T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/496 Esas
KARAR NO : 2024/630
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 04/10/2021
KARAR TARİHİ : 02/07/2024
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı şirket yetkilisi, dava dilekçesinde; 50 hissedarı olduğu... Gıda ve Organik Gıda San.ve Tic.M Ltd. Şti'nin muhasebe işlemleri ile ilgilenen mali müşavir ... isimli kişide bulunmakta olan şirketin karar defterinin kayıp olduğunun tarafına 23 Eylül 2021 tarihinde bildirildiğini, yasal süresi içerisinde Türk Ticaret Kanunu 82. maddesi gereğince zayi olan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER: Şirket ticaret sicili kayıtları ve tanık delil olarak değerlendirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizin 30/11/2021 tarih ve ... karar sayılı ret kararı istinaf edilmiş, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 25/05/2022 tarih,...alep, kayıp şirket karar defteri hakkında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece; yapılan yargılama sonucunda yukarıda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.
Bu kapsamda yapılan değerlendirmede; mahkeme gerekçesindeki zayi belgesi verilmesi sebeplerinin sınırlayıcı olduğu ve davacının dayandığı sebebin bu kapsamda olmadığı yönündeki kabul yerinde olmamıştır. Zira, 6102 sayılı TTK 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, "tacirin elinde olmayan benzer olaylar" da maddenin kapsamı içindedir. Ancak, hangi olaya dayandırılırsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkca aykırı düşmemesi gerekir. Somut olayda davacının zayi belgesi verilmesini talep ettiği defterin muhasebecide iken kaybolduğunun iddia edilmesine göre, gereken dikkat ve ihtimamı göstermediği söylenemez. Mahkemece, esasa dair hiçbir araştırma yapılmadan, şirket ticaret sicil kayıtları dahi getirtilmeden, zayi iddiasının samimiliği ve hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı olup olmadığı hususları incelenmeden hatalı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmiş olması eksik inceleme niteliğinde olup, HMK 353/1-a-6.madde uyarınca kararın kaldırılması gerekmiştir (Bu yönde bknz.Yargıtay 11. HD 2015/15281 E.- 2017/813 K., 2016/6084 E.- 2018/155 K...).
Yine, mahkemece ticaret sicil kayıtları dosyaya getirtilmediğinden ayrıntılı değerlendirme yapılamamakla birlikte, davacı şirket yetkilisi olduğunu beyan eden davacı tarafından davanın bizzat açılmış olduğu, istinaf aşamasında davacının yetkili şahıs olarak kendi adına vekile vekaletname verip, kendi adına istinafa geldiği, istinaf dilekçesi sunan vekilin şirket yetkilisi tarafından düzenlenmiş şirketi temsilen bir vekaletname sunmamış olduğu anlaşılmakta olup, yerel mahkemece taraf teşkiline dair bu konudaki eksikliklerin de tamamlatılması gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir...." gerekçesi ile Mahkememiz kararı kaldırılmıştır.
Mahkememizin...Esas sayılı dosyasına kaydı yapılan dosyanın yapılan yargılaması sonunda;
İstinaf kaldırma kararı doğrultusunda yapılan incelemede davanın ... adına son şirket yetkilisi ... tarafından açıldığı ancak dava tarihi itibariyle şirket yetkilisinin yetki süresinin sona erdiği, şirketin organsız kaldığı anlaşılmıştır.
Davacı vekiline şirketin davada temsil edilmesi için kayyım atanması hususunda süre verilmiş, verilen süre içerisinde İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Karar sayılı 20/02/2023 tarihli kararıyla ...'ün mahkememizin işbu dava dosyasında şirketi temsil etmek üzere kayyım olarak atandığı görülmüştür.
Taraf teşkilinin sağlanması sonrasında esas üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
1-Dava, şirket karar defterinin kaybedilmesi nedeniyle açılmış zayi belgesi verilmesi davasıdır.
2-Davacı tarafça davacı şirkete ait karar defterinin şirketin mali müşaviri ... isimli kişide olduğu ancak defterin bulunamadığına dair 23/09/2021 tarihinde davacı şirket yetkilisine bildirimde bulunulduğu belirtilmiştir.
Mahkememizce defterin kendisindeyken kaybedildiği belirtilen ... tanık sıfatıyla dinlenilmiş, tanığın beyanında özetle kendisine karar defterinin kendisine hiç teslim edilmediğini ifade etmiştir.
3-Tüm dosya kapsamından; davacı TTK'nun 82. maddesi gereğince şirket karar defterinin kaybolduğu gerekçesi ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. TTK'nun 82/7. maddesi gereğince, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Madde içeriğinden de anlaşıldığı üzere zayi belgesi isteyebilmek için ticari detfer ve belgelerin bir afet, hırsızlık veya benzer şekilde tacire atfedilebilecek bir kusur olmaksızın önlenemez bir nedenden dolayı zayi olması gerekmektedir.
Somut olayda davacı tarafından zayi talep edilen karar defterinin kaybolduğu ileri sürülmüş ise de dava dilekçesinde ne sebeple ve ne şekilde defterin kaybolduğuna dair bir açıklama yapılmadığı, mahkememizce yargılama sırasında bu hususta beyanda bulunulması için 09/03/2023 tarihli celsede süre verilmesi üzerine sunulan 17/05/2023 tarihli beyan dilekçesinde ise özetle ticari defterlerin muhasebecilerin değişmesi sırasında bir muhasebeciden diğerine toplu olarak teslim edildiği, son olarak Mali Müşavir ...'a ticari defterlerin teslim edildiği, muhasebe işlemleri sırasında ...'ın karar defterinin bulunamadığını beyan etmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı beyan edilerek ...'ın tanık olarak dinlenilmesi talep edilmiştir.
Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin benzer hususlarda yaptığı incelemelerde;
"Mahkemece, iddia, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 05.10.1984 tarih, 1982/11-852 Esas ve 1984/788 Karar sayılı kararından anlaşıldığı üzere, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtları özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, yerine göre çalınma halinde bile zayi belgesi verilemez iken, taşınma sırasında kaybolma halinde zayi belgesi verilemeyeceği kanaatine varıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir."(Yargıtay 11.Hukuk Dairesi, 2013/17799 Esas 2014/2045 Karar sayılı ilamı.)
"Talepte bulunan, yasa gereği tutması gereken işletme defterini ikamet adresinin bodrum katında sakladığını, annesinin bodrum katında yaptığı temizlik sırasında defter ve belgelerin de içinde bulunduğu koliyi gereksiz zannederek atması nedeniyle 2010 yılına ilişkin defter ve belgelerin kaybolduğunu ileri sürerek, zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, 6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi ile ziyaa uğraması halinde belge verilmesinin istenebileceğinin düzenlendiği, talep konusu olayda bu hallerden birinin gerçekleşmediği, tacir olan talepte bulunanın basiretsiz davranışı nedeniyle ticari defterlerin kaybolması durumunda zayi belgesi istenemeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.
Kararı, talepte bulunan temyiz etmiştir.
Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, talepte bulunanın tüm temyiz itirazları yerinde değildir." (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi, 2014/18101 Esas 2015/2682 Karar)
Şeklinde değerlendirmeler yapıldığı görülmüştür.
Her ne kadar davacı tarafça şirket karar defterinin davacı şirketin elinde olmayan bir sebepten ötürü kaybolduğu ileri sürülmüş ise de şirketin taşınması, temizlik, defterlerin başka bir yere taşınması vb. Durumların şirketin ticari defterlerinin kaybına yol açabilecek olağanüstü durumlardan olmadığı, şirket faaliyetlerinin olağan seyri içerisinde şirket karar defterinin korunması için gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olsa dahi kaybedilmesinin mümkün olacağı hallerden birinin gerçekleşmesi veya olağanüstü bir durumun ortaya çıkması halinde zayi belgesinin verilmesinin mümkün olabileceği, somut uyuşmazlıkta davacı şirketin muhasebecilerinin değişmesinin olağanüstü bir durum olmadığı, şirket muhasebecilerinin karar defterinin muhafazası konusunda gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle defterinin kaybedilmiş olmasının zayi belgesi verilmesine neden olamayacağı değerlendirilmiş ve davanın reddine karar verilmiştir.
4-Mahkememizde açılan birçok davada çoğunlukla ticari defterlerin kaybedilmesinden sonra, yeni pay ve karar defterlerinin açılış onaylarının noterliklerce yapılmaması üzerine zayi belgesi talep edildiği müşahade edilmiştir.
19/12/2012 tarihli 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ'in 13.maddesinin 6.fıkrasında "Pay defteri ve yönetim kurulu karar defterinin yenilenmesinin gerektiği durumlarda açılış onayı yapılacak yeni defter, kullanımına son verilecek defterle veya zayi edilmişse zayi belgesi ile birlikte notere ibraz edilir. Yeni defterin açılış onayının yapıldığı sırada noter, eski deftere veya zayi belgesine, yeni defterin açılış onayının yapıldığını tarih ve sayıyı belirterek şerh düşer. Eski defterde veya zayi belgesinde söz konusu şerhi gören noter tekrar bir açılış onayı yapamaz." düzenlemesi yer almaktadır.
Noterlikler tarafından tebliğ hükümleri dikkate alınarak önceki pay-karar defteri veya zayi belgesi ibraz edilmeksizin yeni bir defter açılış onayı yapılmamaktadır. Ancak Tebliğ'de zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmayan durumlarda yeni bir defter açılışının ne şekilde yapılabileceğine dair bir düzenleme yer almadığı görülmüştür. Zayi belgesi verilmeyecek şekilde defterleri elinden çıkmış veya yok olmuş bir şirketin ticari faaliyetlerini salt bu nedenle sona erdirmeyeceği, hatta karar defteri elde bulunmadığı için istese dahi ticari faaliyetini sona erdiremeyeceği hususu dikkate alındığında mezkur konuyla ilgili farklı bir düzenleme ihtiyacı bulunduğu değerlendirilmiş ve bu hususta gereğinin takdir ve ifası için Ticaret Bakanlığı'na bildirimde bulunulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 -TL harçtan peşin olarak alınan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30-TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacının sarf ettiği yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
5-Zayi belgesi verilmesi şartları oluşmayan ticari defterlerle ilgili yeni bir ticari defter açılışı yapılmasını engelleyen tebliğ hükümlerinin ticari işletmelerin faaliyetlerinde aksamalara neden olduğu görüldüğünden ilgili tebliğ hükümlerinin gözden geçirilmesi hususunda Ticaret Bakanlığı'na bildirimde bulunulmasına,
Dair, davacı şirket kayyımın yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır