T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/108 Esas
KARAR NO: 2023/1058
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 03/02/2022
KARAR TARİHİ: 26/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Davalı ... A.Ş' ın trafik sigortasını düzenlediği ... plakalı aracın tam kusurlu olarak müvekkile ait... plakalı ticari araca 11/05/2021 tarihinde %100 kusurlu olarak çarpması sonucu (sola dönüş kuralına uymadığı için KYTK 53/1-b gereği) müvekkilin aracında kaza sonrası hasar tazminatı farkının davalılardan yargıtay kararlarına göre gerçek zarar iskontosuz ve KDV dahil hesabı ile şimdilik 10,00 TL ve ...'ndan değer kaybı yönünden fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere şimdilik 10,00 TL den , kaza tarihi itibari ile işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmesi talebimizdir." şeklinde talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "Dava dilekçesinde aleyhe olan hususları kabul etmiyoruz. Bu kazanın meydana gelmesinde müvekkil şirket nezdinde sigortalı ... plakalı aracın herhangi bir kusuru bulunmamaktadır. Dava konusu kazaya karıştığı ifade edilen ... plakalı araç müvekkil şirket tarafından ... no.lu zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalıdır. Kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte; mahkemece müvekkil şirketin sorumluluğu bulunduğuna kanaat getirilmesi halinde teminat limiti ile sorumluluğumuz bulunmaktadır. Öncelikle davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususları kabul etmiyoruz. Dava konusu alacak zamanaşımına uğramıştır. Davanın yetki yönünden reddi ile dosyanın yetkili İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesî'ne gönderilmesini talep ediyoruz. Davacı tarafından araç malikinden temlikname alınarak iş bu dava açılmış ise de; TBK'nın 183/1. Maddesinde "kanun, sözleşme ve işin niteliği engel olmadıkça..." alacağın temlikine cevaz vermektedir. Fakat huzurdaki olayda kusur durumu, hasar miktarı ve illiyet bağı hususları belirlenmeden temlikname alınması bir sigortacılık faaliyetidir. Zira temlik edenin mal varlığındaki azalmayı tazmin riski halen devam etmektedir. Bu durumda davacı adeta bir sigorta şirketi gibi çalışmaktadır. Fakat davacının sigorta şirketi gibi hareket etmesi 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'na aykırıdır. Davacı da anonim bir sigorta şirketi olmadığından, huzurdaki davada olduğu gibi temlik alma işlemi gerçekleştiremez. Bu sebeple davacının husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddi gerekmektedir. Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini müvekkilim adına arz ve talep ederim. " şeklinde talep etmiştir.
Dava, trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli ve değer kaybı tazminatı istemine ilişkindir.
Davacı 11/05/2021 tarihli trafik kazasında... plakalı aracın işleteni olup, davalı ... ... plakalı aracın sürücüsü ve işleteni, sigorta şirketi ise aracın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesini düzenleyendir.
KTK' nın 97. Maddesi gereği başvuru şartı incelendiğinde davacı vekilinin 08/11/2022 tarihli dilekçesinin ekinde yer alan e-mail çıktısına göre davacı tarafından davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu görülmüştür.
Zamanaşımı defi değerlendirildiğinde; 2918 sayılı KTK.nun 109/1. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar" hükmü, yine aynı kanunun 109/2. maddesinde ise "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir" hükmüne yer verilmiştir.
Davaya konu trafik kazası 11/05/2021 tarihinde meydana gelmiş, olayın, maddi hasarlı trafik kazası olması nedeniyle, uzamış ceza zamanaşımı süresinin uygulanmasını gerektirir bir durum bulunmamaktadır. Bu itibarla, davaya konu talepler yönünden 2 yıllık zamanaşımı süresi geçerli olup, dava dilekçesine konu edilen maddi tazminat taleplerinin, 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmesi gerekmektedir. Kaza tarihinin 11/05/2021 arabulucuya başvuru tarihinin 07/12/2021, dava tarihinin 03/02/2022 olduğu görüldüğünden davaya konu tazminatın 2 yıllık süre içerisinde talep edildiği görülmüştür.
Davalı sigorta vekilinin yetki itirazı değerlendirildiğinde;
6100 sayılı HMK.'nın genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesininin 1. fıkrasına göre; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. ", Yine aynı Yasa'nın 16. maddesinde ise, "Haksız fiilden doğan davalrda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer almaktadır Ancak, HMK.'da kesin yetki halleri açıkça sayılmış olup, haksız fiile ilişkin davalardaki yetki, kesin yetki olmayıp, bir seçimlik yetkidir.Diğer taraftan 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi ile ZMSS Genel Şartlarının C.7.maddesinde ise "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." ifadesine yer verilmiştir. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman şeçme hakkı davalılara geçer.
Somut olayda, rizikonun, yani kazanın Manisa ilinde gerçekleştiği, davacının yerleşim yerinin Manisa olduğu, ancak davalı sigorta şirketlerinin İzmir ilinde Ege Bölge Müdürlüğünün bulunduğu görüldüğünden, davacının davasını İzmir ilinde açarak yetkili mahkemeyi doğru olarak seçmiş olduğu anlaşıldığına göre, yetki itirazı mahkememizce kabul edilmemiştir.
Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi' nin sorumluluğu değerlendirildiğinde;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesine göre “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”. Kaza tarihi itibari ile yürürlükte olan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3 maddesinde de “sigortacı poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde genel şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür." şeklinde sigorta şirketin sorumluluğunun kapsamı ifade edilmiştir. Bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası motorlu bir aracın kara yolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
Kazaya karışan ... plakalı araç 19.04.2021-2022 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile davalıya sigortalıdır. Kaza 11/05/2021 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının talep ettiği hasar bedelinden davalı araç sürücüsünün kusuru oranında sigorta şirketi sorumlu olacaktır.
Davalı ... 'nun sorumluluğu incelendiğinde;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, yaşanan trafik kazasında davalı ... ... plakalı aracın işleteni ve sürücüsü olduğundan kendi kusuru oranında talep edilen maddi tazminat kalemlerindne sorumlu olacaktır (TBK madde 49).
TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Bu sebeple davacı bilirkişi deliline dayanmış olup mahkememizce bilirkişiden kusur, hasar ve değer kaybı bedelinin belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.
Bilirkişiden alınan 01/07/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre;
"Yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere;
•11.05.2021 tarihli kazanın oluşumunda; davalı tarafa ait ...plaka
sayılı araç sürücüsünün “ETKEN OLDUĞU”,
Davacı tarafa ait ... plaka sayılı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda; “ETKEN OLMADIĞI”,
•Dava konusu ...plaka sayılı araçta, kaza nedeniyle yedek parça ve
işçilik olmak üzere toplam 36.237,51.-TL (KDV Dahil) hasar meydana geldiği,
•Bahse konu ... plaka sayılı araçta; 5.000,00.-TL değer kaybı meydana
geldiği,
•Bahse konu ... plaka sayılı aracın ekspertiz rapor ücretinin
450,00.-TL (KDV Dahil) olabileceği görüş ve kanaatine varılmakla birlikte, bu husustaki nihai kararın Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce davacının maliki olduğu aracın tramer kayıtları getirtilmeden rapor alındığı görüldüğünden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi' ne müzekkere yazılarak gelen yazı cevabı da incelenerek bilirkişiden ek rapor alınmasına karar vermiş ve Bilirkişiden alınan 14/08/2023 tarihli ek raporunun sonuç kısmına göre; "Söz konusu ... plaka sayılı aracın; dosya kapsamındaki Trafik .Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER) hasar kaydı sorgulamasına göre; davaya konu 11.05.2021 tarihli vaki kaza öncesinde, 26.01.2021 tarihinde araca çarpma şeklinde ve 28.07.2020 tarihinde arka kısım hasarının (hasar bedeli : 6.300,17.-TL) olduğu belirlenmiştir. Dava konusu araçta meydana gelen kaza nedeniyle değer kaybına neden olacak değiştirilen Parçalar : Sol ön çamurluk, Motor kaputu, Ön panel. Davaya konu ...plaka sayılı aracın, Türkiye Sigorta Birliği “Kasko Değer Listesi'ne göre; kaza tarihindeki kasko değerinin 134 836 00.-TL olduğu belirlenmiştir. Davaya konu aracın piyasa rayiç değerlemesi "Emsal Karşılaştırma Yaklaşımı" (Pazar Metodu) şeklinde benzer veya ikame araçların satış ve piyasa verileri dikkate alınarak yapılmış, açık piyasada gerçekleştirilen benzer araçların satışlarıyla karşılaştırılmıştır. Bu değerlemede varılmış olan sonuçlar; ülke ekonomik koşulları, piyasa koşulları ve hazırlanmış olduğu tarih itibariyle geçerli olan diğer koşullar esas alınarak belirlenmiştir. Reel piyasa şartların'da 2. el araç alımı sırasında herhangi bir hasar kaydı olmayan veya en az kaydı olan ve düşük km.deki araçlar tercih edilmektedir. Kaza tarihi olan 2021 yılı, Mayıs ayı için günümüz şartlarında internet veri tabanında bir araştırmanın yapılması pek mümkün değildir. Bununla birlikte; Yargıtay kararları doğrulttusunda davaya konu aracın piyasa rayiç değerine ilişkin olarak TSRSB “Kasko Değer Listesi”, markasına hizmet veren yetkili satış ve servis bayileri ile Ülkemizde en çok rağbet edilen internet siteleri ikinci el araç satış ilanları ve piyasa koşullarında yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda ...Otomotiv (..., ... Otomotiv (...), ... Otomotiv (...), ... (...), ... Oto (...), ... Oto (...) bahse konu aracın, marka, model, tipi, km.si, yakıt cinsi, vites türü, kullanım şekli, kullanım süresi, kullanılmışlık düzeyi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), geçmiş hasar kayıtları ve ayrıca pazarlık payı da dikkate alındığında kazadan önceki ikinci el piyasa rayiç değerinin 130.000 00.-TL olduğu tespit edilmiştir. Ancak aracın söz konusu kaza nedeniyle; sol ön çamurluk, motor kaputu ile ön panelin değiştirilerek boyanması nedeniyle araçta kazanın oluş şekline göre değer kaybı oluşacağı, bu durumda kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerinin 125:000,00.-7TL olduğu ve sonuç olarak kazaya bağlı olarak araçta 5.000,00.-TL değer-kaybı meydana gelebileceği hususlarında tespit, görüş ve kanaatimi içeren raporumu, hukuki değerlendirmesi ve delillerin takdiri Sayın Hakimliğinize ait olmak üzere, teknik konulardaki görüş ve kanaatlerimi saygılarımla arz ederim." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi tarafından değer kaybına ilişkin hesaplama; trafik kazası sebebiyle davacının malik olduğu araçta oluşan değer kaybının aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları ile önceki hasarları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki farka göre değerlendirme yapıldığından ve tramer kayıtlarıda incelendiğinden itiraz mahkememizce kabul edilmemiştir. Kaldı ki 6704 sayılı yasayla değişik 2918 sayılı KTK nun 90.maddesinde yer alan zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu kanun ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabi olan hükümlerinden tarafı olmadığı zmms sözleşmesindeki şartların davacı açısından bağlayıcı olmaması ve Anayasa Mahkemesi'nin nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 esas 2019/40 sayılı kararına göre 6704 Sayılı Kanunun 3.maddesiyle değiştirilen 90. maddesinin birinci cümlesinde yeralan “ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yeralan “ve genel şartlarda ’’ ibaresinin iptal edilmiş olması sebebiyle uygulanmayacağından hükme esas alınmıştır.
Mahkememize sunulan bilirkişi raporu, açıkça itiraza uğramayan kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğundan kusura ilişkin değerlendirme, hasar bedeli ise kalem kalem gösterildiğinden ve bulunan bedellere iskonto uygulanmadan KDV' de eklenmek suretiyle sonuca ulaşıldığından hükme esas alınmıştır (İzmir BAM.... HD. ... K.)
Davacı vekili bedel arttırım dilekçesi ile; 5.000,00 TL değer kaybı ve 42.721,79 TL hasar bedeli tazminatının avans faiziyle tahsilini talep etmiştir.
Tüm bu nedenler ile ;11/05/2021 tarihli çift taraflı trafik kazasında ... plakalı aracın sigorta şirketi davalı sürücü/işleten ...' nun kusuru oranında sorumlu olacağından, davalı ...' nun tam kusurlu olduğu ve davacının maliki olduğu araçta mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre 5.000,00 TL değer kaybının ve 42.721,79 TL hasar bedelinin bulunduğu, zararın davalılarca karşılanmadığı görülmekle davanın kabulüne, kabul edilen maddi tazminat kalemine davalı sigorta şirketi başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü sonunda, diğer davalı ise kaza tarihinde temerrüte düşeceğinden bu tarihten itibaren zarar veren aracın kamyonet olması nazara alınarak avans faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
-42.721,79 TL hasar tazminatının davalı sigorta şirketinden (43.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) 28/05/2021 tarihinden diğer davalıdan ise kaza tarihi olan 11/05/2021 itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
-5.000,00 TL değer kaybı tazminatının davalı ...'ndan 11/05/2021 itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine,
2-Hasar bedeline yönelik alınması gereken 2.918,32 TL karar ve ilam harcının yatan 895,70 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 2.022,62 TL' nin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine' ye irat kadına,
3-Değer kaybı bedeline yönelik alınması gereken 341,55 TL karar ve ilam harcının davalı ...'ndan alınarak Hazine' ye irat kadına,
4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 895,70 TL peşin harç, 80,70 TL başvurma harcı, 377 TL posta ve diğer giderler, 700,00 TL bilirkişi masrafı ile 450,00 TL ekspertiz ücreti olmak üzere toplam 2.503,40 TL yargılama giderinin 2.241,10 TL' sinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, bakiye kalan 262,30 TL' nin ise davalı ...'ndan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca değer kaybına yönelik kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 5.000,00 TL vekâlet ücretinin davalı ...'ndan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca hasar bedeline yönelik kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 17.900,00 TL vekâlet ücretinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
7-6325 sayılı HUAK uyarınca, suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davalı sigorta şirketinden alınarak Hazine' ye irat kaydına,
8-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yokluğunda tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/12/2023
Katip... E-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır