T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/602 Esas
KARAR NO: 2023/983
DAVA: Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 22/07/2022
KARAR TARİHİ: 05/12/2023
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; Müvekkilinin davalı kooperatiften ihracı sonrasında müvekkili adına tahsis edilen tapunun iptali ve davalı adına tesciline ilişkin Mahkeme ilamı nedeniyle kooperatife yapmış olduğu ödemelerin/ çıkarılma payı alacağının ve davalı kooperatifin sebepsiz zenginleştiği bedelin tahsili için iş bu davanın açılması gerektiğini, müvekkili ...'ın, davalı kooperatifin üyesi iken kooperatiften ihracının gerçekleştiğini ve ardından kooperatifin İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... K. Sayılı dosyası ile müvekkili adına kayıtlı Aydın ili Didim ilçesi Akyeniköy Derinkuyu Mevkiide yer alan... Parselde bulunan taşınmazın tapusunun iptal edilip kooperatif adına tescili istemi ile dava açtığını, yargılama sonucunda İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi, tapunun iptaline ve davalı kooperatif adına tesciline karar verdiğini, tapu iptali ve tescili gerçekleşene kadar müvekkili taşınmazın kendisine yüklemiş olduğu maddi sorumlulukları yerine getirdiğini, zira taşınmaz ile ilgili vergi borçları ve belediyeye ödenmesi gereken tüm vergi ve harçlar da ödenmiş olup bu hususta ilgili Didim Belediye Başkanlığı'na bu hususta müzekkere yazılmasını talep ettiklerini, bu nedenlerle de davanın kabulü ile; Müvekkilinin kooperatif üyeliğinden ihraç edilmiş olup mahkememiz kararı kesinleşinceye kadar davalı adına kayıtlı menkul ve gayrimenkuller, banka hesapları ile 3. Şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini, "Kooperatif üyeliğinden ayrılma payı alacağının" ve "müvekkilin kooperatife yapmış olduğu kooperatif için sebepsiz zenginleşme teşkil eden tüm ödemelerin denkleştirici adelet ilkesi gereğince rayiç değerinin belirlenerek" ; işbu davada net tutarı belirlenememekle birlikte Sayın Mahkemeniz tarafından tespiti ile arttırılmak üzere şimdilik belirsiz alacak olarak 20.000 TL'sinin İhraç tarihine göre kooperatif bilançosunun kesinleştiği tarihi takip eden bir ay sonrasından itibaren işleyecek değişken oranda reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde; dava konusu talep edilen hususların zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı def'ini ileri sürdüklerini, ayrıca davacının davasını belirsiz alacak davası olarak açtığını, ancak davacının talep ettiği hususlar belirlenebilir miktarlar olduğu için belirsiz alacak davası olarak istenemeyeceğini, davanın usulden reddi gerektiğini, davacının talep ettiği hususlar üyelik borçları ile ilgili olduğunu, ilgili borçlar davacının üyelik döneminde kanun gereği muaccel olmuş ve ödenmiş borçlar olduğunu, üyeliğinin bitmesiyle iadesini isteyebileceği miktarlar olmadığını, ayrıca davacı haksız eylemleri neticesinde üyelikten ihraç edildiğini, dolayısıyla ilgili miktarları talep etmesinin hukuka uygun olmadığını, davacının İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin... E. Sayılı dosyadan bahsetmişse de ilgili dosyanın henüz kesinleşmediğini, davacının ilgili dosyayı gerekçe göstererek ilgili miktarları talep etmesinde hukuki yarar mevcut olmadığını, kaldı ki ilgili dosyadaki yargılama süresince davacının taşınmazı kullandığını ve dilediği tasarrufta bulunduğunu, müvekkilinin her ne kadar tapu iptal ve tescil davasını kazanmışsa da yargılama süresince ilgili taşınmazı kullanamadığını, dolayısıyla davacının ilgili miktarları talep edemeyeceğini, ilgili miktarlar için denkleştirme ve faiz talep edilmesinin kanuna aykırı olduğunu, davacının talep ettiği hiçbir asli ve fer'i alacak taleplerini kabul etmediklerini, ayrıca davacının belirsiz olan talepleri için ihtiyati tedbir istemişse de bu husus da hukuka aykırı olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalması kaydıyla; başta ihtiyati tedbir talepleri olmak üzere davacı yanın tüm talepleri ile davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşıya yükletilmesine karar verilmesi vekaleten arz ve talep olunur.
DELİLLER: Tapu Kayıtları, İzir... Asliye Ticeret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişiden alınan 12/06/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "...Dava, kooperatif ortaklığının sona ermesiyle oluşan ayrılma payı alacağının tahsiline ilişkin olup, ilaveten denkleştirici adalet ilkesine göre tazminat talep edilmiştir. Delillerin nihai takdiri Sa-yın Mahkemenize ait olmak üzere, inceleme bölümünde ayrıntılı olarak açıklandığı şekilde,
1- Davacı ..., 15.10.2004 / 12 sayılı yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan ihraç edil-miş; ortaklıktan çıkarma kararına itiraz edildiği ya da iptali için dava açıldığı iddia ve ispat edilme-miştir. Aksi ispat edilmediği takdirde, taraflar arasındaki ortaklık ilişkisinin 2004 yılında sona erdi-ğinin kabul edilmesi gerekecektir. Davacı ...’ın, kooperatif tarafından açılan tapu iptali ve tescil davasının sonucunu beklediği ve bu davanın aleyhine sonuçlanmasından sonra böyle bir dava açtığı anlaşılmaktadır.
2- Davacı tarafından yapılan ödemelerin, ibraz edilen belgelerden tespit edebildiğimiz mik-tarı 332,50 TL’dir (332.500.00 eTL). Daha fazla ödeme yapılmış ise, davacının, kendisinde bulun-ması gereken ödeme belgelerini ibraz etmesi gerekmektedir.
Davalı tarafın, davacının payına isabet eden giderlerin mahsup edilmesini talep etmesi halinde, 2004 yılına ait ticari defterlerin ibraz edilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yapılan öde-melerin tamamının 332,50 TL iade edilmesi gerekecektir.
3- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 17. maddesine göre, ortaklığı sona erenlerin koo-peratifteki hakları, bu haklarını isteyebilecekleri günden itibaren 5 yıl geçmekle zamanaşımına uğ-ramaktadır. Kooperatif tarafından açılan tapu iptali ve tescil davasının zamanaşımını kesip, kesme-diğinin ve buna bağlı olarak davacının ayrılma payı alacağının zamanaşımına uğrayıp, uğramadığı-nın hukuki yorumu Sayın Mahkemenize aittir.
4- Davacının, ayrılma payına ilaveten denkleştirici adalet ilkesine göre tazminat talep edip, edemeyeceğinin takdiri Sayın Mahkemenize aittir. Bu talebin kabul edilmesi halinde gerekli hesap-lamanın yapılabilmesi için emlak değerlendirme uzmanına görev verilmesi uygun olacaktır.
5- Davacı ...’ın, dava konusu taşınmaz kendi adına kayıtlı iken gerçekleşen arsa vergisi ve benzeri ödemeleri rücuen davalı kooperatiften talep edip, edemeyeceğinin takdiri Sayın Mahkemenize ait olmak üzere, kabulü halinde davalı kooperatifin, davacıya 1.286,70 TL ödemesi gerekecektir ..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, ortaklıktan çıkartılan ve tapu iptali sonucu kooperatiften kendisine tahsis edilen taşınmazın tapusunun iptaline karar verilen eski üyenin ödediği aidat paylarına karşılık gelen ayrılma payı alacağının ve taşınmaz için sarf edilen masrafların tahsili talepli alacak davasıdır.
2-Davalı tarafça cevap dilekçesinde ve yargılama aşamasında zamanaşımı defi savunmasında bulunulmuştur.
3-Dosya kapsamında dayanılan delillerin incelenmesinde, davacının davalı kooperatif üyesi olduğu, kendisine Aydın ili Didim ilçesi Akyeniköy Mahallesi Derinkuyu Mevkii ...Parsel sayıda kayıtlı taşınmazın davacı adına tescil edildiği, davalı kooperatifin 15/10/2004 tarih 12 sayılı yönetim kurulu kararı ile davacının parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesi ile ortaklıktan çıkarıldığı, çıkarma kararının 21/10/2004 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ortaklıktan çıkarma kararına karşı bir dava açılmayıp kararın kesinleştiği, sonraki süreçte ise İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davalıya karşı yine parasal yükümlülüklerin yerine getirilmediği iddiasına dayalı olarak tapu iptali ve tescil davası açıldığı, mahkemenin 30/12/2008 Tarih ...Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilerek "Davalı ... adına kayıtlı olan Aydın İli, Didim İlçesi Ak-Yeni köyü Derin Kuyu Mevkiinde bulunan ... parsel sayılı taşınmazın tapu kayıtların iptali ile davacı kooperatif adına tesciline," şeklinde hüküm kurulduğu, davacı ...'ın davalı sıfatıyla temyiz talebinde bulunduğu, Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin ... Karar sayılı 06/12/2011 tarihli ilamı ile "(3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ... vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün bu davalılar yönünden ONANMASINA" karar verildiği görülmüştür.
4-Davacı taraf kooperatife yaptığı ödemeler karşılığında taşınmazı kendi adına tapuya kaydettirmiş, daha sonra kooperatiften ihraç edilmiştir, bu taşınmaz yapılan ödemeler karşılığı olduğuna göre tapu kaydının kooperatife devretmeksizin, bir başka deyişle kooperatifçe kendilerine verilen taşınmazı iade edilmeden ayırma paylarını istemeleri mümkün değildir.(Yargıtay... Hukuk Dairesi'nin 24/02/2016 tarih ve ... Karar, Yargıtay ... Hukuk Dairesi''nin 06/04/2006 tarih ve.. Karar, Adana Bölge Adliye Mahkemesi...Hukuk Dairesi'nin ...Karar sayılı 01/03/2019 tarihli ilamları)
Mahkememizce davacının talep edebileceği ayrılma payı alacağının ve sebepsiz zenginleşme teşkil edecek ödemelerin tespiti için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, dosyaya sunulan 12/06/2023 tarihli raporda "Davacı ...’ın, dava konusu taşınmaz kendi adına kayıtlı iken gerçekleşen arsa vergisi ve benzeri ödemeleri rücuen davalı kooperatiften talep edip, edemeyeceğinin takdiri Sayın Mahkemenize ait olmak üzere, kabulü halinde davalı kooperatifin, davacıya 1.286,70 TL ödemesi gerekecektir ." şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür.
Somut uyuşmazlıkta davacıya kooperatif tarafından tahsis edilen taşınmaz tapu kaydına ilişkin iptal davasının 06/12/2011 tarihinde kesinleştiği sabit olup her ne kadar mahkeme kararının icrasına geçilmediği ve dava tarihi itibariyle tapu sicilinde davacı adına kayıtlı olduğu anlaşılmakta ise de tapu iptali ve tescil kararının kesinleşmesiyle birlikte davacı yönünden zararın oluştuğu, davacının bu tarihten itibaren ayrılma payı talebinde bulunması gerektiği halde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/2.maddesinde düzenlenen 5 yıllık süre içerisinde talepte bulunulmadığı ve dava tarihi itibariyle alacağın zamanaşımına uğradığı, davalı tarafça cevap dilekçesine karşı süresi içerisinde zamanaşımı defi ileri sürüldüğü gözetilerek davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
5-Davacı tarafın bir diğer talebi ise taşınmaz için sarf edilen zorunlu masrafların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili talebidir. İleri sürülen ödemeler hukuki niteliği itibariyle vekaletsiz iş görme hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.
6098 sayılı TBK'nın 526. maddesinde "Vekâleti olmaksızın başkasının hesabına işgören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak görmekle yükümlüdür. "
530. maddesinde "İşsahibi, kendi menfaatine yapılmamış olsa bile, işgörmeden doğan faydaları edinme hakkına sahiptir; ancak zenginleştiği ölçüde, işgörenin masraflarını ödemek ve giriştiği borçlardan onu kurtarmakla yükümlüdür."
Hükümleri düzenlenmiştir.
Davacı tarafça her ne kadar taşınmazın tüm vergi ve harçlarının ödendiği ve davalı kooperatifin bu nedenle sebepsiz zenginleştiği ileri sürülmüş ise de, dava sırasında dosyaya sunulan 14/11/2022 tarihi itibariyle mevcut tapu kayıtlarına göre taşınmazın halen davacı adına kayıtlı olduğu, davacının gerçekleştirdiği ödemelerin davalı kooperatif yararına olmadığı ve davacının ödemelerini kendi faydalanmasında olan taşınmazla ilgili olarak gerçekleştirdiği, yapılan vergi ve harç ödemelerinde davacının borçlu olarak göründüğü, davacının kendi adına kayıtlı olmaya devam eden ve kullanımındaki taşınmazla ilgili gerçekleştirdiği vergi ve harçlar nedeniyle davalı kooperatifin sebepsiz zenginleşmiş olamayacağı, davacının taşınmazın kendi kullanım ve hakimiyetinde olduğu sürece ödediği vergi ve harçların bu taşınmazın kullanımından doğan harçlar olduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir. Her ne kadar bu husustaki ret kararı zamanaşımı nedenine dayanmamakta ise de kararda sehven davanın tümü yönünden zamanaşımı nedeniyle ret kararı verilmiş olup bu husustaki hatanın sonuca etkili olmadığı ancak kanun yolu aşamasında düzeltilebileceği değerlendirilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın zamanaşımı nedeniyle REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85-TL harçtan peşin olarak alınan 341,55-TL harcın mahsubu ile fazla yatırılan 71,70-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına takdir edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
6-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, davacı vekilinin e-duruşma yoluyla yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.05/12/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır