T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/19 Esas
KARAR NO: 2023/893DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/11/2018
KARAR TARİHİ: 07/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı şirket ile sipariş üzerine çalıştığını, davalı şirketin siparişi üzerine 432.000 adet 48 mm "..." logolu kapak, 486.000 adet 48 mm kulp ve 429.000 adet 55 mm damacana kapağının davalı şirketin... tesisi için müvekkili şirket tarafından teslim tarihi olarak belirlenen 02/05/2018 tarihinde hazır olacak şekilde üretildiğini, fakat üretimi tamamlanan kulp ve kapakların tesliminin davalı şirket tarafından durdurulması nedeniyle malzemelerin müvekkili şirketin stoklarında bekletildiğini, sipariş üzerine üretilen bu ürünlerin bedelinin de davalı şirketçe ödenmediğini, malzemelerin teslim alınması ve bedelinin ödenmesi hususunda davalı şirkete çekilen ihtarmeye, müşteri şikayetleri üzerine taraflarınca yaptırılan inceleme sonucu üretilen malzemelerin gizli ayıplı olduğunun anlaşıldığı, bu durumun Hendek... AHM nin... D.iş sayılı tespit dosyasına sunulan bilirkişi raporu ile de tespit ettirildiği, bu nedenle şirketlerinin 1,738.692,24 TL zarara uğradığı belirtilerek üretilen ürünlerin şirketleri tarafından teslim alınamayacağından bahisle cevap verildiğini, davalı tarafın cevabi ihtarnamesinde belirtilen hususların gerçeği yansıtmadığını, üretilen kapaklarda ayıp bulunduğu iddiasını kesinlikle kabul etmediklerini, davalı tarafın gizli ayıplı olduğunu iddia ettiği ürünlerle, davaya konu ettiği ürünlerin birbirinden farklı olduğunu, davalı şirketin siparişi üzerine davalıya özel ebatlarda ve logolu olarak üretilen bu ürünlerin başka herhangi bir şekilde kullanılmasının mümkün olmadığını, bu nedenle müvekkili şirketin zarara uğradığını beyan ederek, davalı şirketin siparişine konu malzemelerin bedeli olan 23.684,37-Euro alacaklarının tahsil tarihindeki geçerli satış kuru üzerinden hesaplanarak, alacağa 02/05/2018 tarihinden itibaren döviz alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranına göre işletilecek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin merkez adresinin İzmir'de olması nedeniyle müvekkili şirket aleyhine başlatılacak icra takipleri ile açılacak davalarda yetkili mahkemenin İzmir Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle öncelikle yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin suyu şişeleyerek tüketiciye sunan bir ticari kuruluş olduğunu, suyun konulduğu pet şişe kapaklarını da davacı firmadan tedarik ettiğini, bu kapakların kullanıldığı ürünlerin yoğun olarak ithal edildiği Almanya ve İngiltere müşterilerinden son zamanlarda ürünlerle alakalı olarak vakum hava kaçırma sorunu olduğu yönünde şikayetler alınması üzerine ayıbın neden kaynaklandığının tespiti amacıyla Hendek ...AHM nin ... D.iş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını ve davacıdan tedarik edilen kapakların yapısal farklılık göstermesi nedeniyle gizli ayıplı ürün olduğunun tespit edildiğini, uğranılan zararın 20/07/2018 tarih 1.738.692,24 TL bedelli hatalı ürün bedeli adı altında davacı şirkete fatura edilerek e-Fatura sistemi üzerinden gönderildiğini ancak davacı tarafça bu faturanın kabul edilmeyerek iade edildiğini, davacı şirketin kötü niyetli olarak faturayı kayıtlarına almayarak müvekkili şirketi borçlu gösterme çabasında olduğunu, davacının bu şekilde müvekkili şirket aleyhine birden çok icra takibi başlattığını ve taraflarınca yapılan itiraz üzerine icra takiplerinin durdurulduğunu, davacı tarafça alacak talebinin Euro cinsinden gösterilmesine ve harca esas değerin de güncel Euro kuru esas alınarak hesaplanmasına itiraz ettiklerini belirterek hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan yüklenici alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesi ile, taraflar arasında 48 mm "..." logolu kapak, 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapağı üretilmesi konusunda sözleşme yapıldığını (şifai), sözleşmeye göre kapakların ve kulpların üretildiğini ancak davalı tarafın ayıp savunması sebebiyle teslimi durduğunu, ayıp savunmasına konu ihtarnamede belirtilen 29 mm konik kapaklar ile iş bu davada talebe konu 48 mm "pınar su" logolu kapak 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapaklarının birbirinden farklı olduğunu, ayıp savunmasını kabul etmediklerini belirterek iş bedelinin ödenmesini talep etmektedir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile, dava konusu ürünlerin ayıplı olduğunu bu sebeple müvekkilinin zararının doğduğunu savunarak davanın reddini talep etmektedir.
Taraflar arasında 48 mm "..." logolu kapak, 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapağı üretilmesi konusunda sözleşme yapıldığı sabit olmakla, ihtilaflı olan husus üretimi davacı tarafça yapılan kapakların ve kulpların ayıplı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacı yüklenici davalı iş sahibidir. Eser sözleşmesinde kural olarak davacı sözleşme ve yasaya uygun gerçekleştirdiği imalât miktarını, davalı ise yaptığı ödemeleri kanıtlamakla yükümlüdür. Sözleşme ayakta ve iş tamamlanmış ise işin sözleşme ilişkisi devam eden yüklenici tarafından tamamlandığı kabul edilir. Ama aksini kanıtlayan ikrar niteliğinde beyan var ise bu beyan esas alınmalıdır. Şayet, imâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla seçimlik haklarından birisini kullanabilir. Bu hakkın kullanması için iş sahibi tarafından ayrı bir dava açılabileceği gibi, yüklenici tarafından aleyhine açılmış olan bir davada da bu hususu def'i olarak ileri sürebilir.
Mahkememizin 22/09/2022 tarihli celsesi 1 nolu ara karar gereğince davacı vekiline dava konusu etmiş olduğu kapakların bulunduğu adresi bildirmek üzere 2 hafta süre verildiği, davacı vekilinin verilen süre içerisinde mahkememize sunduğu dilekçe ile davaya konu ürünlerle ilgili olarak müvekkili ile yaptığı görüşmede ürünlerin raf ömrünü doldurması nedeniyle imha edildiği bilgisini verdiği, dilekçe ekinde sunduğu taraflar arasında bahsi geçen siparişin verildiği ve siparişe konu ürünlerin üretildiği konusunda ihtilaf bulunmadığı fakat davalı taraf gerçeğe aykırı iddia ve gerekçelerle tesliminden kaçınınca müvekkilinin de raf ömrü dolan ürünleri imha etmek zorunda kaldığını, buna ilişkin olarak dava konusu ürünlere ait üç adet imha raporu ve eki olan 3 adet 27/09/2021 tarihli imha edilecek malzeme tespit tutanağı ile imhaya ve ürünleri kolilerine ilişkin fotoğraflar ile 3 adet videoyu içerin 1 adet CD sunduğu görülmüştür.
Taraflar arasında eser sözleşmesine ilişkin başkaca dava mevcut ise de iş bu dava ile İzmir... ATM' nin ... Esas sayılı davasında talebe konu kapaklar aynı olmadığından İzmir...ATM' nin...Esas sayılı dava dosyası mahkememizce bekletici mesele yapılmamıştır.
Ürünlerin imha edildiği beyan edildiğinden keşif yapılmasına gerek görülmeyerek dosya üzerinden aldırılan 27/02/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre;
" MEKANİK YÖNDEN DEĞERLENDİRMELER: Davalı ... San.ve Tic.A.Ş.tarafından su doldurma tesislerinde pet şişelerde ve damacanalarda kullanılmak üzere; 26.04.2018 tarihinde davacı ...Ambalaj San.ve Tic.A.Ş.ne 432.000 adet 48 mm "..." logolu kapak, 486.000 adet 48 mm kulp ve 429.000 adet 55 mm damacana kapağı temini ve 02.05.2018 tarihinde teslim edilmek üzere sipariş verildiği belirlenmiş olup bu konuda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı belirlenmiştir. Davanın konusunun davacı tarafından üretilen 432.000 adet 48 mm "..." logolu kapak, 486.000 adet 48 mm kulp ve 429.000 adet 55 mm damacana kapağının davalı tarafından teslim alınmaması ve düzenlenen faturanın iade edilmesi olduğu, belirlenmiş olup, davalı tarafından itiraz nedeni olarak; davacı firmadan tedarik edilen kapaklar kullanılarak üretilen şişe suyu ürünlerinin yoğun olarak ithal edildiği Almanya ve İngiltere müşterilerinden son zamanlarda ürünlerle alakalı olarak vakum hava kaçırma sorunu olduğu yönünde şikayetler alınması üzerine ayıbın neden kaynaklandığının tespiti amacıyla Hendek... AHM.nin ...D.iş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığı ve davacıdan tedarik edilen kapakların yapısal farklılık göstermesi nedeniyle gizli ayıplı ürün olduğunun tespit edilmesi ve uğranılan zarar gösterilmiştir. Davacı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş.vekilinin 29.04.2022 tarihli beyan dilekçesinde, Davalı tarafın, davacı müvekkili şirketten tedarik ettiği 29 mm kapaklarda sorun yaşandığını iddia ettiği, iş bu davanın konusunun, “48 mm ‘...’ logolu kapak, 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapağı olduğu, Davalı tarafın, siparişine konu ettiği ve müvekkili şirket tarafından özel olarak üretilen ürünleri, siparişe konu olmayan başka bir üründe gizli ayıp olduğu iddiasıyla teslim almaktan kaçınmasının hukuken mümkün olmadığı iddia edilmekte olup, dosyada taraflar arasında düzenlenmiş bir ticari satım sözleşmesine rastlanmadığından hukuki değerlendirme mahkemeye bırakılmıştır. Davacı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş.vekilinin 10.11.2022 UYAP kayıt tarihli beyan dilekçesinde; Davaya konu ürünlerin raf ömrünü doldurması nedeniyle imha edildiği, Davaya konu malzemenin raf ömrünün, 1 yıl olduğu, 1 yıl geçtikten sonra bu ürünlerin kullanılmasının mümkün olmadığı belirtildiğinden davaya konu ürünler üzerinde keşif ve test yapılarak rapor düzenlenmesi imkanı kalmamıştır. Mekanik açıdan Dosyadaki en somut veri olan Hendek ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ....D.iş. dosyasında keşif ve testler sonucu düzenlenen 13.08.2018 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; 06.08.2018 tarihinde yapılan yerinde inceleme esnasında dava konusu olan ayıplı ürün olduğu iddia edilen kapakların davalı firma tarafından davacıya verilen başlıklar ile yapılan üretim sonucu elde edilen ürünler üzerinde testlerin tekrarlandığı, yapılan üretim esnasında elde edilen numuneler üzerinde vakum kaçırma ve dolayısıyla sızdırma problemlerinin varlığının tespit edildiği, Tespit dosyası içeriği ve yerinde yapılan inceleme esnasında yapılan üretim testleri ve tespitler çerçevesinde; Fabrikada kullanılan seri üretim sisteminde mekanik olarak herhangi bir problem olmadığı belirlenmiştir.
ÜRÜN MALZEMESİ VE KİMYASAL YÖNDEN DEĞERLENDİRMELER: Sonuç olarak, dava dosyasında yer alan kimyasal analizlerin sonuçları değerlendirildiğinde malzemenin kimyasal olarak polyethylene sınıfına dahil olduğu, karşılaştırmalı analize göre ise molekül yapılarının ve anorganik içeriklerinin farklı olduğu görülmektedir. Bu farklılıklarda ürünün mekanik özelliklerini etkileyeceğinden, ürünün gizli ayıplı ürün olarak değerlendirilebileceği kanaati oluşmuştur." şeklinde rapor sundukları görülmüştür.
Mahkememizin 15/06/2023 tarihli celsesi 1 nolu ara kararı gereğince; Dosyaya taraflarca sunulan raporlar ayrı ayrı incelerek ve iş bu raporlarda davaya konu edilen kapaklar ve kulplara yönelik incelemenin yapılıp yapılmadığının (ODTÜ ve İntertek raporları) da ayrıca değerlendirilerek ürünlerin fiziken incelenememesi sebebiyle sunulan delillere göre dava konusu ürünlerde ayıbın bulunup bulunmadığı, ayıp mevcut ise iş bu ayıplı ürünlerin kabule zorlanıp zorlanamayacağı hususunda mevcut Bilirkişilerden alınan 12/09/2023 tarihli ek raporun sonuç kısmına göre ;"Davanın 15/06/2023 tarihli celsesinde; Dosyaya taraflarca sunulan raporlar ayrı ayrı incelerek ve iş bu raporlarda davaya konu edilen kapaklar ve kulplara yönelik incelemenin yapılıp yapılmadığının (ODTÜ ve İntertek raporları) da ayrıca değerlendirilerek ürünlerin fiziken incelenememesi sebebiyle sunulan delillere göre dava konusu ürünlerde ayıbın bulunup bulunmadığı, ayıp mevcut ise iş bu ayıplı ürünlerin kabule zorlanıp zorlanamayacağı hususunda mevcut bilirkişilerden ek rapor alınmasına" karar verilmiş olup, ek rapor düzenlenmek üzere dosya yeniden tarafımıza tevdii edilmiştir. Yukarıda detaylı olarak açıklandığı üzere; 1-Davanın konusunun davacı tarafından üretilen 432.000 adet 48 mm "..." logolu kapak, 486.000 adet 48 mm kulp ve 429.000 adet 55 mm damacana kapağının davalı tarafından teslim alınmaması ve düzenlenen faturanın iade edilmesi olduğu, Davalı tarafından itiraz nedeni olarak; davacı firmadan tedarik edilen kapaklar kullanılarak üretilen şişe suyu ürünleri ile alakalı olarak vakum hava kaçırma sorunu olduğu kapakların yapısal farklılık göstermesi nedeniyle gizli ayıplı ürün olduğunun tespit edilmesi ve uğranılan zarar gösterildiği, Gerek Hendek....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin...D.iş. dosyasında alınan 13.08.2018 tarihli bilirkişi heyeti raporunun; Gerekse Hendek...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...TAL.. dosyasında alınan 15.03.2021 tarihli Mak.Yük.Müh.Doç.Dr.... imzalı bilirkişi raporunun; Davacı ...San.ve Tic.A.Ş.ye ait Hendek su dolum tesislerinde depolanmış olarak tutulan 2018 yılına ait üretim tarihleri bulunan 0,33, 0,5 ve 1lt su şişeleri paketlerinden rastgele 0,5lt ve 1lt su şişeleri ile kullanılmayan konik kapaklardan alınan örneklerin incelenmesi sonucu düzenlendiği ve incelenen ürünlerin davaya konu davacı tarafından üretilen 48 mm "..." logolu kapak, 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapağı olmadığı, pet şişe kapakları olduğu belirlenmiştir. Davaya konu davacı tarafından üretilen 48 mm "..." logolu kapak, 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapağı numunelerinin davacı ve davalı elinde bulunmadığı belirlenmiş olup, davaya konu ürünler üzerinde fiziken inceleme ve test olanağı kalmadığından aynı hammaddelerle aynı tesislerde üretilen farklı ürünler üzerinde test ve incelemeler yapılarak raporların düzenlendiği anlaşılmaktadır. Kök raporda yapmış olduğumuz analiz değerlendirmelerine ek olarak yapılan değerlendirmeler sonucunda malzemenin polietilen sınıfına dahil bir malzeme olmasına karşın Malzeme üzerinde ek inceleme yapılamadığında polimer zinciri hakkında bilgi alınamamaktadır . Buna karşılık yapılmış olan analiz verilerinden sıcaklıkla bozunuma uğrama ısılarının farklılık göstermesi, molekül yapısının farklı olduğu anlaşılmaktadır. Bu farklılıklar sebebiyle ürünün mekanik özelliklerinin etkileneceği düşünülmektedir."şeklide ek rapor sundukları görülmüştür.
Tüm bu nedenler ile eser sözleşmesine ilişkin açılan davada, davacı/yüklenici ürettiği 48 mm "..." logolu kapak, 48 mm kulp ve 55 mm damacana kapaklarının bedellini talep etmekte, davalı ise ürünlerin ayıplı olduğunu savunmaktadır. Ayıp, imâl edilen bir eserde veya malda, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmaması, bulunmaması gereken vasıfların ise bulunmasıdır. Ayıp bir defi olduğundan ispat külfeti davalı/işveren tarafta olacağı şüphesizdir. Davaya konu ürünler için kullanılan ham madde de analiz yapılmış ise de delil tespitinin talep edilmediği sabittir. Mevcut delillere göre ürünlerde ayıbın bulunup bulunmadığının belirlenmesi için mahkememizce aldırılan bilirkişi raporlarına göre kesin tespitin ürünler mevcut olmadığından yapılamadığı belirtilmiştir. Davanın açılış tarihi 26/11/2018 olmasına karşılık ürünlerin imha tarihi (saklama süresin bir yıl olarak belirtilmiştir) 27/09/2021 olduğu beyan edildiğinden, davalı tarafın defi olarak ileri sürdüğü ayıp savunması davacı tarafın imha işlemi sebebiyle yerine getirilemediğinden ve davadan önce yapılmış bir tespit de bulunmadığından davacının eseri fen ve teknik kurallara uygun olarak üretip teslime hazır hale getirdiğini ispatlayamadığı kanaatine varılarak davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken karar ve ilam harcının (269,85 TL) başlangıçta yatan peşin harçtan mahsubuna, artan harcın davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan ve harcanan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 23.115,95 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/11/2023
Katip ...
E imza
Hakim ...
¸E imza