T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/682 Esas
KARAR NO : 2024/498
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/09/2021
KARAR TARİHİ : 30/05/2024
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket ile davalı arasında 14.01.2020 tarihli olarak müvekkili şirkete ait pet su, maden suyu, gazlı ve gazsız içecekler, aromalı içecekler vs. İçeceklerin sözleşmede tanımlı dağıtım bölgesi içerisinde satışının yapılması konulu Toptan Dağıtım Sözleşmesi akdedildiğini, davacının dağıtım bölgesi Afyonkarahisar Merkez şeklinde belirlendiğini, bahse konu sözleşmenin 3/b maddesinde ... ürün portföyündeki ürünlerin muadili niteliğindeki ürünlerin üretim, dağıtım ve ticaretini yapamayacağını, dağıtıcının başkaca firmalara ait ürünlerin doğrudan ve dolaylı olarak dağıtımının, depolanmasının, satışının yasaklandığı ve sözleşme hükümlerinden herhangi birinin ihlal edilmesi halinde ise cezai şarta hükmedileceği taraflarca açıkça kararlaştırıldığını, ancak davalının başka firmalara ait muadil ürünlerin satışının yasaklandığı sözleşmenin 3/b maddesinde aykırı davranışlar içerisinde bulunduğunun istihbar olunması üzerine Afyonkarahisar... Asliye Hukuk Mahkemesinin... D. İş sayılı dosyası ile Delil Tespiti yaptırıldığını, tespit neticesinde düzenlenen 04.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere ... Meşrubat ve Gıda A.Ş. Adresinde ve ...Meşrubat ve Gıda A.Ş. Tabelasının bulunduğu depoda; ... Doğal Kaynak Suyu yazılı kamyonun yanında... yazılı başka bir pikap kamyonet içerisinde REDBULL,... Gazoz, ...Maden suyu, ... ... yüklü olduğunu, depo içerisinde ...ur, ... Maden Suyu,..., ..., ......, Y......, ..., ..., ..., ...Yağ, Kuru kahveci......,... marka ürünlerin olduğu tespit edildiğini, Afyonkarahisar... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyası ile yaptırılan delil tespitinde muadil nitelikteki başka firmaya ait su ürünlerinin depolandığını, satışa arz edildiğini ve satıldığı açıkça tespit edildiğini, bunun üzerine, davacı şirket tarafından davalıya gönderilen İzmir... Noterliği'nin 12.08.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşmenin 9. Maddesi uyarınca sözleşmenin derhal haklı sebeple feshedildiği, sözleşmenin cezai şart başlıklı maddesi uyarınca belirlenen 100.000 USD cezai şart miktarının ödenmesi ihtar olunduğunu, İhtarnamenin davalıya tebliği sonrasında cezai şarta ilişkin olarak ödemenin yapılmaması üzerine Taraflar arasındaki sözleşmenin 10. Maddesine göre belirlenen 100.000-USD karşılığı 736.740,00-TL tutarlı, 26.08.2020 tarih ve... nolu cezai şart faturası düzenlenerek davalıya gönderildiğini, ancak davalı tarafından haksız ve mesnetsiz olarak sözleşmeye uygun düzenlenen cezai şart faturası, 26.08.2020 tarih ve ... nolu, 736.740,00-TL bedelli iade faturası düzenlenmek suretiyle iade edildiğini, bunun üzerine, davacı şirket tarafından davalıya gönderilen İzmir... Noterliği'nin 26.08.2020 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile düzenlenen 100.000-USD karşılığı 736.740,00-TL tutarlı, 26.08.2020 tarih ve ... nolu cezai şart faturası yeniden davalı şirkete gönderildiğini, sözleşmeye göre düzenlenen, 100.000-USD karşılığı 736.740,00-TL tutarlı, 26.08.2020 tarih ve... nolu cezai şart faturasının davalı tarafından ödenmemesi üzerine davalı tarafından verilen 260.000,00-TL bedelli teminat mektubu nakde çevrilerek davalının borcundan mahsup edildiğini, teminat mektubunun nakde çevrilmesi sonrasında davalının müvekkil şirket nezdindeki kalan bakiye borcun ödememesi neticesinde, davacı şirket alacağının tahsili amacıyla İzmir... İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı borçlu icra takibi başlatıldıktan sonra yasal süresi içinde haksız ve mesnetsiz olarak yetkiye ve borca itirazda bulunduğunu, itiraz nedeniyle takibin durduğunu, ancak davalı/borçlu tarafından yapılan itirazlar hukuki destekten yoksun ve mesnetsiz olduğunu, Davalı/borçlu hakkında başlatılan icra takibine ayrıca borçlu olmadığından itiraz ettiğini, davalı ile davacı arasındaki borç ilişkisi yukarıda açıklandığı üzere, müvekkili şirkete ait pet su, maden suyu, gazlı ve gazsız içecekler, aromalı içecekler vs. İçeceklerin sözleşme kapsamında belirlenen ve taraflarca kabul edilen şekilde satışının yapılması üzerine kurulan ticari ilişki kapsamında davalının Afyonkarahisar ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyası ile de sabit olduğu üzere akde aykırı davranması sebebiyle davalıdan taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 10. Maddesi uyarınca ceza şart talebinde bulunulmasından kaynaklandığını, İş bu durum karşısında, davalı/borçlunun icra takibine yönelik olarak borcu olmadığı yönünde yapmış olduğu itiraz haksız ve kötüniyetli olup, takibi sürüncemede bırakmaya yönelik olduğunu, davalı her ne kadar faiz oranına da itiraz etmiş ise de alacak miktarının ticari bir işten kaynaklanması sebebiyle takip talebinde istenilen faiz oranı ise yasal ticari faiz olduğunu, alacağının tahsilini temin için ilgili yasal mevzuat uyarınca Büro Dosya Numarası : ...- Arabuluculuk Numarası: ...
ile Arabuluculuk Başvurusunda bulunulmuş ise de ekte yer alan tutanaktan da anlaşılacağı üzere arabuluculuk müessesesinden olumlu bir sonuç alınamayarak Anlaşmama şeklinde tutanak düzenlendiğini, davalının icra takibine yapmış olduğu itirazın iptal edilerek icra takibinin devamına karar verilmesi için iş bu davayı açmak zorunluluğu doğduğunu, kötü niyetli ve takibi sürüncemede bırakmaya yönelik itiraz nedeniyle davalıların %20den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekiline dava dilekçesinin ve tensip zaptının tebliğ edildiği ancak davaya cevap vermediği görüldü.
DELİLLER: Toptan Dağıtım Sözleşmesi, Afyonkarahisar ... Asliye Hukuk Mahkemesinin...D. İş sayılı dosyası, İzmir... Noterliği'nin 12.08.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, cezai şart faturası, 736.740,00-TL bedelli iade faturası, İzmir... Noterliği'nin 26.08.2020 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnamesi, İzmir... İcra Müdürlüğü’nün...esas sayılı dosyası, faturalar ve cari hesap dökümü, bilirkişi incelemesi, arabuluculuk anlaşmama tutanağı delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 20/03/2022 Tarihli raporun sonuç kısmına göre; "...Sayın Mahkemenin ara kararı gereğince davacı ... …A.Ş. firmasının yasal defter ve dayanağı belgelerinin incelenmesi ile dosya kapsamında yapılan incelemelerde;
-Davacı ile Davalı taraf arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu,
-davacı ... VE İÇECEK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ’nin 2020 yılı yasal defterlerinin lehine delil teşkil eder vaziyette olduğu, görüş ve kanaatine varılabileceği,
-İzmir...cra Müdürlüğü... Esas Sayılı takip dosyası ile, Alacaklı/Davacı ... VE İÇECEK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ firması tarafından Borçlu/Davalı ... MEŞRUBAT VE GIDA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ, firmasına karşı 23.09.2020 makbuz tarihli (örnek 7) ödeme emri ile, 474.773,08.-TL asıl alacak bedeline istinaden takip tarihinden itibaren (Takip Tarihine Kadar Faiz Talep Edilmeden) Alacağın tahsili tarihine kadar %10 avans faizi uygulanarak belirlenecek gecikme faizi ile birlikte, ilamsız takip yoluyla takipte bulunulduğu, Ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmiş olduğu, Borçlu tarafından 02.10.2020 tarihinde icra dairesine verilen itiraz dilekçesi ile; borca, faize, tüm takip ferilerine itiraz edilmesi üzerine takibin icra dairesi tarafından 07.10.2020 tarihinde durdurulmasına ilişkin kararın taraflara tebliğ edilmiş olduğu görülmüştür.
İcra Takip Dosyasındaki Alacak Bedelinin; 14/01/2020 düzenleme tarihli toptan dağıtım sözleşmesinden kaynaklanan ticari faaliyet neticesinde oluşan faturalara dayalı bakiye cari hesap alacağı : 474.773,08 TL Açıklamalı takip nedenine dayandırılmış olduğu görülmüştür.
-Davacı ... VE İÇECEK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ firmasının yasal defter ve dayanağı belgelerinin tetkikinde; Taraflar arasında ki ticari çalışmanın davacının yasal defter ve dayanağı belgelerine göre DAVACI ve DAVALI TARAF ARASINDA İMZALANMIŞ OLAN 14.01.2020 TARİHLİ TOPTAN DAĞITIM SÖZLEŞMESİ ile başlamış olduğu ve 01.09.2020 tarihinde davacının davalı tarafa kesmiş olduğu 701,41.-TL tutarlı hizmet faturası ile taraflar arasındaki ticari ilişkinin sonlanmış olduğu, ve buradan hareketle davacı... VE İÇECEK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ’nin davalı... MEŞRUBAT VE GIDA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ firmasından yasal defter ve dayanağı olan cari hesap ekstresinin karşılığı olarak 23.09.2020 icra takip tarihi itibari ile 474.773,08.-TL Tutarında Alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
-Davacı ... firması her ne kadar İcra Takip Talebinde cari hesap bakiye kalan alacak bedelini talep etmiş olsa dahi, esasında Davalı ...irmasından aralarında 14.01.2020 tarihinde imzalamış oldukları Toptan Dağıtım Sözleşmesinin 10.Cezai Şart Maddesinde yazılı olan 100.000,00.-USD (Yüzbin Amerikan Doları) bedelin tamamını tahsil etmek için sayın mahkemenizdeki davayı açmış olduğu görüş ve kanaatine varılabilecektir.
-Taraflar arasında 14.01.2020 tarihinde İmzalanan sözleşmenin 10. Maddesine göre belirlenen 100.000-USD karşılığı 736.740,00-TL tutarlı, 26.08.2020 tarih ve ... nolu cezai şart faturası Davacı ... …A.Ş. firması tarafından düzenlenerek (SÖZLEŞME CEZAİ ŞART BEDELİ – 100.000 USD * 7,3674 (26.08.2020 Tarihli TCMB Döviz Alış Kuru) açıklamalı faturanın davacı tarafından davalıya gönderilmiş olduğu, ve ilgili Faturaya Davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine, Davacı Tarafından 31.08.2020 tarihinde Davalının Kendisine vermiş olduğu 260.000,00.-TL Tutarlı Teminat Mektubunu nakde çevirerek (100.000.-USD karşılığı) 736.740,00.-TL tutarlı cezai şart bedelinin % 35,29 luk kısmını tahsil etmiş olduğu geriye tahsil edilmemiş olan cezai şart bedeli karşılığı olarak % 64,71 oranında 476.740,00.-TL tutarında kalan cezai şart bedelinin Davacı Tarafından Davalıdan talep edilmekte olduğu tespit edilmiştir.
Davacı Tarafından İcra Takibinde talep edilen tutar Davacının Cari Hesap ekstresinde bulunan Davalının cari hesap kalan bakiye tutarı ile birlikte Davalının Tazminat Bedelinden kalan bakiyesinin toplamlarından kalan alacak tutarıdır.
Sayın Mahkemeye Tınaztepe Vergi Dairesi tarafından sunulan beyan yazısına göre Davacı ... …A.Ş. firması 04.03.2019 tarihinde faaliyete başlamıştır. 29.12.2021 tarihinde tasfiye girmiş olup tasfiye işlemleri bittiğinde büyük ihtimal ile davalı... …A.Ş. firmasının kapatılacağı görüş ve kanaatine varılabilecektir.
Davalı ... …A.Ş. firmasının Kurumlar Vergisi ve Geçici vergi Beyannameleri üzerinden, Davanın tarafları arasında imzalanmış olan 14.01.2020 tarihli sözleşme ve 28.07.2020 Mahkeme tespit tarihi itibari ile, öncesinde ve sonrasında Davalı...irmasının yıllık satışlarından elde etmiş olduğu Kar/Zarar tutarları ile Satışlarının Kar Marjı Oranlarının yukarıdaki ayrıntılı Tablosuna göre;
Davalı ... …A.Ş. firmasının;
2019 yılında 9.668,76.-TL Tutarında Net Kar Elde Etmiş Olduğu,
2020 Yılında 16.603,91.-TL Tutarında Net Kar Elde Etmiş Olduğu,
2021 Yılında 72.312,61.-TL Tutarında ZARAR etmiş olduğu,
Nihai Takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere; Davalı ... …A.Ş. firmasının bu Kar/Zarar rakamları ile Davacının Kendisinden talep etmiş olduğu Tazminat Bedelini Ödemesinin mümkün olmadığı görüş ve kanaatine varılabileceği,
Tarafımca Davacı firmadan Bayilerinin Kendisinden aldığı Malları piyasaya % Kaç Marjı ile Sattıklarının bilgisi talep edilmiş olup tarafıma bu konuda herhangi bir beyanda bulunulmaması sebebi ile Davalının Yukarıdaki 2020 Yılı Gelir Tablosundaki Kar Marjı Tablosundaki (% 9,34) yuvarlanmış yıllık satışlarından elde ettiği % 10 kar marjı oranına göre Davalı...’nun Davacı...’dan yapmış olduğu 333.171,97.-TL Tutarındaki mal alımlarımdan % 10 Kar Marjı Oranı ile KDV Hariç 33.317,20.-TL tutarında gelir elde edebilecek olduğu görüş ve kanaatine varılabilecektir.
Davacı ve Davalı taraf arasında 5 yıllık süreli olarak imzalanmış olan sözleşmede Davalı tarafından Davacıdan satın alınması gereken minimum mal Miktarının/Tutarının belirlenmemiş olduğu tespit edilmiştir.
Dava dosyası içerisinde bulunan Afyon... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas Sayılı dosyasının içerisinde bulunan 04.08.2020 tarihinde mahkemeye sunulan bilirkişi raporunda yapılan tespitlere göre,
Davalı ... firmasının... Mahallesi ... Bulvarı No:... Susuz Kasabası Afyonkarahisar adresinde yapılan tespitlerde; Davacı firmanın ...markalı ürünleri dışında, benzer nitelikte, davacının üretimini yaptığı ürünlerin muadili, rakip firmalara ait ürünlerin depolandığı ve satışının yapıldığına dair tespit yapılmış olduğu görülmüştür.
Buna istinaden
Taraflar arasında imzalanmış olan 14.01.2020 tarihli sözleşmenin "Dağıtım" başlıklı 3.maddesinin b bendinde Dağıtıcı'nın doğrudan veya dolaylı olarak ürünler ile aynı nitelikte veya bunların yerine ikame edilebilir rakip ürünleri üreten ya da dağıtımını yapan gerçek veya tüzel kişiler ile bölge sınırları içerisinde ürünlerin depolanması dağıtılması yeniden satmak üzere satın alınması, konsinye amaçlı bulundurulması, reklam ve tanıtımı gibi faaliyetlerde bulunulması muvazaa teşkil eder" hükmüne istinaden tararlar arasında imzalanmış olan sözleşmenin 3. Maddesinin b bendinin Davalı ,,, …A.Ş. tarafından ihlal edilip edilmediğinin sayın mahkemenin takdirinde olduğu Ve Yine aynı sözleşmenin "Sözleşmenin süresi ve sona ermesi" başlıklı 9.maddesinin d bendinde dağıtıcının aktif satış yasaklarına uymaması, doğrudan veya dolaylı olarak rekabet yasağına uymaması hallerinde sözleşmenin ... tarafından tek taraflı olarak bildirimsiz feshedilebileceğinin düzenlenmiş olduğu tespit edilmiş olup İlgili sözleşmenin Davacı ... …A.Ş. tarafından Haklı nedenle fesih edilip edilmediğinin takdiri sayın mahkemeye aittir.
Bu Minvalde yukarıda yapılan tespitler neticesinde;
-Taraflar arasında 14.01.2020 tarihinde İmzalanan sözleşmenin 10. Cezai Şart Maddesine göre, belirlenen 100.000-USD karşılığı 736.740,00-TL tutarlı bedelin %35,29 luk Kısmı olan 260.000,00.-TL Tutarlı kısmının Davacı... VE İÇECEK SAN. VE TİC A.Ş. firması tarafından 31.08.2020 tarihinde davalı... MEŞRUBAT VE GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. firmasından tahsil edilmiş olduğu,
Cezai Şart bedelinden Geriye kalan cezai şart bedeli karşılığı olarak % 64,71 oranında 476.740,00.-TL tutarında (İcra Takip Tutarı 474.773,08.-TL) kalan cezai şart bedelinin Davacı ... VE İÇECEK SAN. VE TİC A.Ş. firması tarafından Davalı... MEŞRUBAT VE GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. firmasın tahsil edip edemeyeceğinin takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaatine varılabilecek olup nihai takdir sayın mahkemeye aittir..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, bayilik sözleşmesinin haklı nedenle feshi ve sözleşme ile kararlaştırılan cezai şart alacağının tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.
2-Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı şirket ile davalı şirket arasında toptan dağıtım sözleşmesi imzalandığını, davalı şirketin Afyonkarahisar il merkezinde dağıtım bölgesinde davacıya ait ürünlerin dağıtımını yapması konusunda anlaşma yapıldığı, sözleşmenin 3/b maddesi uyarınca davacı şirketin ürünlerine muadil ürünlerin üretim, dağıtım ve ticaretinin yapılmayacağının hüküm altına alındığını ancak davalı şirketin sözleşmeye aykırı davranışlarının bulunduğunun öğrenilmesi üzerine Afyonkarahisar ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı delil tespiti dosyası ile davacının ürünlerine muadil nitelikte meşrubatların depoda bulunduğunun tespit edildiği, tespit sonrasında İzmir ...Noterliği'nin 12/08/2020 tarih...Yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği ve 100.000,00-USD cezai şart bedelinin ödenmesinin talep edildiği, düzenlenen cezai şart faturasının davalıya gönderildiği ve davalının iade faturası ile bu faturayı iade etmesi üzerine 260.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilerek fatura borcundan mahsup edildiği, kalan miktar için ise dava konusu takibin başlatıldığı belirtilmiş, davalının itirazlarının haksız olduğu ileri sürülerek itirazın iptali ve %20 oranında inkar tazminatına hükmedilmesi talep edilmiştir.
Davalı şirkete usulüne uygun olarak davetiye tebliğ edildiği halde süresinde cevap sunulmadığı görülmüştür.
3-Davalı tarafça takipte yetki itirazında bulunulduğu görülmüştür. Taraflar arasında imzalandığı görülen 14/01/2020 tarihli sözleşmede İzmir Mahkeme ve İcra Daireleri'nin yetkili kılındığı, her iki tarafın tacir sıfatını haiz oldukları ve yetki sözleşmesinin geçerli olduğu gözetilerek yetki itirazı yerinde görülmemiştir.
4-Davacı tarafça sunulan14/01/2020 tarihli Toptan Dağıtım Sözleşmesi başlıklı sözleşme içeriğinin incelenmesinde davacı şirkete ait ürünlerin Afyonkarahisar ili merkez ilçesinde davacı şirketin ürünlerini yalnızca davalıya sağlayacağı, davalı dağıtıcının da ürünleri yalnızca davacıdan temin edeceği düzenlenmiştir.
Sözleşmenin 3/b maddesinde "Dağıtıcı,... ürün portföyündeki ürünlerin muadili ürünlerin, üretim, dağıtım ve ticarini yapamaz. Bu hükmün, muvazaa teşkil edeek şekilde ihlaline yol açacak uygulamalara başvuramaz." hükmünün düzenlendiği, 10. Maddesinde ise "Dağıtıcı, sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi veya haklı bir sebep olmaksızın sözleşmeyi bildirim sürelerine uymaksızın feshetmesi ya da işbu sözleşme hükümlerinden herhangi birini ihlal etmesi halinde, beher ihlal başına 100.000 USD cezai şartı hiçbir ihtara gerek kalmaksızın derhal ...ya nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder." hükmünün düzenlendiği görülmüştür.
Dosyamız arasına alınan Afyonkarahisar...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasının incelenmesinde, 28/07/2020 tarihli keşif tutanağında davalının faaliyet adresi olan ...Bulvarı No:... Susuz Kasabası/Afyonkarahisar adresinde bulunan depoda davacı şirkete ait ürünlerin yanında... marka su kolilerinin bulunduğu, ayrıca... marka soda ve yumurta kolilerinin bulunduğunun keşif gözlemi olarak yazıldığı, dosyaya sunulan 04/08/2020 tarihli bilirkişi raporunda da depo içerisinde çok sayıda farklı marka meşrubatın bulunduğunun ve davalı şirkete ait araçlarda da farklı markalarda meşrubatların bulunduğunun görüldüğüne dair tespitlerin bulunduğu görülmüştür.
Tüm bu hususların birlikte incelenmesinde, davacı şirketin davalı şirket ile belirli bir il merkezi sınırlarında tek dağıtıcılık sözleşmesi imzaladığı, davacının il bazında dağıtımları sadece davalı ile gerçekleştirme yönünde imzalanan sözleşmede davalının başka markalara ait muadil ürünlerin satış ve dağıtımını yapmama taahhüdü altına girdiği ancak delil tespiti ile sabit olduğu üzere su ve meşrubat ürünlerinin depolama ve dağıtımlarının yapıldığı anlaşılmakla davacının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandığı, sözleşme ile kararlaştırılan cezai şart bedelinin davalıdan talep edilebileceği değerlendirilmiştir.
5-Davacının sözleşme gereğince isteyebileceği cezai şarttan, TBK'nın 182/f.3’ya göre cezai şartın indirilmesi konusunda ticari işler ve tacirler bakımından uygulanıp uygulanmayacağı hususunda TTK’nın 22’nci maddesinde buna açıklık getirilmekte ve TTK m. 22/f.1’da TBK m. 182/ f.3 düzenlenen cezai şartın indirilmesinin mahkemeden istenemeyeceği belirtilmiş olmakla birlikte Yargıtay uygulamasında fahiş nitelikte bulunan ve tacirin mahvına sebep olacak cezai şartın indirilmesi kabul edilmiştir. Özellikle miktar yönüyle ahlaka, adaba ve kanunun emredici hükümlerine aykırı düşen cezai şarta yalnızca tacirin basiretli davranma yükümlülüğünü öne sürerek müdahale edilememesi hukuka ve hakkaniyete aykırı düşecektir. Yargıtay, borçlu tacir tarafından taahhüt edilen cezai şartın, ekonomik özgürlüğü yok edip etmeyeceği, ekonomik geleceği tehlikeye düşürüp düşürmeyeceği, ahlak ve adaba aykırı bulunup bulunmayacağı gibi hususların değerlendirilmesi gerektiği yönünde kararları bulunmaktadır. Cezai şartın ahlaka aykırılığı söz konusu olduğu durumlarda doğrudan cezai şartın (YHGK, 20.03.1974 T., 1970/1053 E. 1974/222 K. sayılı kararında yer aldığı üzere kısmen iptal edilmesi de mümkündür. TBK m. 27/2 ye göre böyle bir uygulama mümkündür. Yargıtay'ın da kabul etmiş olduğu üzere tacirin ekonomik mahvına sebep olabilecek nitelikte yüksek cezai şartın tespiti halinde cezai şarttın indirilmesi gerekmektedir. Kaldı ki TL’nin mevcut ekonomik koşullarda değer kaybı da aşırı değer kazanan USD karşısında bu indirimi gerekli kılabilmektedir.
Somut uyuşmazlıkta mahkememizce 100.000,00-USD cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına sebebiyet verip vermeyeceği yönünde SMMM bilirkişiden rapor alınmış, dosyaya sunulan 20/03/2022 bilirkişi raporunda davalı şirketin talep edilen tazminat miktarını ödemesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirildiği görülmüştür.
Mahkememizce yapılan inceleme ve değerlendirmede, davacı şirket ile davalı şirket arasındaki sözleşmenin 14/01/2020 tarihinde imzalandığı ve 5 yıl süreli olduğu, sözleşmenin 12/08/2020 tarihinde feshedildiği dikkate alındığında sözleşmenin ayakta kaldığı süre ve davalı şirketin ekonomik durumu dikkate alındığında 100.000,00-USD cezai şart bedelinin fahiş nitelikte olduğu ve tenkisi gerektiği değerlendirilmiş, sözleşmenin ayakta kaldığı süre de dikkate alınarak takdiren %50 oranında indirim uygulanarak 50.000,00-USD cezai şart bedelinin talep edilebileceği kabul edilmiştir.
Davacı tarafça cezai şart bedeli olarak 26/08/2020 tarihli 736.740,00-TL bedelli cezai şart faturası düzenlenmiştir. Mahkememizce %50 takdiri indirim uygulanması ile davacının fatura bedelinin yarısı olan 368.370,00-TL cezai şart talebinin yerinde olduğu kabul edilmiş, takip öncesinde teminat mektubunun nakde çevrilmesi ile tahsil edilen 260.000,00-TL'nin mahsubu sonrası davacının takipte talep edebileceği bakiye cezai şart bedeli alacağının 108.370,00-TL olduğu kabulü ile itirazın bu kısım yönünden kısmen iptali ile takibin 108.370,00-TL üzerinden devamına karar verilmiştir.
6-Davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de kısmen kabul sebebi mahkememizce takdiri indirim uygulanması olduğundan ve esasen davalının kısmen haklılığına karar verilmemiş olduğu dikkate alınarak davalı lehine yargılama giderine hükmedilmemiş, yargılama giderleri davalı üzerine yükletilmiştir.
7-Davacı tarafça icra inkar tazminatı talebinde bulunulmuş ise de alacağın dayanağını oluşturan sözleşmeye aykırılık halinin mevcut olup olmadığı hususunun yargılamayı gerektirdiği, bu haliyle alacağın likit nitelikte olmadığı değerlendirilmiş ve inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, İzmir ...İcra Dairesi'nin...Esas sayılı takip dosyasına yapılan davalı itirazının kısmen iptali ile takibin 108.370,00-TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak miktarına takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilmesine, fazlasına dair kısmın takdiri indirim uygulanması nedeniyle reddine,
2-Alacak likit nitelikte görülmediğinden inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 7.402,75-TL harçtan peşin olarak alınan 5.734,07-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.668,68-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 5.734,07-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça sarf edilen 59,30-TL başvuru harcı ile 309,60-TL posta ve tebligat ücreti, 600,00-TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplam 968,90-TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 1.320,00TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin e-duruşma yoluyla yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/05/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim...
e-imzalıdır