-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; davacı ve davalı vekillerinin yüzüne karşı tebliğden itibaren İki Hafta İçerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Yolu Açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 20/05/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza