T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/527 Esas
KARAR NO: 2023/898
DAVA: İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/11/2019
KARAR TARİHİ: 07/11/2023
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 31.12.2013 tarihinde toptan dağıtım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 9 maddesinde sözleşme süresinin 31.12.2013-31.12.2014 tarihleri arasında geçerli olduğunu, sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren bir ay önce yazılı olarak haber verilmediği takdirde sözleşmenin otomatik olarak bir yıl daha uzayacağının kararlaştırıldığını, bu şekilde sözleşme yenilenmek suretiyle 31.12.2018 tarihine kadar devam ettiğini, davacının 5 yıl boyunca sözleşmeden doğan sorumluluklarını eksiksiz yerine getirdiği halde davalı tarafın sözleşmeyi 2.maddeyi gerekçe göstermek suretiyle İzmir...Noterliğinin 08.05.2018 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile şirketin satış verimliliğinin artırılması gerekçe gösterilerek davacıya satış yetkisi verilen Bornova ilçesinde davacının dağıtım bölgesinin kısıtlandığını, sözleşmedeki dağıtım bölgesi ortada iken geçerli hiçbir sebep olmaksızın Cengizhan Mah.ve Alpaslan Mah. olarak değiştirildiğini, yine taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 8/a bendinde “Dağıtıcıya bedelsiz olarak tutanaklarla verilen her türlü malzemeler dağıtıcı ile... arasındaki ticari ilişkinin herhangi bir nedenle sona ermesinden sonra iade etmek zorundadır” denildiğini, teslim edilen demirbaşların tutanak ve imza karşılığı teslim edileceğinin ifade edildiğini, davalı şirketin davacıdan talep ettiği demirbaşları davacıya teslim etmediğini, teslim edildiği iddia edilen davalı şirketin belirttiği demirbaşların hangi evrakla kime teslim edildiğinin sorulduğu, ancak bu hususta herhangi bir evrak sunulmadığını, tüm bu hususların davacı tarafından davalı yan adına keşide edilen Bornova ...Noterliğinin 28.12.2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile belirtildiğini, davalı şirketin düzensiz işleyişi nedeni ile davacının haksız çıkartılarak zarar giderilmeye çalışıldığını, davacının davalı şirkete sözleşme gereği sunduğu teminat mektubunun davalı şirketin iddiasına göre davacıda bulunduğu iddia ettiği 75 adet demirbaş buzdolabı karşılığı olarak 43.133,24-TL sının paraya çevrilerek davacının zarara uğratıldığını, yine davalı şirketin sözleşmenin bitiminden 31.12.2018 tarihinden geriye dönük son bir yıldır müşterilere bedelsiz olarak kullanması için verilen demirbaş soğutucuların müşterilere dağıtımı ve toplanmasının davalı şirket tarafından yapıldığı, fiiliyatta davacı şirketin yetkisini tamamen sona erdirdiği, davalının yıllar önce davacı tarafından müşterilere dağıtılan soğutucuları davacının haberi olmadan geri aldığını, bu durumun yazılı veya sözlü olarak davacıya bildirilmediğini, davalı şirket tarafından davacının gönderdiği ihtarnameye karşılık Bornova...Noterliğinin 02.01.2019 tarih ...yevmiye nolu ihtarnamesi ile gerekçe olarak ileri sürülen iddiaların hiçbir yasal dayanağı bulunmadığının ihtar edildiği, iş bu davanın menfi tespit ve istirdat davası olması nedeniyle davacı tarafından ilk olarak arabuluculuğa başvurulduğu, tarafların arabuluculuk görüşmesinde karşı taraf ile dava konuları üzerinde anlaşma sağlanamadığını, davacının davasının kabulüne, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının talep ettiği davacı uhdesinde olmayan demirbaşların iade etme yükümlülüğünün olmadığına, davacının davalıya teminat olarak verdiği 43.133,24-TL tutarındaki teminat miktarının nakde çevrildiği 28.12.2018 tarihi itibarıyla davalıdan istirdatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından dava dilekçesinde ileri sürülen hususların gerçeklikten yoksun ve mesnetsiz olmakla açılan davanın reddinin gerektiği, taraflar