T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/161 Esas
KARAR NO : 2024/772
DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/03/2021
KARAR TARİHİ : 11/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; davacı, davalı şirket ile arasında 01.01.2017 başlangıç ve 01.01.2022 bitiş tarihli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayilik Sözleşmesi ve Sözleşme'nin ek'i niteliğinde olan Ek Protokol'ün akdedildiğini, ilgili Sözleşme kapsamında davalının bayi olarak çalıştığını, davalının Sözleşme ve ek'i kapsamındaki yükümlülüklerine aykırı davranması sebebiyle sözleşmenin feshedildiğini, bu kapsamda davacı tarafından 11.06.2020 tarihinde Kartal ... Noterliği'nden ... yevmiye numarası ile keşide edilen ihtarname ile; bayilik Sözleşmesi'nin haklı sebeple feshedildiğini, taraflar arasında akdedilen Ek Protokol'ün 3. Maddesindeki aylık 50 ton LPG alım taahhüdünün sözleşme süresince 2 ay dışında gerçekleştirilmediği, defalarca sözlü ve yazılı uyarılara rağmen herhangi bir düzelme olmadığı, davacı şirkete olan 96.701,02-TL'lik borcun ödenmesi gerektiği ve bu bedelin muaccel hale geldiği, sözleşme'nin 24. Maddesi uyarınca hesaplanan 513.888,89-TL'lik cezai şartın ödenmesi gerektiği, sözleşme'nin 23. Maddesi gereğince hesaplanan 1.422.188,00-TL'lik mahrum kalınan karın bulunduğu, davalı uhdesinde bulunan ve iade edilmesi gereken 5212 adet 2 kg'lık, 13007 adet 12 kg'lık, 5 adet 24 kg'lık ve 5 adet 45 kg'lık tüplerin ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde İzmir tesisine iade edilmesi gerektiği ya da güncel imalat bedelleri olan 2 kg'lık piknik adedi 7 USD, 12 kg'lık tüp adedi 20 USD, 24 kg'lık tüp adedi 45 USD ve 45 kg'lık tüp adedi 55 USD olarak ödenmesi gerektiği, ihtarnamede belirtilen ödemelerin ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ihtarnamede belirtilen hesaba yatırılması gerektiği, aksi halde teminatların nakde çevrileceği, hukuki yollara başvurulacağının ihtar ve ihbar edildiğini, söz konusu ihtarname uyarınca davalının taahhüt ettiği edimleri yerine getirmediği ve ihtar edilen borçları ve cezai şart bedellerini ödemediği, tüplerin davacı tarafa iade edilmediği bu nedenle de işbu davanın ikame edilmesinin zaruri olduğunu, bu kapsamda, davalının Sözleşme süresince aylık asgari 50 ton LPG alım taahhüdünü genel olarak gerçekleştirmediğini, taahhüdüne uymaması nedeniyle mahrum kaldığı karı bulunduğunu, Bayilik Sözleşmesi'nin 11.06.2020 tarihli, ... yevmiye numaralı, Kartal... Noterliği'nden keşide edilen ve davalıya gönderilen ihtarname ile Sözleşme'nin haklı nedenle feshedildiğini, Bayilik Sözleşmesi'nin haklı nedenle feshi sebebiyle davalının uhdesinde bulunan ve iade etmesi gereken 5212 adet 2 kg'lık, 13007 adet 12 kg'lık, 5 adet 24 kg'lık ve 5 adet 45 kg'lık tüpleri iade etmediğini ve bedellerini ödemediğini, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla; şimdilik kar mahrumiyeti tazminatı olarak 5.000,00-TL'nin ve şimdilik iade edilemeyen tüplerin bedeli olan 5.000,00-TL'nin işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
Davacı vekilinin 26/09/2022 tarihli beyan dilekçesi ile davasını ıslah ettiği, ıslah dilekçesinde; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla dava dilekçesinin arz edilen biçimde dava değerinin toplam 990.000,00-TL artırılmasını ve belirlenen toplam 1.000.000,00-TL tutarların tahsiline , yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı ... vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; davalı ile davacı şirket arasında 01.01.2017 başlangıç ve 01.01.2022 bitiş tarihli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayilik Sözleşmesi ve Sözleşme'nin ek'i niteliğinde olan Ek Protokol'ün akdedildiğini ve bu kapsamda davalının tüp bayiliğini yaptığını ancak; davacı tarafından haksız iş ve işlemler ile yerine getirilmeyen edimler uyarınca akdedilen Sözleşme'nin uygulanamaz hale geldiğini, davalıya verilmesi gereken hibe desteği ve takas tüp desteğinin yerine getirilmediğini, bu nedenle davalının depozitolu mal çıkışı yapmak durumunda kaldığını, piyasa koşulları uyarınca diğer tüp dağıtım şirketleri ile rekabet edilme olanaklarının sağlanamadığını, istikrarlı bir fiyat politikası izlenemediğini, dolum tesisinde teknolojik yapının yenilenmediğini ve bu nedenle de müşteri şikayetlerinin mevcut olduğunu, davalıya ait alt bayilerin taleplerinin dikkate alınmaması nedenle müşteri kaybının gerçekleştiğini, aylık 50 ton LPG kotasının yerine getirilebilmesi için önerilen istek ve taleplerin dikkate alınmadığını, davacının tüp takasında görevli olan personeli...”ın boş tüpleri İzmir ili dışına göndererek İzmir ilindeki tüp sayısının/hacminin davalı aleyhine azaltıldığını, 18.06.2020 tarihinde İzmir Kemalpaşa Ulucak beldesinde kurulu dolum tesisine gidildiğini, Bayilik Sözleşmesi'nin feshedildiğinin ve mal teslimi yapılamayacağının bildirildiğini, bu hususun tutanak altına alındığını, Bayilik Sözleşmesi'nin haksız feshi nedeniyle kazanç kaybına uğradığını, sözleşme uyarınca hibe alacağı, cezai şart bedeli ve diğer hak ve alacaklarının mevcut olduğunu, davacının kendisine borçlu olduğunu ve bu kapsamda yapılacak inceleme ile davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
Davalı ...'e usulüne uygun dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği, verilen süre içerisinde davaya cevap vermediği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı vekili iddiasını ispata yönelik olarak; davalı ile müvekkil şirket arasındaki akdedilen 01/01/2017 başlangıç 01/01/2022 bitiş Tarihli Tüplü Bayilik sözleşmesi, Tüplü Bayilik Sözleşmesi Ek Protokolü, Kartal...Noterliğinin 11/06/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, ticari defter ve kayıtlar, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları, Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağı ve her türlü sair yasal delile dayandığı görülmüştür.
Davalı ... vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, ek protokol ve diğer tüm belgeler, taraflara ait defter ve diğer belgeler, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve ikamesi mümkün her türlü yasal delillere dayandığı görülmüştür.
Tarafların dosyaya celbini talep ettiği bilgi ve belgelerin dosyaya teminine müteakiben, uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden, davacı defter ve kayıtları ile dava dosyası üzerinde inceleme yapılması için dava dosyasının talimat mahkemesi aracılığı ile konusunda uzman SMMM bilirkişisine tevdi edildiği, KGK Bağımsız Denetçi SMMM... tarafından dosyaya ibraz edilen 31/12/2021 tarihli raporda özetle; dava tarihi itibarıyla davacının davalıdan cari hesaptan kaynaklanan 98.008,63-TL alacağının bulunduğu, davacının incelenen ticari defterlerinden ve diğer belgeleriden Kar Mahrumiyeti olarak davalıdan 11.06.2020 sözleşmenin feshi tarihi itibarıyla 1.422.188.00-TL alacaklı olduğu, uhdesinde bulunan depozitolu 2 kg'lık, 12 kg'lık,24 kg'lık ve 45 kg'lık tüplerin iade edilmediği bu nedenle davalıdan 11.06.2020 sözleşmenin feshi tarihi itibarıyla 4.645.041.78-TL alacaklı olduğunu rapor ve beyan ettiği görülmüştür.
Uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, davalı defter ve kayıtları ile dava dosyası üzerinde inceleme ile rapor aldırılması hususunda dosyanın konusunda uzman bir SMMM ve bir de sektör bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyetine tevdine karar verildiği, dava dosyasının SMMM bilirkişisi ... ile Yüksek Kimya Mühendisi...'den oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, celse arasında SMMM bilirkişi...'in görevden çekilme dilekçesi verdiği, sektör bilirkişis... tarafından dosyaya sunulan 13/06/2024 tarihli tek kişilik bilirkişi raporunda özetle; taraflar arasında imzalanmış olan 01.01.2017 başlangıç ve 01.01.2022 bitiş tarihli LPG TÜPLÜ BAYİLİK SÖZLEŞMESİ Ek Protokolü 3. Maddesi gereğince davalının, sadece 2017 yılı Haziran ayında 62.004 kg ve Temmuz ayında da 57.342 kg satın alma ile aylık alım taahhüdüne uyduğu, kalan diğer 10 ayda ve takip eden yıllarda ise, aylık asgari 50 ton LPG satış taahhüdünü yerine getiremediği, davalı tarafından davacıya iade edilmeyen; 3.531 adet 2 kg lık dar tüp, 1.682 adet 2 kg lık geniş tüp, 11.113 adet 12 kg lık şişman mutfak tüpü, 1.894 adet 12 kg lık vanalı mutfak tüpü, 5 adet 24 kg lık kombi tüpü, 5 adet 45 kg lık sanayi tüpü bulunduğu, davacı ... San. Tic. A.Ş.’nin davalının taleplerini karşılamaya muktedir olduğu, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) ve Doğal Gaz Piyasası Sektörlerine ait Raporlarda görüldüğü üzere, LPG satışlarının Doğalgaz rekabetinden olumsuz bir şekilde etkilenmesi nedeniyle taraflar arasında akdedilmiş olan 01.01.2017 başlangıç ve 01.01.2022 bitiş tarihli LPG Tüplü Bayilik Sözleşmesinin uygulanmasının zorlaşmış olabileceği, davalı ...’ın Sözleşmeye göre üstlenmiş olduğu edimleri tam ve eksiksiz olarak yerine getiremediği, hususlarını dikkate alarak, Davacı ... San. Tic. A.Ş.’nin Sözleşmeyi haklı nedenlerle fesh ettiği kanaatini bildirdiğini rapor ve beyan ettiği görülmüştür.
Bilirkişilik görevinden çekilen SMMM... yerine SMMM...n bilirkişi olarak görevlendirilmesine ve dosyanın SMMM... ve sektör bilirkişisi ...den oluşan heyetine tevdi ile, tarafların dosyaya sunduğu defter ve kayıtlar ile tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, dava dosyası ve davalı defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında, tarafların üstlendikleri edimleri tam ve eksiksiz yerine getirip getirmedikleri, bu kapsamda davacının sözleşmeyi haklı nedenle fesih etme nedenlerinin bulunup bulunmadığı, sözleşmenin haklı nedenle fesih edildiğinin kabulü halinde, taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında, kâr mahrumiyeti talep edip edemeyeceği, talep edebileceğinin kabulü halinde, davacının davalıdan ne miktarda kar marumiyeti alacağı ile varsa iadesi gerekip de iade edilmeyen tüplerden dolayı alacak miktarını gösterir dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli ek rapor aldırılmasına karar verildiği, SMMM ... ve Yüksek Kimya Mühendisi ...en oluşan bilirkişi heyeti tarafından dosyaya ibraz edilen 19/01/2024 tarihli ek raporda özetle;
Teknik yönden yapılan incelemelerde dava dosyasındaki bilgilerden; taraflar arasında imzalanmış olan 01.01.2017 başlangıç ve 01.01.2022 bitiş tarihli LPG
tüplü bayilik sözleşmesi ek Protokolü 3. Maddesi gereğince davalının sadece 2017
yılı Haziran ayında 62.004 kg ve Temmuz ayında da 57.342 kg satın alma ile aylık alım
taahhüdünün üstünde LPG aldığı, buradan; Davacı ... San. Tic. A.Ş.’nin davalının
taleplerini karşılamaya muktedir olduğu,
2017 yılının kalan 10 ayında ve 11.06.2020 tarihinde davacı ihbar edilene kadar ise; Davalının
50 tondan daha düşük aylık LPG alımları yaparak satış taahhüdüne uyamadığı,
Davalı tarafından davacıya iade edilmeyen 3.531 adet 2 kg dar tüp, 1.682 adet 2 kg geniş
tüp, 11.113 adet 12 kg şişman mutfak tüpü, 1.894 adet 12 kg vanalı mutfak tüpü, 5 adet 24 kg
kombi tüpü, 5 adet 45 kg sanayi tüpü bulunduğu, bu tüpleri davacı firmaya teslim etmediği
dikkate alındığında davalının almış olduğu tüpgazları satarak yerine yeni dolu tüpler alamadığı,
satış taahhüdünü yerine getiremediği ve bu nedenle davacının 50 tonluk LPG malzemesini
tesliö yükümlülüğünden imtina etmiş olduğu, sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) ve Doğal Gaz Piyasası Sektörlerine ait Raporlarda
görüldüğü üzere, LPG satışlarının Doğalgaz rekabetinden olumsuz bir şekilde etkilenmesi
nedeniyle taraflar arasında akdedilmiş olan 01.01.2017 başlangıç ve 01.01.2022 bitiş tarihli
LPG Tüplü Bayilik Sözleşmesinin uygulanmasının zorlaştığı ve Davalı ...’ın
Sözleşmeye göre üstlenmiş olduğu edimleri tam ve eksiksiz olarak yerine getiremediği,
hususları dikkate alarak Davacı ... San. ve Tic.A.Ş’nin sözleşmeyi haklı nedenlerle fesh
ettiği sonucuna varılmasının mümkün olduğunu, nihai takdirin Sayın Mahkeme’ye ait olduğunu,
Mali incelemeler yönünden;
Davalı firmanın 2017-2018-2019 yılları ve sözleşmenin fesih tarihi olan (11.06.2020) 2020 yılı
defterleri ibraz edilmediğinden davalı defterlerine göre davacıdan satın alınan ürün miktarlarının
tespit edilemediğini, talimat mahkemesinde davacı ...defterlerinde yapılan inceleme ile hazırlanan bilirkişi
tespitlerinin esas alınması durumunda Davalı ...’ın sözleşmede taahhüt ettiği yıl
ortalaması olarak aylık 50 ton LPG alımını gerçekleştirmediği, davalı vekilinin “davacının tüp bayiliği sözleşmesi ve ekleri uyarınca müvekkile verilmesi
gereken hibe desteğinin, takas tüp değiştirme desteğinin yerine getirilmediği” beyanı
yönünden; Sözleşmede bahsi geçen teşvik ve desteklerin davacı ...tarafından
sağlanıp/sağlanmadığı konusunda dosya ekinde bulunan belgelerle sınırlı olarak yapılan
incelemelerde;
2018-2019-2020 yıllarında ... A.Ş tarafından düzenlenen satış faturalarında ürün bazında iskonto yapıldığı ve Sözlşeme eki protokol 4.madde de yer alan satış teşvik priminin davacı
tarafından verildiği, protokolün 5.6.7.10.maddelerde düzenlenen desteklerin davacı ...tarafından sağlanıp
sağlanmadığı mevcut verile doğrultusunda tespit edilememekte olup, bu kapsamda davacı
... A.Ş’nin sözleşme gereği edimlerini tam ve eksiksiz yerine getirip/getirmediğinin belirlenemediğini, bu hususun Davacı ...defterleri ve dayanağı belgelerinde yapılacak
inceleme ile edilebileceği görüşüne varılmakta olup nihai takdirin Sayın Mahkeme’ye ait olduğunu, davalı tarafından davacı ...ne iade edilemeyen depozitolu 2 kg’lık, 12 kg’lık, 24
kg’lık ve 45 kg’lık tüplerin iade edilip/edilmediği konusunda;
davacı ...tarafından davalı ...’a verilen ancak sözleşmenin feshi ile davacıya
iade edilmeyen 5.212 adet tüp bedellerinin talep edildiği ve davacı defterlerinde yapılan
incelemede 11.06.2020 sözleşmenin feshi itibariyle tüp bedellerinin 4.645.041,78 TL kadar
olduğunun belirlendiği, davalı defterleri sunulmadığından davalı tarafından mahkeme kalemine ibraz edilen belgelerle
kısıtlı olarak inceleme yapılmıştır. 2018-2019-2020 yılı mizanlarında yapılan incelemelerde
153 kodlu ticari mallar hesabı altında 2 kg tüp- 12 kg tüp, 24 kg tüp, 45 kg tüp olarak toplam
309.016,49 TL tutarında kayıt bulunduğu görülmüştür. Mizanda adet bilgileri kayıtlı
olmadığından miktar yönünden tespit yapılamadığını, mizanda görülen tüp bedellerinin davacı
... A.Ş’den alınan tüpler olup olmadığı belirlenemediğini, davalı defterlerinde inceleme yapılamadığından davacı ...defterlerine göre 5.212 adet
tüp için hesaplanan alacak tutarı 4.645.041,78 TL yönünden nihai takdir Sayın Mahkeme’ye
ait olduğunu, talimat mahkemesinde alınan bilirkişi raporunda dava tarihi 03.03.2021 itibariyle davacı
A.Ş defterlerinde davacının davalı ...’dan 98.008,63 TL cari hesap alacağı bulunduğunun
tespit edildiğini, 2020 yılı Gelir Vergisi Beyannamesine ekli mizanda Satıcılar ana hesabı altında davacı
A.Ş’nin 320 00 001 kodlu cari hesabında davacı ...nin 232.281,41 TL alacaklı olduğu
görülmüş ise de defter kayıtları incelenemediğinden bakiyenin doğruluğu ve dava tarihi
03.03.2021 itibariyle bakiyenin son durumunun tespit edilemediğini, tüm incelemeler ışığında Davacı ... San. ve Tic.A.Ş’nin sözleşmeyi haklı nedenlerle fesh
ettiği sonucuna varılması mümkün olup, taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında kar
mahrumiyeti talep edip/edemeyeceği, yönünde takdir ve değerlendirmenin Sayın Mahkeme’ye
ait olduğunu rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak, dava dosyasının dosyamızda daha önce rapor düzenleyen SMMM bilirkişisi ...ile mahkememizce resen İstanbul BAM Bilirkişi Kurulu isim listesinden görevlendirilecek LPG Piyasası konusunda uzman bir bilirkişiden oluşacak iki kişilik bilirkişi heyetine dava dosyasının tevdi ile, davacı şirket defter ve kayıtları ile dosya üzerinde inceleme yapılarak, taraflar arasında akdedilen sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) toplu bayilik sözleşmesi ve eki protokol hükümleri gereği tarafların üstlendikleri edimlerini yerine getirip getirmedikleri, bu kapsamda davacının sözleşmeyi haklı nedenle fesih edip etmediği, haklı nedenle fesih edilmiş ise taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereği kar mahrumiyetinden doğan zararını davalıdan talep edip edemeyeceği, talep edecek ise ne miktarda kar mahrumiyeti zararını talep edebileceği, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında, mülkiyeti davacıya ait olmak üzere davacının davalıya ne miktarda tüp teslim ettiği, teslim edilen iş bu tüplerin iade edilip edilmediği, iade edilmemiş ise fesih ve dava tarihi itibarı ile iade edilmesi gereken tüp miktarı ve bedeli ile cari hesap alacağını gösterir dosya kapsamına uygun rapor aldırılmasına karar verildiği, SMMM... ile makine mühendisi... tarafından düzenlenen 03/05/2024 tarihli ek raporda özetle;
Teknik ve mali yönden yapılan incelemeler neticesinde dava dosyasındaki bilgiler uyarınca; taraflar arasında akdedilen Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayilik Sözleşmesi'nin ek'i niteliğinde olan Ek Protokol'ün 3. Maddesi uyarınca davalının aylık 50 ton LPG alım taahhüdünde bulunduğu, Sözleşme süresince söz konusu taahhüdünü dosya kapsamında alınan daha önceki Bilirkişi raporlarında yer alan verilerle de sabit olduğu üzere sadece 2017 yılı Haziran ve Temmuz aylarında yerine getirebildiği, diğer aylarda Sözleşme süresince söz konusu taahhüdünü yerine getiremediği, davalının iddia ettiği üzere davacının hangi destek ve primleri ödemediği, ne kadar tutarlı destek ve primi alamadığı yönünde dosya kapsamında bir belge bulunmadığından, bu konuda bir değerlendirme yapılamadığı, yine davalının belirttiği üzere dolum tesisinde teknolojik alt yapı yetersizliğinden, diğer tüp dağıtım şirketleri ile rekabet edilemediği yönündeki iddiası karşısında teknolojik alt yapı ve yetersizlik ile kastedilenin ne olduğunun, bu durumun müşteri kaybına ne şekilde sebebiyet verdiğinin dosya kapsamında tespit edilemediği, fiyat politikasının istikrarlı olmadığı yönündeki iddianın detayının dosya kapsamında anlaşılamadığı, dosya kapsamında bilgi ve belge bulunmadığından söz konusu aylık 50 ton LPG alım taahhüdünün yerine getirilememesindeki etkilerinin tespit edilemediği, davalının müşteri şikayetleri ve alt bayi taleplerinin davacı tarafından dikkate almadığı yönündeki iddia uyarınca müşteri şikayetleri ve at bayi talepleri dosya kapsamında tespit edilemediğinden, taahhüdün yerine getirilememesindeki sebepler ile illiyet bağının kurulamadığı, bu yönde davalının davacıya öneri ve taleplerini ilettiğine ilişkin dosyada mevcut verilerle bilgi ve belge tespit edilemediği, ihtarnamede belirtildiği üzere davalının aylık 50 ton LPG alım taahhüdünü gerçekleştirmemesi nedeniyle sözlü ve yazılı uyarılarda bulunulduğu belirtilmişse de dosya kapsamında davalıya yapılan yazılı uyarılara rastlanmadığından bu konuda bir tespit yapılamadığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun LPG'ye ilişkin yayınladığı raporlar incelendiğinde LPG tüketiminde Sözleşme ilişkisinin kurulduğu tarih ve öncesindeki tüketim rakamları ile sonrasındaki rakamlar arasında ciddi bir fark bulunmadığı, dolayısıyla aylık ne kadarlık bir tüketim ve satış olacağının tacir sıfatını haiz yatırımcı nezdinde ortalama olarak hesaplanabileceği, sözleşme süresince söz konusu taahhüdün yerine getirilmesinin zor olduğu kanaatine varıldığında, 50 ton LPG alım taahhüdünün düşürülmesi veya kaldırılmasına yönelik davalının herhangi bir bildirimine dosya kapsamında rastlanılmadığı, dosya kapsamında tüplerin iade edildiğine yönelik bilgi ve belge mevcut olmadığından ve Sözleşme hükümleri uyarınca tüplerin iade edilmesi gerektiğinden bu kapsamdaki yükümlülüğün davalı tarafından yerine getirilmediğini, sözleşme'nin haklı nedenle feshedilip edilmediği ve haklı nedenle feshedilmiş ise kâr mahrumiyeti talep edilip edilmeyeceği hususunda nihai takdir ve değerlendirmenin mahkemeye ait olduğunu, mali inceleme ve değerlendirmeye göre, 11/06/2020 sözleşmenin feshi tarihi itibarı ile, davacının kâr mahrumiyetinden dolayı 1.422.188,00-TL depozitolu tüplerin iade edilmemesi sebebi ile 4.645.041,78-TL cari hesaptan kaynaklı olarak 98.008,63-TL davalıdan alacaklı olduğunu rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
DEĞERLENDİRME :Dava; tek satıcılık sözleşmesinin feshinden doğan alacak istemine ilişkin olduğu, yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere,
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı şirket ile davalı ... arasında akdedilen Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayilik Sözleşmesi kapsamında, tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, bu kapsamda davalının sözleşmedeki şartları ihlal edip etmediği, davacının sözleşmeyi feshetmesinde haklı sebepler olup olmadığı, davalının sözleşme kapsamında, davacıdan aldığı LPG tüplerini iade edip etmediği, iade etmemiş ise iade edilmesi gereken miktar ile bedeli ve bu bedelin davalı ...'dan talep edilip edilemeyeceği, davacının sözleşmenin feshinden dolayı kâr mahrumiyetinden zararının oluşup oluşmadığı, ne miktarda oluştuğu, oluşan bu zararın davalıdan talep edip edemeyeceği, davalı ...'in, davacı şirket ile davalı ... Bayır arasında akdedilen iş bu sözleşmeden dolayı, doğacak ...'ın borcuna kefil olup olmadığı, ne miktarda kefil olduğu noktasında toplanmıştır.
Tüm dosya kapsamı, taraf beyanları, dosyaya temin edilen bilirkişi heyeti rapor ve ek raporları içeriğine göre; taraflar arasında akdedilip, davacı tarafça dava dilekçesine ekli olarak sunulan ve imzası taraflarca açıkça inkar edilmeyen 01/01/2017 tarihli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayilik Sözleşmesi, davacı şirket ile davalı ... arasında, 01/01/2017 başlangıç, 01/01/2022 bitiş tarihleri arasında davacı şirketin markasını taşıyan kaplarda satışa sunulan LPG diye anılan sıvılaştırılmış petrol gazının, davalıya ait bayide satışa sunulması hususunda anlaşıldığı, taraflar arasındaki sözleşme eki protokolünün 3. Maddesinde, davalı bayinin aylık asgari 50 ton LPG alımı yapacağını kabul ve taahhüt ettiği, davalı bayinin iş bu husustaki taahhüdünün 2017 yılı Haziran ve Temmuz aylarında yerine getirdiği, diğer aylarda sözleşme süresince söz konusu taahhüdü yerine getiremediği, davacı şirketin iş bu nedenle Kartal ... Noterliği'nin 11/06/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiği, her ne kadar davalı tarafça sözleşmenin iş bu yükümlülüğünün yerine getirilememesinde kendilerine kusur izafe edilemeyeceği, sözleşmenin haksız olarak feshedildiği ileri sürülmüş ise de, davalı bayinin sözleşmenin kendisinden kaynaklı olmayan sebeplerle yerine getirilememesine dair savunmalarını ispata yarar kanıt sunamadığı, bu kapsamda davacının sözleşmeyi feshetmesinde haklı olduğu, sözleşme hükümleri gereği davacı şirketin sözleşme kapsamında davalıya bedelsiz olarak devrettiği ve davalı tarafça iade edilmeyen, mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilen 4.645.041,78-TL iade edilmeyen tüp bedelinin davalı tarafça davacıya ödenmesi gerektiği, yine taraflar arasındaki sözleşmenin 23. maddesine göre, davacı şirketin sözleşmenin bayi tarafından ihlal edilmesi sebebi ile sözleşmesini feshetmesi halinde, mahrum kalınan kârını tazminat olarak talep edebileceği kararlaştırılmış olup, sözleşmenin davacı tarafça haklı sebeple feshedilmesinden dolayı, davacı şirketin toplam 1.422.188,00-TL kâr mahrumiyeti zararının oluştuğu, oluşan iş bu zararın sözleşme kapsamında davacı taraftan, davalı bayiden talep edilebileceği kanaatine varılmakla, davacı şirketin davalı bayi ... aleyhine açmış olduğu davanın kabulüne karar verilmiştir.
Her ne kadar davacı tarafça, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye kefil sıfatı ile imzalayan davalı ...'e yönelik alacak isteminde bulunmuş ise de, davalı ...'in kefalet sözleşmesini imzaladığı tarihte evli olduğu, sözleşme tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan TBK nun 584. Maddesi uyarınca, eşlerden birinin kefaletine, diğer eşin yazılı rızası şartı arandığı, davacı tarafça dosyaya sunulan sözleşme ve eki belgelerinde davalı ...'in kefaletine ilişkin eş rızasının alındığına dair herhangi bir belge olmadığı, yine TBK nun 583. Maddesi uyarınca, kefilin, kefil olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifade ile yükümlülük altına girdiğini, kefalet sözleşmesinde kendi el yazısı ile belirtilmesi şartının da yerine getirilmediği, bu nedenle davalı ...'in kefaletinin TBK nun emredici hükümlerine aykırı olduğu ve geçersiz olduğu, iş bu geçersiz kefaletten dolayı sözleşmeden doğan alacağın davalı ...'den talep edilemeyeceği kanaatine varılarak, davalı ... aleyhine açılan davanın ise reddine karar verilerek aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
Davalı ... hakkında açılan davanın REDDİNE,
Davalı ... aleyhine açılan davanın KABULÜ ile davacının iade edilmeyen tüp karşılığı 950.000,00-TL ve kâr mahrumiyetinden doğan 50.000,00-TL alacağı dahil olmak üzere toplam 1.000.000,00-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacının fazlaya ilişkin talebinin saklı tutulmasına,
Davacı tarafça peşin yatırılan 17.077,50-TL'nin mahsubu ile 51.232,50-TL karar ve ilam harcının davalı ...'dan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 17.077,50-TL harcın davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesap edilen 140.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafça davalı ... yönünden yapılan 462,00-TL tebligat ve posta gideri olan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça yapılan 59,30-TL başvuru harcı, 491,60-TL tebligat ve posta gideri, 11.500,00-TL Bilirkişi ücreti dahil olmak üzere toplam 12.050,90-TL yargılama giderinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Ticari hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri kapsamında, arabulucuya ödenen 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin davalı ...'dan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.11/09/2024
Başkan ...
E imza
Üye ...
eimza
Üye ...
eimza
Katip ...
eimza