T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO : 2021/899 Esas
KARAR NO : 2024/413
DAVA : Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 27/11/2021
KARAR TARİHİ : 09/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı) Davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
İDDİA : Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde; Kaza neticesinde müvekkile ait ... plakalı 2015 Model ... araçta önemli maddi hasarlar meydana geldiğini, söz konusu hasarla ilgili davalı şirket nezdinde... numarası ile hasar dosyası açıldığını, kazaya ilişkin tüm evraklar hasar dosyasında mevcut olduğunu, meydana gelen kaza sonucunda araç oluşan değer kaybının ödenmesi için müvekkil tarafından davalı şirkete Karşıyaka... Noterliğinden 28.04.2021 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarname çekildiğini, çekilen ihtarname davalı şirkete 30.04.2021 tarihinde davalı şirkete tebliğ edilmiş olup bunun üzerine davalı şirket tarafından 24.05.2021 tarihinde 5.711,05-TL ödeme yapıldığını, davalı şirket tarafından yapılan ödeme, kaza tarihinde aracın yaşı kilometresi ve hasarsız olması dikkate alındığında nedeniyle eksik olduğunu, müvekkile ait araçtaki değer kaybı bedeli yargılama aşamasında ortaya çıkacağını, bu nedenle işbu dava belirsiz alacak davası olarak açılmış olup, bilirkişi incelemesinden sonra müddeabih artırılacağını, müvekkil tarafından 09.11.2021 tarihinde İzmir Arabuluculuk Bürosuna başvurmuş ve ... arabuluculuk numarası üzerinden yapılan görüşmeler sonucunda da tarafların uzlaşamadığını belirterek yargılama aşamasında tespit edilecek alacak ve zarar tutarları kadar talep sonucunu HMK 107/2 maddesine göre iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın artırmak ve fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla;Kaza nedeniyle müvekkile ait ...plakalı araçta meydana gelen 500,00-TL değer kaybı bedelinin temerrüt tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,HMK 323/1-ç maddesi gereği noter ihtarnane masrafı (468,95-TL) da dahil olmak üzere (ekli Yargıtay Kararı gereği) Yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalıdan tahsiline karar verilmesini vekâleten saygı ile arz ve talep ederim" şeklinde talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA : Davalı vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde; Davaya konu kazaya karışan... plaka sayılı araç müvekkil şirket nezdinde ... numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile 24.07.2019-2020 tarihleri arasında sigortalıdır. Müvekkil şirketin Karayolları Trafik Kanunun Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi gereğince dava konusu zararlara ilişkin olarak sorumluluğu poliçe limiti (39.000,00-TL) ile sınırlı olup sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve zarar nispetindedir. Poliçeye müstenit sorumluluğumuz poliçe limitiyle sınırlı olmakla beraber; masraf, vekâlet ücreti sorumluluğumuz da bu miktara isabet eden oranlarda olacaktır.Kabul anlamına gelmemekle davacının öncelikle kusur ve zarar olgularını ispat etmesi gerekmektedir. Dava haksız fiile dayalı olup davacı tarafın sigortalımız araç sürücüsüne raci kusur ve zararı kanıtlayamaması halinde müvekkil şirketin sorumluluğundan söz edilemez. KTK. md. 86 gereğince araç işleteninin ve sürücü kusursuz olduğu hallerde sigortacının da tazminat ödeme yükümlülüğü olmayacaktır.Davacı tarafından talep edilen noter ihtarname masrafı dolaylı zarar olup teminat kapsamı dışındadır. Bu nedenle reddi gerekmektedir.Davacı tarafından yapılan başvuruya istinaden alınan ekspertiz raporu doğrultusunda 24.05.2021 tarihinde 5.711,05-TL değer kaybı tazminatı davacı tarafa, 02.01.2020 tarihinde 4.602-TL ve 02.01.2020 tarihinde 2.598,32-TL maddi hasar tutarı ödenmiştir. Müvekkil şirketin sorumluluğu yapılan bu ödeme sonrası kalmamıştır. İşbu ödeme neticesinde davanın reddini talep ederiz. İlgili ödeme dekontu ekte sunulmaktadır.Davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kazaya karışan araçlar ticari olmadıkça avans faizi talep edilemez." şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİL DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :
1).Dava, haksız fiil nedeniyle oluşan Bakiye Değer Kaybı Tazmini istemine ilişkin HMK md. 107 uyarınca açılmış olan Belirsiz Alacak Davasıdır.
2) Ticari uyuşmazlıklarda "Arabuluculuk" bir dava şartı olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmünü içermektedir.
Davacının dava öncesi arabuluculuk bürosuna başvurduğu, ancak anlaşmanın sağlanamadığı, böylelikle dava şartı olarak düzenlenen zorunlu arabuluculuk yolunun tüketildiği ve dava şartının yerine getirilmiş olduğu dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz olunan arabuluculuk son oturum tutanağından anlaşılmaktadır.
3) Karayolları Trafik Kanunu'nun "14/4/2016 tarihli 6704 sayılı Kanunun 5 md. ile değişik "Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı" başlıklı 97. maddesi;
"Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." hükmünü öngörmekte olup, dava dilekçesi ekinde yer alan 28/04/2021 tarihli ihtarnamenin incelenmesinde davacı tarafça davalı sigorta şirketinin İstanbul adresine başvuru dilekçesinin Noter marifetiyle gönderildiği ve böylelikle dava şartı olan Yazılı Başvuru şartının da sağlandığı görülmüştür.
4) Davaya konu trafik kazasının 28.11.2019 tarihinde, İzmir ili Konak ilçesinde gerçekleştiği, ...'nun sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın seyir halindeki ... plaka sayılı araca çarpması ile kazanın vuku bulduğu dosyada mevcut Kaza Tespit Tutanağından anlaşılmaktadır.
5) Zarar gören ... plaka sayılı aracın kaza tarihinde Davacı ... adına tescilli olduğu;
Zarar veren ... plaka sayılı aracın ise dava dışı ...adına tescilli olduğu trafik tescil kayıtları ve ruhsat suretleri ile sabittir.
6) Zarar veren ... plaka sayılı aracın 31.12.2018 - 31.12.2019 tarihlerini kapsar şekilde ... Sigorta AŞ.'de Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) yani zorunlu trafik sigortası ile sigortalanmış olduğu celp olunan hasar dosyası içinde yer alan ... no'lu poliçe sureti ile anlaşılmaktadır. Davaya konu trafik kazasının tarihi poliçede belirtilen risk periyodu içinde yer almaktadır.
7) Trafik kazaları sonucu uğranan zararlardan sorumluluk da haksız fiil sorumluluğu kapsamında yer almaktadır. Haksız fiil, bir kimsenin hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışı ile başka bir kimsenin zarara uğramasına yol açmasıdır.
Haksız fiil sorumluluğu; "Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri" başlığı altında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
TBK md. 49; "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
TBK md. 50; "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmünü içermektedir.
8) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu;
91/1. Maddesinde; "İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (MMS) yaptırmaları zorunludur";
85/1. Maddesinde; "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.";
85/son maddesinde ise; "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-3 maddesinde; "Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır." düzenlemesi ile sorumluluk sınırları gösterilmiştir.
Yukarıda açıklanan ve alıntılanan hükümler doğrultusunda Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın motorlu bir aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
9) Kazaya karışan... plaka sayılı aracın 31.12.2018 - 31.12.2019 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile Davalı... Sigorta AŞ.'de sigortalıdır. Kaza 28.11.2019 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının talep ettiği hasar bedelinden sigorta şirketi sorumludur.
Ancak sigortacının sorumluluğu, yukarıda izah edilen sorumluluk esasları dahilinde işletilen aracın işleteninin veya işletenin kusurundan sorumlu olduğu sürücünün kusurlarından kaynaklanan zararlarla sınırlı olarak dava dışı araç sürücüsünün kusuru oranındadır. Bu nedenle aracın işleteninin veya sürücüsünün kusur durumunun incelenmesi gerekmektedir.
10) Kaza tespit tutanağının polis marifetiyle tanzim edilmemiş olması nedeniyle tutanakta kusur tespitinin bulunmadığı görülmektedir.
TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Davacının bilirkişi deliline dayanmış olması nedeniyle mahkememizce bilirkişiden kusur ve hasar bedelinin belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.
11) Mahkememizce aldırılan 28/03/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda;
- Kusur Dağılımı Yönünden:... plakalı araç sürücüsü dava dışı sigortalı...'nun kaza esnasındaki davranışının 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 52. Maddesinde düzenlenen "Sürücüler: a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak zorunludurlar." şeklindeki kuralın ihlali niteliğinde olduğu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 56. Maddesinde düzenlenen "c) Diğer bir aracı izlerken belirlenen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak zorundadırlar" şeklindeki kuralın ihlali niteliğinde olduğu,
... plakalı araç sürücüsü....nın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununu ihlal eden bir davranışının olmadığı,
- Değer Kaybı Yönünden: Davacıya ait yukarıda özellikleri belirtilen... plakalı otomobilde tamiri sonunda 6.500 TL değer kaybı meydana gelebileceği, dosyadaki belgelere göre davalı aracının trafik sigortası tarafından 5.711,05-TL ödendiği anlaşıldığından davacının değer kaybına ilişkin alacağının 6.500 - 5.711,05 = 788,95-TL'den ibaret olduğu,
- Dava dilekçesinde talep edilen 468,95-TL Noter Masrafının ise yargılama gideri niteliğinde bulunduğu şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
12) 03/08/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda ise;
- Değer Kaybı Yönünden: 28.11.2019 Kaza tarihi itibarı ile dava konusu aracın kasko değerinin 70.120,00-TL. olduğu tespit edilmiştir. Piyasada ve internet üzerinden yapmış olduğum araştırmalarda, dava konusu aracın 28.11.2019 kaza tarihi itibarı ile modeli, km.si, teknik özellikleri dikkate alındığında kaza öncesi 2. el piyasası rayiç değerinin 88.000,00-TL. ile 90.000,00-TL. aralığında olduğu tespit edilmiştir Dava konusu aracın mevcut hasarı ile piyasa değeri oranına bakıldığında 6.101,98-TL. / 90.000,00-TL. = 0,0687 (% 6.87) hasar oranı çıkmakta olup, bu durumda HAFİF HASARLI olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dosyaya sunulan belgelerden aracın onarımının yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacı vekilince bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde sunulan araç ilanı incelendiğinde aracın 45.000 km.de olduğu, ilanın nisan 2023 yılına ait olduğu görülmektedir. Ancak dava konusu araç, 28.11.2019 tarihinde 43.186 km. olup, Nisan 2023 tarihinde aynı kilometrede olmayacağı, bu haliyle aracın maliklerinin değiştiği de dikkate alındığında çok daha yüksek kilometrede olacağı, buna bağlı olarak da aracın satış değerini etkileyeceği bilindiğinden dikkate alınmasının uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
Araç değer kaybı; meydana gelen trafik kazası neticesinde hasar alan ve bu hasar nedeniyle onarım, bakım, tadilat vb. işlemlerden geçen bir aracın bundan sonraki süreçte ikinci el piyasasındaki değerini ifade eden bir kavramdır. Bir başka ifade ile kaza geçiren aracın kazadan sonra ne kadar iyi bir şekilde tamir edilmiş olursa olsun, ekonomik değerinde meydana gelen düşüştür.
Konuya ilişkin olarak Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının belirlenmesi gerektiği yönündedir.
2021 yılı son çeyreğinde ülkemizde ve dünyada yaşanan ekonomik krizler nedeni ile ve ülkemizde de araç fiyatlarının ve bir çok konuda fiyat artışlarının olması nedeni ile piyasadaki dalgalanmalar sonucu araç fiyatlarında aşırı dalgalanmalar olduğu bilinmektedir. Özellikle 2022 yılı son çeyreği ve 2023 yılı ilk çeyreğinde fiyatlardaki değişimleri takip etmek oldukça zorlaşmaktadır ve günümüzde de aynı şekilde piyasa rayiç değerlerinde değişimler devam etmektedir.
Piyasada ve internet üzerinden yapılan araştırmalarda; dava konusu aracın B+ sınıfında piyasada tercih edilen, 2. el piyasasında rağbet gören bir araç türü olduğu göz önüne alınarak, 28.11.2019 kaza tarihi öncesi, aracın, modeli, yaşı, kilometresi, SBM hasar kaydının olmaması ve özellikleri dikkate alındığında, 2. el piyasa rayiç değerinin 88.000,00-TL - 90.000,00-TL. aralığında olduğu tespit edilmiştir.
Piyasa değerinin araştırmasında, piyasada tanıdığımız galeri ve servisler ile yapılan görüşmelerde, aracın özellikleri ve durumu belirtilerek fiyat teklifleri alınmaktadır. Ancak bu konuda fiyat teklifleri sözlü olarak alınmakta olup, genellikle araç alım satım işleriyle uğraşan firma, servis ve galericiler tarafından sorumluluk altına girmeme açısından yazılı belge verilmemektedir.
Piyasada yapılan araştırmalar sonucu; 28.11.2019 kaza tarihi sonrası, aracın modeli, kilometresi, bu kaza öncesi 1 adet hasar kaydı olması ve özellikleri dikkate alındığında 2. el piyasa rayiç değerinin 82.500,00-TL. - 83.500,00-TL aralığında olacağı tespit edilmiş olup 90.000,00-TL. - 83.500,00-TL. = 6.500,00 TL. Değer Kaybı olduğu kanaatine varılmıştır.
Değer kaybı tazminatı ile ilgili olarak 5.711.05-TL. ödeme yapıldığı dikkate alındığında , davacının değer kaybına ilişkin tazminat alacağının 6.500,00-TL - 5.711,05-TL = 788,95-TL Bakiye Değer Kaybı bulunduğu şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
13) Mahkememizce Kusura İlişkin yapılan değerlendirmede; bilirkişi raporlarındaki kusura ilişkin tespitlere itibar edilerek ve de kaza oluşumunda sigortalı araç sürücüsünün davacının aracına arkadan çarpmış olması nedeniyle sigortalı araç sürücüsü ...'nun % 100 ve Asli Kusurlu olduğu, zarar gören aracın kazaya etkisinin bulunmadığı ve Kusursuz olduğu, zararın tamamının poliçe limitlerini aşmamak kaydıyla sigortalı aracın ZMMS poliçesi ile sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin sorumluluğunda olduğu kabul edilmiştir.
14) Mahkememizce Bakiye Değer Kaybına İlişkin yapılan değerlendirmede; 28.03.2023 tarihli ve de 03.08.2023 tarihli Bilirkişi Raporlarının 6.500,00-TL değer kaybı tespit ettiği, ATK Raporunun ise 3.000,00-TL değer kaybı tespit ettiği, halbuki daha öncesinde davalı sigorta şirketince davacıya 5.711,05-TL ödeme yapmış olduğu, yani davalı tarafın değer kaybına ilişkin ikrarının dahi 3.000,00-TL'nin ötesinde olduğu anlaşılmakla hükme ve denetime elverişli olan 28.03.2023 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak bakiye değer kaybının 788,95-TL olduğu kabul edilmiştir.
15) Davacı vekili bilirkişi raporu doğrultusunda talebini arttırmış, harcını karşılamıştır.
16) Yargılama giderlerinin kapsamı HMK'nın 323. maddesinde açıklanmış olup, davacının talep ettiği Noter İhtarname Masrafının HMK'nın 323/ç bendinde sayıldığı üzere yargılama giderleri olduğu anlaşılmakla ücret yargılama giderlerine eklenmiştir.
17) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13. Fıkrası uyarınca arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden olup, İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun sarf kararı ile arabuluculuk ücretinin hazine tarafından karşılandığı anlaşıldığından bu tutar yargılama giderleri kapsamında değerlendirilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-. Davanın KABULÜ ile;
788,95-TL Bakiye Değer Kaybından kaynaklanan maddi tazminatın poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Tazminata Temerrüt Tarihi olan 06/05/2021'den itibaren Yasal Faiz işletilmesine,
2- Karar tarihinde Yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin alınan 59,30-TL ve ıslah ile alınan 4,95-TL'nin mahsubu ile bakiye 363,35-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3- Arabuluculuk Kanunu Madde 18/A fıkra 13,14 gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4- Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL Başvurma Harcı, 59,30-TL Peşin Harç ve 8,50-TL Vekalet Harcından oluşan 127,10-TL harç ile 4,95-TL ıslah harcı toplamı olan 132,05-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 788,95-TL Vekalet Ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Davacı tarafından yapılan 4.300,00-TL bilirkişi ücretinin, 468,95-TL ihtarname masrafının, 2.250,00-TL Adli Tıp Kurumu Faturası, 270,95-TL tebliğat ve posta ücreti olmak üzere toplam 7.289,90-TL Yargılama Giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7- Taraflarca yatırılan Gider Avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, fakat davalı tarafın yokluğunda, HMK 341 maddesi gereğince miktar itibariyle Kesin Olarak verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 09/05/2024
Katip ...
¸e-imza
Hakim...
¸e-imza