arasında 31.12.2013 tarihli toptan dağıtım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 2/a maddesi uyarınca davacının coğrafi dağıtım bölgesinin Bornova şeklinde belirlendiğini, yine sözleşmenin aynı maddesi içerisinde davalıya ürünlerin dağıtımının sağlanması amacıyla bölge sınırlarında tek taraflı olarak değişiklik yapma hakkı verildiğini, davacı her ne kadar sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmişse de taraflar arasındaki sözleşmenin 2/a maddesi uyarınca davalı ürünlerinin verimli dağıtımının sağlanması amacıyla davacı dağıtım bölge sınırlarında Bornova ...Noterliğinin 09.05.2018 tarih ve... yevmiye nolu ihtarnamesi ile değişiklik yapıldığının bildirildiği, davacının 5 yıllık sözleşme boyunca davalı şirket dağıtıcılığını yaptığını, bu kapsamda sözleşmenin 8.maddesi uyarınca dağıtım ilişkisine konu... portföyünde bulunan ürünlerin korunması, saklanması, teşhiri amacıyla davalı şirkete ait emanetleri sözleşme süresince kullanmak ve sözleşme bitince teslim etmek üzere davacı yana verildiği, 31.12.2018 tarihinde sözleşmenin süresinin sona ermesi kesin olmasına rağmen davacının birçok uyarıya rağmen dolapları teslim etmediğini, iş bu nedenle temerrüde düştüğünü, sabit olan temerrüt nedeni ile davalının teslim edilmeyen dolap bedellerinin karşılığını davacının teminat mektubundan tahsil edilmesinin sözleşme ve hukuki ilişkinin doğal bir sonucu olduğunu, hukuki ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: 31/12/2013 tarihli hizmet sözleşmesi, İzmir... Noterliği'nin 08/05/2018 tarih,... yevmiye numaralı, Bornova ...Noterliği'nin 28/12/2018 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnamesi, Bornova... Noterliği'nin 02/01/2019 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, fatura suretleri, bilirkişi incelemesi, keşif, Yargıtay kararları ve emsal kararlar, ticari defter ve kayıtlar, Vakıfbank... referans numaralı banka teminat mektubu , arabuluculuk son tutanağı aslı delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişi heyetinde alınan 24/02/2021 Tarihli raporun sonuç kısmına göre; ".. Davacı tarafından dava dilekçesinde ileri sürülen hususların gerçeklikten yoksun ve mesnetsiz olmakla açılan davanın reddinin gerektiği, taraflar arasında 31.12.2013 tarihli toptan dağıtım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 2/a maddesi uyarınca davacının coğrafi dağıtım bölgesinin Bornova şeklinde belirlendiğini, yine sözleşmenin aynı maddesi içerisinde davalıya ürünlerin dağıtımının sağlanması amacıyla bölge sınırlarında tek taraflı olarak değişiklik yapma hakkı verildiğini, davacı her ne kadar sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmişse de taraflar arasındaki sözleşmenin 2/a maddesi uyarınca davalı ürünlerinin verimli dağıtımının sağlanması amacıyla davacı dağıtım bölge sınırlarında Bornova ...Noterliğinin 09.05.2018 tarih ve... yevmiye nolu ihtarnamesi ile değişiklik yapıldığının bildirildiği, davacının 5 yıllık sözleşme boyunca davalı şirket dağıtıcılığını yaptığını, bu kapsamda sözleşmenin 8.maddesi uyarınca dağıtım ilişkisine konu ... portföyünde bulunan ürünlerin korunması, saklanması, teşhiri amacıyla davalı şirkete ait emanetleri sözleşme süresince kullanmak ve sözleşme bitince teslim etmek üzere davacı yana verildiği, 31.12.2018 tarihinde sözleşmenin süresinin sona ermesi kesin olmasına rağmen davacının birçok uyarıya rağmen dolapları teslim etmediğini, iş bu nedenle temerrüde düştüğünü, sabit olan temerrüt nedeni ile davalının teslim edilmeyen dolap bedellerinin karşılığını davacının teminat mektubundan tahsil edilmesinin sözleşme ve hukuki ilişkinin doğal bir sonucu olduğunu, hukuki ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
İstanbul Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesinden alınan 01/03/2023 tarihli rapora göre; "...
6.1. Tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede;
İnceleme konusu üzerlerinde kırmızı tükenmez ile Ek-2'den Ek-17'ye kadar numaralandırılmış 18 adet ARIYET VERİLEN SOĞUTUCU SÖZLEŞMELERİ'nde ve eklerinde mevcut olan sevk irsaliyelerinde ... Gıda Pazarlama ...kaşeleri üzerlerinde atılı imzalar ile ...'ün mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği,
6.2. Tersim biçimi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir yapılan incelemede;
İnceleme konusu üzerinde Ek-18 yazılı şeffaf dosya içerisinde mevcut sözleşme karbon nüshaları ve eklerindeki sevk irsaliyeleri üzerlerinde ... Gıda Pazarlama ... kaşe izleri üzerlerinde atılı imzalar ile ...ün mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği hususlarını bildirir KANAAT RAPORUDUR..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, bayilik sözleşmesi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin istirdadına ilişkindir.
2-Davacı vekili dava dilekçesinde taraflar arasında 311/12/2013 tarihli toptan dağıtım sözleşmesi imzalandığını, davacının sözleşme ile belirlenen yükümlülüklerini yerine getirdiği halde davalının haksız olarak bayilik bölgesinde daraltma yaptığını, davacıya teslim edilmemiş bir kısım dolapların iadesinin istendiği ancak bunların davacıya teslimine dair imzalı bir teslim belgesi sunulmadığını, 75 adet buzdolabı karşılığı olmak üzere 43.133,24-TL miktar için teminat mektubunun paraya çevrilmesi suretiyle davacının zarara uğratıldığını, davalı şirketin dolapların dağıtım ve toplanmasını bizzat kendisinin gerçekleştirdiğini, davalının işleminin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek davacının davalıya borçlu olmadığının ve sözleşme nedeniyle dolapları iade etme yükümlülüğü bulunmadığı ve sözleşmeden dolayı başkaca bir yükümlülüğü olmadığının tespitini, teminat mektubunun nakde çevrilen 43.133,24-TL'lik kısmının ticari faiziyle birlikte istirdadını talep etmiştir.
3-Davalı vekili cevap dilekçesinde davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, sözleşmenin olağan süresi içerisinde sona erdiğini, davalının sözleşmenin sona ermesine 1-2 aylık bir süre kalması nedeniyle sözleşme sonrasında yapılacak işlemler için hazırlık yapmak üzere davacıdan talepte bulunmasının doğal bir davranış olduğunu, davacının ihtara rağmen 75 adet dolabın iadesini gerçekleştirmediği, bu nedenle dolap bedelleri kadar miktarda teminat mektubunun nakde çevrildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
4-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacıya teslim edilen dolapların sözleşme bitiminde davalıya eksik olarak teslim edilip edilmediği, davacının dolapların teslim edilmemesinden dolayı davalıya karşı sorumlu olup olmadığı ve bu nedenle tahsil edilen bedelin iadesinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.
Yargılama sırasında davacı ...vefat etmiş olup mirasçıları tarafından dava devam ettirilmiştir.
5-Davalı tarafça uyuşmazlık konusu soğutucu dolapların davacıya teslim edildiğine dair imzalı teslim belgeleri dosyaya sunulmuş, mahkememizce davacınını imza ve yazı örnekleri temin edilerek teslim belgeleri üzerindeki imzaların davacıya ait olup olmadığı yönünde rapor aldırılmıştır. Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi'nin 01/03/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre teslim belgeleri üzerinde yer alan imzaların davacı ...e ait olmadığı yönünde görüş bildirildiği görülmüştür.
6-Davalı tarafça bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile davacının kötü niyetli olarak imzalı belgelerin gerçek dışı imzaları veya 3.kişi imzaları ile doldurduğunu ileri sürmüştür.
Taraf iddiaları ve bayilik döneminin süresi dikkate alınarak tarafların tanık deliline dayandıkları anlaşıldığından her iki tarafın gösterdiği tanıklar dinlenilmiş, tüm tanıklar beyanlarında ittifakla davacının bayilik sözleşmesi imzalandığı sırada kendisine doğrudan bir dolap teslimatı yapılmadığını, daha önce sözleşmesi olan bayinin dağıtım gerçekleştirdiği dolapların yeniden teslim alınmış gibi davacıya zimmetlenmeye çalışıldığı, davacının bu belgeleri imzalamadığı, yalnızca sonradan talep edilen bir kısım dolaplarla ilgili teslim belgelerini imzalamış olduğu yönünde beyanda bulunulduğu görülmüştür.
Tanık beyanlarında da vurgulandığı üzere davacının bayilik sözleşmesi imzaladığı sırada, satış bölgesi içerisindeki satış noktalarında mevcut olan dolapların tekrar toplanıp dağıtılması yoluna gidilmediği ve doğrudan yeni bayi olan davacıya zimmetlenmesine yönelik teslim tutanaklarının imzalatılmaya çalışıldığı sabit olup, uyuşmazlık konusu 75 adet dolapla ilgili davalı tarafça dosyaya sunulan belgelerde davacının imzasının bulunmadığı hususu da gözetildiğinde davalının davacıya usulüne uygun olarak teslim ettiğini ispat edemediği dolaplarla ilgili alacak talebinde bulunmasının mümkün olmadığı, davalının teminat mektubunun nakde çevrilmesini gerektirecek başkaca bir davacı borcu bulunduğunu da ispat edemediği, teslim belgeleri üzerinde davacıya ait kaşenin bulunmasının sonuca etkili olmadığı, bu haliyle 28/12/2018 tarihinde nakde çevrilen 42.885,32-TL bedelin davacıya iadesinin gerektiği değerlendirilmekle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
7-Davacı tarafça dava 43.133,24-TL üzerinden ikame edilmiş olup Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.'nın 30/09/2020 tarihli müzekkere cevabı ekinde yer alan davalı talebi ve dekonta göre teminat mektubunun 42.885,32-TL'lik kısmının nakde çevrildiği görülmüştür. Dava öncesinde davalı tarafça İzmir ...oterliği'nin 02/01/2019 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile 43.133,24-TL tutarlı fatura düzenlendiği ve davacı hesabına borç olarak kaydedildiğinin belirtildiği, bu haliyle davacının 43.133,24-TL miktarda borçlu olmadığının tespitini talep etmekte hukuki yararının bulunduğu, ancak istirdat hükmünün ancak fiilen yapılan tahsilat miktarı üzerinden kurulabileceği gözetilerek, davacının 43.133,24-TL borçlu olmadığının tespitine ve 42.885,32-TL tahsilatın mektubun paraya çevrildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir. İstirdat davasının fazlasına yönelik kısmının reddine karar verilmiş ise de menfi tespit istemi yönünden davacının talebinin tam olarak kabulüne karar verildiği gözetilerek istirdat davasının fazlasına yönelik kısımla ilgili olarak davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmemiştir.
8-Davacı tarafça istirdat taleplerinin dışında ayrıca sözleşmeden dolayı davacının başkaca bir yükümlülüğünün ve dolap teslim yükümlülüğünün bulunmadığının tespiti de talep edilmiştir. Bu taleple ilgili dava dilekçesinde ve aşamalarda somut bir anlatım bulunmamakta olup esasen dava konusunun yalnızca uyuşmazlık konusu dolapların teslimine ilişkin olduğu, taraflar arasında sözleşme kapsamında başka bir edim yükümlülüğüne dair uyuşmazlığın bulunmadığı, bu haliyle bu yönde bir inceleme yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı değerlendirildiğinden bu talebin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir. Davacının bu talebinin istirdat talebiyle iç içe geçmiş genel nitelikte bir talep olduğu ve ayrıca harçlandırılmadığı gibi iddia veya savunma da yer almadığından bu taleple ilgili vekalet ücreti takdir edilemeyeceği değerlendirilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, davacıların murisi ...'ün davalı şirkete 43.133,24-TL borçlu olmadığının tespitine, Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.'nın...nolu teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle 42.885,32-TL'nin 28/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara miras payları oranında verilmesine, istirdat taleplerinin fazlaya ilişkin kısmının reddine, sözleşmeden kaynaklanan başkaca bir yükümlülüğün olmadığına yönelik talebin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.946,43-TL harçtan peşin olarak alınan 736,61-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.209,82-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacılara verilmesine,
4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 736,61-TL harcın davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacı tarafça sarf edilen 44,40-TL başvuru harcı ile 552,00-TL posta ve tebligat ücreti, 500,00-TL bilirkişi ücreti toplamı 1.096,40-TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacılara verilmesine, -
6-Davalı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, davacılar vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/11/2023
Katip...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır