T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/775 Esas
KARAR NO : 2024/620
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 21/10/2021
KARAR TARİHİ : 02/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ”Müvekkil şirketin dış doğrama ürünlerin yüzeylerinin dış etkilere karşı korunması için koruyucu bant üretimi yaptığı,bantların üzerine farklı firma bilgileri basıldığı, üretimde kullanılmak üzere davalı firmadan etil asetat maddesinin satın alındığı ve üretimde kullanıldığı,davalı firmanın 17.02.2021 tarihli 29,664.01.-TL; 19.03.2021 tarihli 50,881.46.-TL; 21.01.2021 tarihli 47,547.60.-TL; 18.03.2021 tarihli 50,900.85.-TL faturalar ile teslim edilen etil asetat maddesinin üretimde kullanılmasını müteakip yapılan imalatlarda bant üzerindeki baskılarda bozulma, dağılma tespit edildiği, müvekkil şirketin kimyasal ürünü tahlil ettirdiği, içinde aseton karışımı olduğu anlaşıldığı ve durumu davalı şirkete bildirdiği, davalı tarafın yaptıkları tahlilde hammaddede sorun olmadığını beyan ettiklerini, daha sonra bağımsız bir bilirkişiden rapor alınmasında mutabık kalındığı ve TMMOB İzmir Kimya Müh. Odası Ege Bölge Şb. tarafından atanan Kimya Müh.... tarafından 22.05.2021 tarihinde fabrikadaki davalıya ait etil asetat varillerinden örnek alınarak tahlil edildiği, tahlil sonucu etil asetat’ın %34,81 safsızlık oranına sahip olduğu, içersinde ayrıca %4,17 Aseton,%21,84 Diklorometan ,%6,28 Toluen ve diğer kimyasalların bulunduğu tespit edildiği,raporun davalı şirkete gönderildiği,görüşme ve uzlaşma yolu ile mal iadesi ve zarar tazmini istendiği ancak davalı tarafın Kemalpaşa İcra Md.’lüğünün...Esas sayılı dosyası ile ilamsız takibe giriştiği, ödeme emrine süresi içinde itiraz edilemediği, takibin haksız ve kötü niyetli olduğu, müvekkil şirketin banka hesaplarına haciz konulduğu,ödemelerinin yapılamadığı, ticari itibar kaybına neden olduğu, İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Değ.İş sayılı dosyası ile Kemalpaşa İcra Md.’lüğünün ...Esas sayılı dosyasına ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğu,tedbir taleplerinin kabul edildiği ve takibin durdurulduğu, yapılan arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma sağlanamadığı, Torbalı Sulh Hukuk Mahkemesi...Değ.İş sayılı dosyası ile delil tespiti talebinde bulunulduğu Kimya Müh. ve Makine Müh. tarafından oluşan bilirkişi heyeti tarafından yapılan çalışmalar sonucunda,davalı şirkete ait etil asetat maddesinin %81,8 saflıkta olduğu, içeriğinde %3,9 aseton olduğu, başka şirketten temin edilen etil asetatın %88,4 saflıkta olduğu, içeriğinde %0,4 oranında aseton bulunduğu, davalı şirkete ait malzemenin içinde %4 oranında bulunan aseton’un, koruyucu bant üzerindeki renkli mürekkebin bozulmasına neden olduğu, bununda uygunsuz bir durum yarattığı,üretim sonucu elde edilen ürünlerin kalite standardına uygun olmadığı ve satışının mümkün olmadığı, davalı şirkete ait kimyasal ile üretim sonucu elde edilen ve yerinde tespit edilen ürünlerin miktarı ve piyasa fiyatı dikkate alınarak toplam 25,700.99.-€ değerinde olduğu ve tespit tarihi itibarıyle 256,174.61.-TL olduğunun (kdv dahil) tespit edildiği, satın alınan etil asetat malzemesinin ayıplı ürün olduğu ve bu durumun üretim yapıldıktan sonra anlaşılabildiği, durumun 07.04.2021 tarihinde davalı şirkete ihbar edildiği, konu ile ilgili çeşitli tarihlerde karşılıklı e-mail yazışmaların yapıldığı, ayıplı ürünün üretimde kullanılmasının mümkün olmadığı,müvekkil şirketin 167,827.01.-TL tutarındaki faturaya dayalı davalıya borcunun bulunmadığı Kemalpaşa İcra Md.’lüğü ‘nün...Esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespiti ile kalan ayıplı ürünlerin davalı şirkete iadesine karar verilmesi,müvekkil şirketin davalı şirketin ayıplı ürünü ile ürettiği uygun olmayan ve imhası gereken 92.700m2 hatalı ürünler nedeni ile maddi zararının oluştuğu, belirtilerek sonuç ve istek kısmında , Kemalpaşa İcra Md.’lüğünün ... sayılı dosyasındaki alacağa ilişkin borçlu olmadığının tespiti ile davalı şirkete ait ürünlerin iadesine, takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere haksız takip tazminatının davalı şirketten tahsiline, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 200.000.-TL maddi zararın davalı şirketten faizi ile birlikte tahsiline, İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesinin...Değ İş sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbirin devamına,yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi arz ve talep edilmiştir." şeklinde talep ve dava etmiştir.
Davalı... Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ”Davacının, davalı taraftan satın aldığı etil asetat malzemesinin ayıplı olduğu, ayıp ihbarının yapıldığı,davalı tarafın ayıbı gidermeye ve anlaşmaya yanaşmadığı, Kemalpaşa İcra Md.’lüğünün...E sayılı dosyasıyla ilamsız takibe giriştiği,takibe süresinde itiraz edilmediğinden haciz işlemine maruz kalındığı, satılan malların ayıplı olması hasebiyle borcunun olmadığı, ayıplı malla üretilen ürünler nedeniyle maddi zararının doğduğundan bahisle zararın hüküm altına alınmasını talep ettiği, 08.10.2020 tarihinde davacı firmaya davalı tarafından ... Asesat malzemesi satılmaya başlandığı, sözkonusu ürünün davalı tarafından üretilmeyen piyasadan temin edilen ürün olduğu, 12 adet faturaya konu edilen ürün satışı gerçekleştiği, 2021 Mart ortasında sevk edilen 40 varil ürünle ilgili 2021 Nisan ortasında müvekkil şirkete e-mail ile bildirimde bulunarak sevk edilen ürünlerrle ilgili problem olduğu iddiasında bulunulduğu, sözkonusu bildirimin süresi içinde yapılmadığını, bildirim sonrası davacı firmayla sözlü ve yazılı görüşmeler yapıldığı ve şirket yetkilileri ve işinin ehli kişilerce ziyaret edilerek konunun araştırıldığı, davacı şirket yetkilileri tarafından davalı şirket yetkilisi...e teslim edilen ... marka baskılı problemli ürün ve problemsiz ürün olmak üzere 2 numune ürün laboratuvar ortamında incelendiği, inceleme sonucunda problemli ürünün yüzey gerilimi (cof) testinde yüzey kayganlığının çok düşük olduğu, release lak’ın ise yer yer parsiyal alanlarda olduğu,test sonuçlarına göre problemli baskılı ürünlerde 0.8-1.2 gr/m2 olması gereken release lak (tutkal) değerinin 0.3 gr/m2 olduğu tespit edildiği, problemsiz olarak teslim edilen ürünlerle yapılan testlerde release lak’ın olması gereken 0.8-1.2 gr/m2 aralığında çıktığını, bununla yetinilmeyerek davacı firmanın fabrikasına gidilerek ayıplı olduğu iddia edilen etil asetat ve davacının uygun olarak kabul ettiği... Kimya’dan temin edilen ürünle üretim yapıldığında şikayet dilekçesinde belirtilen sorunun çıkmadığı, davalı firmaya verilen ve testleri yapılan numunelerin müvekkil firma yedinde olduğu, davacı firmanın üretimi yapılan baskılı filme daha sonra tutkal uygulanmasıyla mürekkebin dağılması şeklinde oluşan ayıba davalı firmadan alınan etil asetat’ın neden olduğu, bununla ilgili olarak Torbalı Sulh Hukuk Mahkemesinin...D.İş sayılı dosyası marifetiyle yaptırılan bilirkişi incelemesindeki test sonuçlarını talebine dayanak yaptığı, kimya mühendisi ve makine mühendisi bilirkişilerce düzenlenen raporda, etil asetat numunlerinden numune alınarak test edilmesi ve ayıplı ürünle üretimi gerçekleştirilen malzemenin miktarı ve piyasa fiyatının tespit edilmesi şeklinde 2 aşamalı inceleme yapıldığı, analiz raporuna göre müvekkil şirketin sattığı malzemede etil asetat konsantrasyonunun düşük olduğu, nedeninin etil asetat esaslı sıvı malzemelerin tekrar kullanılmak üzere destile edilerek elde edilmesini gösterdiği, yine %4 oranında tespit edilen Aseton konsantrasyonunun plastik kaplama malzemelerinin bozulmasına neden olduğu renkli mürekkebi bozduğu,...Kimya isimli firmanın ürününde Aseton miktarının %0.4 olduğunun tespit edildiği, bu sonuçların kabulünün mümkün olmadığı, rapora ekli müvekkil şirket malzemesinden alınan numunelerle yapılan testlerle ilgili EÜ Doç Dr. ... imzalı ... tarih/no’lu analiz araporunda %81.9 Etil asetat ve %3.9 Aseton, 13.04.2021 tarihli DoçDr.... imzalı analiz raporunda %65.19 Etil asetat ve %4.17 Aseton tespit edildiği, her iki analiz arasındaki büyük farkın yapılan analizlerin güvenirliğinde büyük soru işareti yarattığı, satışa konu olan malzemenin 2020 Mart ayından beri davacı yedinde bulunduğu farklı tarihlerde alınan 2 ayrı numunede farklı sonuçların çıkması numune alım işleminin doğru yapılmadığı, malzemeye dışardan müdahale olasılığını gösterdiği, bilirkişi raporunda üretimde 1.aşamada polietilen filmlere baskı yapıldıktan sonra 2. Aşama olan tutkal sürme aşamasındaki uygulamanın doğru yapılıp yapılmadığı hususunun incelenmediği, bunun davacının iddiasını çürütecek en önemli husus olduğu ve incelenmesi gerektiği, müvekkil şirketin sattığı malzemenin üretimin ilk aşaması olan baskı aşamasında mürekkebi inceltmek için kullanıldığı, sorun ise 2. aşama olan lak atma aşamasının hatalı uygulanmasından kaynaklandığı, 2.aşamada kullanılan release lak’ın içersinde kullanıllan toluen’in (inceltici) solvent geri kazanım sisteminden kazanılarak kullanıldığı, bu malzemenin yüksek oranda su içerdiği, problemin ana nedeninin içinde yüksek oranda su bulunan solvent olduğu, bu durum müvekkil firma tarafından yerinde yapılan çalışmalarda izah edilmişsede davacı tarafından kabul edilmediği, ve satılan ürünün bedeli ödemediği gibi hatalı ürünlerle ilgili zarar ziyan talep ettiğini, Mart 2021 tarihinde satılan etil asetat ürünün sevk öncesi farklı varillerden alınan şahit numunelerin GC analiz sonuçlarının ilgili firma yetkililerine gönderildiği, GC analiz sonuçlarına göre satıma konu etil asetatın %99 saflıkta olduğu şahit numune raporunda görüldüğü, delil tespiti raporunda bilirkişinin...Kimya’dan temin edilen etil asetat’a ait analiz sonuçlarını,davalı firmadan satın alınan etil asetat’a ait analiz sonuçları ile karşılaştırdığı ve sorunun aseton miktarının yüksekliği ve saflık oranının düşüklüğü olarak gösterdiği ancak heriki ürünle yapılan deneme ürünlerde sorun çıkmadığı, davacı tarafından davalıdan Etil asetat talep edildiğinde gerek dava konusu 40 varil gerekse daha önce gönderilen malzemelerle ilgili gerek etil asetat saflık derecesi ve gerekse içindeki malzeme oranları ile ilgili açık bir talepde bulunulmadığı,sadece son parti sevkiyatla ilgili bir geri dönüş yapılması iddiaların haksızlığını ortaya koyduğu, davacının müvekkil şirketçe satılan malzeme ile 92,700m2 üretim yaptığını,tamamının kusurlu olduğunu, zararının 25,700.99 € olduğunu fazlaya ilişkin haklarını saaklı tutup 200,000.-TL zarar talebinde bulunduğu, davacının gerekli kontrol yükümlülüğünü yerine getirmediği, 92,700m2 üretim yaptıktan sonra ürünlerde hata olduğunu ileri sürmesinin kabul edilebilir olmadığını,,davacının aldığı ürünü kontrol etmesi gerektiğini, davacının müvekkil firmadan aldığı malzemeyle birden fazla firma için üretim gerçekleştirdiği, gerekli kontrol yükümlülüğünü yerine getirmeden bu denli üretim yapmasının kabul edilebilir olmadığı, ayıplı ürünle üretim yapıldığında ayıbı ne kadar üretim yaptığında tespit edilebileceğinin bilirkişi incelemesi vasıtasıyla tespit edilmesini talep ettikleri belirtilerek netice ve talep kısmında fazlaya ilişkin tüm beyan, talep, itiraz ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla,haksız açılan davanın reddine, davacı aleyhine takip miktarının %20’inden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücretinin ve yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesi arz edilmiştir." şeklinde cevap sunulduğu görülmüştür.
Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit ve zararın tazmini istemine ilişkindir.
Menfi tespite konu Kemalpaşa İcra Müdürlüğü' nün...Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davalı tarafından 4 adet fatura dayanak yapılarak 167.827,01 TL asıl alacak üzerinden takibin başlatıldığı, ödeme emrinin tebliği üzerine davacı/borçlu tarafından itiraz ileri sürülmediğinden takibin kesinleştiği görülmüştür.
Davacı vekili, davalıdan etil asetat satın aldığını, ancak alınan ürünün üretimde kullanıldıktan sonra ayıplı olduğunun anlaşıldığını, bu nedenle takibe konu edilen fatura bedelleri yönünden borçlu olmadıklarını ve ayıplı ürün sebebiyle üretime geçilen ancak satışı gerçekleşemeyen ve imhası gereken ürünler nedeniyle de maddi zararının tazmini gerektiğini iddia etmekte, davalı vekili ise, ürünlerde ayıbın bulunmadığını, ayıp bulunsa dahi süresinde ayıp ihbarının yapılmadığını, iddiaya konu edilen üretimden çıkan ürünlerde ki ayıbın davacının kusurundan kaynaklandığı savunulmaktadır.
Öncelikle davalı vekili faturalara konu ürünlerin kendi üretimleri olmadığını, 3. Firmalardan alınarak davacıya satıldığını belirttiğinden bu hususa açıkça bir itiraz bulunmadığından davanın satım sözleşmesinden kaynaklandığı açıktır.
Satım sözleşmelerinde satıcı/davalı satıma konu ürünleri teslim etmek, satın alan/davacı ise teslim edilen ürünlere karşı bedel ödeme borcunu üstlenmektedir. Eldeki davada takibe konu edilen faturalarda yer alan ürünlerin teslimi hususunda bir ihtilaf bulunmayıp, ihtilaf ürünlerin ayıplı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Ayıp ihbar süresi değerlendirildiğinde, davacı ayıba ilişkin davalıya bildirim yapıldığını belirtmekte, davalı ise usulüne uygun ayıp ihbarının yapılmadığını iddia etmektedir. Dosya içeriğinde her ne kadar TTK' nun 23. Maddesine göre süresinde yapılan ayıp ihbarına yönelik yazı bir delil mevcut değil ise de davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde, davacının bildirimi üzerine satıma konu ürünler için müzakerelerin yapıldığı, analizinin yapılması için davacı şirket merkezinden örnekler alındığını ve test yaptırıldığı belirtildiğinden ayıbın ihbarının süresinde yerine getirildiği kabul edilmiştir.
Davacının ayıba ilişkin iddiası ürünlerin içerisinde yeterli saflık oranının bulunmadığı, davalının savunması ise ürünlerde ayıbın olmadığı, üretim sonucu ortaya çıkan ayıbın ise bant hatasından kaynaklandığıdır.
Mahkememizce tanıklar dinlendikten sonra Bilirkişi heyetinden alınan 18/07/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "Davacı ... Plastik Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile davalı ... Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş. arasında görülmekte olan Menfi Tespit ( Alim Satım ) davasında; davalının davacıya sattığı ürünlerin ayıplı olup olmadığı, gizli yada açık ayıp olup olmadığı, davacının Kemalpaşa İcra Md.’nün ...E sayılı dosyası ile davalıya ayıplı ürün bedelinden kaynaklanan bir borcunun bulunup bulunmadığı, davacı şirketin ayıplı ürün nedeniyle dava dilekçesinin 3.no’lu talebinde yer alan maddi zararının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarının ne olduğu konusu ile ilgili incelemeler raporumuzun “Tespit,İnceleme ve Değerlendirme” bölümünde detayları ile arz edilmiştir.
Buna göre;
a) Makine mühendisi bilirkişi tarafından yapılan tespitler sonucu;
i. Davacı ...Plastik Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin davalı... Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş.’den satın aldığı ayıplı ürünün kullanılması nedeniyle Maddi zararının bulunduğu,
ii. Davacının maddi zararının 21.10.2021 tarihi itibarıyla 221.663,153.-TL + KDV olduğu,
b) Kimya mühendisi bilirkişi tarafından yapılan tespitler sonucu;
... Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş. tarafından, yüksek saflıkta olduğu beyan edilerek,... Plastik Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş ye üretimde kullanması için satılan ürünün, yapılan laboratuar kontrolları sonucunda
i. Proses için gerekli koşulları sağlayacak SAFLIKTA OLMADIĞI
ii. Ürünlerin , AYIPLI ÜRÜN oldukları, anlaşılmaktadır.
c) Mali müşavir bilirkişi tarafından yapılan tespitler sonucu;
i. Hem davacının hem de davalının 2021 yılında e defter kapsamında olduğu; 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği’nde hüküm altına alındığı üzere; Açılış Onayı: Hesap döneminin ilk ayına ilişkin olarak alınan elektronik defter beratını, Kapanış Onayı: Hesap döneminin son ayına ilişkin olarak alınan elektronik defter beratını ifade ettiği, buna göre davalının açılış onayı yerine geçen 2021 Ocak ayı E-defter beratlarını ve kapanış onayı yerine geçen 2021 Aralık ayı e defter beratlarını yasal süresinde aldığı, 6102 sayılı TTK’nun 64/3.maddesi uyarınca 2021 yılı envanter defteri noter açılış onayının süresinde yaptırıldığı,
ii. Hem davacının hem davalının 2021 yılına ait ticari defterlerinin; 213 sayılı VUK. 221. ve 222.maddeleri uyarınca ve 6102 sayılı TTK’nun 64/3. maddesi uyarınca noter açılış onaylarının süresinde yaptırıldığı, 6100 sayılı H.M.K 222. Maddesine göre delil vasfı değerlendirmesinin takdiri Sayın Mahkeme'nizde olmak üzere; 6102 sayılı T.T.K 64/3. maddesi uyarınca yapılması gereken kapanış tasdikinin 2021 yılı yevmiye defteri için süresinde yaptırıldığı, ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı,
iii. Davacı ticari defter kayıtlarında;Takip tarihi itibariyle davalının davacıdan takipteki asıl alacak tutarı olan 167.827,81 TL alacaklı olduğu (cari hesap alacağı), davacının bu tutardaki ödemeyi “İcra emanet” hesabına yaptığı,
iv. Davalı ticari defter kayıtlarında;Takip tarihi itibariyle davalının davacıdan takipteki asıl alacak tutarı olan 167.827,81 TL alacaklı olduğu (cari hesap alacağı), hakkındaki görüş ve kanaatimizi belirtir işbu bilirkişi raporumuzu, üç (3) nüsha olarak taktir ve hukuki değerlendirmesi Sayın Hakimliğe ait olmak üzere saygılarımızla arz ederiz." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Mahkememize sunulan rapor ihtilafı çözer nitelikte bulunmadığından ve uzmanlık alanı gereği davalının savunması da karşılanmadığından 06/10/2022 tarihli celsede;
"Dosyada raporu bulunan bilirkişilere ek matbaa alanında uzman bilirkişinin de eklenmesine, bilirkişilerden dava konusu edilen etil asetat maddesinin ayıplı olup olmadığı, bu durum belirlenirken işbu maddenin içinde yer alan saflık oranı ile birlikte aseton ve diğer maddelerin de oransal olarak raporda gösterilmesinin istenilmesine, bu belirleme yapılırken laboratuvar ortamına ihtiyaç duyulması halinde işbu durumun mahkememize bildirilmesine, ayrıca laboratuvarda inceleme yapılması gerekiyor ise işbu inceleme sonucu fatura düzenlenir ise bu faturanın mahkememize bildirilmesine (fatura bedelinin taraflardan ayrıca karşılanmasının istenilmesine),
-Ayrıca mevcut işlem sonucu bir kusur var ise bunun üretim bandından da kaynaklanıp kaynaklanmayacağı ve tarafların itirazları hususunda yerinde inceleme yapılarak ve numune alınarak rapor hazırlanmasının istenilmesine,
-Bilirkişiler tarafından yerinde inceleme gün ve saatinin kararlaştırılmasından sonra bu hususun mahkememize bildirilmesine, bildirilen günün de taraf vekillerine tebliğine," şeklinde ara karar tesis edilmiş olup ara karar sonucu Bilirkişiden alınan 08/05/2023 tarihli teknik raporun sonuç kısmına göre; "1-Hata etil asetatın içeriğinde mevcut analizde farklı ve tanımlanamayan solventler içermesi.
2-Yüzey koruma filmi/polietilen film emtiasında mürekkep yapışması /bozulması şeklinde oluşan ayıp etil asetat kaynaklı olabileceği gibi üretimde üretici firma tarafından kullanılan ve aslında bu düzeyde baskı sonrası bulunmaması gereken acetyl acetone kaynaklı da olabilir.
3-Satın alınan etil asetat esaslı sıvı malzemenin tekrar kullanılmak üzere destile edilerek elde edildiği ve saf olamayacağı üretici firmanın üretim sürecinde yaratabileceği riskler üretici firmanın dikkate alması gereken bir husustur.
4- Üretimin yapıldığı sürece ait numunelere ulaşılamaması ve verilerin yeterli olmaması da üretici firmanın geriye dönük süreç takibi ve incelemesinin yapılamamasına sebep olmaktadır.
5-Tekrar etmek gerekirse baskı sonrası tutkal sürme aşamasında ortaya çıkan baskı hataları etil asetat kaynaklı olabileceği kadar üretim sürecinde tespit edilen acetyl aceton kaynaklı da olabilir. (Acetyl aceton miktarı mürekkebin bozulmasına neden olmuş ve tutunmasında problem yaratmış olabilir)
Bu durumda tedarik edilen etil asetatın uygun olmadığı gibi işletmede baskı sırasında kullanılmaması veya dikkatli kullanması gereken oranda etil aseton varlığı baskı hatalarını meydana getirmiş olabilir veya gelmesinde etkendir. Doğru oranda kullanılan acetyl aceton miktarı, baskı sonrası mürekkep içerisinden uçarak uzaklaşmış olması gerekirdi. Bu baskı yüzeyine uygulanacak bir sonraki uygulamalar açısından önemlidir. Mevcut baskılarda halen bu oranda aseton tespit edildiği için işletme de baskı sürecinde hatalıdır." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi heyetinden alınan 04/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmına göre; "Davacı ...Plastik Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile davalı...Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş. arasında görülmekte olan Menfi Tespit ( Alim Satım ) davasında; davalının davacıya sattığı ürünlerin ayıplı olup olmadığı, gizli yada açık ayıp olup olmadığı, davacının Kemalpaşa İcra Md.’nün...E sayılı dosyası ile davalıya ayıplı ürün bedelinden kaynaklanan bir borcunun bulunup bulunmadığı, davacı şirketin ayıplı ürün nedeniyle dava dilekçesinin 3.no’lu talebinde yer alan maddi zararının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarının ne olduğu ile ilgili düzenlenen 18/07/2022 tarihli bilirkişi raporuna taraf vekillerinin itirazları nedeniyle yapılan izahatlar ve 07.11.2022 tarihinde dosyaya bilirkişi olarak atanan matbaa konusunda uzman Dr....in yerinde keşif yapmak suretiyle oluşturduğu raporunda belirtilen hususlar yukarıda Ek raporun “Tespit ve İncelemeler “ kısmında detaylarıyla belirtilmiştir....Buna göre;
a)Makine mühendisi bilirkişi tarafından yapılan tespitler sonucu;
i.Davacı... Plastik Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin davalı... Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş.’den satın aldığı ayıplı ürünün (...) kullanılması nedeniyle Maddi zararının bulunduğu,
ii.Davacının maddi zararının 21.10.2021 tarihi itibarıyla 221.663,153.-TL + KDV olduğu,
b)Kimya mühendisi bilirkişi tarafından yapılan tespitler sonucu;
... Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi A.Ş. tarafından, yüksek saflıkta olduğu beyan edilerek, ...Plastik Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş ye üretimde kullanması için satılan ürünün, yapılan laboratuvar kontrolleri sonucunda
i.Proses için gerekli koşulları sağlayacak SAFLIKTA OLMADIĞI
ii.Ürünlerin ,AYIPLI ÜRÜN oldukları, anlaşılmaktadır.
c)Matbaa alanında uzman bilirkişi Dr.... tarafından 22 11.2022 tarihinde davacı işyerine yaptığı keşif sırasında yapılan tespitler sonucu:
Solvent saflığının uygun olmadığı (istenen %92 saflık) yapılan analizlerde tespit edilmiştir.
BANT ÜRETİMİNDE ÜZERİNDE ZORUNLU “RELEASE LAK” İŞLEMİ GEREKTİRDİĞİ İÇİN SOLVENT SAFLIĞI ÇOK DAHA ÖNEM ARZ ETMEKTEDİR. Geri kazanılmış (Distilasyon) solventlerin içeriği ve saflığının, bu üretim için uygun olmayacağı lakta bozulma yapabileceği öngörülmelidir.
Yüzeyde yolunmuş mürekkep şeklinde görülen baskı hataları tespit edilmiş ve bu izler ile baskı yüzeyindeki bozulmalar lak eksikliği veya atılan lak ile etkileşime giren istenmeyen solventler sebebiyle, Release lakta bozulma kaynaklı olma ihtimali yüksektir. Yukarda da belirtildiği gibi baskı yapılmış ama lak işlemi yapılmamış numune olmadığı için bu hata kesin analiz edilememektedir. Kanaatimce bu izlerin varlığı çeşitli nedenler sonucu ortaya çıkan lak bozulmasından dolayı oluştuğu yönündedir.
d)Mali müşavir bilirkişi tarafından yapılan tespitler sonucu;
i.Hem davacının hem de davalının 2021 yılında e defter kapsamında olduğu; 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği’nde hüküm altına alındığı üzere; Açılış Onayı: Hesap döneminin ilk ayına ilişkin olarak alınan elektronik defter beratını, Kapanış Onayı: Hesap döneminin son ayına ilişkin olarak alınan elektronik defter beratını ifade ettiği, buna göre davalının açılış onayı yerine geçen 2021 Ocak ayı E-defter beratlarını ve kapanış onayı yerine geçen 2021 Aralık ayı e defter beratlarını yasal süresinde aldığı, 6102 sayılı TTK’nun 64/3.maddesi uyarınca 2021 yılı envanter defteri noter açılış onayının süresinde yaptırıldığı,
ii.Hem davacının hem davalının 2021 yılına ait ticari defterlerinin; 213 sayılı VUK. 221. ve 222.maddeleri uyarınca ve 6102 sayılı TTK’nun 64/3. maddesi uyarınca noter açılış onaylarının süresinde yaptırıldığı, 6100 sayılı H.M.K 222. Maddesine göre delil vasfı değerlendirmesinin takdiri Sayın Mahkeme'nizde olmak üzere; 6102 sayılı T.T.K 64/3. maddesi uyarınca yapılması gereken kapanış tasdikinin 2021 yılı yevmiye defteri için süresinde yaptırıldığı, ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı,
iii.Davacı ticari defter kayıtlarında;Takip tarihi itibariyle davalının davacıdan takipteki asıl alacak tutarı olan 167.827,81 TL alacaklı olduğu (cari hesap alacağı), davacının bu tutardaki ödemeyi “İcra emanet” hesabına yaptığı,
iv. Davalı ticari defter kayıtlarında;Takip tarihi itibariyle davalının davacıdan takipteki asıl alacak tutarı olan 167.827,81 TL alacaklı olduğu (cari hesap alacağı),
v. Her ne kadar davalı taraf alacaklı görünse de heyette bulunan teknik bilirkişilerce malın ayıplı olması yönünde görüş bildirildiğinden borç/alacak konusundaki takdir sayın mahkemenindir.
hakkındaki görüş ve kanaatimizi belirtir işbu Bilirkişi Ek raporumuzu, e-imzalı olarak takdir ve hukuki değerlendirmesi Sayın Hakimliğe ait olmak üzere saygılarımızla arz ederiz." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Akabinde Dosyaya sunulan heyet raporunda bilirkişilerden matbaa alanında uzman bilirkişinin incelemesi ihtimalli olduğundan açık ve net şekilde davacının ayıba ilişkin iddiaları incelenerek, söz konusu ürünler ayıplı ise ayıptan dolayı tarafların kusuru, ayıp iddiası incelenir iken dosyada yer alan diğer raporlar ile birlikte davadan önce yapılan analizlere ilişkin sonuçların da incelenmesine, satıma konu ürünün analiz sonuçlarına göre davalı/satıcının savunmasına konu bant hatasının da (cevap dilekçesi 3. Sayfa) irdelenmesinin istenilmesi için dosyanın resen seçilecek bir matbaa alanında uzman bilirkişi ile kimya mühendisi bilirkişisinden rapor alınmasına karar verilmiş olup Bilirkişi heyetinden alınan 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "Şahit numune olarak tarafların onayı ile dosyaya sunulan numuneler mevcut değildir. İncelenmek için mahkemenize sunulan numunelerin şahit numune olup olmadığı, ne zaman, hangi şartlarda, nerede ve kim tarafından üretildiği belli değildir. Dosyaya davalı tarafından sunulan numuneler sayın mahkemeniz tarafından şahit numune olarak kabul görürse, Dosyada bulunan belgelerin incelenmesi ile yukarıda yapılan tespitler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda,
• Numune 1 basılı yüzeyinde, baskı hatası görülmediği,
• Numune 2 basılı yüzeyinde, baskısız yüzeye uygulanan yapıştırıcıdan kaynaklı, baskılı yüzeyde adezyon sağlanamaması nedeniyle baskı hatalarının görüldüğü,
• Numune 3 basılı yüzeyinde, baskı hatası görülmediği,
• Numune 4 basılı yüzeyinde, baskı hatası görülmediği,
• Alım-satım işleminde etil asetat kimyasal malzemesinin sağlaması gereken asgari saflık derecesinin belirtilmemiş olduğu,
• İlgili alanda etil asetat kimyasalının saflık derecesinin ne olması gerektiği ile ilgili bir standart bulunmadığı,
• Alım-satım işleminde bulunulan etil asetat kimyasalının dosya kapsamındaki saflık derecesi değerleri ile baskı sonrası oluşan hataların etil asetat kimyasalından kaynaklanmaktadır şeklinde değerlendirilemeyeceği,
• Dava konusu baskı hatalarının üretim süreci kaynaklı olduğu,
sonuç ve kanaatlerine varılmıştır. Delillerin değerlendirmesi ve nihai takdiri ile hukuki tavsif 6100 s. HMK’nun 266/c.2 hükmü gereği tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, görüş ve kanaatimizi de içeren iş bu bilirkişi raporu, dava dosyası ve ekleri ile birlikte sonuç ve kanaatine varıldığını Sayın Mahkemenin takdirlerine arz ederim." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Somut olayda, taraflar arasında satıma ilişkin sözleşmenin bulunduğu, sözleşme ilişkisinde davacının satın alan, davalının ise satıcı olduğu, satıma konu ürünün etil asetat olduğu ihtilafsızdır. İhtilaflı konu satıma konu ürünün ayıplı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Ürünün niteliği, davacının iddiası ile davalının savunması gereği mahkememizce teknik bilirkişilerden rapor aldırılmış ve matbaa uzmanının bulunduğu ek raporda,
- Solvent saflığının uygun olmadığı, bant üretiminde üzerinde zorunlu “release lak” işlemi gerektirdiği için solvent saflığının çok daha önem arz ettiğini, geri kazanılmış (Distilasyon) solventlerin içeriği ve saflığının, bu üretim için uygun olmayacağı lakta bozulma yapabileceğinin öngörülebilmesi gerektiğini, yüzeyde yolunmuş mürekkep şeklinde görülen baskı hatalarının tespit edildiğini ve bu izler ile baskı yüzeyindeki bozulmaların lak eksikliği veya atılan lak ile etkileşime giren istenmeyen solventler sebebiyle, Release lakta bozulma kaynaklı olma ihtimalinin yüksek olduğunu, belirtildiği gibi baskı yapılmış ama lak işlemi yapılmamış numune olmadığı için bu hatanın kesin analiz edilediğini, Kanaat olarak ise bu izlerin varlığı çeşitli nedenler sonucu ortaya çıkan lak bozulmasından dolayı oluştuğuna yönelik ifadelerin yer aldığı,
bu hali ile satıma konu ürünlerde ayıbın bulunup bulunmadığının iddiayı ileri süren tarafından ispat edilmesi gerekeceğinden mahkememizce yeni bir bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş ve sunulan raporda,
-Alım-satım işleminde etil asetat kimyasal malzemesinin sağlaması gereken asgari saflık derecesinin belirtilmemiş olduğu İlgili alanda etil asetat kimyasalının saflık derecesinin ne olması gerektiği ile ilgili bir standart bulunmadığı, Alım-satım işleminde bulunulan etil asetat kimyasalının dosya kapsamındaki saflık derecesi değerleri ile baskı sonrası oluşan hataların etil asetat kimyasalından kaynaklanmadığı, Dava konusu baskı hatalarının üretim süreci kaynaklı olduğu tespitine yer verildiği görüldüğünden, iddiaya konu ayıbın satıma ilişkin üründe yer almadığı, davacının ayıp iddiasının üretimden kaynaklandığı sabit olmadığından davacının menfi tespit ve tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddi ile takip ihtiyati tedbir kararı ile durdurulduğundan İİK' nun 72/4. Maddesi gereği davalı lehine tazminata karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının menfi tespit ve tazminat taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,
2-İİK' nun 72/4. Maddesi gereği 33.565,40.-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Menfi tespit ve tazminat davası yönünden alınması gereken karar ve ilam harcının (ayrı ayrı 427,60 TL) 855,20 TL başlangıçta yatan peşin harçtan mahsubuna, artan harcın davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yatırılan ve harcanan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yatırılan ve harcanan toplam 1.380,00TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca menfi tespit davası yönünden hesap ve takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca tazminat davası yönünden hesap ve takdir edilen 32.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-6325 sayılı HUAK uyarınca, suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
9-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim...
e-imzalıdır