T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/25 Esas
KARAR NO : 2024/615
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/01/2020
KARAR TARİHİ : 02/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından ticari ilişki nedeniyle (mermer alım satımı) davalı tarafa değişik dönemlerde keşide edilerek verilen çek ve senetlerden 154.590,00 TLlik kısmın davalı tarafından takip konusu yapıldığını, davalı tarafa teslim edilen senetlerden 03.03.2015 keşide tarihli 30.10.2015 vadeli 10.000 TL bedelli senet ile 03.03.2015 tarihli 30.09.2015 vadeli 10.000 TL bedelli senet nedeniyle toplamda 20.000 TL asıl alacak üzerinden Menderes İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafa bu senet bedellerinin takip konusu yapılmadan önce ödendiğini, davalı tarafa teslim edilen senetlerden teminat olarak verilen 15.03.2017 keşide tarihli 15.06.2017 vadeli 63.000 TL bedelli senet nedeniyle 63.000 TL asıl alacak üzerinden...E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından iş bu icra takibi başlatıldıktan sonra müvekkil tarafından 20.11.2017 tarihinde makbuz karşılığı 15.000 TL nakit, 18.01.2018 tarihli makbuz karşılığı 19.900 TL nakit, 14.05.2018 tarihinde vekili ...’a kredi kartıyla 10.000 TL, 19.07.2018 tarihinde makbuz karşılığı 15.000 TL nakit, 11.09.2018 tarihinde makbuz karşılığı 10.000 TL, 19.10.2018 tarihinde makbuz karşılığı 5000 TL nakit ve 21.12.2018 tarihinde makbuz karşılığı 5000 TL ödeme yapıldığını, Menderes İcra Müdürlüğünün... E. Sayılı icra takip dosyası ile takip konusu yapılmadan önce ödenen 12.11.2015 keşide tarihli 20.03.2016 vadeli 5000 Tl bedelli senet, 12.11.2015 keşide tarihli 30.03.2016 vadeli 5000 TL bedelli senet, 12.11.2015 tarihli 20.05.2016 vadeli 5000 TL bedelli senet, 12.11.2015 keşide tarihli 30.05.2016 vadeli 5000 TL bedelli senet, 12.11.2015 keşide tarihli 30.06.2015 vadeli 6000 TL bedelli senetler kapsamında toplam 31.000 TL ana para karşılığı icra takibi başlatıldığı, müvekkilin iş bu senetleri ve cari hesap kapsamında fazladan yapılan ödemler ile davalı taraf adına 25.04.2016 tarihinde 15.000 TL, 21.04.2016 tarihinde 15.000 TL makbuz karşılığı ödeme yaptığını, yine müvekkilin davalının Banka pos cihazından 23.05.2016 tarihinde 6000 TL ve 23.05.2016 tarihinde 6000 TL olmak üzere bu senetlere istinaden ödeme yapıldığını, cari hesap kapsamında resmi verilere göre fatura karşılığı 29.788,18 TL alacaklı konumunda olduğunu, ...E. sayılı dosya kapsamında borçlu olmadığının tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilden satın aldığı ... plaka nolu aracı 51.000 TLye satın aldığını, bu aracı kızı adına satın aldığını, cari tabloda sürekli alacaklı olanın müvekkil olduğunu, müvekkilin karşı tarafa sattığı...laka nolu aracı davacının vekaleten satın aldığını, bu aracı 31.000 TLye satın aldığını, davacının İş bu araçların satış bedellerinin ifa etmediğini, müvekkilin davacı hakkında 4 adet icra takibi yaptığını, müvekkili tarafından başlatılan Menderes İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasının davalı tarafından haricen ödeme yapılarak kapatıldığını, Menderes İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasının infazen kapatıldığını, Menderes İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasında davacının toplamda 59.785 TLlik ödeme yaptığını, 5.2.2020 tarihi itibariyle davacının müvekkile bakiye borcunun 41.486,87 TL olduğunu, Menderes İcra Müdürlüğü... E sayılı dosyasında davacının herhangi bir ödemede bulunmadığını, müvekkilin 29.788,18 TLlik borcunun bulunmadığını, müvekkilinin 2 adet icra dosyasından dolayı (... E) toplamda 95.534,56 TL borcu bulunduğunu, davacının sunmuş olduğu bazı EFT lerin müvekkilin takibe koymuş olduğu senetlerle bir bağlantısı olmadığını, müvekkile karşı açılmış davanın reddine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Bilirkişiden alınan 18/01/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre;
"Davanın, İİK m. 72 hükmüne dayalı menfi tespit davasına ilişkin olduğu, Dava konusu bakımından TBK m. 101 ve 102 maddelerinin uygulama alanı bulacağı, Bu çerçevede, Yargıtay’ın öngördüğü hesaplama yönteminin uygulama alanı bulması gerektiği, kanaatiyle, Takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere saygıyla sunulur." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişiden alınan 13/05/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "Yukarıdaki gerekçe ve hesaplamaya göre;hukuki delil ve hususların takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere ; Davacının , davalıya Menderes İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı icra dosyası ile 54.926,19 TL , Menderes İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı icra dosyası ile 28.898,48 TL borçlu olduğu kanaatindeyiz. Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere arz ederiz." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişiden alınan 03/02/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre;
"Davalı ... tarafından 2015-2016 yılı yasal defterlerinin ibraz edilememiş olması sebebi ile yapılan incelemeler dava konusu icra dosyaları, dava dosyası, araç satış sözleşmeleri, ödeme belgeleri, tarafların 2013-2014 yılı muhasebe kayıtları ile davacı ...’in 2015-2016-2017-2018-2019-2020 yılı yasal defterleri ve muhasebe kayıtları ile davalı ...’ın 2017-2018-2019-2020 yılı yasal defterleri ile sınırlı kalmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda raporun inceleme değerlendirme ve tespitler bölümünde ayrıntısı ile belirtildiği gibi,
-Davacı ...’in 2015-2016-2017-2018-2019-2020 yılı yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, yevmiye defteri kayıtları ile kebir defterlerinin uyumlu olduğu,
-Davalı ...’ın 2017-2018-2019-2020 yılı yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, yevmiye defteri kayıtları ile kebir defterlerinin uyumlu olduğu,
-Davacının yasal defterlerine göre, davalı ...’ın 09.01.2020 dava tarihi itibari ile 29.787,68-TL tutarında borç bakiyesi bulunduğu,
-Davalının yasal defterlerine göre, davacı ...’in 09.01.2020 dava tarihi itibari ile 30.500-TL tutarında borç bakiyesi bulunduğu,
-Tarafların yasal defterleri arasındaki 60.288,18-TL’lik farkının işbu raporun Tarafların Yasal Defterleri Arasındaki Farklar başlıklı E bölümünde ayrıntısı ile açıklanmaya çalışıldığı,
-Sayın Mahkeme tarafından işbu bölümde yapılan tespit ve değerlendirmeler ışığında davacı ...’in borç/alacak hesaplamasında tarafların yasal defter ve muhasebe kayıtlarının esas alınmasına karar verilmesi durumunda aksi kanıtlanana kadar,
*Davacı ...’in 09.01.2020 dava tarihi itibari ile davalı ...’ dan 2.711,82-TL tutarında bir alacak bakiyesi bulunacağının tespit edildiği,
-İşbu raporun Tespit ve Değerlendirmeler başlıklı bölümünde ayrıntısı ile belirtilen tüm bilgiler ışığında tarafların yasal defterleri ile birlikte dava dosyası kapsamında yapılan incelemelerde (tarafların yasal defterlerinde kayıtlı muhasebe işlemleri üzerinden karşılıklı yapılan tespitler dışında) davacı ...’in 09.01.2020 dava tarihi itibari ile gerçek borç yada alacak durumunun tespitinin somut olarak tarafımca yapılmasının mümkün olmadığı,
-İşbu raporun Tespit ve Değerlendirmeler başlıklı “K” bölümünde ayrıntısı ile açıklanmaya çalışılan tüm bilgi ve belgeler ışığında;
-Sayın Mahkemenin 06.09.2022 tarihli görevlendirmesi çerçevesinde uzmanlık alanım dışında olması sebebi ile davacının borç/alacak hesaplamasında herhangi bir tespit ve değerlendirme yapılması mümkün olmayıp Sayın Mahkemenin gerekli görmesi halinde nitelikli hesaplamalar konusunda uzman bir bilirkişi vasıtası ile işbu tespitin yapılmasının mümkün olabileceği değerlendirilmiştir." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Dava, kambiyo senetlerine mahsus başlatılan icra takiplerine karşı açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Menderes İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı takip dosyası yönünden; davacı vekili takibe dayanak yapılan 63.000,00 TL bedelli bononun teminat olarak verildiğini, bedellerin bir kısmının ödendiğini ve davalıya satılan ve teslim edilen ürünlerin bono bedelinden mahsup edildiğini iddia etmekte, davalı/alacaklı ise davacı/borçlunun toplam 59.785,00 TL' lik ödeme yaptığını bakiye 41.486,87 TL alacağın devam ettiğini savunmaktadır.
Menderes İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davalı/alacaklı tarafından davacının keşideci, davalının lehtar olduğu 63.000,00 TL bedelli 15/06/2017 vade tarihli bono dayanak yapılarak toplam 64.514,59 TL üzerinden takibin başlatıldığı ve takibin derdest olduğu görülmüştür.
Menderes İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı takip dosyası yönünden; davacı vekili teslim edilen ürünlere karşılık takibe dayanak senetlerin keşide edildiğini, takipten ve dava tarihinden önce ödemelerin yapıldığını iddia etmekte, davalı taraf ise ödeme yapılmadığını savunmaktadır.
Neticeten davacı tüm takip dosyalarına yönelik dayanak bonolara karşılık ödeme yapıldığını ve mal teslimi gerçekleştirildiğini iddia etmekte, davalı taraf ise Menderes İcra Müdürlüğü' nün ...Esas ve ... Esas sayılı takip dosyalarından ötürü davacının toplam 95.534,56 TL borcunun bulunduğunu iddia etmektedir.
Davacı tarafın iş bu takibe ilişkin ödeme defi ileri sürüldüğü görüldüğünden tarafların ticari defterleri ve dosyaya sunulan ödeme belgeleri incelenerek bilirkişi raporu aldırılmış olup, mahkememize sunulan 18/01/2022 tarihli bilirkişi raporu hiç bir açıklama içermediğinden, 15/05/2022 tarihli bilirkişi raporu ise açıklayıcı ve ihtilafı çözer nitelikte olmadığından hükme esas alınmamıştır. 03/02/2023 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde ise kesin bir kanaate gidilemediği görülmektedir.
Mahkememize sunulan raporlar yeterli olmadığından 07/03/2023 tarihli celse de nitelikli hesaplamalar uzmanından rapor alınmasına karar verilmiş olup, Bilirkişiden alınan 03/02/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "Yüce Mahkeme tarafından, tüm dosya kapsamı, tarafların ticari defterleri, dosyaya sunmuş oldukları iddia ve savunmalar ile raporlara karşı itirazları, takip dosyaları, araç satım sözleşmeleri incelenerek tüm takiplere konu edilen bonolar, davacı tarafından yapılan ödemeler ile araç satım sözleşmesinde bedeller dikkate alınarak alacak borç miktarının tespitine, tespit yapılırken hali hazırda derdest olan...esas sayılı takip dosyasında borç miktarı mevcut ise asıl alacak ile birlikte işlemiş faizin ayrıca gösterilmesine, hesaplamalara uygun düştüğü ölçüde dosyada mevcut olan açıklamasız makbuzlarında TBK 100-101 ve 102. Maddelerinin nazara alınmasına karar verilmiş olup,
Rapor Seçenekli olarak hazırlanmıştır. Her iki seçenekte de davacının icra dosyaları dolayısıyla borcunun kalmadığı sonucuna ulaşılmış olup, istirdat bakımından.
1- Yukarıda detayları sunulu olduğu üzere, tarafların ticari defter kayıtları ve davalının sattığı araç bedelleri dikkate alındığında, takip konusu bono ve çekler bu alacaklar ile ilişkilendirilirse;
Davacı tarafın Menderes İcra Müdürlüğü’nün...Esas sayılı dosyası UYAP ortamında içeriği eksik olup, fiziki olarak UYAP üzerinden tam içerikli temini taktirlerdedir. Davacının bu dosyaya yapmış olabileceği 25.08.2017 tarihinde 5.822,03-TL fazla ödeme ve feragat dolayısıyla davacının iddia ettiği gibi bu dosya borcuna istinaden ödemiş olması halinde,
30.11.2017 vadeli çek ile 15.000-TL
30.12.2017 tarihli çek ile 20.000-TL için davacının fazla ödeme yapmış olması dolayısıyla alacaklı olabileceği,
Yine davacı bu dosya sonrası ödemelerini de araç satışlarına ve cari borcuna dair hesabı sıfırladıktan sonra yapmış gözükmekle,
Davacı ... tarafından 20.11.2017 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına “38.000-TL’lik dosyasına istinaden alınan” açıklaması ile 10.000-TL tutarında ödeme,
Davacı ... tarafından 18.01.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına “30.12.2017 tarihinde ...’a elden ödenen borç ödemesi” açıklaması ile 19.900-TL tutarında nakit ödeme ,
Davacı ... tarafından 19.07.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 15.000-TL tutarında nakit ödeme,
Davacı ... tarafından 11.09.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 10.000-TL tutarında nakit ödeme,
Davacı ... tarafından 19.10.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 5.000-TL tutarında nakit ödeme,
Davacı ... tarafından 21.12.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 5.000-TL tutarında nakit ödeme dolayısıyla istirdata hak kazanabileceği taktirlerde olup, toplamda 105.822,03-TL'nin istirdatının taktirde olabileceği görülmektedir.
2- Yine yukarıda detayları sunulu olduğu üzere, tarafların ticari defterlerindeki cari hesap dışında, defterde kayıtlı olmayan senetler dolayısıyla ayrıca hesaplama yapıldığı, ödenen bonoların bedelleri cari hesaba dahil edilmediği taktirde;
Davacının 18.01.2018 tarihli 15.883,35-TL fazla ödemesinin,
Davacı ... tarafından 19.07.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 15.000-TL tutarında nakit ödemenin,
Davacı ... tarafından 11.09.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 10.000-TL tutarında nakit ödemenin,
Davacı ... tarafından 19.10.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 5.000-TL tutarında nakit ödemenin,
Davacı ... tarafından 21.12.2018 tarihli para makbuzu ile avukat ... adına 5.000-TL tutarında nakit ödemenin olmak üzere toplam 50.883,35-TL'nin istirdatının taktirde olabileceği görülmektedir. " şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Sunulan rapor ve taraflarca dosyaya ibraz edilen deliller birlikte değerlendirildiğinde; Menderes İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı takip dosyaları yönünden davacı/borçlu tarafından birden fazla ödemenin yapıldığı yapılan ödemelerin mahsubu sonucu davalının alacağının kalmadığı bu hali ile takipsizlik nedeniyle işlemden kaldırılan takip dosyası yönünden davacı eldeki davayı açmakta haklı olduğundan karar verilmesine yer olmadığına ve yargılama giderlerinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına, derdest takip dosyası için ise az evvelde belirtildiği gibi borcun ödendiği anlaşıldığından menfi tespit davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Keşidecesinin davacı, leharının davalı olduğu 30/09/2015 ve 30/10/2015 vade tarihli bonolar için Menderes İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı dosyası üzerinden davalı/lehtar tarafından takibin başlatıldığı, takibin ödeme sebebiyle iptali için Menderes İcra Hukuk Mahkemesi'nde dava ikame edildiği, ikame edilen davanın ...Esas numarasını aldığı ve takibin devam edildiği iddia edilmekte , davalı taraf ise takip alacağının haricen tahsil edildiğini bu sebeple takipten feragat edildiğini savunmaktadır.
-Uyap üzerinden ilişkilendirilen Menderes İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde davalı/alacaklı vekili tarafından 04/02/2020 tarihinde alacağın haricen tahsil edildiğinin ve dosyanın infazen kaldırılmasının talep edildiği görülmüştür.
Dosya içeriğinde dava dilekçesinin ekinde yer alan dekontların açıklama kısımları ve iş bu takibe konu edilen dayanak bonolar birlikte değerlendirildiğinde bonolara ilişkin borcun dava tarihinden önce ödenmiş olduğu ve davalı/alacaklının dava tarihinden sonra icra dairesine haricen tahsil bildiriminde bulunduğu görüldüğünden davacının menfi tespit davası açmakta haklı olduğu kanaatine varılarak, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve yargılama giderlerinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar vermek gerekmiştir.
Davalı menfi tespite konu tüm takiplerde kötü niyetli olmadığından ve bu yönde bir delilde dosyaya sunulmadığından davacı vekilinin tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
-davacının
Menderes İcra Müdürlüğü' nün...Esas sayılı takip dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine,
-Menderes İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyası takipsizlik nedeniyle işlemden kaldırıldığından, Menderes İcra Müdürlüğü' nün...Esas sayılı takip dosyası ise ödeme nedeniyle işlemden kaldırıldığından iş bu takip dosyaları yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
2-Davacı lehine tazminat talebinin reddine,
3-Alınması gereken 9.912,88 TL karar ve ilam harcının yatan 2.478,23 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 7.434,65 TL' nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 2.478,23 TL peşin harç, 54,40 TL başvurma harcı, 171,00 TL posta ve diğer giderler ile 3.600,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 6.303,63 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 23.218,59 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davanın açıldığı tarih itibari ile eldeki uyuşmazlık zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığından, suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
7-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır